Opening the text

মুখ্য বিষয়: ইন্দ্ৰক শীঘ্ৰ আহ্বান, সোমেৰে শক্তিদান, আৰু প্ৰবল স্তোত্ৰ-বাণীৰ দ্বাৰা বিজয় আৰু সমৃদ্ধি দান। উপ-বিষয়সমূহ: (1) আহ্বান—যজমানৰ ফালে ইন্দ্ৰক মুখ ঘূৰাই শীঘ্ৰ আহিবলৈ বাধ্য কৰা। (2) সোমপান—ইন্দ্ৰৰ ‘মদ’ (যুদ্ধ-উন্মাদনা) আৰু বৃত্ৰ-বিধ্বংসী শক্তি জাগ্ৰত হোৱাৰ কাৰণ। (3) পৌষ্টিক লক্ষ্য—গৰু, ঘোঁৰা, সোণ-সদৃশ প্ৰাচুৰ্য, পুৰস্কাৰ আৰু আহাৰ। (4) ব্ৰহ্ম/স্তৱ—বৰষুণৰ দৰে লাভ মুকলি কৰা কাৰ্যকৰী শক্তি। (5) বাসস্থানৰ সুৰক্ষা আৰু সামূহিক কল্যাণ।
এই সৰু সোম-লিতুৰ্জিক সূক্তত যজমানৰ পিষা সোমৰসেৰে (সম্-ইন্দুভিঃ) ইন্দ্ৰক সম্পূৰ্ণৰূপে উল্লসিত হ’বলৈ আহ্বান কৰা হৈছে—ইন্দ্ৰ য’ত সাধাৰণতে সন্তুষ্ট হয়, তাতেই: বিষ্ণু, ত্ৰিত আপ্ত্য বা মৰুতসকলৰ সৈতে; আনকি সাগৰৰ কাষৰ দূৰ ‘পৰ অঞ্চল’ত থাকিলেও। দূৰত্ব আৰু ইন্দ্ৰৰ মনোযোগৰ ওপৰত প্ৰতিদ্বন্দ্বী দাবিসমূহ আঁতৰাই, সূক্তই তেওঁৰ আনন্দক বৰ্তমান যজ্ঞত কেন্দ্ৰীভূত কৰে, যাতে তেওঁৰ শক্তি যজমানৰ বাবে সহায়, বৃদ্ধি আৰু বিজয়ত পৰিণত হয়।
এই সংক্ষিপ্ত ইন্দ্ৰ-সূক্তত বৃত্ৰহন ইন্দ্ৰৰ সম্পূৰ্ণ আধিপত্য ঘোষণা কৰা হৈছে: যি-কোনো বস্তু “সূৰ্যৰ দিশে” আগবাঢ়ে, সেয়া ইন্দ্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ ভিতৰত বুলি কোৱা হৈছে। ইয়াত আৰু নিশ্চিত কৰা হয় যে ইন্দ্ৰৰ শক্তি অমৰ আৰু সত্যত প্ৰতিষ্ঠিত; আৰু নিকট বা দূৰ—প্ৰত্যেক সোম-পেষণলৈ তেওঁক আহ্বান কৰা হয়, যাতে আহুতি নিশ্চিতভাৱে গ্ৰহণ হয় আৰু যজমানৰ উদ্দেশ্যসমূহত কোনো বাধা নাথাকে।
এই দুটা মন্ত্ৰৰ ইন্দ্ৰ-সূক্তটো এটা আহ্বান—যি ইন্দ্ৰক যজমানৰ বাক্যৰ ফালে মুখ ঘূৰাবলৈ আৰু সোমপানৰ বাবে শীঘ্ৰে আহিবলৈ বাধ্য কৰে। একে সময়তে ই তেওঁক যজ্ঞত সৰ্বাগ্ৰ শক্তি হিচাপে সিংহাসনত অধিষ্ঠিত কৰে, আৰু ঘোষণা কৰে যে প্ৰেৰিত বুদ্ধিশক্তি (ধীষণা) তেওঁৰ বল ‘গঢ়ে’ আৰু যজ্ঞাসনত তেওঁৰ স্থিৰ উপস্থিতি নিশ্চিত কৰে।
