Sarga 10

Verse 1

विदर्शिता यदा देवी कुब्जया पापया भृशम् ।तदा शेते स्म सा भूमौ दिग्धविद्धेव किन्नरी ॥१॥

罪深いせむし女に激しく心をねじ曲げられた王妃は、そのとき床ならぬ地に横たわり、まるで毒矢に射られたキンナリーのようであった。

Verse 2

निश्चित्य मनसा कृत्यं सा सम्यगिति भामिनी ।मन्थरायै शनैस्सर्वमाचचक्षे विचक्षणा ॥२॥

心にて自らの企てが正しく定まったと決すると、情熱の王妃は、慎み深く静かに、すべてをマンタラーに語り明かした。

Verse 3

सा दीना निश्चयं कृत्वा मन्थरावाक्यमोहिता ।नागकन्येव निश्वस्य दीर्घमुष्णं च भामिनी ॥३॥मुहूर्तं चिन्तयामास मार्गमात्मसुखावहम् ।

マンタラーの言葉に惑わされ、みじめに沈んだその誇り高き王妃は、決意を固めると、蛇族の乙女のように長く熱い息を吐き、しばし自らの安楽をもたらす道を思案した。

Verse 4

सा सुहृच्चार्थकामा च तं निशम्य सुनिश्चयम् ॥४॥बभूव परमप्रीता सिध्दिं प्राप्येव मन्थरा ।

マンタラーは彼女の腹心で、カイケーイの企てが成就することを願っていた。カイケーイの固い決意を聞くや、まるで既に成功を得たかのように、限りなく喜んだ。

Verse 5

अथ सा रुषिता देवी सम्यक्कृत्वा विनिश्चयम् ॥५॥संविवेशाबला भूमौ निवेश्य भृकुटीं मुखे ।

そのとき王妃は怒りに燃え、決意を固めきると、眉をひそめたまま地に横たわった。

Verse 6

ततश्चित्राणि माल्यानि दिव्यान्याभरणानि च ॥६॥अपविद्धानि कैकेय्या तानि भूमिं प्रपेदिरे ।

それからカイケーイーは、色とりどりの花輪と輝く装身具を投げ捨て、それらは地に落ちた。

Verse 7

तया तान्यपविद्धानि माल्यान्याभरणानि च ॥७॥अशोभयन्त वसुधां नक्षत्राणि यथा नभः ।

彼女が投げ捨てた花輪と装身具は、それでも大地を飾った。まるで星々が天空を飾るように。

Verse 8

क्रोधागारे निपतिता सा बभौ मलिनाम्बरा ॥८॥एकवेणीं दृढं बद्वा गतसत्त्वेव किन्नरी ।

怒りの間に倒れ、汚れた衣をまとい、髪を一本の編み紐に固く結びしめた彼女は、命の気配を失ったキンナリーのように見えた。

Verse 9

आज्ञाप्य च महाराजो राघवस्याभिषेचनम् ॥९॥उपस्थानमनुज्ञाप्य प्रविवेश निवेशनम् ।

大王はラ―ガヴァの灌頂（かんじょう）を命じ、侍立する者たちに暇（いとま）を告げて、宮殿へと入っていった。

Verse 10

अद्य रामाभिषेको वै प्रसिद्ध इति जज्ञिवान् ॥१०॥प्रियार्हां प्रियमाख्यातुं विवेशान्तःपुरं वशी ।

「今日こそラーマの灌頂（即位の聖なる儀）が行われる」と知り、それがすでに広く知れ渡っていると悟った自制の王は、ふさわしくその喜びを受ける者に吉報を告げるため、奥御殿へと入っていった。

Verse 11

स कैकेय्या गृहं श्रेष्ठं प्रविवेश महायशाः ॥११॥पाण्डुराभ्रमिवाकाशं राहुयुक्तं निशाकरः ।

大いなる名声をもつ王はカイケーイーの麗しき御殿へ入った――それは、淡い雲に覆われ、ラーフ（蝕をもたらす力）に寄り添われた空へ月が入るがごとくであった。

Verses 12-16

शुकबर्हिणसङ्घुष्टं क्रौञ्चहंसरुतायुतम् ॥१२॥वादित्ररवसङ्घुष्टं कुब्जा वामनिकायुतम् ।लतागृहैश्चित्रगृहैश्चम्पकाशोकशोभितैः ॥१३॥दान्तराजतसौवर्णवेदिकाभि स्समायुतम् ।नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैर्वापीभिश्चोपशोभितम् ॥१४॥दान्तरजतसौवर्णैस्संवृतं परमासनैः ।विविधैरन्नपानैश्च भक्ष्यैश्च विविधैरपि ॥१५॥उपपन्नं महार्हैश्च भूषितैस्त्रिदिवोपमम् ।तत्प्रविश्य महाराजस्स्वमन्तः पुरमृद्धिमत् ॥१६॥न ददर्श प्रियां राजा कैकेयीं शयनोत्तमे ।

