Adhyaya 43

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । प्रादुरासीत्प्रतीहारः शुभ्रचीनांशुकांबरः । स जानुभ्यां महीं गत्वा पिहितास्यश्च पाणिना

পুলস্ত্য ক’লে: এজন প্ৰতীহাৰ (দ্বাৰপাল) প্ৰকট হ’ল, উজ্জ্বল চীনদেশীয় ৰেশমী বস্ত্ৰে সুশোভিত। তেওঁ হাঁটু গাঁঠি মাটিলৈ নামি আহি, হাতেদি মুখ ঢাকি ল’লে।

Verse 2

उवाचानाविलं वाक्यमल्पाक्षरपरिष्कृतम् । दैत्येंद्रमर्कवृंदाभं बिभ्रतं भास्वरं वपुः

তেওঁ স্পষ্ট আৰু নিৰ্মল বাক্য ক’লে—অল্প অক্ষৰতেও সুসংস্কৃত। তেওঁৰ দেহ দীপ্তিমান, যেন সূৰ্যসমূহৰ গুচ্ছৰ দৰে জ্যোতিৰ্ময়, দৈত্যেন্দ্ৰৰ উপযুক্ত।

Verse 3

कालनेमिः सुरान्बद्ध्वा प्रादाय द्वारि तिष्ठति । स विज्ञापयति स्थेयं क्व वंदिनि च यैः प्रभो

কালনেমিয়ে দেৱতাসকলক বান্ধি সঁপাই দি, দ্বাৰত থিয় হৈ আছে। তেওঁ নিবেদন কৰে: “হে প্ৰভো, মই ক’ত থাকিম—আৰু হে বন্দনীয়, কাহাৰ সৈতে (কোন সঙ্গীসহ)?”

Verse 4

तन्निशम्याब्रवीद्दैत्यः प्रतीहारस्य भाषितम् । यथेष्ठं स्थीयतामेभिर्गृहं मे भुवनत्रयं

প্ৰতীহাৰৰ বাক্য শুনি দৈত্যই ক’লে: “ইহঁতে যি দৰে ইচ্ছা কৰে তেনেদৰে ইয়াত থাকক; মোৰ গৃহ ত্ৰিভুবনৰ সমান বিস্তৃত।”

Verse 5

केवलं वासवं त्वेकं मुंडयित्वा विमुच्यताम् । सितवस्त्रपरिच्छन्नं शुनःपादेन चिह्नितम्

কেৱল সেই একজন বাসৱক মুণ্ডন কৰি তাৰ পিছত মুক্ত কৰি দিয়া হওক—শ্বেত বস্ত্ৰে আৱৃত আৰু কুকুৰৰ পাঞ্জাৰ ছাপৰে চিহ্নিত।

Verse 6

एवं कृते ततो देवा दूयमानेन चेतसा । जग्मुर्जगद्गुरुं द्रष्टुं शरणं कमलोद्भवम्

এইদৰে হোৱাৰ পিছত, অন্তৰত দুখে দগ্ধ দেৱতাসকলে জগতগুৰুক দৰ্শন কৰিবলৈ, কমলজন্মা (ব্ৰহ্মা)ৰ শৰণ ল’বলৈ গ’ল।

Verse 7

विनिर्विण्णास्तमासाद्य शिरोभिर्द्धरणीं गताः । तुष्टुवुः सुष्ठु वर्णाढ्यैर्वचोभिः कमलासनम्

অতি বিমৰ্ষিত হৈ তেওঁলোকে তেওঁৰ ওচৰলৈ গৈ মূৰ মাটিত নত কৰিলে। তাৰ পিছত সুগঠিত, শব্দসমৃদ্ধ বাক্যৰে কমলাসন (ব্ৰহ্মা)ক স্তুতি কৰিলে।

Verse 8

देवा ऊचुः । नमस्त्वोंकारांकुरादिप्रसूत्यै विश्वस्थानानंतभेदस्य पूर्वम् । संभूतस्यानंतरं सत्वमूले संहारेच्छोस्ते नमः सत्वमूर्त्ते

দেৱতাসকলে ক’লে: নমস্কাৰ তোমাক—ওঁকাৰৰ অংকুৰ আদি যাৰ পৰা উদ্ভৱ হয় সেই উৎসলৈ; অসংখ্য ধাম আৰু ভেদে বিভক্ত বিশ্বৰো পূৰ্বে যি আছা। সৃষ্টিৰ পিছত প্ৰকাশিত হ’লেও তুমি সত্ত্ব-মূলে প্ৰতিষ্ঠিত; আৰু সংহাৰৰ ইচ্ছাধাৰী, সত্ত্বমূৰ্ত্তি তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 9

व्यक्तीनां त्वामादिभूतं महिम्ना चास्मादस्मानभिधानाद्विचिंत्य । द्यावापृथ्व्योरूर्द्ध्वलोकांस्तथाधश्चांडादस्मात्त्वं विभागं चकर्थ

প্ৰকাশিত সত্তাসকলৰ তুমি আদিভূত উৎস। তোমাৰ মহিমাৰে, আৰু এই নাম-চিন্তনৰ দ্বাৰাই, তুমি দ্যাৱা-পৃথিৱীৰ মাজত ওপৰৰ লোকসমূহ আৰু তলৰ লোকসমূহৰ ভাগ-বিভাগ স্থাপন কৰিলা; আৰু এই ব্ৰহ্মাণ্ড-অণ্ডৰ পৰাও তুমি বিভাগ ৰচনা কৰিলা।

Verse 10

व्यक्तं मेरुर्यज्जरायुस्तवाभूदेवं विद्मस्त्वत्प्रणीतोवकाशः । व्यक्तं देवा जज्ञिरे यस्य देहाद्देहस्यांतश्चारिणो देहभाजः

স্পষ্ট যে মেরু তোমাৰ জৰায়ু (প্লেচেণ্টা) হ’ল; সেয়ে আমি জানো যে আকাশৰ অৱকাশো তোমাৰ দ্বাৰাই উদ্ভৱ। স্পষ্ট যে দেবতাসকল তোমাৰ দেহৰ পৰা জন্মিল—বিশ্বদেহৰ ভিতৰত বিচৰণ কৰা দেহধাৰী সত্তা।

Verse 11

द्यौस्ते मूर्द्धा लोचने चंद्रसूर्यौ व्यालाः केशाः श्रोत्ररंध्रे दिशस्ते । गात्रं यज्ञः सिंधवः संधयो वै पादौ भूमिस्तूदरं ते समुद्राः

দ্যৌ (স্বৰ্গ) তোমাৰ মূৰ; চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য তোমাৰ দুটা চকু। ব্যাল (সাপ) তোমাৰ কেশ; দিশাসমূহ তোমাৰ কৰ্ণৰন্ধ্ৰ। যজ্ঞ তোমাৰ গাত্ৰ; নদীসমূহ তোমাৰ সন্ধি। ভূমি তোমাৰ পাদ, আৰু সমুদ্ৰসমূহ তোমাৰ উদৰ।

Verse 12

मायाकारः कारणं त्वं प्रसिद्धो वेदैः शांतो ज्योतिरर्कस्त्वमुक्तः । वेदार्थेन त्वां विवृण्वंति बुद्ध्या हृत्पद्मांतः संनिविष्टं पुराणम्

বেদসমূহত তুমি মায়াৰ কৰ্তা আৰু সকলো কাৰণ বুলি প্ৰসিদ্ধ। তোমাক শান্ত, দীপ্ত জ্যোতি আৰু সূৰ্য বুলি কোৱা হয়। বেদাৰ্থৰ দ্বাৰা জ্ঞানীসকলে বিবেক-বুদ্ধিৰে তোমাক উন্মোচন কৰে—হৃদয়-পদ্মৰ ভিতৰত আসীন সেই পুরাতন সত্তাক।

Verse 13

त्वां चात्मानं लब्धयोगा गृणंति सांख्यैर्याः स्ताः सप्तसूक्ष्माः प्रणीताः । तासां हेतुर्याष्टमी चापि गीता तास्वंतस्थो जीवभूतस्त्वमेव

যিসকলে যোগ লাভ কৰিছে, তেওঁলোকে তোমাক আত্মা বুলি স্তৱ কৰে। সাংখ্যসকলেও শিক্ষা দিয়া সাতটা সূক্ষ্ম তত্ত্বৰ কথা কয়; আৰু অষ্টমটো, যাক সিহঁতৰ কাৰণ বুলি কোৱা হয়—সেই সকলোত অন্তঃস্থিত জীৱ-ৰূপে তুমি একেলগে আছা।

Verse 14

दृष्ट्वा मूर्त्तिं स्थूलसूक्ष्मांचकार ये वै भावाः कारणे केचिदुक्ताः । संभूतास्ते त्वत्त एवादिसर्गे भूयस्तास्त्वां वासनां तेभ्युपेयाः

স্থূল আৰু সূক্ষ্ম—দুয়ো ৰূপ দেখি, কিছুমানে যি ভাবসমূহক কাৰণ-স্ৰোতত অৱস্থিত বুলি কয়, সিহঁত আদিসৃষ্টিত তোমাৰ পৰাই উদ্ভৱ হ’ল। পুনৰ সেই ভাবসমূহে বাসনা-ৰূপে তোমাৰ মাজতে প্ৰৱেশ কৰি লীন হয়।

Verse 15

त्वत्संकेतस्त्वंतरायो निगूढः कालोऽमेयो ध्वस्तसंख्याविकल्पः । भावाभावाव्यक्तिसंहारहेतुः सोऽनंतस्त्वं तस्य कर्ता निधानम्

তোমাৰ সংকেততে গূঢ় বাধা উদয় হয়, যিয়ে সকলোকে নিবাৰণ কৰে; তুমি অমেয় কাল, যাৰ ভিতৰত সকলো গণনা আৰু সংখ্যাভেদ লয় পায়। তুমি ভাব-অভাব আৰু অব্যক্তৰ সংহাৰৰ কাৰণ। তুমি সেই অনন্ত; তুমি তাৰ কৰ্তা আৰু অন্তিম আশ্ৰয়।

Verse 16

स्थूलस्सर्वोऽनर्थभूतस्ततोन्यस्सोऽर्थस्सूक्ष्मो यो हि तेभ्योपिगीतः । स्थूला भावाश्चावृता यैश्च तेषां तेभ्यः स्थूलस्त्वं पुराणे प्रणीतः

যি কিছু স্থূল, সেয়া নিজে নিজে অৰ্থহীনতাৰ উৎস; কিন্তু তাৰ পৰা পৃথক সেই সূক্ষ্ম অৰ্থ আছে, যাক সিহঁতৰ ওপৰত উচ্চ বুলি গীত কৰা হয়। আৰু স্থূল ভাবসমূহ যিহেতু আৱৰণকাৰী তত্ত্বে ঢাকি ৰাখে, সেয়েহে সিহঁতৰ হিতাৰ্থে পুৰাণত তোমাক স্থূল (প্ৰকাশিত) ৰূপে প্ৰতিপাদিত কৰা হৈছে।

Verse 17

भूतंभूतं भूतिमद्भूतभावं भावेभावे भावितं त्वं युनक्षि । युक्तंयुक्तं व्यक्तिभावान्निरस्य स्थानेस्थाने व्यक्तिवृत्तिं करोषि

তুমি প্ৰতিটো ভূতক তাৰ উপযুক্ত অৱস্থাৰ সৈতে সংযোগ কৰোৱা—তাক তাৰ নিজস্ব স্বভাৱ আৰু সমৃদ্ধি দান কৰা; আৰু প্ৰতিটো ভাবত যি প্ৰকাশ পাব লাগে, সেয়া তুমি ঘটোৱা। অনুপযুক্ত প্ৰকাশ ত্যাগ কৰি, তুমি প্ৰতিটো স্থানত উপযুক্ত কৰ্ম আৰু প্ৰকাশ-প্ৰবৃত্তি স্থাপন কৰা।

Verse 18

इत्थं देवो व्यक्तिभाजां शरण्यस्त्राता गोप्ता भावितोऽनंतमूर्तिः । विरेमुरमरास्तु त्वा ब्रह्माणमिति कारणम्

এইদৰে দেহধাৰীসকলৰ শৰণ্য, ত্ৰাতা আৰু গোপ্তা—অনন্ত মূৰ্তিৰ এক দেৱ—ধ্যানিত হ’ল। আৰু এই কাৰণতে দেৱতাসকলৰ সংশয়-উদ্বেগ থমকি গ’ল: “তুমিই ব্ৰহ্মা।”

Verse 19

तस्थुर्मनोभिरिष्टार्थसंप्राप्ति प्रार्थनास्ततः । एवं स्तुतो विरिंचिस्तु प्रसादं परमं गतः

তাৰ পিছত তেওঁলোকে মনৰ গভীৰতাৰে ইচ্ছিত অৰ্থ লাভৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰি থিয় হৈ ৰ’ল। এইদৰে স্তৱিত হৈ, বিৰিঞ্চি (ব্ৰহ্মা) পৰম প্ৰসাদ লাভ কৰি অতি কৃপালু হ’ল।

Verse 20

अमरान्वरदोप्याह वामहस्तेन निर्दिशन् । ब्रह्मोवाच । नारी वा भर्तृका कस्माद्धस्तसंत्यक्तभूषणा

তেতিয়া বৰদে বাঁও হাতেদি ইঙ্গিত কৰি ক’লে। ব্ৰহ্মাই ক’লে: “স্বামী থকা সত্ত্বেও এই নাৰী কিয় হাতৰ অলংকাৰ ত্যাগ কৰি থিয় হৈ আছে?”

