Adhyaya 13

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । क्रोष्टोः शृणु त्वं राजेंद्र वंशमुत्तमपूरुषम् । यस्यान्ववाये संभूतो विष्णुर्वृष्णिकुलोद्वहः

قال بولاستيا: أيها الملك، اسمع النَّسَبَ النبيل لكروشتو، سلالةَ الرجال الفضلاء؛ ففي تعاقبها وُلِدَ ڤيشنو، زينةُ عشيرة ڤرِشْني وأرفعُها.

Verse 2

क्रोष्टोरेवाभवत्पुत्रो वृजिनीवान्महायशाः । तस्य पुत्रोभवत्स्वातिः कुशंकुस्तत्सुतोभवत्

وُلِدَ لكروṣṭu ابنٌ يُدعى فْرِجِينِيفَان (Vṛjinīvān)، ذائعُ الصيتِ عظيمُ المجد. وكان ابنه سْفَاتِي (Svāti)، وابنُ سْفَاتِي كُوشَنْكُو (Kuśaṅku).

Verse 3

कुशंकोरभवत्पुत्रो नाम्ना चित्ररथोस्य तु । शशबिंदुरिति ख्यातश्चक्रवर्ती बभूव ह

وُلِدَ لكُوشَنْكُورَا (Kuśaṅkora) ابنٌ اسمه تشِتْرَرَثَا (Citraratha)، وقيل إنه اشتهر باسم شَشَبِنْدُو (Śaśabindu) وصار تشاكرافارتِن، ملكًا كونيًّا.

Verse 4

अत्रानुवंशश्लोकोयं गीतस्तस्य पुराभवत् । शशबिंदोस्तु पुत्राणां शतानामभवच्छतम्

وهنا كان يُنشَد قديمًا بيتٌ في النَّسَب عنه: إنَّ شَشَبِنْدُو (Śaśabindu) كان له مئةُ ابنٍ—بل اكتملوا حقًّا مئةً تامّة.

Verse 5

धीमतां चारुरूपाणां भूरिद्रविणतेजसाम् । तेषां शतप्रधानानां पृथुसाह्वा महाबलाः

كانوا من ذوي العقول، حَسَني الهيئة، موفوري الثروة والبهاء. ومن بينهم صار مئةٌ هم الأوائل، وفي طليعة أولئك القادة كان الأقوياء المعروفون باسم بْرِثُو (Pṛthu).

Verse 6

पृथुश्रवाः पृथुयशाः पृथुतेजाः पृथूद्भवः । पृथुकीर्तिः पृथुमतो राजानः शशबिंदवः

وكان هناك ملوكٌ يُدعون: بْرِثُوشْرَفَا (Pṛthuśravā)، بْرِثُويَشَا (Pṛthuyaśā)، بْرِثُوتِيجَا (Pṛthutejā)، بْرِثُودْبَهَفَا (Pṛthūdbhava)، بْرِثُوكِيرْتِي (Pṛthukīrti)، وبْرِثُمَتُو (Pṛthumato)؛ حكّامٌ من سلالة شَشَبِنْدُو (Śaśabindu).

Verse 7

शंसंति च पुराणज्ञाः पृथुश्रवसमुत्तमम् । ततश्चास्याभवन्पुत्राः उशना शत्रुतापनः

ويمدح العارفون بالبورانات بْرِثوشْرَفَسَ الجليل. ثم رُزق أبناءً: أُشَنَا وشَتْرُتَابَنَا.

Verse 8

पुत्रश्चोशनसस्तस्य शिनेयुर्नामसत्तमः । आसीत्शिनेयोः पुत्रो यः स रुक्मकवचो मतः

وكان لِأُشَنَا ابنٌ فاضل يُدعى شِينَيُو؛ وأما ابنُ شِينَيُو فيُعَدّ رُكْمَكَفَجَا (Rukmakavaca).

Verse 9

निहत्य रुक्मकवचो युद्धे युद्धविशारदः । धन्विनो विविधैर्बाणैरवाप्य पृथिवीमिमाम्

وبعد أن قتل رُكْمَكَفَجَا في ساحة القتال، وهو الخبير المتمرّس بالحرب، بسِهامٍ شتّى أطلقها من قوسه، نال بهذه الطريقة هذه الأرض بعينها.

