Sukta 61

Mantra 1

उभयं शृणवच्च न इन्द्रो अर्वागिदं वचः । सत्राच्या मघवा सोमपीतये धिया शविष्ठ आ गमत् ॥

ઇન્દ્ર અમારાં માટે બંને તરફથી સાંભળે અને આ વચન પાસે અર્વાક્—નજીક—આવે. સત્રાચી ગતિ ધરાવતો, મઘવા—દાનવીર—સોમપાન માટે ધિયાની શક્તિથી, સર્વથી શવિષ્ઠ—અતિશય બળવાન—અમારી પાસે આવી પહોંચે.

Mantra 2

तं हि स्वराजं वृषभं तमोजसे धिषणे निष्टतक्षतुः । उतोपमानां प्रथमो नि षीदसि सोमकामं हि ते मनः ॥

તે સ્વરાજ (સ્વયં-શાસક) વृषભને—બળ માટે—ધિષણા (પ્રેરિત બુદ્ધિ)ઓએ ઘડી કાઢ્યો છે. અને ઉપમેયોમાં તું પ્રથમ સ્થાન લઈ બેસે છે; કારણ કે તારો મન તો ખરેખર સોમકામ છે.

Mantra 3

आ वृषस्व पुरूवसो सुतस्येन्द्रान्धसः । विद्मा हि त्वा हरिवः पृत्सु सासहिमधृष्टं चिद्दधृष्वणिम् ॥

હે પુરૂવસુ (અપાર ધનવાળા) ઇન્દ્ર, સુત સોમના અંધસ (રસ/મદ) પર તું વરસી પડ. હે હરિવઃ (હરિ અશ્વોના સ્વામી), અમે તને યુદ્ધોમાં વિજયી, અને અપ્રતિરોધ્ય સ્થાને પણ ધૈર્યવાન—અધૃષ્ટને પણ ધૃષણ—રૂપે જાણીએ છીએ.

Mantra 4

अप्रामिसत्य मघवन्तथेदसदिन्द्र क्रत्वा यथा वशः । सनेम वाजं तव शिप्रिन्नवसा मक्षू चिद्यन्तो अद्रिवः ॥

હે મઘવન, અપ્રામિસત્ય (અચૂક સત્યવાળા), એમ જ થાઓ; હે ઇન્દ્ર, તારા ક્રતુ (સંકલ્પ-શક્તિ) અને વશ (ઇચ્છા) મુજબ. હે શિપ્રીન (મજબૂત જડબાવાળા), તારી નવસા (સહાય)થી અમે વાજ (વિજયી બળ/સમૃદ્ધિ) મેળવો; હે અદ્રિવઃ (પથ્થર/વજ્ર ધારક), આગળ વધતાં અમે તો ક્ષણમાં જ સિદ્ધિ પામીએ.

Mantra 5

शग्ध्यू षु शचीपत इन्द्र विश्वाभिरूतिभिः । भगं न हि त्वा यशसं वसुविदमनु शूर चरामसि ॥

હે શચીપતિ ઇન્દ્ર, સર્વ ઉપકારક ઊતિઓ સાથે અમને નિશ્ચયે બળ આપ. કારણ કે ભગની જેમ અમે તને—યશસ્વી, વસુવિદ્ (ધન-સમૃદ્ધિનો શોધક)—હે શૂર, તારા માર્ગે અનુસરીએ છીએ.

Mantra 6

पौरो अश्वस्य पुरुकृद्गवामस्युत्सो देव हिरण्ययः । नकिर्हि दानं परिमर्धिषत्त्वे यद्यद्यामि तदा भर ॥

હે દેવ, તું અશ્વનો પ્રાચીન ઉત્સ છે—સત્તાની પ્રેરક શક્તિનો; અને ગવાં (કિરણ-ગાયો) માટે પુરુકૃત્, અનેક કાર્યો કરનાર; તું હિરણ્યમય સ્રોત છે. તારા અંદર રહેલા દાનને કોઈ ક્ષીણ કરી શકતું નથી. હું જે જે માર્ગે જાઉં, ત્યાંથી જ મને તારી સમૃદ્ધિ-લાવણી ભરી દે.

Mantra 7

त्वं ह्येहि चेरवे विदा भगं वसुत्तये । उद्वावृषस्व मघवन्गविष्टय उदिन्द्राश्वमिष्टये ॥

તું નિશ્ચયે આવ, ગતિમાન સાધક પાસે; અમારી વસુત્તિ (સાચી સમૃદ્ધિ) માટે ભગ—આનંદનો અંશ—પ્રગટ કર. હે મઘવન, ગવિષ્ટિ (કિરણ-વિજય) માટે ઊઠ અને વરસી પડ; હે ઇન્દ્ર, અશ્વમિષ્ટિ (અશ્વ-શક્તિનો વિજય) માટે ઊઠ.

Mantra 8

त्वं पुरू सहस्राणि शतानि च यूथा दानाय मंहसे । आ पुरंदरं चकृम विप्रवचस इन्द्रं गायन्तोऽवसे ॥

તું દાનાર્થે યુથરૂપે અનેક સહસ્રો અને શતોને ઢગલાં કરે છે—પરિપૂર્ણ સમૃદ્ધિની તારી ઉદારતા. પ્રેરિત વાણીના ઋષિ એવા અમે, સહાય માટે, ગાઈને પુરંદર ઇન્દ્રને અમારી નજીકની ઉપસ્થિતિ (આશ્રય) બનાવીએ છીએ.