Verse 21

न राजसे कुतश्शक्रा म्लानवक्त्रसरोरुहः । हुताशनवियुक्तोपि धूमेन न विराजसे

হে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ), তোমাৰ পদ্মসদৃশ মুখ এতিয়া ম্লান; তুমি কেনেকৈ দীপ্ত হ’ব পাৰা? অগ্নিও জ্বালা-বিহীন হ’লে দীপ্ত নহয়—কেৱল ধোঁৱাই থাকে।

Verse 22

तृणौघेन प्रतिच्छन्नो दग्धदावश्चिरोषितः । यमामयशरीरेण क्लिष्टो नाद्य विराजसे

ঘাঁহৰ গুচ্ছৰে ঢাক খাই, দাৱানলে দগ্ধ হৈ আৰু বহুদিন অৱহেলিত হৈ; ৰোগ-মৃত্যুৰ যাতনাৰে ক্লিষ্ট দেহ লৈ—আজি তুমি দীপ্ত নহোৱা।

Verse 23

दंडेनालंबनेनेव कृष्टो येन पदेपदे । रजनीचरनाथ त्वं किं भीत इव भाषसे

হে ৰজনীচৰনাথ, পদে পদে দণ্ড আৰু ৰজ্জুৰে টানি নিয়াৰ দৰে টান খাই থাকোঁতে, তুমি কিয় ভীত যেন কথা কোৱা?

Verse 24

राक्षसेंन्द्रकृतादाने त्वमरातिक्षतो यथा । तनुस्ते वरुणोच्छुष्कापरीतस्येव वह्निना

ৰাক্ষসেন্দ্ৰে সেই দান কৰোঁতে তুমি শত্রুৰ আঘাতে ক্ষতবিক্ষত হ’লা; তোমাৰ দেহ যেন বৰুণে শুকুৱাই দিয়া বস্তু, যেন অগ্নিৰে ঘেৰাও হৈ দগ্ধ।

Verse 25

विमुक्तरुधिरं चाथ पदं त्वं प्रविलोकय । वायो भवान्विचेतस्कः खड्गाग्रैरिव निष्कृतः

তেতিয়া তুমি নিজৰেই পদচিহ্ন চোৱা, য’ৰ পৰা ৰক্ত মুক্ত হৈছে। হে বায়ু, তুমি চেতনাহীন হৈ পৰিছা—যেন তীক্ষ্ণ খড়্গধাৰে চিৰি উলিয়াই দিয়া হৈছে।

Verse 26

किं त्वं नतोसि धनद संत्यज्येव कुबेरतां । रुद्रास्त्रिशूलिनः संतोऽविदध्वं बहुशूरतां

হে ধনদ (কুবেৰ), তুমি কিয় নত হ’লা, যেন কুবেৰত্বই ত্যাগ কৰিছা? তোমালোক ৰুদ্ৰ, ত্ৰিশূলধাৰী; সেয়ে মহাবীৰ্য ত্যাগ নকৰিবা।

Verse 27

भवतां केन चाक्षिप्ता तीव्रता नस्तदुच्यतां । एवमुक्ताः सुरास्तेन ब्रह्मणा ब्रह्मवर्तिना

তোমালোকৰ ওপৰত এই তীব্ৰ দুঃখ/আঘাত কোনে নিক্ষেপ কৰিলে—সেই কথা কোৱা। এইদৰে কোৱা হ’লে, ব্ৰহ্মবৰতী, ব্ৰহ্মনিষ্ঠ ব্ৰহ্মাই সেই দেৱতাসকলক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 28

वाचां प्रधानभूतत्वात्ते मारुतमचोदयन् । अथ शक्रमुखैर्देवैः पवनः प्रतिचोदितः

বাক্যত তেওঁলোকৰ মাজত প্ৰধান হোৱাৰ বাবে, তেওঁলোকে মাৰুত (বায়ু)ক আগবঢ়াই দিলে। তাৰ পাছত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) আদি দেৱতাসকলৰ প্ৰেৰণা পাই পৱন কাৰ্যত প্ৰবৃত্ত হ’ল।

Verse 29

प्राह देवं चतुर्वक्त्रं भवान्वेत्ति चराचरं । पुरहूतमुखाः सबला निमिषा विजिताः प्रसभं किल दैत्यशतैः

তেওঁ চতুৰ্মুখ দেৱক ক’লে: “ভৱান চলমান-অচলমান সকলো জানে। তথাপি পুৰহূত (ইন্দ্ৰ) আদি দেৱসকল, নিজৰ বল-সেনাসহো, দানৱৰ শত শতদ্বাৰা বলপূৰ্বক পৰাজিত হৈছে।”

Verse 30

क्रतवो विहिता भवता स्थितये जगतां च महाद्भुतचित्रगुणाः । अपि यज्ञकृतः श्रुतकामफला विहिता ॠषयस्तत एव पुरः

আপুনি জগতসমূহৰ স্থিতিৰ বাবে যজ্ঞ-ক্ৰতুসমূহ বিধান কৰিলে—অদ্ভুত আৰু বিচিত্ৰ গুণেৰে সমৃদ্ধ। লগতে যজ্ঞকাৰ্য্য সম্পাদনকাৰী ঋষিসকলকো আপুনি আগভাগত নিযুক্ত কৰিলে, যিসকলে শ্ৰুতিত কোৱা আৰু মনঃকামিত ফল দান কৰে।

Verse 31

अपि नाकमभूत्किल यज्ञभुजां भवतो विनियोगवशात्सततम् । अपहृत्यविमानगणं सकृतो दनुजेन महाकरभूमिसमः

কথিত আছে, আপোনাৰ সদা নিযুক্তি আৰু বিধানবলে যজ্ঞভোজীসকলৰ অধীনত স্বৰ্গলোকো আহিল। কিন্তু এবাৰ এজন দানৱে বিমানসমূহৰ গোট কেঢ়ি লোৱাত, তাক মহা-কাৰাগাৰ-ভূমিৰ সমান কৰি দিয়া হ’ল—তললৈ নামাই আবদ্ধ কৰা হ’ল।

Verse 32

कृतवानसि सर्वगुणातिशयं यमशेषमहीधरराजतया । मखभूषितमंशुमतामवधिं सुरधामगिरिं गगनेपि सदा

আপুনি এই পৰ্বতক সকলো গুণত অতিশয় কৰি তুলিলে, পৰ্বতৰাজসকলৰ মাজত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ। যজ্ঞেৰে অলংকৃত এই সুৰধাম-গিৰি দীপ্তিমানসকলৰ সীমা স্বৰূপ, আকাশতো সদায় স্থিৰভাৱে অৱস্থিত।

Verse 33

अधिवासविहारविधानुचितो दनुजेन परिष्कृतशृंगतटः । प्रविलम्बितरत्नगुहानिवहो बहुदैत्यसमाश्रयतां गमितः

দানৱে ইয়াক নিবাস আৰু বিনোদন-ভূমিৰ উপযোগী কৰি তুলিলে; শৃংগ-তটসমূহ সাৱধানে গঢ়ি সজালে। ঝুলন্ত ৰত্ন-গুহাসমূহৰ বহু সমষ্টি বহু দৈত্যৰ আশ্ৰয়স্থল হৈ পৰিল।

Verse 34

असुरस्य च तस्य भयेन गतं सविषाद शरीरनिमित्ततया । उपभोग्यतयाधिकृतं सुचिरं विमलद्युतिपूरितदिग्वदनं

সেই অসুৰৰ ভয়ত সি দেহ-মনতে বিষণ্ণ হৈ পৰিল। তথাপি বহুদিনলৈ সি ভোগৰ বাবে নিযুক্ত থাকিল; তাৰ মুখ সকলো দিশলৈ মুখী, আৰু নিৰ্মল জ্যোতিয়ে দিশসমূহ পূৰ্ণ কৰি থাকিল।

Verse 35

भवतैव विनिर्मितमादियुगे सुरहेतिसमूहवरं कुलिशं । दितिजस्य शरीरमवाप्यगतं शतधा मतिभेदमिवाल्पविदः

আদিযুগত তোমাৰ দ্বাৰাই দেৱতাৰ অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বজ্ৰ নিৰ্মিত হৈছিল। সি দানৱৰ দেহত প্ৰৱেশ কৰি তাক শত ভাগে বিভক্ত কৰিলে, যেন অল্পবুদ্ধিৰ লোকৰ মতভেদ শতধা হৈ পৰে।

Verse 36

बाणैश्च युधि विद्धांगा द्वारि द्वास्थैर्निदर्शिताः । लब्धप्रवेशाः कृच्छ्रेण वयं तस्यामरद्विषः

যুদ্ধত বাণে আমাৰ অংগ বিদ্ধ হ’ল, আৰু দুৱাৰত দ্বাৰপালসকলে আমাক ঠেলি আঁতৰালে। অতি কষ্টে আমি প্ৰৱেশ লাভ কৰিলোঁ—আমি, দেৱতাৰ শত্রু।

Verse 37

सभायाममरादेव प्रकृष्योपनिवेशिताः । वेत्रहस्तैरजल्पंतस्तथोपहसिताः परैः

হে দেৱনাথ, সভাত তেওঁলোকক জোৰকৈ টানি বহুৱাই দিয়া হ’ল। বেত্ৰহস্ত প্ৰহৰীয়ে তেওঁলোকক কথা ক’বলৈ নিদিলে, আৰু আনসকলেো উপহাস কৰিলে।

Verse 38

महार्थाः सिद्धसर्वार्था भवंतः स्वल्पभाषिणः । शास्त्रयुक्तमथ ब्रूत मामरा बहुभाषिणः

তোমালোক গভীৰ অৰ্থৰ বাহক, আৰু তোমালোকৰ সকলো উদ্দেশ্য সিদ্ধ, কিয়নো তোমালোক অল্পভাষী। তথাপি এতিয়া শাস্ত্ৰসম্মত যুক্তিৰে মোক কোৱা; আমি দেৱসকল বহুভাষী।

Verse 39

सभेयं दैत्यसिंहस्य न शक्रस्य विशृंखला । वदद्भिरिति दैत्यस्य प्रेष्यैर्विहसिता बहु

“এই সভা দৈত্যসিংহৰ, শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ নহয়—সেইজন তো বিশৃঙ্খল!” এইদৰে কৈ সেই দৈত্যৰ প্ৰেষ্যসকলে বহুত উপহাস কৰিলে।

Verse 40

ॠतवो मूर्तिमंतश्चाप्यहर्निशमुपासते । कृतापराधं सत्रासं न त्यजंति कथंचन

ঋতুবোৰো—দেৱমূৰ্তিধাৰী হৈ—দিন-ৰাতি তেওঁৰ উপাসনা কৰে; আৰু যিজনে অপৰাধ কৰি ভয়ত থাকে, তাক সিহঁতে কোনোপধ্যেই কেতিয়াও ত্যাগ নকৰে।

Verse 41

तंत्रीलयनयोपेतं सिद्धगंधर्वकिन्नरैः । सरागमुपधाविष्टं गीयते तस्य वेश्मसु

বীণাৰ তাৰ, লয় আৰু ৰাগেৰে সংযুক্ত হৈ, সিদ্ধ-গন্ধৰ্ব- কিন্নৰসকলে তেওঁৰ প্ৰাসাদসমূহত প্ৰেম-ৰসেৰে সেই গীত গাইছিল।

Verse 42

कृताकृतोपकरणैर्मित्रादि गुरुलाघवः । शरणागतसंत्यागी त्यक्तसत्यप्रतिश्रयः

কৃত বা অকৃত উপকাৰ অনুসাৰে তেওঁ মিত্ৰ আদি লোকক গুৰু-লঘু বুলি ওজন কৰে; শৰণাগতক ত্যাগ কৰে, আৰু সত্যৰ প্ৰতিজ্ঞাৰ আশ্ৰয়ো ত্যাগ কৰিছে।