Verse 10

अश्वमेधे ऽददाद्राजा ब्राह्मणेभ्यश्च दक्षिणां । जज्ञे तु रुक्मकवचात्परावृत्परवीरहा

وفي قربان الأَشْوَمِيدْهَا (Aśvamedha) قدّم الملك الدَّكْشِنَا (dakṣiṇā) للبراهِمَة. ثم وُلِد من رُكْمَكَفَجَا بارافْرِت (Parāvṛt)، قاتلُ أبطال الأعداء.

Verse 11

तत्पुत्रा जज्ञिरे पंच महावीर्यपराक्रमाः । रुक्मेषुः पृथुरुक्मश्च ज्यामघः परिघो हरिः

وُلد له خمسةُ أبناءٍ ذوو بأسٍ عظيم وشجاعةٍ فائقة: رُكْمِيشُو (Rukmeṣu)، وبْرِثُورُكْمَا (Pṛthurukma)، وجْيَامَغَا (Jyāmagha)، وبَرِيغَا (Parigha)، وهَرِي (Hari).

Verse 12

परिघं च हरिं चैव विदेहे स्थापयत्पिता । रुक्मेषुरभवद्राजा पृथुरुक्मस्तथाश्रयः

أقام أبوهم باريغا وهاري في فيديها. وفي رُكميشو صار بريثورُكما ملكًا، واتخذ هناك مقرَّ مُلكه وعرشه.

Verse 13

ताभ्यां प्रव्राजितो राज्याज्ज्यामघोवसदाश्रमे । प्रशांतश्चाश्रमस्थस्तु ब्राह्मणेन विबोधितः

لما طُرد جياماغا من مملكته على يد هذين الاثنين، قصد أشرمًا فأقام فيه. وهناك، مقيمًا في الآشرم، سكن قلبه وتلقّى الإرشاد من برهمن.

Verse 14

जगाम धनुरादाय देशमन्यं ध्वजी रथी । नर्मदातट एकाकी केवलं वृत्तिकर्शितः

حمل قوسه، وانطلق المحارب ذو الراية على مركبته إلى أرضٍ أخرى. وحيدًا على ضفة نَرْمَدَا عاش، منهكًا بقسوة القوت القليل.

Verse 15

ऋक्षवंतं गिरिं गत्वा मुक्तमन्यैरुपाविशत् । ज्यामघस्याभवद्भार्या शैब्या परिणता सती

مضت إلى جبل رِكشافَت فأقامت هناك، وقد تركها الآخرون. ومع مرور الزمن صارت شَيْبْيَا العفيفة زوجةً لجياماغا.

Verse 16

अपुत्रोप्यभवद्राजा भार्यामन्यामचिंतयन् । तस्यासीद्विजयो युद्धे तत्र कन्यामवाप्य सः

مع أن الملك كان بلا ابن، أخذ يفكّر في اتخاذ زوجةٍ أخرى. وقد نال الظفر في القتال، وهناك ظفر بفتاةٍ عذراء.

Verse 17

भार्यामुवाच संत्रासात्स्नुषेयं ते शुचिस्मिते । एवमुक्त्वाब्रवीदेनं कस्य केयं स्नुषेति वै

وقال لزوجته خوفًا: «يا ذاتَ الابتسامةِ الطاهرة، إنها كَنَّتُكِ». ثم بعد أن قال ذلك سأل: «لِمَن هي كَنَّةٌ حقًّا؟»

Verse 18

राजोवाच । यस्ते जनिष्यते पुत्रस्तस्य भार्या भविष्यति । तस्याः सा तपसोग्रेण कन्यायाः संप्रसूयत

قال الملك: «الابنُ الذي سيُولَدُ لكِ ستكونُ هي زوجتَه. ومنها، بقوةِ التَّقشُّفِ الشديد (التَّبَس)، ستلدُ تلك العذراء.»

Verse 19

पुत्रं विदर्भं सुभगं शैब्या परिणता सती । राजपुत्र्यां तु विद्वांसौ स्नुषायां क्रथकौशिकौ

إنَّ شايبيا (Śaibyā) العفيفة، بعد أن صارت زوجة، ولدت ابنًا مباركًا اسمه فيداربها (Vidarbha). ومن ابنة الملك، في كَنَّتهم، وُلِدَ ابنان عالمان: كراثا (Kratha) وكوشيكا (Kauśika).

Verse 20

लोमपादं तृतीयं तु पुत्रं परमधार्मिकम् । पश्चाद्विदर्भो जनयच्छूरं रणविशारदम्

وكان الابنُ الثالثُ لومابادا (Lomapāda)، بالغَ الاستقامةِ في الدَّرما. ثم إنَّ فيداربها (Vidarbha) أنجب بطلًا ماهرًا، خبيرًا بساحات القتال.