大王は、繁栄に満ちたカイケーイーの奥御殿へと入った。そこは鸚鵡と孔雀の声に満ち、クラウンチャ鳥と白鳥の鳴き交わしが響き、楽の音がこだまする。背の曲がった者や小人の侍者が仕え、蔓草のあずまやと絵殿が飾りとなり、チャンパカとアショーカの樹が美を添えていた。象牙・銀・金を嵌めた壇が備わり、池と、四季を通じて花と実を結ぶ樹々が彩り、上等の座と多様な食と飲み物、甘味が整えられ、貴き装いは天界にも似ていた。だが入ってみると、王は最上の寝台に愛しきカイケーイーの姿を見いだせなかった。

Verse 17

कामबलसंयुक्तो रत्यर्थं मनुजाधिपः ॥१७॥अपश्यन्दयितां भार्यां पप्रच्छ विषसाद च ।

欲情の力に駆られ、歓楽を求めていた人の主たる王は、愛する妃を見いだせず、心沈んで彼女の所在を問いただした。

Verse 18

न हि तस्य पुरा देवी तां वेलामत्यवर्तत ॥१८॥न च राजा गृहं शून्यं प्रविवेश कदाचन ।

かつて王妃カイケーイーが王を迎える定めの時を過ぎたことはなく、また王が彼女の居室が空のままの時に入ったことも一度もなかった。

Verse 19

ततो गृहगतो राजा कैकेयीं पर्यपृच्छत ॥१९॥यथा पूर्वमविज्ञाय स्वार्थलिप्सुमपण्डिताम् ।

それから王は彼女の御殿に至り、以前と同じくカイケーイーの様子を尋ねたが、愚かな王妃がすでに利己の企てに駆られているとは知らなかった。

Verse 20

प्रतीहारी त्वथोवाच सन्त्रस्ता सुकृताञ्जलिः ॥२०॥देव देवी भृशं कृद्धा क्रोधागारमभिदृता ।

すると門番の女は怯え、合掌して言った。「大王よ、王妃は激しく怒り、怒りの間へと駆け込まれました。」

Verse 21

प्रतीहार्या वचश्शृत्वा राजा परमदुर्मनाः ॥२१॥विषसाद पुनर्भूयो लुलितव्याकुलेन्द्रियः ॥

門番の言葉を聞くや、王はひどく沈み込み、幾度も悲嘆に沈んだ。感覚は乱れ、心は定まらなかった。

Verse 22

तत्र तां पतितां भूमौ शयानामतथोचिताम् ॥२२॥प्रतप्त इव दुःखेन सोऽपश्यज्जगतीपतिः ।

そのとき地の主は、身分にふさわしからぬ姿で床に倒れ伏す彼女を見て、悲しみに灼かれる思いがした。

Verses 23-25

स वृद्धस्तरुणीं भार्यां प्राणेभ्योपि गरीयसीम् ॥२३॥अपापः पापसङ्कल्पां ददर्श धरणीतले ।लतामिव विनिष्कृत्तां पतितां देवतामिव ॥२४॥किन्नरीमिव निर्धूतां च्युतामप्सरसं यथा ।मायामिव परिभ्रष्टां हरिणीमिव संयताम् ॥२५॥

南方系の番号づけに従い比喩はさらに続く。彼女は、投げ落とされたキンナリーのように、天より落ちたアプサラスのように、乱れた幻のように、そして固く縛られた雌鹿のように見えた—それらは王の憐れみをいよいよ深めつつ、彼女の真意を覆い隠した。

Verse 26

करेणुमिव दिग्धेन विद्धां मृगयुना वने ।महागज इवारण्ये स्नेहात्परिममर्श ताम् ॥२६॥

森の大象が、狩人の放った毒矢に傷ついた雌象に、愛情をもってそっと触れ慰めるように、彼もまた情により、やさしく彼女を撫でた。

Verse 27

परिमृश्य च पाणिभ्यामभिसन्त्रस्तचेतनः ।कामी कमलपत्राक्षीमुवाच वनितामिदम् ॥२७॥

心は恐れに震えながらも欲に駆られ、彼は両の手で蓮華の花弁のような眼をもつ妻をやさしく撫で、こう言葉をかけた。

Verse 28

न तेऽहमभिजानामि क्रोधमात्मनि संश्रितम् ।देवि केनाभिशप्ताऽसि केन वाऽसि विमानिता ॥२८॥यदिदं मम दुःखाय शेषे कल्याणि पांसुषु ।

