Sarga 46

Verse 1

ततस्तु तमसातीरं रम्यमाश्रित्य राघवः।सीतामुद्वीक्ष्य सौमित्रिमिदं वचनमब्रवीत्।।2.46.1।।

それからラाघヴァ（ラーマ）は、タマサー川の麗しい岸辺に身を寄せ、シーターを一瞥してから、サウミトリ（ラクシュマナ）に次の言葉を告げた。

Verse 2

इयमद्य निशा पूर्वा सौमित्रे प्रहिता वनम्।वनवासस्य भद्रं ते स नोत्कण्ठितुमर्हसि।।2.46.2।।

サウミトリよ、今日の夜は、我らが森へ追われて林住の身となってから最初の夜である。汝に幸あれ、嘆きや焦がれる思いに沈むべきではない。

Verse 3

पश्य शून्यान्यरण्यानि रुदन्तीव समन्ततः।यथानिलयमायद्भिर्निलीनानि मृगद्विजैः।।2.46.3।।

見よ——この森は四方ことごとく空しく、まるで泣いているかのようだ。獣も鳥もそれぞれの棲み処へ戻り、身を潜めてしまったのだ。

Verse 4

अद्यायोध्या तु नगरी राजधानी पितुर्मम।सस्त्रीपुंसा गतानस्माञ्शोचिष्यति न संशयः।।2.46.4।।

疑いない。今日、父の都アヨーディヤーは、去りゆく我らを、男女の別なく嘆き悲しむであろう。

Verse 5

अनुरक्ता हि मनुजा राजानं बहुभिर्गुणैः।त्वां च मां च नरव्याघ्र शत्रुघ्न भरतौ तथा।।2.46.5।।

人中の虎よ、民は多くの徳ゆえに、王に、そして汝に、我に、またバラタとシャトルグナにも、まことに篤く帰依している。

Verse 6

पितरं चानुशोचामि मातरं च यशस्विनीम्।अपि वान्धौ भवेतां तु रुदन्तौ तावभीक्ष्णशः।।2.46.6।।

我は父上と、誉れ高き母上を思い嘆く。幾度も幾度も泣き続ければ、お二人はついには盲いてしまうやもしれぬ。

Verse 7

भरतः खलु धर्मात्मा पितरं मातरं च मे।धर्मार्थकामसहितैर्वाक्यैर्वाश्वासयिष्यति।।2.46.7।।

まことに法にかなう心を持つバラタは、ダルマ・アルタ・カーマにかなった言葉をもって、父上と母上を慰めるであろう。

Verse 8

भरतस्यानृशंसत्वं विचिन्त्याहं पुनः पुनः।नानुशोचामि पितरं मातरं चापि लक्ष्मण।।2.46.8।।

バラタの慈しみと、残酷さなき心を幾度も思い返すゆえに、我は父母のことをもはや憂えぬ、ラクシュマナよ。

Verse 9

त्वया कार्यं नरव्याघ्र मामनुव्रजता कृतम्।अन्वेष्टव्या हि वैदेह्या रक्षणार्थे सहायता।।2.46.9।।

人中の虎よ、汝が我に従い同行したのはまことに相応しい行いであった。さもなくば、ヴァイデーヒーを守るための助けを求めねばならなかったであろう。

Verse 10

अद्भिरेव तु सौमित्रे वत्स्याम्यद्य निशामिमाम्।एतध्दि रोचते मह्यं वन्येऽपि विविधे सति।।2.46.10।।

サウミトリよ、今夜は水だけで過ごそう。森の食がさまざまにあっても、私の心にかなうのはこれなのだ。

Verse 11

एवमुक्त्वा तु सौमित्रिं सुमन्त्रमपि राघवः।अप्रमत्तस्त्वमश्वेषु भव सौम्येत्युवाच ह।।2.46.11।।

かくしてサウミトリに告げたのち、ラाघヴァはスーマントラにも言った。「やさしき友よ、馬のことには怠りなく警戒しておれ。」

Verse 12

सोऽश्वान्सुमन्त्रः संयम्य सूर्येऽस्तं समुपागते।प्रभूतयवसान् कृत्वा बभूव प्रत्यनन्तरः।।2.46.12।।