Verse 43

इति निश्शेषमथवा निश्शेषं केन शक्यते । तस्याविनयमाख्यातुं स्रष्टा तत्र परायणम्

এনেদৰে, নিঃশেষ—সম্পূৰ্ণ আৰু অবশিষ্ট নথকা—কৈ তাক কোনে ক’ব পাৰে? তেওঁৰ অবিনয় বৰ্ণনা কৰিবলৈ স্ৰষ্টা নিজেই সেই কৰ্মত পৰায়ণ।

Verse 44

इत्युक्त्वा व्यरमद्वायुः शनैर्देवविचेष्टितं । सुरानुवाच भगवांस्ततः स्मितमुखांबुजः

এইদৰে কৈ বায়ু থমকি ৰ’ল, দেৱলোকৰ চাঞ্চল্য ধীৰে ধীৰে সংযম কৰি; তাৰ পাছত মৃদু হাস্যযুক্ত পদ্মমুখী ভগৱানে দেৱসকলক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 45

ब्रह्मोवाच । अवध्यस्तारको दैत्यः सर्वैरपि सुरासुरैः । यस्य वध्यस्स नाद्यापि जातस्त्रिभुवने पुमान्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: ‘তাৰক দানৱজন দেৱ-অসুৰ সকলোৰে বাবে অবধ্য। যিজন পুৰুষে তাক বধ কৰিব বুলি নিয়তি, ত্ৰিভুৱনত এতিয়ালৈকে সেইজন জন্মাই নাই।’

Verse 46

मया स वरदानेन छंदयित्वा निवारितः । तपसः सांप्रतं राजा त्रैलोक्यदहनात्मकः

মই তাক বৰদান দি সন্তুষ্ট কৰি নিবাৰণ কৰিছিলোঁ; কিন্তু এতিয়া সেই ৰজাই তপস্যাৰ বলত ত্ৰিলোক দহিব পৰা স্বভাৱ লাভ কৰিছে।

Verse 47

स तु वव्रे वधं दैत्यश्शिशुतः सप्तवासरात् । स तु सप्तदिनो बालः शंकराद्यो भविष्यति

কিন্তু সেই শিশুৱে দানৱৰ বধ সাতে দিনৰ পাছত হ’ব বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। সেই বালক সাতে দিনীয়া হ’লে শংকৰৰ গণসমূহৰ মাজত অগ্ৰগণ্য হ’ব।

Verse 48

तारकस्य निहंता स भास्कराभो भविष्यति । सांप्रतं चाप्यपत्नीकः शंकरो भगवान्प्रभुः

সেইজনেই তাৰকৰ নিহন্তা হ’ব, সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান। কিয়নো বৰ্তমান ভগৱান প্ৰভু শংকৰ অপত্নীক, অৰ্থাৎ পত্নীবিহীন।

Verse 49

हिमाचलस्य दुहिता या च देवी भविष्यति । तस्याः सकाशाद्यः सूनुररण्याः पावको यथा

আৰু যি দেৱী হিমাচলৰ কন্যা হ’ব, তেঁওৰ সান্নিধ্যৰ পৰা এক পুত্ৰ জন্মিব—যেনেকৈ অৰণিৰ কাঠৰ পৰা অগ্নি উৎপন্ন হয়।

Verse 50

जनयिष्यति तं प्राप्य तारको न भविष्यति । मयाऽभ्युपायः कथितो यथैष हि भविष्यति

যেতিয়া সি তাইক লাভ কৰিব, তেতিয়া সি সেই সন্তানক জনম দিব; তেতিয়া তাৰক আৰু নাথাকিব। মই উপায় ক’লোঁ—ই কেনেকৈ নিশ্চয়কৈ ঘটিব।

Verse 51

शेषं चाप्यस्य विभवं विभजध्वमनंतरं । स्तोककालं प्रतीक्षध्वं निर्विशंकेन चेतसा

আৰু তাৰ পিছত, বিলম্ব নকৰাকৈ, তাৰ অৱশিষ্ট বৈভৱো বণ্টন কৰা। অলপ সময় অপেক্ষা কৰা, সন্দেহমুক্ত চিত্তে।

Verse 52

इत्युक्तास्त्रिदशास्तेन साक्षात्कमलयोनिना । जग्मुस्ते प्रणिपत्येशं यथायोगं दिवौकसः

এইদৰে সাক্ষাৎ কমলযোনি ব্ৰহ্মাই কোৱা কথাত ত্ৰিদশ দেৱতাসকল। সেই স্বৰ্গবাসীসকলে ঈশ্বৰক যথাযোগ্য প্ৰণাম কৰি প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 53

ततो यातेषु देवेषु ब्रह्मा लोकपितामहः । निशां सस्मार भगवांस्तां देवीं पूर्वसंभवां

দেৱতাসকল গুচি যোৱাৰ পাছত, লোকপিতামহ ভগৱান ব্ৰহ্মাই নিশা নামৰ সেই দেৱীক স্মৰণ কৰিলে, যি আদিতে উদ্ভৱ হৈছিল।

Verse 54

ततो भगवती रात्रिरुपतस्थे पितामहं । तां विविक्ते समालोक्य ब्रह्मोवाच विभावरीम्

তেতিয়া ভগৱতী ৰাত্ৰি পিতামহৰ ওচৰলৈ আহি উপস্থিত হ’ল। তেওঁক নিৰ্জনত দেখিয়া ব্ৰহ্মাই সেই বিভাৱৰীক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 55

ब्रह्मोवाच । विभावरि महत्कार्यं देवानां समुपस्थितं । तत्कर्तव्यं त्वया देवि शृणु कार्यस्य निश्चयं

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে বিভাৱৰী, দেৱতাসকলৰ বিষয়ে এক মহৎ কাৰ্য আমাৰ সন্মুখত উপস্থিত হৈছে। হে দেৱী, এই কৰ্তব্য তোমাৰ দ্বাৰাই সম্পন্ন হ’ব—এই বিষয়ৰ স্থিৰ সিদ্ধান্ত শুনা।

Verse 56

तारकोनाम दैत्येंद्रः सुरशत्रुरनिर्जितः । तस्या भवाय भगवान्जनयिष्यति चेश्वरः

দানৱসকলৰ এক অধিপতি আছে, নাম তাৰক—দেৱতাসকলৰ অজেয় শত্রু। তাৰ কল্যাণৰ বাবে ভগৱান, পৰমেশ্বৰ, (উদ্ধাৰকক) জন্ম দিব।

Verse 57

सुतं स भविता तस्य तारकस्यांतकः किल । शंकरस्याभवत्पत्नी सती दक्षसुता तु या

কোৱা হয় যে সেইজন (উদ্ধাৰক) শিৱৰ পুত্ৰ ৰূপে জন্ম ল’ব আৰু নিশ্চয়েই তাৰকৰ বধকাৰী হ’ব। আৰু সতী—দক্ষৰ কন্যা—শংকৰৰ পত্নী হৈছিল।

Verse 58

सा पितुः कुपिता देवी कस्मिंश्चित्कारणांतरे । भवित्री हिमशैलस्य दुहिता लोकभाविनी

কোনো এক কাৰণত পিতাৰ ওপৰত ক্ৰুদ্ধ হৈ সেই দেৱী, যি লোকসমূহক উৎপন্ন কৰে, হিমশৈল (হিমালয়) পৰ্বতৰ কন্যা হ’ব।

Verse 59

विरहेण हरस्तस्या मत्वा शून्यं जगत्त्रयं । स तस्य हिमशैलस्य कंदरे सिद्धसेविते

তাঁৰ পৰা বিচ্ছেদত হৰ (শিৱ) ত্ৰিলোকক শূন্য বুলি ভাবি, সিদ্ধসেৱিত সেই হিমশৈল পৰ্বতৰ এক গুহালৈ গ’ল।

Verse 60

प्रतीक्षमाणस्तज्जन्म किंचित्कालं निवत्स्यति । तयोः सुतप्ततपसोर्भविता यो महान्सुतः

সেই শিশুৰ জন্মৰ অপেক্ষাত তেওঁ কিছুকাল তাতেই অৱস্থান কৰিব। সেই দুয়ো জন—যিসকলে অতি তীব্ৰ তপস্যা সম্পন্ন কৰিছে—তেওঁলোকৰ পৰা এজন মহাপুত্ৰ জন্ম ল’ব।

Verse 61

भविष्यति स दैत्यस्य तारकस्य विनाशकः । जातमात्रा च सा देवी स्वल्पसंज्ञेव भामिनी

সেইজন দানৱ তাৰকৰ বিনাশক হ’ব। আৰু সেই দেৱী—জন্মমাত্ৰেই—সৌন্দৰ্যময়ী নাৰীৰ দৰে, যেন অল্পচেতনাই আছে, তেনেকৈ প্ৰকাশ পালে।

Verse 62

विरहोत्कंठिता गाढं हरसंगमलालसा । तयोः सुतप्ततपसोः संयोगः स्याच्छुभावहः

বিৰহৰ তীব্ৰ ব্যাকুলতাই তেওঁক গভীৰভাৱে পীড়িত কৰিলে, হৰাৰ সৈতে মিলনৰ আকাঙ্ক্ষা অতি গাঢ় হ’ল। আৰু সেই দুয়ো জন—যিসকলৰ তপস্যা সুসম্পন্ন—তেওঁলোকৰ সংযোগ নিশ্চয়েই শুভফলদায়ক হ’ব।

Verse 63

ततस्ताभ्यां तु जनितः स्वल्पो वाक्कलहो भवेत् । ततस्तु संशयो भूयस्तारकस्य च दृश्यते

তাৰ পাছত সেই দুয়োৰ মাজত কথাৰ এক সৰু কলহ উঠিব। আৰু তাৰ পিছত তাৰকৰ মনত অধিক বৃহৎ সংশয়ো দেখা দিব।

Verse 64

तयोः संयुक्तयोस्तस्मात्सुरतासक्तिकारणे । विघ्नं त्वया विधातव्यं यथा ताभ्यां तथा शृणु

সেয়ে, যিহেতু সেই দুয়ো একত্ৰিত আৰু ৰতি-সুখত আসক্ত, তুমিয়ে এক বিঘ্ন বিধান কৰিব লাগিব। শুনা, তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰত কেনেকৈ কৰিব লাগে।

Verse 65

गर्भस्थमेवतन्मातुः स्वेन रूपेण संज्ञया । ततो विहस्य शर्वस्तां विषण्णो नर्मपूर्वकं

মাতৃগৰ্ভতে থাকোঁতেই তেওঁ নিজৰ ৰূপ আৰু নামৰ দ্বাৰা চিনাক্ত হৈছিল। তাৰ পিছত শৰ্ব (শিৱ) হাঁহি উঠি, অন্তৰে বিষণ্ণ হৈও, কোমল ৰসিকতাৰে তাইক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 66

भर्त्सयिष्यति तां देवीं ततः सा कुपिता सती । प्रयास्यति तपश्चर्तुं ततः सा तपसा युता

তেওঁ সেই দেবীক ভৰ্ত্সনা কৰিব; তেতিয়া সতী ক্ৰুদ্ধ হৈ তপস্যা কৰিবলৈ প্ৰস্থান কৰিব। তাৰ পিছত তপসাৰে সংযুক্ত হৈ, তাই তপোবলেৰে আগবাঢ়িব।

Verse 67

जनयिष्यति तं शर्वादमितद्युतिमंडलं । संभविष्यति हंतासौ सुरारीणामसंशयम्

শৰ্ব (শিৱ)ৰ পৰা জন্ম ল’ব তেওঁ, যাৰ জ্যোতি-মণ্ডল অমিত। নিঃসন্দেহে তেওঁ দেবতাসকলৰ শত্রুবৰ্গৰ সংহাৰক হ’ব।

Verse 68

त्वयापि दानवा देवि हंतव्या लोकदुर्जयाः । यावत्सुरेश्वरी देहसंक्रांतगुणसंचया

হে দেবী, লোকৰ বাবে অজেয় দানৱসকলকো তোমাৰ দ্বাৰাই বধ কৰিব লাগিব, যেতিয়ালৈকে হে সুৰেশ্বৰী, তোমাৰ দেহত প্ৰৱিষ্ট গুণ-শক্তিৰ সঞ্চয় বিদ্যমান থাকে।

Verse 69

तत्संगमेन तावत्त्वं दैत्यान्हंतुं न शक्यसे । एवं कृते तपस्तप्त्वा त्वया सर्वं करिष्यति

সেই সঙ্গতে থাকিলৈকে তুমি দৈত্যসকলক বধ কৰিব নোৱাৰিবা। এইদৰে কৰি—তপস্যা তপিলে—তোমাৰ দ্বাৰাই সকলো সিদ্ধ হ’ব।