Verse 21

लोमपादात्मजो बभ्रुर्धृतिस्तस्य तु चात्मजः । कौशिकस्यात्मजश्चेदिस्तस्माच्चैद्यनृपाः स्मृताः

كان ابنُ لومابادا (Lomapāda) بابهرو (Babhrū)، وابنُه بدوره دْهْرِتي (Dhṛti). وأما ابنُ كوشيكا (Kauśika) فهو تشِدي (Cedi)، ومنه يُذكَر أن ملوكَ سلالةِ تشيديا (Caidya) قد انحدروا.

Verse 22

क्रथो विदर्भपुत्रो यः कुंतिस्तस्यात्मजोभवत् । कुंतेर्धृष्टस्ततो जज्ञे धृष्टात्सृष्टः प्रतापवान्

كراثا، ابنُ فيداربها، كان له ابنٌ يُدعى كونتي. ومن كونتي وُلِدَ دْهْرِشْطَة؛ ومن دْهْرِشْطَة وُلِدَ سْرِشْطَةُ الشجاع.

Verse 23

सृष्टस्य पुत्रो धर्मात्मा निवृत्तिः परवीरहा । निवृत्तिपुत्रो दाशार्हो नाम्ना स तु विदूरथः

وكان ابنُ سْرِشْطَةَ هو نِفْرِتّي البارّ، قاتلُ أبطالِ الأعداء. وابنُ نِفْرِتّي كان من آلِ داشاره، واسمه فِدورَثا.

Verse 24

दाशार्हपुत्रो भीमस्तु भीमाज्जीमूत उच्यते । जीमूतपुत्रो विकृतिस्तस्यभीमरथः सुतः

وكان ابنُ داشاره هو بِهيما؛ ومن بِهيما وُلِدَ من يُدعى جِيموتا. وابنُ جِيموتا كان فِكْرِتي، وابنه بِهيما رَثا.

Verse 25

अथ भीमरथस्यापि पुत्रो नवरथः किल । तस्य चासीद्दशरथः शकुनिस्तस्य चात्मजः

ويُقال إنَّ بِهيما رَثا كان له أيضًا ابنٌ يُدعى نَفَرَثا. ومنه وُلِدَ دَشَرَثا، وكان شَكوني ابنَه.

Verse 26

तस्मात्करंभस्तस्माच्च देवरातो बभूव ह । देवक्षत्रोभवद्राजा देवरातान्महायशाः

ومنْه وُلِدَ كَرَمْبها؛ ومنه أيضًا، حقًّا، وُجِدَ دِيفاراتا. ومن دِيفاراتا وُلِدَ الملكُ دِيفاكْشَتْرا، ذو الصيتِ العظيم.

Verse 27

देवगर्भसमो जज्ञे देवक्षत्रस्य नंदनः । मधुर्नाममहातेजा मधोः कुरुवशः स्मृतः

وُلِدَ لِديفكشَترا ابنٌ يماثل ديفاغربها. كان اسمه مَذور، ذا بهاءٍ عظيم، ويُذكَر أنّه من سلالة كورو المنحدرة من مَذو.

Verse 28

आसीत्कुरुवशात्पुत्रः पुरुहोत्रः प्रतापवान् । अंशुर्जज्ञेथ वैदर्भ्यां द्रवंत्यां पुरुहोत्रतः

ومن كوروڤَشا وُلِدَ ابنٌ باسلٌ هو بوروهوṭرا. ومن بوروهوṭرا، من درَفَنْتي أميرةِ فيداربها، وُلِدَ أَمْشو.

Verse 29

वेत्रकी त्वभवद्भार्या अंशोस्तस्यां व्यजायत । सात्वतः सत्वसंपन्नः सात्वतान्कीर्तिवर्द्धनः

صارت ڤيترَكي زوجةَ أَمْشو، ومنها وُلِدَ ساتڤَتا؛ ممتلئًا بالنقاء (سَتْڤا) ومُنمِّيًا لمجد سلالة الساتڤَتا.

Verse 30

इमां विसृष्टिं विज्ञाय ज्यामघस्य महात्मनः । प्रजावानेति सायुज्यं राज्ञः सोमस्य धीमतः

فلما أدرك هذا الخبر عن الخلق والسلالة للمعظَّم جْيَامَغَا، نال الملك سوما الحكيمُ الاتحادَ (التحرّر)، وعُرِفَ بأنه «ذو ذريةٍ مباركة».

