Rig Veda 4.39.5: Mandala 4, Sukta 39, Mantra 5

Sukta 4.39

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Mitra-Varuṇa as bestowers; Dadhikrāvan as the gifted power; Indra as comparison-model

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रमिवेदुभये वि ह्वयन्त उदीराणा यज्ञमुपप्रयन्तः । दधिक्रामु सूदनं मर्त्याय ददथुर्मित्रावरुणा नो अश्वम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.39.5

Transliteration

índram ivéd ubháye ví hvayanta udī́rāṇā yajñám upaprayántaḥ | dadhikrā́m u sū́danaṃ mártyāya dadáthur mitrā́varuṇā no aśvám ||

Translation

Wie Indra rufend, rufen von beiden Seiten sie, sich erhebend und zum Opfer vordringend. Mitra und Varuṇa haben uns, für den Weg des Sterblichen, Dadhikrāvan gegeben — das antreibende Ross, das zum Sieg führt.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रम्: Indra (as object of calling)
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• इद्: indeed, just
• इद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इद् (निपात)

• उभये: both (of you two)
• उभये: कर्तृ
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: उभय (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth (intensifier with verb)
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• ह्वयन्ते: they call/invoke
• ह्वयन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वा (ह्वयति)

• उदीराणाः: raising/uttering (aloud)
• उदीराणाः: कर्तृ (ह्वयन्ते-कर्तृविशेषण)
• Type: Participle
• Root: उद् + √ईर् (ईरयति/ईरते) → उदीराण (कृदन्त)

• यज्ञम्: the sacrifice
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• उप: towards, near
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• प्रयन्तः: going forth/approaching
• प्रयन्तः: कर्तृ (ह्वयन्ते-कर्तृविशेषण)
• Type: Participle
• Root: प्र + √इ (एति) → प्रयन्त् (कृदन्त)

• दधिक्राम्: Dadhikrāvan (the divine steed)
• दधिक्राम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दधिक्रावन् (प्रातिपदिक; अश्वदेवता)

• सूदनम्: victorious/impelling, winning
• सूदनम्: कर्म (विशेष्य-समन्वयात्)
• Type: Adjective
• Root: सूदन (प्रातिपदिक; √सू/सूद् ‘to drive/impel, to win’ से)

• मर्त्याय: for the mortal
• मर्त्याय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)

• ददथुः: you two have given
• ददथुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दा (ददाति)

• मित्रावरुणा: Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मित्र + वरुण (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)

• नः: our, to us
• नः: सम्बन्ध (स्वाम्य/सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अश्वम्: a horse
• अश्वम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)