Verse 70

समाप्तनियमा देवि यदा चोमा भविष्यति । तदा स्वमेव सा रूपं शैलजा प्रतिपत्स्यते

হে দেবী, যেতিয়া উমাই নিজৰ নিৰ্ধাৰিত নিয়ম-অনুষ্ঠান সম্পূৰ্ণ কৰিব, তেতিয়া সি নিজে নিজেই শৈলজা—পৰ্বতজাতা—ৰূপ পুনৰ লাভ কৰিব।

Verse 71

तदा त्वयापि सहिता भवानी सा भविष्यति । रूपांशेन तु संयुक्ता उमायास्त्वं भविष्यसि

তেতিয়া ভৱানী নিশ্চয় তোমাৰ সৈতে একত্ৰ হ’ব; আৰু তুমি উমাৰ ৰূপৰ এক অংশেৰে যুক্ত হৈ উমাই হ’বা।

Verse 72

एकानंशेति लोकस्त्वां वरदे पूजयिष्यति । भेदैर्बहुविधाकारैः सर्वगां कामसाधिनीम्

হে বৰদায়িনী, লোকসকলে তোমাক একানংশা বুলি পূজা কৰিব—বহু ভেদযুক্ত নানা ৰূপ-আকাৰ ধৰি, সৰ্বত্র ব্যাপ্ত, আৰু কামনা সিদ্ধি দানকাৰিণী।

Verse 73

ओंकारवक्त्रा गायत्री त्वमिति ब्रह्मवादिभिः । आक्रांतैरूर्जिताकारा राजभिश्च महाभुजैः

ব্ৰহ্মবাদীসকলে ঘোষণা কৰে—“তুমি ওঁকাৰ-মুখী গায়ত্ৰী”; আৰু পৃথিৱী জয় কৰা শক্তিমান, উৰ্জিত দেহধাৰী, মহাবাহু ৰজাসকলেও তোমাক আহ্বান কৰে।

Verse 74

त्वं भूरिति विशां माता शूद्रैश्शैवेति पूजिता । क्षांतिर्मुनीनामक्षोभ्या दया नियमिनामपि

বৈশ্যসকলে তোমাক “ভূ” — ধৰিত্ৰী-মাতা — বুলি মানে, আৰু শূদ্ৰসকলে “শৈৱী” বুলি পূজা কৰে। তুমি মুনিসকলৰ অক্ষোভ্য ক্ষান্তি, আৰু নিয়মধাৰীসকলৰ দয়াও।

Verse 75

त्वं महोपायसंदेहो नीतिर्नयविसर्पिणाम् । परिचित्तिस्त्वमर्थानां त्वमीहा प्राणिहृच्छया

তুমি মহা উপায়সমূহৰ সাৰ-সংগ্ৰহ; নীতিত চলা লোকসকলৰ বাবে তুমি পথপ্ৰদৰ্শক নীতি। বিষয়-অৰ্থৰ সূক্ষ্ম বিচাৰ-বুদ্ধি তুমি, আৰু জীৱসমূহৰ হৃদয়-ইচ্ছাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা প্ৰচেষ্টা-শক্তিও তুমি।

Verse 76

त्वं मुक्तिस्सर्वभूतानां त्वं गतिः सर्वदेहिनाम् । रतिस्त्वं रतचित्तानां प्रीतिस्त्वं हृदि देहिनाम्

তুমি সকলো ভূতৰ মুক্তি; তুমি সকলো দেহধাৰী আত্মাৰ আশ্ৰয় আৰু পৰম গতি। ৰতচিত্ত লোকৰ বাবে তুমি ৰতি (কামনা), আৰু জীৱসমূহৰ হৃদয়ত বাস কৰা প্ৰীতি তুমি।

Verse 77

त्वं कीर्तिः सत्यभूतानां त्वं शांतिर्दुष्टकर्मणाम् । त्वं भ्रांतिः सर्वभूतानां त्वं गतिः क्रतुयाजिनाम्

তুমি সত্যনিষ্ঠ লোকৰ কীৰ্তি; তুমি দুষ্ট কৰ্মকাৰীৰো শান্তি। তুমি সকলো ভূতৰ ওপৰত পৰি অহা ভ্ৰান্তি, আৰু তুমি বৈদিক ক্ৰত-যজ্ঞ কৰা উপাসকসকলৰ পৰম গতি।

Verse 78

जलधीनां महावेला त्वं च लीलाविलासिनी । प्रियकंठग्रहानंददायिनी त्वं विभावरी

তুমি সাগৰসমূহৰ মহাৱেলা—মহাতট; তুমি লীলা-বিলাসত ৰমণ কৰা। তুমি বিভাৱৰী—ৰাত্ৰি, প্ৰিয়ৰ কণ্ঠ-আলিঙ্গনে আনন্দ দান কৰা।

Verse 79

इत्यनेकविधैर्देवी रूपैर्लोके त्वमर्चिता । ये त्वां स्तोष्यंति वरदे पूजयिष्यंति चापि ये

এইদৰে, হে দেৱী, তুমি লোকত নানা বিধ ৰূপে অৰ্চিতা। হে বৰদায়িনী, যিসকলে তোমাক স্তৱ কৰিব আৰু যিসকলে তোমাক পূজাও কৰিব—

Verse 80

ते सर्वकामानाप्स्यंति नियता नात्र संशयः । इत्युक्ता तु निशा देवी तथेत्युक्त्वा कृताञ्जलि

“তেওঁলোকে নিশ্চয়েই নিজৰ সকলো মনোবাঞ্ছা লাভ কৰিব—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।” এইদৰে কোৱা হ’লত দেবী নিশাই ক’লে, “তথাস্তূ,” আৰু কৰযোৰে সন্মতি জনালে।

Verse 81

जगाम त्वरिता तूर्णं गृहं हिमगिरेर्महत् । तत्रासीनां महाहर्म्ये रत्नभित्तिसमाश्रयाम्

সেয়ে তৎক্ষণাৎ ত্বৰিতভাৱে হিমালয় পৰ্বতৰ মহান গৃহলৈ গ’ল। তাত এক মহাহৰ্ম্যত সেয়ে তাক আসীন দেখিলে, ৰত্নখচিত দেৱালত আশ্ৰয় লৈ বহি আছিল।

Verse 82

ददर्श मेनामापाण्डुच्छविवक्त्रसरोरुहाम् । किंचित्क्षामां मुखोदग्रस्तनभारावनामिताम्

সেয়ে মেনাক দেখিলে—তেওঁৰ পদ্মসদৃশ মুখমণ্ডল পাণ্ডুৰ বৰ্ণৰ; অলপ ক্ষীণ হৈ পৰিছিল আৰু উচ্চ, ভাৰী স্তনৰ ভাৰে সামান্য আগলৈ নত হৈছিল।

Verse 83

महौषधिगणाबद्ध मंत्रराजनिषेविताम् । उदूढकनकोन्नद्ध जीवरक्षा मनोरमाम्

সেয়া মনোহৰ আৰু জীৱন-ৰক্ষাকাৰী; মহৌষধিৰ গুচ্ছৰে বাঁধা, মন্ত্রৰাজৰ সান্নিধ্যত পৰিসেৱিতা, আৰু সোণৰ অলংকাৰে উজ্জ্বলভাৱে উন্নত কৰি সুশোভিতা।

Verse 84

मणिदीपगणज्योतिर्महालोकप्रकाशिते । प्रकीर्णबहुसिद्धार्थमनोज्ञपरिचारके

মণিদীপৰ গুচ্ছৰ জ্যোতিয়ে মহালোক উজ্জ্বল হৈছিল; বহু সিদ্ধাৰ্থ আৰু উদ্দেশ্য ছড়াই আছিল, আৰু মনোজ্ঞ পৰিচাৰকেৰে পৰিসেৱিত আছিল।

Verse 85

शुद्धचीनांशुकच्छत्र भूशय्यास्तरणोज्ज्वले । धूपामोदमनोरम्ये सज्ज सर्वोपयोगिके

বিশুদ্ধ ৰেশমী ছত্ৰ সজোৱা আছিল; মাটিত বিছনা আৰু আৱৰণ উজ্জ্বলকৈ জ্বলিছিল। ধূপৰ সুগন্ধে স্থান মনোৰম, সকলো প্ৰয়োজনীয় বস্তুৰে সুসজ্জিত আছিল।

Verse 86

ततः क्रमेण दिवसे गते दूरं विभावरी । विजृंभितसुखोदर्के ततो मेना महागृहे

তাৰ পাছত ক্ৰমে দিন আগবাঢ়িল, ৰাতি বহু দূৰলৈ আঁতৰি গ’ল। সুখ সম্পূৰ্ণকৈ বিকশিত হোৱাত, তেতিয়া (তেওঁলোক) মেনাৰ মহাগৃহলৈ আহিল।

Verse 87

प्रसुप्तप्रायपुरुषे निद्राभूतोपचारके । स्फुटालोके शशभृति भ्रान्तरात्रिविहंगमे

যেতিয়া মানুহবোৰ প্ৰায় শুই পৰাৰ দৰে, আচৰণৰ বোধো যেন টোপনি হৈ পৰিল; তথাপি চন্দ্ৰমা স্পষ্টকৈ জ্বলিছিল, আৰু ৰাতিৰ পখীবোৰ বিভ্ৰান্ত হৈ ঘূৰি ফুৰিছিল।

Verse 88

रजनीचर संचारभूतैरावृत चत्वरे । गाढकंठग्रहालग्ने शुभगोष्टजने ततः

তাৰ পাছত ৰজনীচৰ আৰু ভূত-প্ৰেতৰ সঞ্চাৰে আৱৃত চত্বৰ। যেতিয়া গলাত কঠোৰ গ্ৰহণ-সদৃশ আক্ৰমণ লাগিল, তেতিয়া শুভ গোষ্ঠীৰ লোকসকল আতংকিত হ’ল।

Verse 89

किंचिदाकुलतां प्राप्ते मेना नेत्रांबुजद्वये । आविवेश मुखे रात्रिः सुखमद्भुतसंगमा

মেনাৰ পদ্ম-সদৃশ দুটা চকুত অলপ অস্থিৰতা আহিলত, ৰাতি যেন তাইৰ মুখত প্ৰৱেশ কৰিলে—অদ্ভুত মিলনৰ পৰা জন্মা সুকুমাৰ সুখ লৈ।

Verse 90

उन्मादाय जगन्मातुः क्रमेण जठरांतरे । आविवेशातुलं जन्म मन्यमाना कदा तु वै

তেতিয়া ক্ৰমে ক্ৰমে জগত-মাতৃৰ উদৰৰ ভিতৰত অতুলনীয় জন্ম প্ৰৱেশ কৰিলে; আৰু তেওঁ কোনো সময়ত তাক মোহ-উন্মাদনাৰ কাৰণ বুলিয়েই ভাবিলে।

Verse 91

अरंजयद्गृहं देव्या गुहारण्ये विभावरी । ततो जगत्या निर्वाणहेतुर्हिमगिरिप्रिया

ৰাতি (বিভাৱৰী) গুহা-অৰণ্যত দেৱীৰ গৃহক আনন্দিত কৰিলে; আৰু তেঁওৰ পৰা জগতত নিৰ্বাণ-মোক্ষৰ হেতু উদ্ভৱ হ’ল—হিমগিৰি (হিমালয়)ৰ প্ৰিয়া।

Verse 92

ब्राह्मे मुहूर्ते सुभगे प्रासूयत गुहारणिं । तस्यां तु जायमानायां जंतवः स्थाणुजंगमाः

শুভ ব্ৰাহ্ম-মুহূৰ্তত তেওঁ গুহাৰণীক প্ৰসূতি দিলে। আৰু যেতিয়া তেওঁ জন্ম লৈ আছিল, তেতিয়া স্থাৱৰ-জংগম সকলো জীৱ সৃষ্ট হ’ল।

Verse 93

अभवन्सुखिनः सर्वे सर्वलोकनिवासिनः । नारकाणामपि तदा सुखं स्वर्गसमं महत्

সকলো লোকত বাস কৰা সকলো জীৱ সুখী হ’ল। সেই সময়ত নৰকবাসীয়েও স্বৰ্গসম মহান সুখ অনুভৱ কৰিলে।

Verse 94

अभवत्क्रूरसत्वानां चेतः शांतं च देहिनाम् । ज्योतिषामपि तेजस्तु सुतरां चाभवत्तदा

সেই সময়ত ক্ৰূৰ স্বভাৱৰ সত্ত্বসমূহৰ মনোভাবো শান্ত হ’ল, আৰু দেহধাৰী জীৱসমূহো স্থিৰ-শান্ত হ’ল। জ্যোতিষ্কসমূহৰ তেজো তেতিয়া অতিশয় উজ্জ্বল হ’ল।