Verse 31

सात्वतान्सत्वसंपन्ना कौसल्या सुषुवे सुतान् । तेषां सर्गाश्च चत्वारो विस्तरेणैव तान्शृणु

كوْسَليا، المفعمة بالنقاء والخير، أنجبت أبناءً في الساتڤَتا. ومنهم أربعُ سلاسلَ للنسل—فاسمعها الآن على التفصيل.

Verse 32

भजमानस्य सृंजय्यां भाजनामा सुतोभवत् । सृंजयस्य सुतायां तु भाजकास्तु ततोभवन्

لِبهاجامانا، ومن رحم سِرِنجايِي، وُلِدَ ابنٌ اسمه بهاجانا. ومن ابنة سِرِنجايا ظهر بعد ذلك نسلُ البهاجاكاس.

Verse 33

तस्य भाजस्य भार्ये द्वे सुषुवाते सुतान्बहून् । नेमिं चकृकणं चैव वृष्णिं परपुरंजयं

ولِذلك بهاجا زوجتان، أنجبتا أبناءً كثيرين: نِمي، وتشاكṛكانا، وفِرِشني، وبارابورامجايا، قاهرَ مدائن الأعداء.

Verse 34

ते भाजकाः स्मृता यस्माद्भजमानाद्वि जज्ञिरे । देवावृधः पृथुर्नाम मधूनां मित्रवर्द्धनः

ويُذكَرون باسم البهاجاكاس، لأنهم وُلِدوا توأمين من بهاجامانا. فأحدهما ديفافṛدها، والآخر اسمه پṛثو، مُنمّي المودّة في عشيرة مادهو.

Verse 35

अपुत्रस्त्वभवद्राजा चचार परमं तपः । पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति स्पृहन्

ولمّا كان الملك بلا ولد، سلك أسمى أنواع التنسّك، متشوّقًا: «ليت لي ابنًا جامعًا لكل الفضائل».

Verse 36

संयोज्य कृष्णमेवाथ पर्णाशाया जलं स्पृशन् । सा तोयस्पर्शनात्तस्य सांनिध्यं निम्नगा ह्यगात्

ثمّ، بعد أن قُرِنَت بكṛṣṇa، وهي مضطجعة على ورقة، لامست الماء. وبمجرد لمس ذلك الماء، نالت النهرُ المنحدرة حقًّا قُربَه، قُربَ حضرته المقدّسة.

Verse 37

कल्याणं चरतस्तस्य शुशोच निम्नगाततः । चिंतयाथ परीतात्मा जगामाथ विनिश्चयम्

وبينما كان يمضي يلتمس ما هو مُيمَن، حزن عند مجرى النهر المنخفض؛ ثم وقد غمر القلق قلبه، انتهى إلى عزمٍ راسخ.

Verse 38

भूत्वा गच्छाम्यहं नारी यस्यामेवं विधः सुतः । जायेत तस्मादद्याहं भवाम्यस्य सुतप्रदा

«سأمضي وأصير امرأةً يولد في رحمها ابنٌ على هذه الشاكلة؛ فلذلك، من هذا اليوم أكون له واهبةَ ولدٍ.»

Verse 39

अथ भूत्वा कुमारी सा बिभ्रती परमं वपुः । ज्ञापयामास राजानं तामियेष नृपस्ततः

ثم إنها صارت عذراء، حاملةً هيئةً فائقة الإشراق؛ فأعلمت الملك، وبعد ذلك أقبل الملك إليها.

Verse 40

अथसानवमेमासिसुषुवेसरितांवरा । पुत्रं सर्वगुणोपेतं बभ्रुं देवावृधात्परम्

ثم في الشهر التاسع ولدت خيرُ الأنهار ابنًا—بابهرو—مكتملَ الفضائل كلِّها، متفوقًا حتى على ديفافْرِدها.

Verse 41

अत्र वंशे पुराणज्ञा ब्रुवंतीति परिश्रुतम् । गुणान्देवावृधस्याथ कीर्त्तयंतो महात्मनः

وفي هذا النسب اشتهر أن العارفين بالبورانات يقولون ذلك، وهم يذكرون فضائل ديفافْرِدها العظيم النفس.

Verse 42

बभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर्देवावृधः समः । षष्टिः शतं च पुत्राणां सहस्राणि च सप्ततिः

كان بابْهرو أرفعَ الناس منزلةً، وبين الدِّيفات كان مساوياً لديفافْرِدها. وكان له مئةٌ وستون ابناً، وزيادةً على ذلك سبعون ألفاً.

