Anuvaka 12
ମୁଖ୍ୟ ଭାବ: ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଗମନ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ, ସୋମ-ଶକ୍ତିଦାନ, ଏବଂ ପ୍ରବଳ ସ୍ତୋତ୍ର-ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ବିଜୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ। ଉପଭାବ: (1) ଆହ୍ୱାନ—ଯଜମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ଶୀଘ୍ର ଆସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବା। (2) ସୋମପାନ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ‘ମଦ’ (ଯୁଦ୍ଧ-ଉତ୍ତେଜନା) ଓ ବୃତ୍ର-ବିଧ୍ୱଂସୀ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବାର କାରଣ। (3) ପୌଷ୍ଟିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ—ଗୋଧନ, ଅଶ୍ୱ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ସଦୃଶ ପ୍ରଚୁରତା, ପୁରସ୍କାର ଓ ଖାଦ୍ୟ। (4) ବ୍ରହ୍ମ/ସ୍ତୁତି—ବର୍ଷା ପରି ଲାଭ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଶକ୍ତି। (5) ନିବାସର ସୁରକ୍ଷା ଓ ସାମୁଦାୟିକ କୁଶଳ।
Suktas in Anuvaka 12
Sukta 111
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୋମ-ଲିତୁର୍ଜିକ ସୂକ୍ତରେ ଯଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିଷ୍ଟ ସୋମରସ (ସମ୍-ଇନ୍ଦୁଭିଃ) ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ଇନ୍ଦ୍ର ଯେଉଁଠି ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠି ମଧ୍ୟ: ବିଷ୍ଣୁ, ତ୍ରିତ ଆପ୍ତ୍ୟ କିମ୍ବା ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ; ଏପରିକି ସମୁଦ୍ର ପାର୍ଶ୍ୱର ଦୂର ‘ପର ଅଞ୍ଚଳ’ରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ଦୂରତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଉପରେ ଅନ୍ୟ ଦାବିଗୁଡ଼ିକୁ ହଟାଇ, ସୂକ୍ତଟି ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯଜ୍ଞରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଯଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିଜୟରେ ପରିଣତ ହୁଏ।
Sukta 112
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସୂକ୍ତରେ ବୃତ୍ରହନଙ୍କ ସର୍ବାଧିକ ଅଧିପତ୍ୟ ଘୋଷିତ: ଯାହା କିଛି “ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦିଗକୁ” ଗତି କରେ, ସେସବୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ଆହୁରି ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅମର ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଏବଂ ନିକଟ କିମ୍ବା ଦୂର—ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୋମ-ପୀଡନକୁ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ଯେପରି ଆହୁତି ନିଶ୍ଚୟ ଗ୍ରହୀତ ହୁଏ ଓ ଯଜମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୌଣସି ବାଧା ନ ରହେ।
Sukta 113
ଏହି ଦୁଇ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଇନ୍ଦ୍ର-ସୂକ୍ତଟି ଏକ ଆହ୍ୱାନ—ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯଜମାନଙ୍କ ବାଣୀ ପ୍ରତି ମୁହଁ ଫେରାଇବାକୁ ଏବଂ ସୋମପାନ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଆସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ। ସେହି ସମୟରେ ଏହା ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ସର୍ବପ୍ରଧାନ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସିଂହାସନାରୁଢ଼ କରେ, ଏବଂ କହେ ଯେ ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧିଶକ୍ତି (ଧୀଷଣା) ତାଙ୍କର ବଳକୁ ‘ଗଢ଼େ’ ଓ ଯଜ୍ଞାସନରେ ତାଙ୍କର ସ୍ଥିର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
Sukta 114
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱଭାବତଃ ନିର୍ବିରୋଧୀ ଓ କାହାର ବନ୍ଧନ/ଆଶ୍ରୟରେ ନ ଥିବା ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି; ତଥାପି ଯୁଦ୍ଧ ଡାକିଲେ ସେ ସହଚରତାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ। ତାଙ୍କର ଅତୁଳ ଧନ, ଅଶ୍ୱସମ୍ପଦ ଓ ସେନା-ସଂଗ୍ରହର ଗର୍ଜନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଏହି ସୂକ୍ତ ଯଜମାନ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷାତ୍ମକ ସାଖ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ (ଭ୍ରାତୃବ୍ୟ) କୁ ଦୂରେ ହଟାଇ, ବିଜୟ, ସହାୟତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ।
Sukta 115