Verse 95

वनाश्रिताश्चोषधयः स्वादवंति फलानि च । गंधवंति च माल्यानि विमलं च नभोऽभवत्

বনৰ আশ্ৰিত ঔষধিসকল শক্তিমান হ’ল; ফলবোৰ মিঠা হ’ল; মাল্যসমূহ সুগন্ধিত হ’ল; আৰু আকাশ নিৰ্মল, নিষ্কলংক হৈ উঠিল।

Verse 96

मारुतश्च सुखस्पर्शो दिशश्च सुमनोहराः । ॠतूद्भूतफलायोग परिपाकगुणोज्ज्वला

বতাহৰ স্পৰ্শ সুখদায়ক হ’ল, আৰু দিশাসমূহ অতি মনোমোহা হ’ল—যথাৰীতি ঋতুত জন্মা ফলৰ প্ৰাচুৰ্য একেলগে মিলি পৰিপক্বতাৰ গুণে দীপ্তিমান।

Verse 97

अभवत्पृथिवी देवी शालिमालाकुलापि च । तपांसि दीर्घचीर्णानि मुनीनां भावितात्मनाम्

পৃথিৱী দেৱীস্বৰূপা হ’ল, শালিমালা বৃক্ষৰে পৰিপূৰ্ণ; আৰু সংযমী, ভাবিত আত্মাসম্পন্ন মুনিসকলৰ দীঘলীয়া তপস্যা সফলতা লাভ কৰিলে।

Verse 98

तस्मिन्गतानि साफल्यं काले निर्मलचेतसाम् । विस्मृतानि च शास्त्राणि प्रादुर्भावं प्रपेदिरे

সেই সময়ত নিৰ্মলচিত্তসকলে কালে সফলতা লাভ কৰিলে; আৰু যি শাস্ত্ৰসমূহ বিস্মৃত হৈছিল, সিহঁত পুনৰ প্ৰকাশ পাই প্ৰাদুৰ্ভাৱ ঘটিল।

Verse 99

प्रभावस्तीर्थमुख्यानां तदा पुण्यतमस्त्वभूत् । अंतरिक्षेऽमराश्चासन्विमानेषु सहस्रशः

সেই সময়ত তীৰ্থ-মুখ্যসমূহৰ মাজত প্ৰভাৱ সৰ্বাধিক পুণ্যময় হ’ল; আৰু অন্তৰীক্ষত সহস্ৰ সহস্ৰ দেৱতা নিজ নিজ বিমানত আসীন হৈ উপস্থিত আছিল।

Verse 100

समहेंद्रजलाधीश वायु वह्नि पुरोगमाः । पुष्पवृष्टिं प्रमुमुचुस्तस्मिंस्तुहिन भूधरे

ইন্দ্ৰসহ, জলৰ অধীশ বৰুণ আদি—বায়ু আৰু অগ্নিৰ নেতৃত্বত—সেই তুষাৰাবৃত পৰ্বতৰ ওপৰত পুষ্পবৃষ্টি বৰষালে।

Verse 101

जगुर्गंधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः । मेरुप्रभृतयश्चापि मूर्तिमंतो महाचलाः

গন্ধৰ্বসকলৰ মুখ্যসকলে গীত গাইলে, আৰু অপ্সৰাগণ নৃত্য কৰিলে; আৰু মেৰু আদি মহাপৰ্বতসমূহো যেন মূৰ্তিমান হৈ উঠিল।

Verse 102

तस्मिन्महोत्सवे प्राप्ते दिव्याः प्रसृतपाणयः । सागरास्सरितश्चैव समाजग्मुश्च सर्वशः

সেই মহোৎসৱ উপস্থিত হোৱাত, দিব্যসকলে ভক্তিভাৱে হাত মেলি সকলো দিশৰ পৰা একত্ৰ হ’ল; সাগৰ আৰু নদীসমূহো তাত সমবেত হ’ল।

Verse 103

हिमशैलोऽभवल्लोके तदा सर्वैश्चराचरैः । संसेव्यश्चाधिगम्यश्च साश्रयश्चाचलोत्तमः

তেতিয়া জগতত হিমালয় সকলো চৰাচৰ প্ৰাণীৰ দৃষ্টিত শ্ৰেষ্ঠ অচল হৈ উঠিল—সেৱনীয় আৰু পূজনীয়, সহজে গম্য, আৰু আশ্ৰয়দাতা শৰণস্থান।

Verse 104

अनुभूयोत्सवं देवा जग्मुः स्वान्निलयास्तदा । देवनागेंद्रगंधर्वशैललीलावती गणैः

উৎসৱ উপভোগ কৰি দেৱতাসকল তেতিয়া নিজ নিজ ধামলৈ গ’ল—দিব্য নাগ, নাগেন্দ্ৰ, গন্ধৰ্ব, শৈলদেৱতা আৰু লীলাবতীৰ ক্ৰীড়াময় গণসমূহসহ।

Verse 105

हिमशैलसुता देवी त्वहंपूर्विकया ततः । क्रमेण बुद्धिमानीता विद्याञ्चानलसैर्बुधैः

হে দেৱী, হিমশৈল (হিমালয়)ৰ কন্যা! সেই সময়ত তুমি মোৰ আগত স্থাপিত হ’লা; তাৰ পাছত ক্ৰমে তোমাৰ বুদ্ধি পথপ্ৰদৰ্শিত হ’ল আৰু অধ্যৱসায়ী মুনিসকলে তোমাক বিদ্যাও দান কৰিলে।

Verse 106

क्रमेण रूपसौभाग्यप्रबोधैर्भुवनत्रये । संपूर्णलक्षणा जाता हिमालयसुता तथा

এইদৰে ক্ৰমে, ত্ৰিভুবনত ৰূপ আৰু মঙ্গলময় সৌভাগ্যৰ জাগৰণেৰে, হিমালয়ৰ কন্যা সম্পূৰ্ণ লক্ষণসমূহেৰে সমন্বিত হ’ল।

Verse 107

एतस्मिन्नंतरे शक्रो नारदं देवसंमतम् । देवर्षिमथ सस्मार कार्यसाधनतत्परः

ইতিমধ্যে, নিজৰ কাৰ্য সিদ্ধ কৰিবলৈ তৎপৰ শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)য়ে দেৱসকলৰ মাজত সমাদৃত দেৱঋষি নাৰদক স্মৰণ কৰিলে।

Verse 108

स तु शक्रस्य विज्ञाय कांक्षितं भगवांस्तदा । आजगाम मुदा युक्तो महेंद्रस्य निवेशनम्

তেতিয়া ভগৱান নাৰদে শক্ৰৰ কামনা বুজি পাই, আনন্দেৰে যুক্ত হৈ, তৎক্ষণাৎ মহেন্দ্ৰৰ নিবাসলৈ আহিল।

Verse 109

तं तु दृष्ट्वा सहस्राक्षः समुत्थाय महासनात् । यथार्हेण तु पाद्येन पूजयामास वासवः

তেওঁক দেখি সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ) মহাসিংহাসনৰ পৰা উঠি দাঁড়াল; আৰু বাসৱে যথোচিত পাদ্য—চৰণ ধোৱাৰ জল—অৰ্পণ কৰি তেওঁৰ পূজা কৰিলে।

Verse 110

शक्रप्रणिहितां पूजां प्रतिगृह्य यथाविधि । नारदः कुशलं देवमपृच्छत्पाकशासनम्

শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) প্ৰণীত পূজাক বিধি অনুসাৰে গ্ৰহণ কৰি, নাৰদে পাকশাসন দেৱক কুশল-সমাচাৰ সুধিলে।

Verse 111

पृष्टे च कुशले शक्रः प्रोवाच वचनं प्रभुः । इंद्र उवाच । कुशलस्यांकुरस्तावत्संवृत्तो भुवनत्रये

কুশল সুধা হোৱাত প্ৰভু শক্ৰে এই বাক্য ক’লে— “ইন্দ্ৰ উৱাচ: এতিয়া ত্ৰিভুবনত কুশলতাৰ অংকুৰ উদ্ভৱ হৈছে।”

Verse 112

तत्फलोद्भवसंपत्तौ त्वं मया विदितो मुने । वेत्स्येव तत्समस्तं त्वं तथापि परिचोदितः

হে মুনে, তোমাৰ সাধনাৰ ফলস্বৰূপ উদ্ভৱ হোৱা সমৃদ্ধিৰ দ্বাৰাই মই তোমাক চিনিলোঁ। তুমি নিশ্চয় সকলো কথা সম্পূৰ্ণকৈ জানো; তথাপি তোমাক ক’বলৈ প্ৰেৰণা দিয়া হৈছে।

Verse 113

निर्वृतिं परमां याति निवेद्यार्थं सुहृज्जने । तद्यथाशैलजा देवी योगं यायात्पिनाकिना

বিশ্বাসযোগ্য সুহৃদজনক নিজৰ উদ্দেশ্য নিবেদন কৰিলে পৰম নিৰ্বৃতি লাভ হয়; যেনেকৈ শৈলজা দেৱী পিনাকধাৰী (শিৱ)ৰ সৈতে যোগত প্ৰবেশ কৰে।

Verse 114

शीघ्रं तथोद्यमः सर्वैरस्मत्पक्षैर्विधीयताम् । अवगम्यार्थमखिलं तत आमंत्र्य नारदः

“আমাৰ পক্ষৰ সকলোয়ে শীঘ্ৰে প্ৰয়োজনীয় উদ্যোগ কৰক।” সকলো অৰ্থ সম্পূৰ্ণকৈ বুজি নাৰদে তাৰপিছত বিদায় ল’লে।

Verse 115

शीघ्रं जगाम भगवान्हिमशैलनिकेतनम् । तत्र द्वारे स विप्रेंद्रश्चित्रवेत्रलताकुले

শীঘ্ৰেই ভগৱান হিমালয়-শৈলৰ নিকেতনলৈ গমন কৰিলে। তাত, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, দ্বাৰমুখত আশ্চৰ্য বেত-লতাৰ গুচ্ছেৰে ভৰপূৰ আছিল।

Verse 116

वंदितो हिमशैलेन निर्गतेन पुरो मुनिः । सह प्रविश्य भवनं भुवो भूषणतां गतम्

সন্মুখলৈ ওলাই অহা হিমশৈলে মুনিক বন্দনা কৰি সন্মান জনালে। তাৰ সৈতে মুনি সেই ভৱনত প্ৰৱেশ কৰিলে, যি পৃথিৱীৰ অলংকাৰস্বৰূপ হৈছিল।

Verse 117

निवेदिते स्वयं हैमे हिमशैलेन विस्तृते । महासने मुनिवरो निषसादातुलद्युतिः

হিমশৈলে নিজে বিস্তাৰ কৰি সোনালী মহাসন নিবেদন কৰোঁতেই, অতুল তেজস্বী মুনিবৰ সেই আসনত উপবিষ্ট হ’ল।

Verse 118

यथार्हमर्घ्यं पाद्यं च शैलस्तस्मै न्यवेदयेत् । मुनिः स प्रतिजग्राह तमर्घ्यं विधिवत्तदा

তাৰ পিছত শৈলে যথাৰ্হ অৰ্ঘ্য আৰু পাদ্য নিবেদন কৰিলে। তেতিয়া মুনিয়ে বিধি অনুসাৰে সেই অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 119

गृहीतार्घम्मुनिश्रेष्ठमपृच्छत्श्लक्ष्णया गिरा । कुशलं तपसः शैलः शनैः फुल्लाननांबुजः

অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰি মুনিশ্ৰেষ্ঠে কোমল বাক্যৰে সুধিলে। শৈলে ধীৰে ধীৰে ফুলি উঠা পদ্মমুখে তপস্বীৰ কুশল-সমাচাৰ সুধিলে।

Verse 120

मुनिरप्यद्रिराजानमपृच्छत्कुशलं तदा । नारद उवाच । अहो धर्मोचितस्तेऽस्ति संनिवेशो महागिरे

তেতিয়া মুনিয়েও পৰ্বতৰাজক কুশল-মঙ্গল সুধিলে। নাৰদে ক’লে: “আহা মহাগিৰে! তোমাৰ নিবাস সত্যই ধৰ্মোচিত।”

Verse 121

पृथुत्वं मनसा तुल्यं कंदराणां तवानघ । गुरुत्वं ते गुणौघानां स्थावरादतिरिच्यते

হে অনঘ! তোমাৰ গুহাসমূহৰ বিস্তৃতি মনৰ সমান; আৰু তোমাৰ সঞ্চিত গুণসমূহৰ গৌৰৱ স্থাবৰ পৰ্বতসমূহকো অতিক্ৰম কৰে।

Verse 122

प्रसन्नता च तोयस्य मुनिभ्यश्चाधिका तव । न लक्षयामः शैलेन्द्र कुत्राविनयिता स्थिता