Verse 43

एतेमृतत्वं संप्राप्ता बभ्रोर्देवावृधादपि । यज्ञदानतपोधीमान्ब्रह्मण्यस्सुदृढव्रतः

وهؤلاء أيضاً نالوا الخلود بفضل بابْهرو، مُنمّي الدِّيفات. كان مواظباً على اليَجْنَة (القربان)، والدّانة (الصدقة)، والتَّبَس (الزهد)؛ حكيماً، مكرِّماً للبراهمة ومخلصاً لبراهْمان، ثابتاً في نذوره.

Verse 44

रूपवांश्च महातेजा भोजोतोमृतकावतीम् । शरकान्तस्य दुहिता सुषुवे चतुरः सुतान्

وذاك بوجا، جميلُ الطلعة عظيمُ البهاء، أنجب حينئذٍ من أمْرِتاكافَتي، ابنةِ شَرَكانتا، أربعةَ أبناء.

Verse 45

कुकुरं भजमानं च श्यामं कंबलबर्हिषम् । कुकुरस्यात्मजो वृष्टिर्वृष्टेस्तु तनयो धृतिः

وعبد أيضاً كوكورا، ذا السواد، المتلفّع بغطاء، الجالس على مقعدٍ من عشب الكوشا. وكان ابنُ كوكورا فْرِشْتي، وابنُ فْرِشْتي دْهْرِتي.

Verse 46

कपोतरोमा तस्यापि तित्तिरिस्तस्य चात्मजः । तस्यासीद्बहुपुत्रस्तु विद्वान्पुत्रो नरिः किल

ومنه أيضاً كان كابوتارُوما، وكان ابنُه تِتِّيري. وكان لتِتِّيري أبناءٌ كثيرون؛ ومن بينهم، كما يُقال، ابنٌ عالم يُدعى ناري.

Verse 47

ख्यायते तस्य नामान्यच्चंदनोदकदुंदुभिः । अस्यासीदभिजित्पुत्रस्ततो जातः पुनर्वसुः

تُعلَن أسماؤه على إيقاع الطبول المباركة وبماءٍ معطَّرٍ بخشب الصندل. وكان له ابنٌ يُدعى أبهِجِت؛ ومنه وُلِد بونَرفاسو.

Verse 48

अपुत्रोह्यभिजित्पूर्वमृषिभिः प्रेरितो मुदा । अश्वमेधंतुपुत्रार्थमाजुहावनरोत्तमः

قديماً كان أبهِجِت بلا ولد، فحثّه الرِّشيون بفرح؛ فقام ذلك الأفضل بين الرجال بإقامة قربان الأشفاميدها طلباً لولد.

Verse 49

तस्य मध्ये विचरतः सभामध्यात्समुत्थितः । अन्धस्तु विद्वान्धर्मज्ञो यज्ञदाता पुनर्वसुः

وبينما كان يتحرّك في وسطهم، نهض من قلب المجلس رجلٌ: أندها—عالمٌ، عارفٌ بالدارما، وواهِبٌ للقرابين—وهو بونَرفاسو.

Verse 50

तस्यासीत्पुत्रमिथुनं वसोश्चारिजितः किल । आहुकश्चाहुकी चैव ख्याता मतिमतां वर

ويُقال إن فاسو كان له توأمٌ من الذرية: آريجيتا حقّاً؛ وكذلك المشهوران آهوكا وآهوكي، يا خيرَ الحكماء.

Verse 51

इमांश्चोदाहरंत्यत्र श्लोकांश्चातिरसात्मकान् । सोपासंगानुकर्षाणां तनुत्राणां वरूथिनाम्

وهنا أيضاً يُتلى هذه الأبيات البليغة الوجدان، في شأن أولئك الذين تُجرّهم التعلّقات والتشابكات، فيغدون أغطيةً ودروعاً واقية.

Verse 52

रथानां मेघघोषाणां सहस्राणि दशैव तु । नासत्यवादिनो भोजा नायज्ञा नासहस्रदाः

حقًّا كان هناك عشرةُ آلافِ عربةٍ هديرُها كقصفِ السحاب؛ ولم يكن البُهوجا أهلَ كذبٍ، ولا مُهمِلين للقرابين، ولا بُخلاءَ عن العطاء بالآلاف.

Verse 53

नाशुचिर्नाप्यविद्वांसो न भोजादधिकोभवत् । आहुकां तमनुप्राप्त इत्येषोन्वय उच्यते

لم يكن نجسًا ولا جاهلًا، ولم يكن أيضًا أرفع من البُهوجا؛ ولما بلغ آهوكَا قيل: هذا هو الربط النحوي الصحيح (أنڤايا) للعبارة.

