Rig Veda 3.3.8: Mandala 3, Sukta 3, Mantra 8

Sukta 3.3

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni Jātavedas

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

विश्पतिं यह्वमतिथिं नरः सदा यन्तारं धीनामुशिजं च वाघताम् । अध्वराणां चेतनं जातवेदसं प्र शंसन्ति नमसा जूतिभिर्वृधे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.3.8

Transliteration

viśpátiṃ yahvám atíthiṃ nárāḥ sádā yantā́raṃ dhīnā́m uśíjaṃ ca vāghátām | adhvarā́ṇāṃ cétanaṃ jāta-védasaṃ prá śaṃsanti námasā jūtí-bhir vṛdhé ||

Translation

નરો સદા નમસ્કાર અને જૂતિ (ઝડપી અર્પણો) સાથે જાતવેદસને પ્ર શંસે છે—વિશ્પતિ (કુલપતિ), યહ્વ (બળવાન) અતિથિ, ધીનાં યંતાર (પ્રેરિત વિચારોનો સંચાલક), અને વાઘતાઓનો ઉશિજ્ (ઉત્સુક જ્વાળા). અધ્વર (યજ્ઞ)ના માર્ગોનું ચેતન કરનાર તેને તેઓ તેના વૃદ્ધિ માટે સ્તુતિ કરે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वि॒श्पतिम्: the lord of the clan/people
• वि॒श्पतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वि॒श्-पति (प्रातिपदिक) < विश् (जन/कुल) + पति

• य॒ह्वम्: mighty, impetuous
• य॒ह्वम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: य॒ह्व (प्रातिपदिक)

• अति॑थिम्: the guest
• अति॑थिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अतिथि (प्रातिपदिक)

• नरः: men
• नरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• सदा: always
• सदा: अधिकारण (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)

• यन्तारम्: the restrainer/guide
• यन्तारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यन्तृ (प्रातिपदिक; कर्तरि-नृ प्रत्ययः) < √यम् (यच्छति/नियच्छति)

• धी॒नाम्: of thoughts/insights
• धी॒नाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• उ॒शिजम्: the eager one; the zealous (priestly) one
• उ॒शिजम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: उशिज् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• वा॒घताम्: of the singers/praisers
• वा॒घताम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वाघत् (प्रातिपदिक)

• अध्वराणाम्: of the sacrifices
• अध्वराणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• चेतनम्: the inspirer/impeller; the conscious one
• चेतनम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: चेतन (प्रातिपदिक) < √चित् (चेतयति/अवबोध)

• जातवेदसम्: Jātavedas (Agni), knower of all that is born
• जातवेदसम्: कर्म
• Type: Noun (epithet)
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय) < जात + वेदस्

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• शंसन्ति: they praise
• शंसन्ति: —
• Type: Verb
• Root: √शंस् (स्तुति/कथन)

• नमसा: with reverence, with homage
• नमसा: करण
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• जू॒तिभिः: with swift impulses/speedings
• जू॒तिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: जूति (प्रातिपदिक)

• वृधे: for growth/increase (for the thriving one)
• वृधे: सम्प्रदान
• Type: Noun (verbal noun)
• Root: वृध् (प्रातिपदिक/कृदन्त; √वृध् ‘वर्धते’)