তোমাৰ জলেৰ প্ৰসন্ন নিৰ্মলতা আৰু মুনিসকলৰ প্ৰতি তোমাৰ অনুগ্ৰহ অতি উৎকৃষ্ট। হে শৈলেন্দ্ৰ! তোমাৰ ভিতৰত ক’তও অবিনয় বা অহংকাৰ আমি নেদেখোঁ।

Verse 123

नाना तपोभिर्मुनिभिर्ज्वलनार्कसमप्रभैः । पावनैः पावितो नित्यं त्वं कंदरसमाश्रयैः

নানা তপস্যাত নিমগ্ন, অগ্নি-সূৰ্যসম তেজস্বী পবিত্ৰ মুনিসকলে—যিসকলে গুহাত বাস কৰে—তোমাক সদায় পাৱন কৰি ৰাখে।

Verse 124

अवमत्य विमानानि स्वर्गवासविरागिणः । पितुर्गृहैवासीना देवगंधर्वकिन्नराः

স্বৰ্গীয় বিমানসমূহ তুচ্ছ জ্ঞান কৰি, স্বৰ্গবাসৰ প্ৰতি অনাসক্ত হৈ, দেৱ-গন্ধৰ্ব-কিন্নৰসকলে পিতৃগৃহত থকা যেনে তেনেই তাত অৱস্থান কৰিলে।

Verse 125

अहो धन्योसि शैलेन्द्र यस्य ते कंदरं हरः । अध्यास्ते लोकनाथो हि रामध्यानपरायणः

হে শৈলেন্দ্ৰ, তুমি ধন্য; কিয়নো তোমাৰ গুহাত হৰ (শিৱ), লোকনাথ, ৰাম-ধ্যানত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ হৈ অধিষ্ঠান কৰে।

Verse 126

इत्युक्तवति देवर्षौ नारदे सादरं गिरा । हिमशैलस्य महिषी मेना मुनिदिदृक्षया

দেৱঋষি নাৰদে সাদৰ বাক্যে এইদৰে ক’লে, তেতিয়া হিমশৈলৰ মহিষী মেনা মুনিক দেখা পাবলৈ ইচ্ছা কৰি আগবাঢ়িল।

Verse 127

अनुयाता दुहित्रा तु स्वल्पालिपरिचारिका । लज्जाप्रणयनम्राङ्गी प्रविवेश निकेतनम्

তাৰ পাছত কন্যাৰ সৈতে অহা সৰু সৰু কথা কোৱা পৰিচাৰিকা, লাজ আৰু প্ৰণয়ভাৱে নম্ৰ অঙ্গী হৈ গৃহত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 128

यत्र स्थितो मुनिवरः शैलेन सहितो वशी । तं दृष्ट्वा तेजसो राशिं मुनिं शैलप्रिया तदा

য’ত শৈলৰ সৈতে সংযমী মুনিবৰ স্থিত আছিল; তেজৰ ৰাশি সদৃশ সেই মুনিক দেখি শৈলপ্ৰিয়া তেতিয়া বিস্ময়ভাৱে আগবাঢ়িল।

Verse 129

ववंदे गूढवदना पाणिपद्मकृताञ्जलि । तां विलोक्य महाभागां देवर्षिरमितद्युतिः

গূঢ় মুখে নম্ৰ হৈ, পদ্মসম হাতে অঞ্জলি কৰি তাই প্ৰণাম কৰিলে। সেই মহাভাগ্যৱতীক দেখি অমিত দ্যুতিৰ দেৱঋষিয়ে চাহিলে।

Verse 130

आशीर्भिरमृतोद्गाररूपाभिस्तां व्यवर्द्धयत् । ततो विस्मितचित्ता तु हिमवद्गिरिपुत्रिका

অমৃতসদৃশ মধুৰ আশীৰ্বাদ-বাণীৰে তেওঁ তাইক অধিক বিকশিত কৰিলে। তেতিয়া হিমৱানগিৰিৰ কন্যাৰ মন বিস্ময়ে ভৰি পৰিল, আৰু তাই স্তম্ভিত হৈ ৰ’ল।

Verse 131

एक्षिष्ट नारदं देवी मुनिमद्भुतरूपिणम् । एहि वत्सेति साप्युक्ता ॠषिणा स्निग्धया गिरा

দেৱীয়ে অদ্ভুত ৰূপধাৰী মুনি নাৰদক দৰ্শন কৰিলে। আৰু ঋষিয়ে স্নিগ্ধ, স্নেহভৰা বাক্যৰে তাইক ক’লে— “আহা, বৎসে, প্ৰিয় কন্যা।”

Verse 132

कंठे गृहीत्वा पितरमङ्के सा तु समाविशत् । उवाच माता तां देवीमभिवंदय पुत्रिके

তাই পিতাৰ গল ধৰি আলিঙ্গন কৰি তেওঁৰ কোলাত বহিল। তেতিয়া মাতৃয়ে সেই দিৱ্য দেৱীক ক’লে— “পুত্ৰিকে, প্ৰণাম কৰ।”

Verse 133

भगवंतं तपोधन्यं पतिमाप्स्यसि संमतम् । इत्युक्ता तु ततो मात्रा वस्त्रेण पिहितानना

“তুমি ভগৱানসদৃশ, তপস্যাৰ ধনে সমৃদ্ধ, আৰু সকলৰে সংমত সেইজনক স্বামী ৰূপে লাভ কৰিবা।” এইদৰে ক’লে মাতৃয়ে, আৰু তাৰ পাছত বস্ত্ৰেৰে তাইৰ মুখ ঢাকি দিলে।

Verse 134

किंचित्कंपितमूर्द्धा तु वाक्यं नोवाच किंचन । ततः पुनरुवाचेदं वाक्यं माता सुतां तदा

তাইৰ মূৰ অলপ কঁপিল, কিন্তু তাই একো কথা নক’লে। তাৰ পাছত কিছুক্ষণ পৰে মাতৃয়ে তেতিয়া কন্যাক এই বাক্য ক’লে।

Verse 135

वत्से वंदय देवर्षिं ततो दास्यामि ते शुभम् । रत्नक्रीडनकं रम्यं स्थापितं यच्चिरं मया

বৎসে, দেৱঋষিক বন্দনা কৰ; তাৰ পাছত মই তোক শুভ দান দিম—এই ৰমণীয় ৰত্নময় খেলনা, যি মই বহুদিন ধৰি সাঁচি ৰাখিছোঁ।

Verse 136

इत्युक्ता सा ततो वेगादुद्गत्य चरणौ तदा । ववंदे मूर्ध्नि संधाय पाणिपंकजकुड्मलम्

এইদৰে কোৱা শুনি তাই তৎক্ষণাৎ বেগে উঠিল আৰু তেতিয়াই চৰণযুগলত প্ৰণাম কৰিলে; কুঁহিপাতৰ দৰে জোড়া পদ্মসম হাত মূৰত থৈ।

Verse 137

कृते तु वंदने तस्या माता सखिमुखेन तु । चोदयामास शनकैस्तस्याः सौभाग्यदर्शिताम्

তাই বন্দনা সম্পূৰ্ণ কৰাত, মাকে সখীৰ মুখেৰে ধীৰে ধীৰে তাইক আগবঢ়াই দিলে, আৰু তাইৰ সৌভাগ্য দেখুৱাই উৎসাহ দিলে।

Verse 138

शरीरलक्षणानां च परिज्ञानाय कौतुकात् । स्त्रीस्वभावात्स्वदुहितुश्चिंतां हृदि समुद्वहन्

দেহলক্ষণসমূহ চিনিবলৈ কৌতূহলত, আৰু স্ত্ৰীস্বভাৱবশত, তাই নিজৰ কন্যাৰ বাবে অন্তৰত চিন্তাৰ ভাৰ বহন কৰি আছিল।

Verse 139

ज्ञात्वा तदिंगितं शैलो महिष्याहृदयेन तु । अनुदीर्णाकृतिर्मेने रम्यमेतदुपस्थितम्

তাইৰ অন্তৰৰ ইংগিত হৃদয়ে বুজি, শৈল পৰ্বত বাহিৰে অচঞ্চল থাকিল; আৰু ভাবিলে, “এই মনোৰম সুযোগ নিজে আহি উপস্থিত হৈছে।”

Verse 140

चोदितः शैलमहिषी सख्या मुनिवरस्ततः । स्मिताननो महाभागो वाक्यं प्रोवाच नारदः

তেতিয়া সখী শৈলমহিষীৰ প্ৰেৰণা পাই, মুনিবৰ নাৰদ—স্মিতমুখ, মহাভাগ—এই বাক্য ক’লে।

Verse 141

न जातोऽस्याः पतिर्भद्रे लक्षणैश्च विवर्जितः । उत्तानहस्ता सततं चरणैर्व्यभिचारिभिः

হে ভদ্ৰে, তাইৰ বাবে যোগ্য লক্ষণযুক্ত কোনো স্বামী জন্ম হোৱা নাই; তাইৰ হাত সদায় মেলি থাকে, আৰু ভৰি ডগমগাই সঠিক পথৰ পৰা বিচ্যুত হয়।

Verse 142

सुच्छायास्या भविष्येयं किमन्यद्बहु भाष्यते । श्रुत्वैतत्संभ्रमाविष्टो ध्वस्तधैर्यो हिमाचलः

“তাইৰ দীপ্তি নিশ্চয়েই অপূৰ্ব হ’ব—আৰু অধিক কি বহুতকৈ ক’ব?” এই কথা শুনি হিমাচল ব্যাকুলতাত আচ্ছন্ন হ’ল, আৰু ধৈৰ্য ভাঙি পৰিল।

Verse 143

नारदं प्रत्युवाचाथ साश्रुकंठो महागिरिः । हिमवानुवाच । संसारस्यातिदोषस्य दुर्विज्ञेया गतिर्यतः

তেতিয়া মহাগিৰি হিমৱান, অশ্ৰুভৰা কণ্ঠে, নাৰদক উত্তৰ দিলে: “দোষে দোষে পীড়িত সংসাৰৰ গতি সঁচাকৈয়ে বুজিবলৈ দুৰূহ।”

Verse 144

सृष्ट्या चावश्यभाविन्या केनाप्यतिशयात्मना । कर्त्रा प्रणीता मर्यादा स्थिता संसारिणामियम्

আৰু সৃষ্টিৰ অনিবার্য স্বভাৱ অনুসাৰে, কোনো অতিশয় উৎকৃষ্ট কৰ্তাই এই মৰ্যাদা (ধৰ্ম-নিয়ম) স্থাপন কৰিছে; সেয়েহে সংসাৰত পৰিভ্ৰমণ কৰা সকলো জীৱৰ বাবে এই বিধান স্থিৰ হৈ আছে।

Verse 145

यो जायते हि यद्बीजाज्जनितुः सोर्थसाधकः । जनिता चापि जातस्य न कश्चिदिति च स्फुटम्

যি পিতৃ-বীজৰ পৰা জন্ম লয়, সি পিতাৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ কৰে; কিন্তু যি ইতিমধ্যে জন্মিছে, তাৰ জনক বুলি ক’বলৈ স্পষ্টকৈ কোনো নাই।

Verse 146

स्वकर्मणैव जायंते विवधा भूतजातयः । अंडजोह्यंडजाज्जातः पुनर्जायेत मानवः

নিজ কৰ্মৰ ফলতেই জীৱসকলৰ নানা জাতি জন্ম লয়। কৰ্মবশত মানুহেও অণ্ডজ হৈ, অণ্ডজ যোনিৰ পৰা পুনৰ জন্ম ল’ব পাৰে।

Verse 147

मानुषोपि सरीसृप्यां मानुषत्वेन जायते । तत्रापि जातौ श्रेष्ठायां धर्मस्योत्कर्षणेन तु

মানুহে সৰীসৃপ-সদৃশ ৰেঙাই থকা অৱস্থাতো থাকিলেও, মানৱত্বেৰে জন্ম লয়; আৰু মানুহৰ মাজতো ধৰ্মৰ উৎকৰ্ষে উত্তম কুলত জন্ম লাভ হয়।

Verse 148

अपुत्रजन्मनः शेषाः प्राणिनः समवस्थिताः । मनुजास्तत्र सुतरां नयेन सहधर्मिणः

অন্য সকলো প্ৰাণী পুত্ৰ-সন্তান নোহোৱাকৈ জন্মি নিজ নিজ অৱস্থাত স্থিত হ’ল; কিন্তু তাত মানুহসকল বিশেষকৈ নীতি অনুসৰি আৰু ধৰ্মপত্নীৰ সৈতে ধৰ্মাচাৰী হ’ল।