Verse 54

आहुकश्चाप्यवंतीषु स्वसारं चाहुकीं ददौ । आहुकस्यैव दुहिता पुत्रौ द्वौ समसूयत

وأمّا آهوكا، ففي أرض أفنتي زوّج أخته آهوكي. ثم إن ابنة آهوكا ولدت ولدين.

Verse 55

देवकं चोग्रसेनं च देवगर्भसमावुभौ । देवकस्य सुताश्चैव जज्ञिरे त्रिदशोपमाः

وكان هناك ديفَكا وأوغراسينا، وكلاهما وُلِد من ديفَغَربها. ولديفَكا وُلد أبناءٌ حقًّا، يشبهون الآلهة.

Verse 56

देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः । तेषां स्वसारः सप्तैव वसुदेवाय ता ददौ

ديفَفان، وأوباديفا، وسوديفا، وديفَراكشيتا؛ وقد زوّجهم فاسوديفا أخواتهم السبع، أخواتهم الشقيقات.

Verse 57

देवकी श्रुतदेवा च यशोदा च श्रुतिश्रवा । श्रीदेवा चोपदेवा च सुरूपा चेति सप्तमी

ديفكي (Devakī)، وشرُتاديفي (Śrutadevī)، ويشودا (Yaśodā)، وشرُتيشرَفا (Śrutiśravā)؛ وكذلك شريديفي (Śrīdevī)، وأوباديفي (Upadevī)، وسوروبا (Surūpā)—فهؤلاء سبع نسوةٍ مباركات، وهنّ المجموعة السابعة.

Verse 58

नवोग्रसेनस्य सुताः कंसस्तेषां च पूर्वजः । न्यग्रोधस्तु सुनामा च कंकः शंकुः सुभूश्च यः

كان أبناء نافا-أوغراسينا (Nava-Ugrasena): كانسا (Kaṃsa) وهو أكبرهم؛ وكذلك نياغرودها (Nyagrodha)، وسوناما (Sunāmā)، وكانكا (Kaṃka)، وشنكو (Śaṃku)، وسوبهو (Subhū).

Verse 59

अन्यस्तु राष्ट्रपालश्च बद्धमुष्टिः समुष्टिकः । तेषां स्वसारः पंचासन्कंसा कंसवती तथा

وكان منهم أيضًا راشتربالا (Rāṣṭrapāla)، و(منهم) بدّهموشتي (Baddhamuṣṭi) وساموشتيكا (Samuṣṭika). وكانت لهم خمس أخوات: كانسا (Kaṃsā) وكذلك كانسفتي (Kaṃsavatī).

Verse 60

सुरभी राष्ट्रपाली च कंका चेति वरांगनाः । उग्रसेनः सहापत्यो व्याख्यातः कुकुरोद्भवः

سوربهي (Surabhī)، وراشتربالي (Rāṣṭrapālī)، وكانكا (Kaṃkā)—هؤلاء كنّ من خيرة النساء. وكذلك أُغراسينا (Ugrasena) مع ذريته وُصف بأنه من نسل كوكو (Kuku).

Verse 61

भजमानस्य पुत्रोभूद्रथिमुख्यो विदूरथः । राजाधिदेवः शूरश्च विदूरथसुतोभवत्

وُلِدَ لِبَهَجامانا (Bhajamāna) ابنٌ يُدعى فيدورَثا (Vidūratha)، وهو الأبرز بين فرسان المركبات. وكان ابنُ فيدورَثا راجادهي ديفا (Rājādhideva)، وهو أيضًا شُورا (Śūra).

Verse 62

राजाधिदेवस्य सुतौ जज्ञाते वीरसंमतौ । क्षत्रव्रतेतिनिरतौ शोणाश्वः श्वेतवाहनः

وُلِدَ لِرَاجَادْهِيدِيفَا ابنانِ، وكِلاهُما مُقَرّانِ كبطلينِ شجاعين، مُلازِمَينِ لِنَذْرِ الكْشَتْرِيَا: شُونَاشْفَا وشْفِيتَفَاهَنَا.

Verse 63

शोणाश्वस्य सुताः पंच शूरा रणविशारदाः । शमी च राजशर्मा च निमूर्त्तः शत्रुजिच्छुचिः

كان لِشُونَاشْفَا خمسةُ أبناءٍ، أبطالٌ شجعانٌ حُذّاقٌ في ساحةِ القتال: شَمِي، ورَاجَشَرْمَا، ونِيمُورْتَّا، وشَتْرُوجِت، وشُوتشي.