王妃よ、あなたのうちに私への怒りが宿ったのか、私には分からない。誰に呪われ、誰に辱められて、吉祥なるあなたが塵の上に伏し、私を悲しませるのか。

Verse 29

भूमौ शेषे किमर्थं त्वं मयि कल्याणचेतसि ॥२९॥भूतोपहतचित्तेव मम चित्तप्रमाथिनी ।

なぜ地に伏しているのか。私はあなたに善き心で向き合っているのに、吉祥の思いをもつあなたが、まるで魔に心を奪われたかのように、私の胸をかき乱して苦しめる。

Verse 30

सन्ति मे कुशला वैद्यास्त्वभितुष्टाश्च सर्वशः ॥३०॥सुखितां त्वां करिष्यन्ति व्याधिमाचक्ष्व भामिनी ।

私には腕の立つ医師たちがいる。あらゆる点で信頼でき、あなたを安らぎへと戻してくれる。愛しき人よ、どのような病があるのか私に告げてほしい。

Verse 31

कस्य वा ते प्रियं कार्यं केन वा विप्रियं कृतम् ॥३१॥कः प्रियं लभतामद्य को वा सुमहदप्रियम् ।

誰に汝は恩寵を示したいのか、また誰が汝に無礼を働いたのか。今日、誰が慈しみを受け、誰が甚だしい御不興を受けるべきか。

Verses 32-33

मा रोदीर्मा च कार्षीस्त्वं देवि संपरिशोषणम् ॥३२॥अवध्यो वध्यतां को वा को वा वध्यो विमुच्यताम् ।दरिद्रः को भवत्वाढ्यो द्रव्यवान्वाऽप्यकिञ्चनः ॥३३॥

泣くでない、王妃よ、また嘆きで身をやつすでない。殺してはならぬ者—殺そう。殺されるべき者—放免しよう。貧しき者—富ませ、富める者—無一物としよう。

Verse 34

अहं चैव मदीयाश्च सर्वे तव वशानुगाः ।न ते किञ्चिदभिप्रायं व्याहन्तुमहमुत्सहे ॥३४॥

我も、我が者すべても、汝の御意のままに従う。汝の意図のいかなる部分も、妨げようとは決してしない。

Verse 35

आत्मनो जीवितेनापि ब्रूहि यन्मनसेच्छसि ।बलमात्मनि जानन्ती न मां शङ्कितुमर्हसि ॥३५॥करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे ।

心に望むことを告げよ、たとえそれが我が命に代わろうとも。わが力を知る汝が、我を疑うは相応しくない。汝の喜びとなることを必ず成し遂げよう；我が善行の功徳にかけて誓う。

Verses 36-37

यावदावर्तते चक्रं तावती मे वसुन्धरा ॥३६॥प्राचीनास्सिन्धुसौवीरा स्सौराष्ट्रा दक्षिणापथाः ।वङ्गाङ्गमगधाः मत्स्याः समृद्धा काशिकोसलाः ॥३७॥

戦車の輪の及ぶところ、その限りまで我が国土は及ぶ——東方の地、シンドゥ＝サウヴィーラ、サウラーシュトラ、南方の諸国、そして栄えるヴァンガ、アンガ、マガダ、マツヤ、カーシー＝コーサラ。

Verse 38

तत्र जातं बहु द्रव्यं धनधान्यमजाविकम् ।ततो वृणीष्व कैकेयि यद्यत्त्वं मनसेच्छसि ॥३८॥

そこには多くの財が生まれる——宝、穀物、そして山羊と羊の群れ。ゆえに、カイケーイよ、心の望むままにその中から選び取れ。

Verse 39

किमायासेन ते भीरु उत्तिष्ठोत्तिष्ठ शोभने ।तत्त्वं मे ब्रूहि कैकेयि यतस्ते भयमागतम् ॥३९॥तत्ते व्यपनयिष्यामि नीहारमिव रश्मिवान् ।

なぜそのように苦しむのだ、臆する者よ。起きよ、起きよ、美しきカイケーイよ。真実を我に告げよ、いかなる恐れが汝に来たのか。われはそれを払い除けよう、光り輝く太陽が朝霧を散らすように。

Verse 40

तथोक्ता सा समाश्वस्ता वक्तुकामा तदप्रियम् ॥४०॥परिपीडयितुं भूयो भर्तारमुपचक्रमे ।

そのように言われて彼女はひとまず安堵した。だが、あの不快な願いを口にしようとして、なおも夫君をいっそう苦しめようとし始めた。