Sukta 3

Mantra 1

वैश्वानराय पृथुपाजसे विपो रत्ना विधन्त धरुणेषु गातवे । अग्निर्हि देवाँ अमृतो दुवस्यत्यथा धर्माणि सनता न दूदुषत् ॥

વૈશ્વાનર—વિસ્તૃત તેજવાળો—તેના માટે ઋષિઓ રત્નો (ધન-વરદાન) અને ગમન માટે દૃઢ આધાર રચી આપે છે. કારણ કે અમૃત અગ્નિ દેવોની સાચી સેવા કરે છે; તેથી સત્યના સનાતન ધર્મો કદી નિષ્ફળ થતા નથી, ન તો અવ્યવસ્થામાં પડે છે.

Mantra 2

अन्तर्दूतो रोदसी दस्म ईयते होता निषत्तो मनुषः पुरोहितः । क्षयं बृहन्तं परि भूषति द्युभिर्देवेभिरग्निरिषितो धियावसुः ॥

બે લોકો (દ્યો અને પૃથ્વી) વચ્ચેનો આંતરિક દૂત—અદ્ભુત અગ્નિ—ગતિ કરે છે; મનુષ્યમાં બેઠેલો હોતો, પુરોહિત રૂપે આગળ સ્થાપિત. તે તેજસ્વી શક્તિઓથી વિશાળ નિવાસને સર્વત્ર શોભાવે છે; દેવોથી પ્રેરિત અગ્નિ, ધિયા (પ્રેરિત બુદ્ધિ)ના ધનથી સમૃદ્ધ છે.

Mantra 3

केतुं यज्ञानां विदथस्य साधनं विप्रासो अग्निं महयन्त चित्तिभिः । अपांसि यस्मिन्नधि संदधुर्गिरस्तस्मिन्त्सुम्नानि यजमान आ चके ॥

યજ્ઞોનો કેતુ (પ્રકાશ-ચિહ્ન), વિદથ (પવિત્ર સભા)નું સાધન—એવા અગ્નિને વિપ્રો પોતાની ચિત્તિઓ (જાગૃત વિચાર-પ્રેરણાઓ)થી મહિમાવંત કરે છે. જેમાં તેમણે કર્મો સ્થાપ્યાં છે અને વાણી-સ્તુતિઓ જોડીને ગોઠવી છે—તે જમાં યજમાન સુમ્ન (કલ્યાણકૃપા) અને સુસંગતિઓ સુધી પહોંચે છે.

Mantra 4

पिता यज्ञानामसुरो विपश्चितां विमानमग्निर्वयुनं च वाघताम् । आ विवेश रोदसी भूरिवर्पसा पुरुप्रियो भन्दते धामभिः कविः ॥

અગ્નિ યજ્ઞોનો પિતા છે; વિપશ્ચિત (દ્રષ્ટિવાન) વિપ્રો માટે અસુર (પ્રભુ-શક્તિમાન) છે; અને વાઘતો (સ્તુતિકારો) માટે વિમાન (માપ-મર્યાદા) તથા વયુન (વિચાર-વિધિ, વિવેકમાર્ગ) છે. બહુવર્ણ તેજથી તે બે લોક—રોદસી—માં પ્રવેશ્યો છે; પુરુપ્રિય કવિ પોતાના અનેક ધામો (પ્રકાશ-નિવાસો)થી ઝળહળી ઊઠે છે.

Mantra 5

चन्द्रमग्निं चन्द्ररथं हरिव्रतं वैश्वानरमप्सुषदं स्वर्विदम् । विगाहं तूर्णिं तविषीभिरावृतं भूर्णिं देवास इह सुश्रियं दधुः ॥

ચન્દ્ર (દિપ્ત) અગ્નિ, ચન્દ્રરથ (દિપ્ત રથવાળો), હરિવ્રત (હરિ-નિયમમાં સ્થિર), વૈશ્વાનર—અપ્સુષદ (જળોમાં નિવાસી), સ્વર્વિદ (સ્વર-લોકનો જાણકાર). આગળ ધસી પડનાર, તૂર્ણિ (અતિશય ઝડપી), પોતાની તવિષીઓથી આવૃત—એ ભૂર્ણિ (ભમરતી શક્તિ)ને દેવોએ અહીં સુશ્રિય (સુંદર તેજ) માટે સ્થાપી છે.

Mantra 6

अग्निर्देवेभिर्मनुषश्च जन्तुभिस्तन्वानो यज्ञं पुरुपेशसं धिया । रथीरन्तरीयते साधदिष्टिभिर्जीरो दमूना अभिशस्तिचातनः ॥

અગ્નિ દેવો સાથે, મનુષ્યો તથા સર્વ પ્રાણીઓ સાથે, ધી (પ્રેરિત બુદ્ધિ) દ્વારા યજ્ઞને વિસ્તારે છે, તેને બહુરૂપ અને સમૃદ્ધ આકાર આપે છે. રથીની જેમ તે અંદરથી ગતિ કરે છે—સિદ્ધિદાયક કર્મોથી; નિવાસમાં ઝડપી એવો દમૂના, શત્રુના અભિશસ્તિ (દુષ્ટ આરોપ/આક્રમણ)ને દૂર હાંકે છે.