Verse 64

शमीपुत्रः प्रतिक्षत्रः प्रतिक्षत्रस्य चात्मजः । प्रतिक्षत्रसुतो भोजो हृदीकस्तस्य चात्मजः । हृदीकस्याभवन्पुत्रा दश भीमपराक्रमाः

كان ابنُ شَمِي هو بْرَتِكْشَتْرَا، ولبْرَتِكْشَتْرَا وُلِدَ ابنٌ. ومن بْرَتِكْشَتْرَا وُلِدَ بْهُوجَا، وكان ابنُه هْرِدِيكَا. ولهْرِدِيكَا عشرةُ أبناءٍ، كلُّهم ذوو بأسٍ مهيب.

Verse 65

कृतवर्माग्रजस्तेषां शतधन्वा च सत्तमः । देवार्हश्च सुभानुश्च भीषणश्च महाबलः

وكان فيهم أخو كْرِتَفَرْمَا الأكبرُ شَتَدَهَنْفَا، وهو رجلٌ فاضل، ومعه دِيفَارْهَا وسُبْهَانُو وبْهِيشَنَا ذوو القوةِ العظيمة.

Verse 66

अजातश्च विजातश्च करकश्च करंधमः । देवार्हस्य सुतो विद्वान्जज्ञे कंबलबर्हिषः

وُلدَ أَجَاتَا وفِجَاتَا وكَرَكَا وكَرَنْدَهَمَا، وهم أبناءُ دِيفَارْهَا الحكماء، من كَمْبَلَبَرْهِيشَ.

Verse 67

असमौजास्ततस्तस्य समौजाश्च सुतावुभौ । अजातपुत्रस्य सुतौ प्रजायेते समौजसौ

ومنْه وُلِدَ أَسامَوْجَس، ووُلِدَ أيضًا ابنان كلاهما يُدعى سَامَوْجَس. وهكذا، حتى لأَجاتَپُترا وُجِدَ ابنان يُسَمَّيان سَامَوْجَس.

Verse 68

समौजः पुत्रा विख्यातास्त्रयः परमधार्मिकाः । सुदंशश्च सुवंशश्च कृष्ण इत्यनुनामतः

وكان لسامَوْجَس ثلاثةُ أبناءٍ مشهورين، بالغين الغاية في الاستقامة على الدَّرما: سُدَمْشَة، وسُفَمْشَة، وكْرِشْنَة.

Verse 69

अंधकानामिमं वंशं यः कीर्तयति नित्यशः । आत्मनो विपुलं वंशं प्रजामाप्नोत्ययं ततः

مَن يَتْلُو كلَّ يومٍ هذا النَّسَبَ لآلِ أَنْدَهَكَة، ينالُ بعد ذلك ذرّيةً وافرةً ونَسَبًا مزدهرًا لنفسه.

Verse 70

गांधारी चैव माद्री च क्रोष्टोर्भार्ये बभूवतुः । गांधारी जनयामास सुनित्रं मित्रवत्सलम्

وصارت غاندھاري ومادري زوجتين لكروشتو. وأنجبت غاندھاري سونيترا، وكان مُحِبًّا لأصدقائه.

Verse 71

माद्री युधाजितं पुत्रं ततो वै देवमीढुषं । अनमित्रं शिनिं चैव पंचात्र कृतलक्षणाः

وأنجبت مادري ابنًا يُدعى يُدْهاجِت؛ ثم دِفَمِيḍهُشَة، وكذلك أَنَمِتْرَة وشِينِي—فكانوا خمسةَ أبناءٍ، جميعُهم ذوو علاماتٍ مباركة.

Verse 72

अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्यापि च द्वौ सुतौ । प्रसेनश्च महावीर्यः शक्तिसेनश्च तावुभौ

وُلِدَ لِأَنَمِتْرَا نِغْنَا؛ وَلِنِغْنَا أَيْضًا ابْنَانِ: بْرَسِينَا ذُو بَأْسٍ عَظِيمٍ، وَشَكْتِيسِينَا؛ وَهُمَا كِلَاهُمَا.

Verse 73

स्यमंतकं प्रसेनस्य मणिरत्नमनुत्तमं । पृथिव्यां मणिरत्नानां राजेति समुदाहृतम्

أَمَّا السْيَمَنْتَكَةُ—جَوْهَرُ بْرَسِينَا الَّذِي لَا نَظِيرَ لَهُ—فَقَدْ أُعْلِنَ فِي الْأَرْضِ أَنَّهُ «مَلِكُ» جَمِيعِ الْجَوَاهِرِ.