এই সংক্ষিপ্ত ইন্দ্ৰ-স্তোত্ৰত ইন্দ্ৰক স্বভাৱতে নিৰ্বিৰোধী আৰু কাৰো বন্ধন/আশ্ৰয়-নির্ভৰ নহোৱা বুলি দেখুওৱা হৈছে; তথাপি যুদ্ধৰ আহ্বান উঠিলে তেওঁ সখিত্বত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ আগ্ৰহী। তেওঁৰ অতুল ধন, অশ্ব-সম্পদ আৰু সৈন্য-সমাৱেশৰ গর্জনক প্ৰশংসা কৰি, এই সূক্তই যজমানৰ বাবে ইন্দ্ৰৰ ৰক্ষামূলক মিত্ৰতা আহ্বান কৰে—প্ৰতিদ্বন্দ্বী (ভ্ৰাতৃব্য) ক দূৰ কৰি, বিজয়, সহায় আৰু সমৃদ্ধি নিশ্চিত কৰিবলৈ।
এই সংক্ষিপ্ত আত্ম-শক্তিবর্ধক (ঋগ্বেদ-উৎপন্ন) সূক্তত বক্তাই ঋত (বিশ্ব-যজ্ঞীয় বিধি/শৃঙ্খলা)ৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত হৈ মেধা (যজ্ঞীয় বুদ্ধি/প্ৰজ্ঞা) লাভৰ নিজৰ অধিকাৰ দাবী কৰে আৰু “সূৰ্যৰ দৰে” দীপ্তি/তেজৰ কথা কয়। তাৰ পাছত ই ইন্দ্ৰলৈ মুখ ঘূৰাই কয়—কবিৰ সুগঠিত স্তোত্ৰই ইন্দ্ৰৰ শুষ্ম (বল/পৰাক্ৰম) জাগ্ৰত কৰাৰ উপায়; শেষত সুৰটো প্ৰতিযোগিতামূলক—অন্য স্তোত্ৰকাৰ ঋষিসকলৰ মাজতো “মোৰ বাবে” ইন্দ্ৰৰ বৃদ্ধি আৰু অনুগ্ৰহ নিশ্চিত কৰা।
অথৰ্ববেদ ২০-ত ঋগ্বেদ-উৎপত্তি এই সংক্ষিপ্ত ইন্দ্ৰ-স্তুতিত বৃত্ৰহন ইন্দ্ৰক সুৰক্ষিত বাসস্থান, সমাজ/সমষ্টিৰ স্থিৰতা, আৰু তেওঁৰ ৰক্ষাৰ পৰা “আলাদা” হৈ পৰাৰ ফলত জন্ম লোৱা অসুৰক্ষা/দুৰ্বলতা দূৰ কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। তাৰ পিছত ই স্তুতি (স্তোম)ক এক শক্তিশালী অৰ্পণ হিচাপে প্ৰশংসা কৰে, যিয়ে ইন্দ্ৰৰ “মহান দান” উন্মোচন কৰে বুলি কোৱা হয়; আৰু সঠিকভাৱে সমন্বিত উপাসনাৰ দ্বাৰা সমৃদ্ধি আৰু যজ্ঞক্ৰিয়াৰ নিৰ্বিঘ্ন অগ্ৰগতিৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে।
