Rig Veda 10.42.5: Mandala 10, Sukta 42, Mantra 5

Sukta 10.42

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

धनं न स्यन्द्रं बहुलं यो अस्मै तीव्रान्त्सोमाँ आसुनोति प्रयस्वान् । तस्मै शत्रून्त्सुतुकान्प्रातरह्नो नि स्वष्ट्रान्युवति हन्ति वृत्रम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.42.5

Transliteration

dhánaṃ na syándraṃ bahuláṃ yó asmai tīvrā́nt somā́ṃ āsunóti práyasvān | tásmai śátrūn su-túkān prā́tar áhno ní svaṣṭrā́n yúvati hánti vṛtrám ||

Translation

كثروةٍ غزيرةٍ تفيض اندفاعًا، من يعصر له السُّوما الشديدة بعزمٍ قويم—له يُسقِط إندرا عند فجر النهار الأعداءَ المضروبين ضربةً مُحكَمة؛ والقوّة الفتيّة تَصرَع فِرِترا (Vṛtra) الحاجز، وتُمهِّد السبيل.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• धनम्: wealth, treasure
• धनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• स्यन्द्रम्: flowing, streaming (abundant/effusive)
• स्यन्द्रम्: कर्म (धनम्-विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective/Noun
• Root: स्यन्द् (धातु) → स्यन्द्र (प्रातिपदिक) अथवा स्यन्द्-यत् (कृदन्त-भाव)

• बहुलम्: abundant, plentiful
• बहुलम्: कर्म (धनम्-विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: बहुल (प्रातिपदिक)

• यः: who (he who)
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मै: to him
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तीव्रान्: strong, sharp, potent
• तीव्रान्: कर्म (सोमान्-विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: तीव्र (प्रातिपदिक)

• सोमान्: Soma-juices (pressed Soma)
• सोमान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• आसुनोति: presses out, expresses
• आसुनोति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सु (धातु) ‘to press (Soma)’ + आ- (उपसर्ग)

• प्रयस्वान्: rich in nourishment/refreshment; bountiful
• प्रयस्वान्: कर्तृ (यः-विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: प्रयस् (प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्-प्रत्यय) → प्रयस्वत्

• तस्मै: to him
• तस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शत्रून्: enemies
• शत्रून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)

• सुतुकान्: well-struck / easily smitten (fit to be smitten)
• सुतुकान्: कर्म (शत्रून्-विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: सु-तुक (प्रातिपदिक; ‘good/ready to strike’/‘well-hit’)

• प्रातरह्नः: in the morning, day by day
• प्रातरह्नः: अधिकरण (कालाधिकरण)
• Type: Adverbial compound (time) / Indeclinable-like
• Root: प्रातर् (अव्यय/प्रातिपदिक) + अहन् (प्रातिपदिक) → प्रातरहन्

• नि: down, away
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्वष्ट्रान्: well-built/strong (foes)
• स्वष्ट्रान्: कर्म (शत्रून्-विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: सु-ष्ट्र (प्रातिपदिक; ‘well-formed/strong’)

• युवति: yokes, sets in motion (drives on)
• युवति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यु (धातु) ‘to join, yoke’ → युवति (वेद. वर्तमान-रूपम्)

• हन्ति: slays, strikes down
• हन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) ‘to strike, slay’

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructing demon)
• वृत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)