日が沈むと、スーマントラは馬をつなぎ、豊かな大麦の飼葉を与え、すぐそばに座して見守った。

Verse 13

उपास्य तु शिवां सन्ध्यां दृष्ट्वा रात्रिमुपस्थिताम्।रामस्य शयनं चक्रे सूतः सौमित्रिणा सह।।2.46.13।।

吉祥なる夕べのサンディヤーを礼拝し、夜の訪れを見届けると、御者はサウミトリとともにラーマの寝所を整えた。

Verse 14

तां शय्यां तमसातीरे वीक्ष्य वृक्षदलैः कृताम्।रामः सौमित्रिणा सार्धं सभार्यस्संविवेश ह।।2.46.14।।

タマサーの岸に木の葉で作られたその床を見て、ラーマはサウミトリと妃とともにそこに身を横たえた。

Verse 15

सभार्यं सम्प्रसुप्तं तं भ्रातरं वीक्ष्य लक्ष्मणः।कथयामास सूताय रामस्य विविधान् गुणान्।।2.46.15।।

兄が妃とともに眠りについたのを見て、ラクシュマナは御者に語りかけ、ラーマのさまざまな徳を語り伝えた。

Verse 16

जाग्रतो ह्येव तां रात्रिं सौमित्रेरुदितो रविः।सूतस्य तमसातीरे रामस्य ब्रुवतो गुणान्।।2.46.16।।

サウミトリはタマーサーの岸辺でその夜を徹して目覚め、御者の前でラーマの徳を語り続けた。そのとき、太陽が昇った。

Verse 17

गोकुलाकुलतीरायास्तमसाया विदूरतः।अवसत्तत्र तां रात्रिं रामः प्रकृतिभिस्सह।।2.46.17।।

牛の群れでにぎわうタマーサーの岸辺から遠からぬ所で、ラーマは人々とともにその夜をそこで過ごした。

Verse 18

उत्थाय स महातेजाः प्रकृतीस्ता निशाम्य च।अब्रवीद्भ्रातरं रामो लक्ष्मणं पुण्यलक्षणम्।।2.46.18।।

大いなる光を放つラーマは起き上がり、人々を見渡してから、吉祥の相を備えた弟ラクシュマナに語りかけた。

Verse 19

अस्मद्व्यपेक्षान् सौमित्रे निरपेक्षान् गृहेष्वपि।वृक्षमूलेषु संसुप्तान् पश्य लक्ष्मण साम्प्रतम्।।2.46.19।।

サウミトリよ、今見よ、ラクシュマナよ。人々は我らを案じるあまり、家すら顧みず、木の根元で眠り伏している。

Verse 20

यथैते नियमं पौराः कुर्वन्त्यस्मन्निवर्तने। अपि प्राणान्न्यसिष्यन्ति न तु त्यक्ष्यन्ति निश्चयम्।।2.46.20।।

この都人たちが我らの帰還について誓いを立てたさまを見るに、彼らは命さえ捨てても、決意だけは決して捨てぬであろう。

Verse 21

यावदेव तु संसुप्ता स्तावदेव वयं लघु।रथमारुह्य गच्छामः पन्थानमकुतोभयम्।।2.46.21।।

彼らがなお深く眠っている間に、われらは速やかに車に乗り、恐れも妨げもない道を進もう。

Verse 22

अतो भूयोऽपि नेदानीमिक्ष्वाकुपुरवासिनः।स्वपेयुरनुरक्ता मां वृक्षमूलानि संश्रिताः।।2.46.22।।

ゆえに、我を慕い木の根元に身を寄せたイクシュヴァークの都の篤き民は、今宵ふたたび眠ることはあるまい。

Verse 23

पौरा ह्यात्मकृताद्दुःखाद्विप्रमोच्या नृपात्मजैः।न तु खल्वात्मना योज्या दुःखेन पुरवासिनः।।2.46.23।।

まことに、都人は自ら招いた苦しみから王子たちによって解き放たれるべきである。だが我らのために、城の民を苦しみに結びつけてはならぬ。

Verse 24

अब्रवील्लक्ष्मणो रामं साक्षाद्धर्ममिवस्थितम्।रोचते मे तथा प्राज्ञ क्षिप्र मारुह्यतामिति।।2.46.24।।