Mantra 7

अग्ने जरस्व स्वपत्य आयुन्यूर्जा पिन्वस्व समिषो दिदीहि नः । वयांसि जिन्व बृहतश्च जागृव उशिग्देवानामसि सुक्रतुर्विपाम् ॥

હે અગ્ને, અમારા અંદર સુપત્ય (સુશાસન/સુઅધિકાર) અને દીર્ઘ આયુષ્ય માટે વૃદ્ધિ પામ; ઊર્જા દ્વારા અમને પોષ, અને અમારી સમિષો (યજ્ઞીય સમન્વય/સ્તુતિઓ) પ્રજ્વલિત કર. અમારા વયાંસિ (ઉડાન જેવી શક્તિઓ) વધાર; બૃહત્ (વિશાળ) તરફ જાગૃત કર. તું દેવોનો ઉશિગ્ (ઉત્સુક જ્વાળા) છે; વિપામ્ (ઋષિઓ)ની સુક્રતુ (સુઇચ્છાવાળી બુદ્ધિ) છે.

Mantra 8

विश्पतिं यह्वमतिथिं नरः सदा यन्तारं धीनामुशिजं च वाघताम् । अध्वराणां चेतनं जातवेदसं प्र शंसन्ति नमसा जूतिभिर्वृधे ॥

નરો સદા નમસ્કાર અને જૂતિ (ઝડપી અર્પણો) સાથે જાતવેદસને પ્ર શંસે છે—વિશ્પતિ (કુલપતિ), યહ્વ (બળવાન) અતિથિ, ધીનાં યંતાર (પ્રેરિત વિચારોનો સંચાલક), અને વાઘતાઓનો ઉશિજ્ (ઉત્સુક જ્વાળા). અધ્વર (યજ્ઞ)ના માર્ગોનું ચેતન કરનાર તેને તેઓ તેના વૃદ્ધિ માટે સ્તુતિ કરે છે.

Mantra 9

विभावा देवः सुरणः परि क्षितीरग्निर्बभूव शवसा सुमद्रथः । तस्य व्रतानि भूरिपोषिणो वयमुप भूषेम दम आ सुवृक्तिभिः ॥

વિભાવાન, દેવ, સુરણ—અગ્નિ પોતાના શવસ (બળ) વડે સર્વ ક્ષિતિઓ/લોકોને ચારે તરફથી આવરી ગયો; સુમદ્રથ—સુવિચાર અને સદ્‌ગતિનો રથ સમાન. તેના ભૂરિપોષિણ (અતિપોષક) વ્રતોને અમે આપણા ધામમાં ઉપસરીને, સુવૃક્તિભિઃ—સુઘડ સ્તુતિ-વચનો વડે—શોભાવીએ.

Mantra 10

वैश्वानर तव धामान्या चके येभिः स्वर्विदभवो विचक्षण । जात आपृणो भुवनानि रोदसी अग्ने ता विश्वा परिभूरसि त्मना ॥

હે વૈશ્વાનર, તું તારા ધામાનિ—શક્તિના આસનો—એ રીતે રચ્યાં કે જેના દ્વારા તું સ્વર્વિત્, તેજોમય સ્વર્ગનો જ્ઞાતા, વિશાળદૃષ્ટિ બન્યો. જન્મતાં જ તું ભુવનાનિ અને રોદસી—દ્યાવા-પૃથિવી—ને પરિપૂર્ણ કર્યાં; હે અગ્નિ, તું તારા ત્મના—સ્વસ્વરૂપે—આ સર્વને આવરીને પણ અતિક્રમી રહે છે.

Mantra 11

वैश्वानरस्य दंसनाभ्यो बृहदरिणादेकः स्वपस्यया कविः । उभा पितरा महयन्नजायताग्निर्द्यावापृथिवी भूरिरेतसा ॥

વૈશ્વાનરના દંસનાભ્યઃ—મહાન કાર્યશક્તિઓમાંથી—એક મહાન રૂપે જન્મ્યો; સ્વપસ્યા—પરિપૂર્ણ કૌશલ્ય—વાળો કવિ. તે ઉભા પિતરા—બે પિતૃરૂપો—ને મહિમાવંત કરતો જન્મ્યો: અગ્નિ, દ્યાવા-પૃથિવી—આકાશ અને પૃથ્વી—ભૂરિરેતસા, સમૃદ્ધ બીજ/સંતતિ-શક્તિથી ભરપૂર.