HomeRig VedaMandala 4Sukta 39Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 4.39

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Mitra-Varuṇa as bestowers; Dadhikrāvan as the gifted power; Indra as comparison-model
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इन्द्रमिवेदुभये वि ह्वयन्त उदीराणा यज्ञमुपप्रयन्तः । दधिक्रामु सूदनं मर्त्याय ददथुर्मित्रावरुणा नो अश्वम् ॥

इन्द्र॑मि॒वेदु॒भये॒ वि ह्व॑यन्त उ॒दीरा॑णा य॒ज्ञमु॑पप्र॒यन्त॑: । द॒धि॒क्रामु॒ सूद॑नं॒ मर्त्या॑य द॒दथु॑र्मित्रावरुणा नो॒ अश्व॑म् ॥

índram ivéd ubháye ví hvayanta udī́rāṇā yajñám upaprayántaḥ | dadhikrā́m u sū́danaṃ mártyāya dadáthur mitrā́varuṇā no aśvám ||

As if calling Indra, both sides invoke, rising up and advancing toward the sacrifice. Mitra and Varuṇa have granted us for the mortal journey Dadhikrāvan, the impelling steed that drives us to victory.

इन्द्र॑म्ऽइव । इत् । उ॒भये॑ । वि । ह्व॒य॒न्ते॒ । उ॒त्ऽईरा॑णाः । य॒ज्ञम् । उ॒प॒ऽप्र॒यन्तः॑ । द॒धि॒ऽक्राम् । ऊँ॒ इति॑ । सूद॑नम् । मर्त्या॑य । द॒दथुः॑ । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । नः॒ । अश्व॑म् ॥इन्द्रम्इव । इत् । उभये । वि । ह्वयन्ते । उत्ईराणाः । यज्ञम् । उपप्रयन्तः । दधिक्राम् । ऊँ इति । सूदनम् । मर्त्याय । ददथुः । मित्रावरुणा । नः । अश्वम् ॥indram-iva | it | ubhaye | vi | hvayante | ut-īrāṇāḥ | yajñam | upa-prayantaḥ | dadhi-krām | oṃ iti | sūdanam | martyāya | dadathuḥ | mitrāvaruṇā | naḥ | aśvam

इन्द्रम्Indra (as object of calling)
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
इद्indeed, just
इद्:
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
उभयेboth (of you two)
उभये:
कर्तृ
TypeAdjective/Pronoun
Rootउभय (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विapart, forth (intensifier with verb)
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
ह्वयन्तेthey call/invoke
ह्वयन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वा (ह्वयति)
उदीराणाःraising/uttering (aloud)
उदीराणाः:
कर्तृ (ह्वयन्ते-कर्तृविशेषण)
TypeParticiple
Rootउद् + √ईर् (ईरयति/ईरते) → उदीराण (कृदन्त)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
उपtowards, near
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
प्रयन्तःgoing forth/approaching
प्रयन्तः:
कर्तृ (ह्वयन्ते-कर्तृविशेषण)
TypeParticiple
Rootप्र + √इ (एति) → प्रयन्त् (कृदन्त)
दधिक्राम्Dadhikrāvan (the divine steed)
दधिक्राम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदधिक्रावन् (प्रातिपदिक; अश्वदेवता)
सूदनम्victorious/impelling, winning
सूदनम्:
कर्म (विशेष्य-समन्वयात्)
TypeAdjective
Rootसूदन (प्रातिपदिक; √सू/सूद् ‘to drive/impel, to win’ से)
मर्त्यायfor the mortal
मर्त्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
ददथुःyou two have given
ददथुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (ददाति)
मित्रावरुणाMitra and Varuṇa
मित्रावरुणा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र + वरुण (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)
नःour, to us
नः:
सम्बन्ध (स्वाम्य/सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)