ラクシュマナは、まさにダルマそのもののごとく立つラーマに言った。「賢き御方よ、この策は我が心にかなう。速やかに車にお乗りください。」

Verse 25

अथ रामोऽब्रवीच्छ्रीमान्सुमन्त्रं युज्यतां रथः।गमिष्यामि ततोऽरण्यं गच्छ शीघ्रमितः प्रभो।।2.46.25।।

そのとき、光輝あるラーマはスーマントラに言った。「御者の主よ、車を繋げよ。ここより我は速やかに森へ赴く。」

Verse 26

सूतस्तत स्सत्त्वरितः स्यन्दनं तैर्हयोत्तमैः।योजयित्व्राऽथ रामाय प्राञ्जलिः प्रत्यवेदयत्।।2.46.26।।

そこで御者は急ぎ、優れた馬たちで車を繋ぎ、合掌してラーマに申し上げた。

Verse 27

अयं युक्तो महाबाहो रथस्ते रथिनां वर।त्वमारोहस्व भद्रं ते ससीत स्सहलक्ष्मणः।।2.46.27।।

「大いなる腕を持つ方よ、車戦の勇者の中の最勝よ。あなたの車はすでに繋がれております。どうかお乗りください—安寧あれ—シーターとラクシュマナと共に。」

Verse 28

तं स्यन्दनमधिष्ठाय राघव स्सपरिच्छदः।शीघ्रगामाकुलावर्तां तमसामतरन्नदीम्।।2.46.28।।

ラाघヴァは必要な品々を携えてその車に乗り、流れ速く渦巻くタマサー川を渡った。

Verse 29

स सन्तीर्य महाबाहुः श्रीमान् शिवमकण्टकम्।प्रापद्यत महामार्गमभयं भयदर्शिनाम्।।2.46.29।।

渡り終えると、光輝ある大腕のラーマは、大路へと進んだ——吉祥にして障りなく、恐れを見がちな者にも安らぎを与える道であった。

Verse 30

मोहनार्थं तु पौराणां सूतं रामोऽब्रवीद्वचः।उदङ्मुखः प्रयाहि त्वं रथमास्थाय सारथे।।2.46.30।।मुहूर्तं त्वरितं गत्वा निवर्तय रथं पुनः।यथा न विद्युः पौरा मां तथा कुरु समाहितः।।2.46.31।।

都の人々を惑わすため、ラーマは御者に告げた。「御者よ、車に乗り、北を向いて進め。」

Verse 31

मोहनार्थं तु पौराणां सूतं रामोऽब्रवीद्वचः।उदङ्मुखः प्रयाहि त्वं रथमास्थाय सारथे।।2.46.30।।मुहूर्तं त्वरितं गत्वा निवर्तय रथं पुनः।यथा न विद्युः पौरा मां तथा कुरु समाहितः।।2.46.31।।

「しばし速やかに進み、のち再び車を引き返せ。都の者どもが我が行き先を知らぬよう、心を定めて行え。」

Verse 32

रामस्य वचनं श्रुत्वा तथा चक्रे स सारथिः।प्रत्यागम्य च रामस्य स्यन्दनं प्रत्यवेदयत्।।2.46.32।।

ラーマの言葉を聞くや、御者はそのとおりにした。戻って来て、車の用意が整ったことをラーマに告げた。

Verse 33

तौ सम्प्रयुक्तं तु रथं समास्थितौतदा ससीतौ रघुवंशवर्धनौ।प्रचोदयामास ततस्तुरङ्गमान्स सारथिर्येन पथा तपोवनम्।।2.46.33।।

かくして、ラグ族を栄えさせる二人の御子は、シーターとともに、よく繋がれた車に乗り込んだ。御者は馬を駆り立て、苦行の森へ至る道を進ませた。

Verse 34

तत स्समास्थाय रथं महारथःससारथिर्दाशरथिर्वनं ययौ।उदङ्मुखं तं तु रथं चकार सप्रयाणमाङ्गल्य निमित्तदर्शनात्।।2.46.34।।

それから、ダシャラタの御子たる大勇士は御者とともに戦車に乗り、森へと赴いた。旅立ちの吉兆を見て、スーマントラは戦車を北へ向けて進ませた。