এই সংক্ষিপ্ত ইন্দ্ৰ–সোম সূক্তত ইন্দ্ৰক ভালদৰে নিপীড়িত সোম পান কৰিবলৈ আহ্বান কৰা হৈছে, যাতে তেওঁৰ যুদ্ধোন্মাদ (মদ) জাগ্ৰত হয় আৰু তেওঁ “বৃত্ৰ”— সকলো বাধাদায়ক শক্তি— চূর্ণ কৰে। লগতে ঋষি বশিষ্ঠৰ প্ৰামাণ্য দৃষ্টান্ত আহ্বান কৰি, সমবায় সোম-উৎসৱত লিতুৰ্জিৰ ফলপ্ৰসূতা নিশ্চিত কৰিবলৈ পাঠকৰ স্তৱ-প্ৰশংসা ইন্দ্ৰই মনোযোগেৰে গ্ৰহণ কৰাটোও সুনিশ্চিত কৰা হয়।
AV 20.118 ঋগ্বেদ-উৎপন্ন ইন্দ্ৰ-স্তুতি, যাক পুষ্টিক (সমৃদ্ধি) সূক্ত হিচাপে পাঠ কৰা হয়। ইয়াত গোধন, অশ্ব আৰু “সুৱৰ্ণময়” প্ৰাচুৰ্যৰ দাতা ইন্দ্ৰক প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে—যে যজমান/পৃষ্ঠপোষকে যি বিচাৰে, সেয়া কোনো বাধা নোহোৱাকৈ দান কৰক। এই আবেদনক দৃঢ় কৰিবলৈ সূক্তটোৱে ইন্দ্ৰৰ বিশ্বব্যাপী কীৰ্তি (দ্যাৱা-পৃথিৱী বিস্তাৰ কৰা, সূৰ্যক প্ৰজ্বলিত কৰা, সত্ত্বসমূহ আৰু সোমক ধাৰণ/পালন কৰা) স্মৰণ কৰাই দিয়ে; তেনে কৰি, অনুৰোধ কৰা ধন-সম্পদ আৰু ৰক্ষাক তেওঁৰ প্ৰমাণিত শক্তিৰ দ্বাৰা নিশ্চিত যেন অনুভৱ কৰায়।
AV 20.119 ঋগ্বেদ-মূলৰ এক সংক্ষিপ্ত ইন্দ্ৰ-স্তুতি; ইয়াত স্তুতিকে নিজেই এক প্ৰাচীন, শক্তিশালী ব্ৰহ্মন্ বুলি দেখুওৱা হৈছে, যাৰ উচ্চাৰণে মেঘ ফাটি বৰষুণ নামি অহাৰ দৰে কল্যাণ মুক্ত কৰে। ঋত-ভিত্তিক শুদ্ধ স্তোত্ৰবাণীক সোম আৰু ঘৃতৰ মাধুৰ্যৰ সৈতে সংযোগ কৰি, এই সূক্তই ধন-সম্পদ (ৰয়ি), পুৰুষোচিত বীৰ্য-বল (বৃ্ষ্ণ্যং শবঃ) আৰু সামূহিক সমৃদ্ধি বৃদ্ধি কৰাটো লক্ষ্য কৰে।
এই সংক্ষিপ্ত দুটা মন্ত্রৰ সূক্তটো দিশে-দিশে আৰু সকলো ভূ-প্ৰকৃতিৰ মাজেৰে ইন্দ্ৰক তৎক্ষণাৎ যুদ্ধ-সহায়ৰ বাবে আহ্বান কৰে, আৰু অনৱ (অনুবংশীয়) পৃষ্ঠপোষকৰ পক্ষত নামোল্লেখিত প্ৰতিদ্বন্দ্বী তুৰ্বশৰ বিৰুদ্ধে “আগবাঢ়ি চাপ দিয়া” বুলি তেওঁক উদ্দীপিত কৰে। কাণ্বৰ স্তুতিত নিৰ্দিষ্ট স্থানসমূহত ইন্দ্ৰৰ পৰীক্ষিত সঁহাৰিৰ স্মৰণ কৰাই, ই ৰাজশক্তি আৰু সমৃদ্ধি দৃঢ় কৰে আৰু তেওঁৰ শীঘ্ৰ আগমন তথা বিজয়-দায়ক বলক বাধ্য কৰে।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.