Mantra 9

अविप्रो वा यदविधद्विप्रो वेन्द्र ते वचः । स प्र ममन्दत्त्वाया शतक्रतो प्राचामन्यो अहंसन ॥

અવિપ્ર (અપ્રબુદ્ધ) માણસે રચ્યું હોય કે વિપ્ર (ઋષિ)એ—હે ઇન્દ્ર—તારું આ વચન; તે તારી તરફ મનને આગળ વાળનારને આનંદિત અને બળવાન બનાવે છે, હે શતક્રતુ, અને તેને ‘અહં’-ભાવમાં સ્થિર વિજયી (દૃઢ આત્મસ્થિતિ) કરે છે.

Mantra 10

उग्रबाहुर्म्रक्षकृत्वा पुरंदरो यदि मे शृणवद्धवम् । वसूयवो वसुपतिं शतक्रतुं स्तोमैरिन्द्रं हवामहे ॥

જો ઉગ્રબાહુ, પુરંદર, મારી હાક સાંભળે—તો અમે, વસુની ઇચ્છા ધરાવનાર, સમૃદ્ધિના પતિ, શતક્રતુ ઇન્દ્રને સ્તોત્રોથી આહ્વાન કરીએ છીએ.

Mantra 11

न पापासो मनामहे नारायासो न जळ्हवः । यदिन्न्विन्द्रं वृषणं सचा सुते सखायं कृणवामहै ॥

અમે પોતાને પાપી માનતા નથી, ન તો વૈરી, ન તો વાંકાં સંકલ્પવાળા; કારણ કે હવે દબાવેલા સોમની પાસે અમે ઇન્દ્ર—વૃષણ (બળવાન)—ને મિત્ર અને સાથી બનાવીએ છીએ.

Mantra 12

उग्रं युयुज्म पृतनासु सासहिमृणकातिमदाभ्यम् । वेदा भृमं चित्सनिता रथीतमो वाजिनं यमिदू नशत् ॥

યુદ્ધોમાં અમે ઉગ્ર શક્તિને જોડીએ છીએ—અજેય વિજયી, અદાભ્ય, જે બંધનરૂપ ઋણને કાપી નાખે છે. તે ગૂંચવણભર્યા ફેરવાટને પણ જાણે છે અને છતાં જીતે છે; રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ તે વાજી, જેને બળની પૂર્ણતા નિશ્ચયે પ્રાપ્ત થાય છે.

Mantra 13

यत इन्द्र भयामहे ततो नो अभयं कृधि । मघवञ्छग्धि तव तन्न ऊतिभिर्वि द्विषो वि मृधो जहि ॥

હે ઇન્દ્ર, જે કંઈથી અમે ભય પામીએ છીએ, તેમાંથી અમને અભય કર. હે મઘવન, તારો વિજયબળ અમને આપ; તારી ઊતિઓથી દ્વેષીઓને વિખેરી દે, શત્રુ આક્રમણોને વિખેરી દે.

Mantra 14

त्वं हि राधस्पते राधसो महः क्षयस्यासि विधतः । तं त्वा वयं मघवन्निन्द्र गिर्वणः सुतावन्तो हवामहे ॥

હે રાધસ્પતે! તું જ રાધા (દાન-પ્રભા)નો સ્વામી છે; વિધાતા ઉપાસક માટે મહાન સમૃદ્ધિના નિવાસ-સ્વામી તું છે. તેથી અમે—સોમરસ પીડેલા—હે મઘવન્ ઇન્દ્ર, ગિર્વણ (સ્તુતિપ્રિય), તને આહ્વાન કરીએ છીએ, તારી અસરકારક ઉપસ્થિતિ માટે.

Mantra 15

इन्द्रः स्पळुत वृत्रहा परस्पा नो वरेण्यः । स नो रक्षिषच्चरमं स मध्यमं स पश्चात्पातु नः पुरः ॥

ઇન્દ્ર—પ્રગટ અને વિજયી—વૃત્રહા, પરસ્પા, અમારો વરેનીય બળ છે. તે અમારી અંતિમ પદવીનું અને મધ્ય પદવીનું રક્ષણ કરે; પાછળથી અને આગળથી પણ તે અમને રક્ષે.

Mantra 16

त्वं नः पश्चादधरादुत्तरात्पुर इन्द्र नि पाहि विश्वतः । आरे अस्मत्कृणुहि दैव्यं भयमारे हेतीरदेवीः ॥

હે ઇન્દ્ર! પાછળથી, નીચેથી, ઉપરથી અને આગળથી—દરેક દિશાથી—અમને દૃઢપણે રક્ષા કર. અમારા પાસેથી દૂર હાંકી દે પરલોકથી આવતું દૈવી ભય; દૂર હાંકી દે શત્રુઘાતક પ્રહારો, અદેવી શક્તિઓ.

Mantra 17

अद्याद्या श्वःश्व इन्द्र त्रास्व परे च नः । विश्वा च नो जरितॄन्त्सत्पते अहा दिवा नक्तं च रक्षिषः ॥

આજે આજે, અને કાલે કાલે પણ—હે ઇન્દ્ર, અમને રક્ષા કર; અને જે પરે છે તેમાંથી પણ અમને બચાવ. હે સત્યના સ્વામી (સત્પતિ), અમારા સર્વ સ્તોતાઓને—દિવસે અને રાત્રે—તું રક્ષે.

Mantra 18

प्रभङ्गी शूरो मघवा तुवीमघः सम्मिश्लो विर्याय कम् । उभा ते बाहू वृषणा शतक्रतो नि या वज्रं मिमिक्षतुः ॥

ભેદી-વિજયી, શૂર, મહાદાતા, બહુ-દાનવાળો (તુવીમઘ)—ઇન્દ્ર પરાક્રમના કાર્ય માટે સંઘટિત છે. હે શતક્રતુ, વೃಷણ સમ બળવાન, તારા બંને બાહુઓ વજ્રને નીચે સ્થાપે અને દબાવી તેની સ્થિર સ્થિતિમાં ગોઠવે.