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସ୍ୱ-ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ (ଋଗ୍ବେଦ-ଉତ୍ସରୁ ଆଗତ) ସୂକ୍ତରେ ବକ୍ତା ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ଯଜ୍ଞୀୟ ନିୟମ) ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରି ମେଧା (ଯଜ୍ଞ-ବୁଦ୍ଧି/ବିବେକ) ପାଇବାର ନିଜ ଅଧିକାର ଦାବି କରେ ଏବଂ “ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି” ତେଜସ୍ୱିତାକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରେ। ପରେ ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୁହାଁ ଦେଇ କହେ—କବିଙ୍କ ସୁସଂସ୍କୃତ ସ୍ତୁତି ହିଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୁଷ୍ମ (ପରାକ୍ରମ) କୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ଉପାୟ; ଶେଷ ଭାବ ହେଉଛି ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାତ୍ମକ—ଅନ୍ୟ ସ୍ତୁତିକାର ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ “ମୋ ପାଇଁ” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ଓ କୃପା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
Sukta 116
ଅଥର୍ବବେଦ ୨୦ରେ ଋଗ୍ବେଦ-ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତିରେ ବୃତ୍ରହନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ବାସ, ସମୁଦାୟର ସ୍ଥିରତା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷାରୁ “ଅଲଗା” ହେବାରୁ ଜନ୍ମୁଥିବା ଅସୁରକ୍ଷା/ଦୁର୍ବଳତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ପରେ ଏହା ସ୍ତୋମ (ସ୍ତୁତି)କୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଅର୍ପଣ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ “ମହା ଦାନ” ଖୋଲିଦେବାକୁ କହେ, ଏବଂ ଯଥାର୍ଥ-ସମନ୍ୱିତ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାର ନିର୍ବାଧ ଅଗ୍ରଗତିର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦିଏ।
Sukta 117
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର–ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ପିଷିତ ସୋମ ପାନ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମାଦ (ମଦ) ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ସେ “ବୃତ୍ର” — ସମସ୍ତ ବାଧାଦାୟକ ଶକ୍ତି — କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି। ସେଥିସହ ଵସିଷ୍ଠଙ୍କ ଅଧିକୃତ ପୂର୍ବଦୃଷ୍ଟାନ୍ତକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ସମୁଦାୟିକ ସୋମ-ଯଜ୍ଞରେ ଲିତୁର୍ଜିର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ପାଠକଙ୍କ ସ୍ତୁତି ପ୍ରତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଚେତନ ଗ୍ରହଣ ମଧ୍ୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ।
Sukta 118
AV 20.118 ହେଉଛି ଋଗ୍ବେଦରୁ ଗୃହୀତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତି, ଯାହାକୁ ପୌଷ୍ଟିକ (ସମୃଦ୍ଧି) ସୂକ୍ତ ଭାବେ ପାଠ କରାଯାଏ। ଏଥିରେ ଗୋ-ଧନ, ଅଶ୍ୱ, ଏବଂ “ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ” ପ୍ରଚୁରତାର ଦାତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ଯଜମାନ/ପୋଷକ ଯାହା ଚାହେ, ତାହାକୁ କୌଣସି ବାଧା ବିନା ଦିଅନ୍ତୁ। ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ସୂକ୍ତଟି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ କୃତି (ଦ୍ୟାଵାପୃଥିବୀକୁ ବିସ୍ତାର କରିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବା, ସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଓ ସୋମକୁ ଧାରଣ କରିବା) ସ୍ମରଣ କରାଇ ଦେଇ, ଚାହିତା ଧନ ଓ ରକ୍ଷା ତାଙ୍କ ପ୍ରମାଣିତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି ଭାବ ପ୍ରଦାନ କରେ।
Sukta 119
AV 20.119 ହେଉଛି ଋଗ୍ବେଦ-ମୂଳ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତି, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ତୁତିକୁ ନିଜେ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ, ପ୍ରବଳ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି; ତାହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ମେଘ ଫାଟି ବର୍ଷା ଝରିବା ପରି ଉପକାର ମୁକ୍ତ କରେ। ଋତ-ଆଧାରିତ ସଠିକ୍ ସ୍ତୋତ୍ରବାଣୀକୁ ସୋମ ଓ ଘୃତର ମାଧୁର୍ୟ ସହ ଯୋଡ଼ି, ଏହା ଧନ-ସମ୍ପଦ (ରୟି), ପୁରୁଷାର୍ଥୀ ବଳ (ବୃଷ୍ଣ୍ୟଂ ଶବଃ) ଓ ସାମୁଦାୟିକ ସମୃଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ।
Sukta 120
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଦୁଇ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ସୂକ୍ତଟି ଦିଗଦିଗନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଭୂପ୍ରକୃତିରେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧସହାୟତା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ଏବଂ ଅନବ (ଅନୁବଂଶଜ) ପ୍ରତିପାଳକଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ନାମୋଲ୍ଲେଖିତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ତୁର୍ୱଶଙ୍କ ବିରୋଧରେ “ଆଗେ ବଢ଼” ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରେ। କାଣ୍ୱଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରୀକ୍ଷିତ ପ୍ରତିସାଦକୁ ସ୍ମରଣ କରାଇ, ଏହା ରାଜଶକ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଦୃଢ଼ କରେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶୀଘ୍ର ଆଗମନ ଓ ବିଜୟଦାୟକ ବଳକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