Verse 149

क्रमेणाश्रमसंप्राप्तिर्ब्रह्मचारिव्रतादनु । तस्य कर्तुर्नियोगेन संसारो येन वर्धितः

তাৰ পাছত ব্ৰহ্মচৰ্য-ব্ৰতৰ অনন্তৰে ক্ৰমে আশ্ৰমসমূহ লাভ হয়। সেই স্ৰষ্টাৰ নিয়োগে যাৰ দ্বাৰা সংসাৰ-চক্ৰ স্থাপিত হৈ বৃদ্ধি পালে।

Verse 150

संसारस्य हि नोत्पत्तिः सर्वे स्युर्यदि निर्गृहाः । कर्त्रा तु शास्त्रेषु सदा सुतलाभः प्रशंसितः

যদি সকলো লোক গৃহধৰ্মহীন হয়, তেন্তে সংসাৰৰ ধাৰা একেবাৰে নচলে। সেয়ে কৰ্তাই শাস্ত্ৰসমূহত সদায় সন্তান-লাভক প্ৰশংসা কৰিছে।

Verse 151

प्राणिनां मोहनार्थाय नरकत्राणकारणात् । स्त्रिया विरहिता सृष्टिर्जंतूनां नोपपद्यते

প্ৰাণীসমূহক মোহিত কৰিবলৈ আৰু নৰকৰ পৰা উদ্ধাৰৰ কাৰণ হ’বলৈ, স্ত্ৰী বিনা জীৱসমূহৰ সৃষ্টিৰ ধাৰা যথাযথভাৱে চলিব নোৱাৰে।

Verse 152

स्त्रीजातिस्तु प्रकृत्यैव कृपणा दैन्यभागिनी । शास्त्रालोचनसामर्थ्याद्दूषितं तासु कर्तृणा

কিন্তু স্ত্ৰীজাতি স্বভাৱতেই অসহায় আৰু দুঃখভাগিনী বুলি কোৱা হৈছে; আৰু শাস্ত্ৰ-বিচাৰ কৰাৰ সামৰ্থ্যৰ প্ৰসংগত কৰ্তাই তেওঁলোকৰ ওপৰত এই বিষয়ে এক নিয়ম-নিষেধ আৰোপ কৰিছে।

Verse 153

तस्यां नोपरिभावज्ञा भवेदेति च वेधसा । शास्त्रेषूक्तमसंदिग्धं बहुवारं महाफलं

আৰু বেধস (ব্ৰহ্মা)য়ে কৈছে যে সেই প্ৰসংগত কোনোেও উচ্চ-নীচৰ ভাব ধৰি অপমান বা গৰ্ব নকৰিব। এই কথা শাস্ত্ৰসমূহত সন্দেহহীনভাৱে বহুবার কোৱা হৈছে, আৰু ই মহাফলদায়ক।

Verse 154

दशपुत्रसमा कन्या यापि स्याच्छीलवर्जिता । वाक्यमेतत्फलभ्रष्टं पुंसां ग्लानिकरं फलं

যদিও কন্যা দহ পুত্ৰসমা বুলি কোৱা হয়, তথাপি যদি সীলা-চৰিত্ৰহীন হয়—এই বাক্য সত্য গুণফলৰ পৰা বঞ্চিত, আৰু ইয়াৰ ‘ফল’ পুৰুষৰ মনত কেৱল গ্লানি আনে।

Verse 155

कन्या हि कृपणा शोच्या पितुर्दुःखविवर्द्धिनी । यापि स्यात्पूर्णसर्वार्था पतिपुत्रसमन्विता

কন্যা নিশ্চয়েই দয়নীয় আৰু শোকযোগ্য; সি পিতাৰ দুখ বৃদ্ধি কৰে। যদিও সি সকলো গুণে পূৰ্ণ, সকলো অৰ্থত সম্পূৰ্ণ, স্বামী আৰু পুত্ৰসহিতো হয়।

Verse 156

किं पुनर्दुर्भगा हीना पतिपुत्रधनादिभिः । त्वं चोक्तवान्सुता या मे शरीरे दोषसंग्रहम्

তেন্তে মই কিমান অধিক দুর্ভাগা—স্বামী, পুত্ৰ, ধন আদি সকলোতে হীন! আৰু তুমি কৈছা যে মোৰ এই কন্যা নিজ দেহতেই দোষসমূহৰ ভঁৰাল।

Verse 157

अहो मुह्यामि शुष्यामि ग्लामि सीदामि नारद । अयुक्तमपि वक्तव्यमप्राप्यमपि सांप्रतम्

হায়! মই মোহগ্ৰস্ত, শুকাইছোঁ, ক্লান্ত হৈ পৰিছোঁ, ডুবি গৈছোঁ, হে নাৰদ। এতিয়া অযুক্ত যেন লাগিলেও ক’ব লাগিব—বৰ্তমান অপ্রাপ্য যেন দেখা পেলালেও।

Verse 158

अनुग्रहाय मे छिन्धि दुःखं कन्याश्रयं मुने । परिच्छिन्नेप्यसंदिग्धे मनः परिभवाश्रयात्

মোৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ কৰি, হে মুনি, এই কন্যাক আশ্ৰয় কৰা মোৰ দুখ ছেদন কৰা। কিয়নো বিষয়টো নিৰ্ণীত আৰু নিঃসন্দেহ হ’লেও, মোৰ মন অপমানৰ আশ্ৰয়তে ৰৈ যায়।

Verse 159

तृष्णा मुष्णाति निष्णातं फललोभाश्रयात्पुनः । स्त्रीणां हि परमं जन्म कुलानामुभयात्मनाम्

ফললাভৰ লোভত আশ্ৰয় ল’লে তৃষ্ণাই পুনৰ পুনৰ পণ্ডিতকো লুটি নেয়। নিশ্চয়েই, স্ত্ৰীলোকৰ পৰম গতি এই যে সিহঁতে মাতৃ-পিতৃ উভয় পক্ষৰ কুলধাৰা ধৰি ৰাখে।

Verse 160

इहामुत्र सुखायोक्तं सत्पतिप्राप्तिसंज्ञितम् । दुर्लभत्वात्सतः स्त्रीणां विगुणोपि पतिः किल

ইহলোক আৰু পৰলোকৰ সুখৰ বাবে এই উপদেশ কোৱা হৈছে, যাক ‘সৎপতি-প্ৰাপ্তি’ বুলি জনা যায়। সৎস্ত্ৰীসকলৰ বাবে তেনে পতি দুষ্প্ৰাপ্য; সেয়ে গুণহীন হলেও পতিক পতি বুলিয়েই মানা হয়।

Verse 161

न प्राप्यते विना पुण्यैः पतिर्नार्याः कदाचन । यतो निस्साधनो धर्मः परिणामोत्थिता रतिः

পুণ্য নথকা হলে কোনো নাৰীয়ে কেতিয়াও পতি লাভ নকৰে। কিয়নো উপায়-সাধন নথকা হলে ধৰ্ম সিদ্ধ নহয়, আৰু প্ৰেম-ৰতি পূৰ্বকাৰণ পক্ক হোৱাৰ ফলত উদ্ভৱ হয়।

Verse 162

धनं जीवितपर्यंतं पत्यौ नार्याः प्रतिष्ठितम् । निर्द्धनो दुर्मुखो मूर्खः सर्वलक्षणवर्जितः

নাৰীৰ ধন আৰু জীৱনভৰিৰ আশ্ৰয়-প্ৰতিষ্ঠা পতিৰ ওপৰত স্থিত। ধনহীন পুৰুষ নিন্দিত, কঠোৰমুখ, মূৰ্খ আৰু সকলো শুভ লক্ষণবিহীন বুলি কোৱা হয়।

Verse 163

दैवतं परमं नार्याः पतिरुक्तः सदैव हि । त्वया देवर्षिणा प्रोक्तं न जातोऽस्याः पतिः किल

নাৰীৰ বাবে পতিক সদায়েই পৰম দেৱতা বুলি কোৱা হয়। কিন্তু হে দেৱর্ষি, আপুনি ক’লে যে তাইৰ পতি এতিয়াও জন্মেই লোৱা নাই।

Verse 164

एतद्दौर्भाग्यमतुलमसंख्यं च दुरुद्वहम् । चराचरे भूतसर्गे चिंता सा व्यापिनी मुने

এই দুৰ্ভাগ্য অতুল, অসংখ্য আৰু সহ্য কৰাটো অতি কঠিন। চল-অচল সকলো ভूतসৃষ্টিত সেই চিন্তা ব্যাপি আছে, হে মুনি।

Verse 165

स न जात इति श्रुत्वा ममेदं व्याकुलं मनः । मनुष्यदेवजातीनां शुभाशुभनिवेदकम्

“সেই জন্ম লোৱা নাই” বুলি শুনি মোৰ মন ব্যাকুল হৈ উঠিল; কিয়নো এই বিষয়েই মানুহ আৰু দেৱ-জাতিসকলৰ বাবে শুভ-অশুভৰ সংবাদ প্ৰকাশ কৰে।

Verse 166

लक्षणं हस्तपादाभ्यां लक्षणं विहितं किल । सेयमुत्तानहस्तेति त्वयोक्ता मुनिपुंगव

হাত-পা দ্বাৰাই লক্ষণ বিধান কৰা হয় বুলি কোৱা হয়। এইটোৱেই ‘উত্তান-হস্ত’—খোলা তালুৰ চিহ্ন—বুলি আপুনি কৈছে, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 167

उत्तानहस्तता प्रोक्ता याचतामेव नित्यका । शुभोदयानां धन्यानां न कदाचित्प्रयच्छताम्

‘উত্তান-হস্ততা’—হাত মেলি ধৰা—ভিক্ষুকসকলৰ নিত্য অৱস্থা বুলি কোৱা হয়; কিন্তু শুভ-উদয়যুক্ত ধন্যজনৰ বাবে নিজৰ গৌৰৱ-স্বাৱলম্বন কেতিয়াও ত্যাগ কৰিবলগীয়া নহয়।

Verse 168

सुच्छाययास्याश्चरणौ त्वयोक्तौ व्यभिचारिणौ । तत्रापि श्रेयसी ह्याशा मुने न प्रतिभाति नः

হে মুনে, আপুনি কৈছে যে তাইৰ চৰণ দুটা সুন্দৰ ছাঁয়াৰ পিছে পিছে ঘূৰি ফুৰা, অস্থিৰ। তথাপি তাতো আমাৰ বাবে কোনো অধিক শ্ৰেয়সী আশা প্ৰকাশ নাপায়।

Verse 169

शरीरलक्षणाश्चान्ये पृथक्फलनिवेदिनः । इत्युक्त्वा विरते शैले महादुःखविचारिणि

“দেহৰ আন আন লক্ষণো আছে, যিবোৰে পৃথক পৃথক ফল জনায়।” এই বুলি কৈ, পৰ্বতত তেওঁ নীৰৱ হ’ল, মহাদুঃখৰ চিন্তাত নিমগ্ন।

Verse 170

स्मितपूर्वमुवाचेदं नारदो देवपूजितः । नारद उवाच । हर्षस्थाने च महति त्वया दुःखं निरुच्यते

দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা পূজিত নাৰদে মৃদু হাসি লৈ এই কথা ক’লে: “হে বন্ধু, মহা আনন্দৰ স্থলতো তুমি দুখৰ কথাই প্ৰকাশ কৰিছা।”

Verse 171

अपरिच्छिन्नवाक्यार्थो मोहं यासि महागिरे । इमां शृणु गिरं मत्तो रहस्यपरिनिष्ठिताम्

হে মহাগিৰে, বাক্যৰ সম্পূৰ্ণ অৰ্থ নুবুজি তুমি মোহত পৰিছা। সেয়ে মোৰ পৰা এই বাণী শুনা—গুপ্ত তত্ত্বৰ ওপৰত দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 172

समाहितो महाशैल मयोक्तस्य विचारणाम् । न जातोस्याः पतिर्देव्या यन्मयोक्तं हिमाचल

হে মহাশৈল, মই যি কৈছোঁ তাৰ ওপৰত মনোযোগে চিন্তা কৰা। হে হিমাচল, দেৱীৰ বাবে এতিয়াও কোনো স্বামী জন্ম লোৱা নাই—মই যি কৈছোঁ সেয়াই সত্য।

Verse 173

स न जातो महादेवो भूतभव्यभवोद्भवः । शरण्यः शाश्वतः शास्ता शंकरः परमेश्वरः

মহাদেৱ জন্মলাভ নকৰে; অতীত-ভৱিষ্যৎ-বৰ্তমান সকলো তেওঁৰ পৰা উদ্ভৱ হয়। তেওঁ সকলোৰে আশ্ৰয়, শাশ্বত, দিৱ্য শাসক আৰু পথপ্ৰদৰ্শক—শংকৰ, পৰমেশ্বৰ।

Verse 174

ब्रह्मरुद्रेन्द्रमुनयो गर्भजन्मजरार्दिताः । तस्य ते परमेशस्य सर्वे क्रीडनका गिरे

ব্ৰহ্মা, ৰুদ্ৰ, ইন্দ্ৰ আৰু মুনিসকল—গৰ্ভ, জন্ম আৰু জৰাৰ দুখে পীড়িত—হে গিৰে, সেই পৰমেশ্বৰৰে সকলো খেলনা-মাত্ৰ।

Verse 175

ब्रह्मांडतस्तदिच्छातः संभूतो भुवनप्रभुः । आत्मनो न विनाशोस्ति स्थावरांतेपि भूधर

ব্ৰহ্মাণ্ড-অণ্ডৰ পৰা, নিজৰ ইচ্ছাতেই, ভুৱন-প্ৰভু প্ৰকাশিত হ’ল। হে পৰ্বত! আত্মাৰ বিনাশ নাই—স্থাৱৰ অচলৰ অন্ততো।

Verse 176

संसारे जायमानस्य म्रियमाणस्य देहिनः । नश्यते देह एवात्र नात्मनो नाश उच्यते

এই সংসাৰ-চক্ৰত, জন্ম লোৱা আৰু মৰা দেহধাৰীৰ ক্ষেত্ৰত, ইয়াত কেৱল দেহটোৱেই নাশ হয়; আত্মাৰ নাশ বুলি কোৱা নহয়।

Verse 177

ब्रह्मादिस्थावरांतोऽयं संसारो यः प्रकीर्तितः । स जन्ममृत्युदुःखार्तो ह्यनिशं परिवर्तते

ব্ৰহ্মাৰ পৰা স্থাৱৰ অচললৈকে বিস্তৃত বুলি কোৱা এই সংসাৰ, জন্ম-মৃত্যুৰ দুখে সদায় আঘাতপ্ৰাপ্ত আৰু অনিশ্চয় ঘূৰি-ফুৰি থাকে।

Verse 178

महादेवोऽचलःस्थाणुर्न जातो जनकोऽजरः । भविष्यति पतिः सोऽस्या जगन्नाथो निरामयः

মহাদেৱ—অচল আৰু স্থিৰ, অজাত, জনক আৰু অজৰ—সেইয়েই তাইৰ পতি হ’ব; জগন্নাথ, নিৰাময়, সকলো দুখ-ব্যাধিৰ পৰা মুক্ত।

Verse 179

यदुक्तं च मया देवी लक्षणैर्वर्जिता तव । शृणु तस्यापि वाक्यस्य सम्यक्त्वेन विचारणम्

আৰু হে দেৱী! মই যি কৈছিলোঁ যে তুমি (কিছুমান) লক্ষণৰ পৰা বঞ্চিত, সেই বাক্যৰো যথার্থতাৰে সঠিক বিচাৰ শুনা।

Verse 180

लक्षणं दैविको ह्यंकः शरीरावयवाश्रयः । स चायुर्धनसौभाग्यपरिणामप्रकाशकः

দেহৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গত অৱস্থিত লক্ষণ সঁচাকৈ দেৱীয় সংকেত; ই আয়ু, ধন আৰু সৌভাগ্যৰ ফল প্ৰকাশ কৰে।

Verse 181

अनंतस्याप्रमेयस्य सौभाग्यस्य तु भूधर । नैवांको लक्षणाकारः शरीरे संविधीयते

হে ভূধৰ, সেই অনন্ত আৰু অপ্ৰমেয় সৌভাগ্য-মহিমাৰ বাবে দেহত কোনো অঙ্ক, লক্ষণ-চিহ্ন বা নিৰ্দিষ্ট আকাৰ কেতিয়াও স্থাপন নহয়।

Verse 182

अतोऽस्या लक्षणं गात्रे शैल नास्ति महामते । यच्चाहमुक्तवानस्या उत्तानकरता सदा

সেয়ে, হে মহামতি শৈল, তাই তাইঁৰ গাত্ৰত কোনো পৃথক লক্ষণ নাই; আৰু মই আগতে যি কৈছিলোঁ—তাইঁ সদায় উল্টা মুঠি মেলি ৰাখে—সেয়াই।

Verse 183

उत्तानो वरदः पाणिरेष देव्याः सदैव तु । सुरासुरमुनिव्रातवरदात्री भविष्यति

দেৱীৰ এই উত্তান, বৰদ পাণি সদায় দানদাতা; দেৱ, অসুৰ আৰু মুনিসমূহৰ দলক বৰ প্ৰদানকাৰিণী হ’ব।

Verse 184

यच्च प्रोक्तं मया पादौ सुच्छायौ व्यभिचारिणौ । मत्तः शृणु त्वमस्यापि व्याख्योक्तिं शैलसत्तम

আৰু মই যি কৈছিলোঁ যে দুয়োটা পাদ ‘সু-ছায়া’ অথচ ‘ব্যভিচাৰিণ’—হে শৈলসত্তম, তাৰ ব্যাখ্যামূলক অৰ্থও মোৰ পৰা শুনা।

Verse 185

चरणौ पद्मसंकाशौ स्वच्छावस्या नखोज्वलौ । सुरासुराणां नमतां किरीटमणिकांतिभिः

তাঁৰ চৰণদ্বয় পদ্মসদৃশ; স্বচ্ছ, দীপ্ত নখে উজ্জ্বল। নত হোৱা দেৱ-অসুৰসকলৰ মুকুটৰ মণিৰ কান্তিয়ে সেই চৰণ অধিক জ্যোতিৰে জ্বলিল।

Verse 186

विचित्रवर्णैः पश्यद्भिः सुच्छायौ प्रतिबिंबितौ । एषा भार्या जगद्भर्तुर्वृषांकस्य महीधर

বহুবৰ্ণ দৰ্শকৰ দৃষ্টিত সেয়া স্পষ্ট প্ৰতিবিম্বিত হৈ সুন্দৰ দীপ্তিৰে উজ্জ্বল দেখা দিল। হে পৰ্বতধাৰক, এইগৰাকী জগতৰ অধিপতি বৃষাঙ্কৰ পত্নী।

Verse 187

जननी सर्वलोकस्य संभूताभूतभाविनी । शिवेयं पावनायैव त्वत्क्षेत्रे पावनद्युतिः

সেয়া সকলো লোকৰ জননী; যাৰ পৰা সত্ত্বসমূহ উদ্ভৱ হয় আৰু যাৰ দ্বাৰাই পালন পায়। এই শিৱা তোমাৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত কেৱল শুদ্ধিকৰণৰ নিমিত্তে পবিত্ৰ জ্যোতিৰে দীপ্ত।

Verse 188

तद्यथाशीघ्रमेवैषा योगं यायात्पिनाकिनः । तथा विधेयं विधिवत्त्वया शैलेंद्रसत्तम

যেন সেয়া শীঘ্ৰেই পিনাকিন (শিৱ)ৰ সৈতে যোগ লাভ কৰে, হে শৈলেন্দ্ৰশ্ৰেষ্ঠ, তুমি বিধিপূৰ্বক যথাযথ ৰীতি সম্পন্ন কৰা।

Verse 189

अस्त्यत्र हि महत्कार्यं देवानां हिमभूधर । एवं श्रुत्वा तु शैलेंद्रो नारदात्सर्वमेव हि

ইয়াত, হে হিমভূধৰ (হিমালয়), দেৱতাসকলৰ বাবে নিশ্চয় এক মহৎ কাৰ্য আছে। এই কথা শুনি শৈলেন্দ্ৰই নাৰদৰ পৰা সকলো কথাই জানিলে।

Verse 190

स्वमात्मानं पुनर्जातं मेने मेनापतिस्तदा । उवाच चापि संहृष्टो नारदं तु हिमाचलः

তেতিয়া মেনাৰ পতি হিমালয়ে তেওঁক নিজৰ আত্মাৰ পুনৰ্জন্ম বুলি ভাবিলে। অতিশয় আনন্দিত হৈ পৰ্বতৰাজ হিমাচলে নাৰদ মুনিকো ক’লে।

Verse 191

दुस्तरान्नरकाद्घोरादुद्धृतोस्मि त्वया विभो । पातालादहमुद्धृत्य सप्तलोकाधिपः कृतः

হে সর্বব্যাপী প্ৰভু! অতিক্ৰম কৰাটো দুৰূহ সেই ভয়ংকৰ নৰকৰ পৰা তুমি মোক উদ্ধাৰ কৰিলা। পাতালৰ পৰা উঠাই তুমি মোক সপ্তলোকৰ অধিপতি কৰিলা।

Verse 192

हिमाचलोस्मि विख्यातस्त्वया मुनिवराधुना । हिमाचलाच्छतगुणां प्रापितोस्मि समुन्नतिं

হে মুনিবৰ! তোমাৰ দ্বাৰাই মই হিমাচল নামে খ্যাত হ’লোঁ। হিমাচল হৈয়ো তুমি মোক শতগুণ অধিক উচ্চতা আৰু মহিমালৈ উন্নীত কৰিলা।

Verse 193

आनंदादेव चाहारि हृदयं मे महामुने । नाध्यवस्यति कृत्यानां विभागप्रविचारणम्

হে মহামুনে! কেৱল আনন্দেই মোৰ হৃদয় হৰণ কৰিছে; এতিয়া কৰ্তব্যসমূহৰ যথোচিত বিভাগ আৰু বিচাৰ-বিমৰ্শত ই স্থিৰ নহয়।

Verse 194

भवद्विधानां नियतममोघं दर्शनं मुने । भवद्भिरेव हि प्रोक्तं निवासायात्मरूपिणाम्

হে মুনে! তোমালোকৰ দৰে জনৰ দর্শন নিশ্চিতভাৱে অমোঘ ফলদায়ক। আত্মস্বৰূপত স্থিত লোকৰ বাবে এনে সাক্ষাৎকেই নিবাসস্থান হয় বুলি তোমালোকেই ঘোষণা কৰিছা।

Verse 195

मुनीनां देवतानां च स्वयं कर्तास्मि कल्मषम् । तथापि वस्तुन्येकस्मिन्नाज्ञा मे संप्रदीयताम्

মুনিসকল আৰু দেৱতাসকলৰ প্ৰতি পাপৰ কাৰণ মই নিজেই হৈ পৰিলোঁ; তথাপি এটা বিশেষ বিষয়ত মোৰ বাবে আপোনাৰ আজ্ঞা দিয়া হওক।

Verse 196

इत्युक्तवति शैलेंद्रे स तदा हर्षनिर्भरः । उवाच नारदो वाक्यं कृतं सर्वमिति प्रभो

যেতিয়া পৰ্বতৰ অধিপতিয়ে এইদৰে ক’লে, তেতিয়া নাৰদ আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হ’ল। নাৰদে ক’লে, “হে প্ৰভু, সকলো কাম সম্পন্ন হ’ল।”

Verse 197

सुरकार्ये स एवार्थस्तवापि सुमहत्तरः । इत्युक्त्वा नारदः शीघ्रं जगाम त्रिदिवं ततः

“দেৱকাৰ্যত সেই একে উদ্দেশ্য তোমাৰ বাবেও অতি মহত্তৰ।” এইদৰে কৈ নাৰদে তৎক্ষণাৎ ত্ৰিদিৱ (স্বৰ্গ)লৈ গ’ল।

Verse 198

स गत्वा देवभवनं महेंद्रं संददर्श ह । ततोनुरूपे स मुनिरुपविष्टो महासने

সেই দেৱভৱনলৈ গৈ তেওঁ মহেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ)ক দেখিলে। তাৰপিছত সেই মুনিয়ে উপযুক্ত আসনত মহাসিংহাসনত বহিল।

Verse 199

पृष्टः शक्रेण प्रोवाच गिरिजासंश्रयां कथाम् । नारद उवाच । यन्मह्यमुक्तं कर्तव्यं तन्मया कृतमेव हि

শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ প্ৰশ্নত তেওঁ গিৰিজা (পাৰ্বতী)কেন্দ্ৰিক কাহিনী বৰ্ণনা কৰিলে। নাৰদে ক’লে, “মোক যি কৰ্তব্য আদেশ দিয়া হৈছিল, সেয়া মই নিশ্চয় সম্পন্ন কৰিছোঁ।”

Verse 200

किंतु पंचशरस्येषु गोचरत्वमपेक्षितम् । इत्युक्तो देवराजस्तु मुनिना कार्यदर्शिना

কিন্তু পঞ্চশৰধাৰী কামদেৱৰ গচৰত তোমাৰ আহিবই লাগিব। এইদৰে কৰণীয় বুজি পোৱা মুনিয়ে দেৱৰাজ ইন্দ্ৰক সম্বোধন কৰিলে।