Verse 74

हृदि कृत्वा सुबहुशो मणिं तं स व्यराजत । मणिरत्नं ययाचेथ राजार्थं शौरिरुत्तमम्

وَكَانَ يَضَعُ تِلْكَ الْجَوْهَرَةَ عَلَى قَلْبِهِ مِرَارًا، فَيَتَلَأْلَأُ بِبَهَاءٍ. ثُمَّ، لِغَرَضِ الْمَلِكِ، طَلَبَ أَفْضَلَ الْجَوَاهِرِ مِنْ أَسْمَى الشَّوْرِيِّينَ (الرَّبِّ فِشْنُو/كْرِشْنَا).

Verse 75

गोविंदश्च न तं लेभे शक्तोपि न जहार सः । कदाचिन्मृगयां यातः प्रसेनस्तेन भूषितः

حَتَّى غُوفِنْدَا لَمْ يَحْصُلْ عَلَيْهَا؛ وَمَعَ أَنَّهُ قَادِرٌ لَمْ يَغْتَصِبْهَا. وَذَاتَ مَرَّةٍ خَرَجَ بْرَسِينَا لِلصَّيْدِ وَهُوَ مُتَحَلٍّ بِهَا.

Verse 76

बिले शब्दं स शुश्राव कृतं सत्त्वेन केनचित् । ततः प्रविश्य स बिलं प्रसेनो ह्यृक्षमासदत्

فِي الْمَغَارَةِ سَمِعَ صَوْتًا أَحْدَثَهُ كَائِنٌ مَا. ثُمَّ دَخَلَ الْمَغَارَةَ، فَإِذَا بِبْرَسِينَا يَلْقَى دُبًّا.

Verse 77

ऋक्षः प्रसेनं च तथा ऋक्षं चापि प्रसेनजित् । आसाद्य युयुधाते तौ परस्परजयेच्छया

لاقى رِكْصَةُ بْرَسِينَا، ولاقى بْرَسِينَجِيتُ كذلك رِكْصَةَ؛ فلما تقابلا وجهاً لوجه اقتتلا، وكلٌّ منهما يتوق إلى الغلبة على الآخر.

Verse 78

हत्वा ऋक्षः प्रसेनं च ततस्तं मणिमाददात् । प्रसेनं तु हतं श्रुत्वा गोविंदः परिशंकितः

بعد أن قتل الدبُّ (رِكْصَة) بْرَسِينَا، أخذ ذلك الجوهَر. فلما سمع غوفيندا أن بْرَسِينَا قد قُتل، دخله الشكّ والقلق.

Verse 79

सत्राजित्रा तु तद्भ्रात्रा यादवैश्च तथापरैः । गोविंदेन हतो नूनं प्रसेनो मणिकारणात्

غير أن ساتراجيت—مع أخيه ومع اليادافا وغيرهم—تيقّن أن بْرَسِينَا قد قُتل لا محالة على يد غوفيندا بسبب الجوهرة.

Verse 80

प्रसेनस्तु गतोरण्यं मणिरत्नेन भूषितः । तं दृष्ट्वा निजघानाथ न त्यजन्तं स्यमंतकम्

مضى بْرَسِينَا إلى الغابة متزيّناً بالجوهرة النفيسة. فلما رآه السيّد (الأسد) صرعه، لأنه لم يترك جوهرة سيامنتاكا.

Verse 81

जघानैवाप्रदानेन शत्रुभूतं च केशवः । इति प्रवादस्सर्वत्र ख्यातस्सत्राजिता कृतः

ولأنه لم يُعِدْه، قيل إن كيشافا قتله حقّاً حين صار عدوّاً. وهكذا شاع هذا القول في كل مكان، وصار ساتراجيت معروفاً به.

Verse 82

अथ दीर्घेण कालेन मृगयां निर्गतः पुनः । यदृच्छया च गोविंदो बिलाभ्याशमथागमत्

ثم بعد زمنٍ طويل خرج ثانيةً للصيد؛ وبمحض المصادفة اقترب جوفيندا من فمِ كهفٍ.

Verse 83

ततश्शब्दं यथापूर्वं स चक्रे ऋक्षराड्बली । शब्दं श्रुत्वा तु गोविंदः खङ्गपाणिः प्रविश्य च

ثم إن ملكَ الدببةِ القويَّ أعاد الصوتَ نفسه كما من قبل. فلما سمعه جوفيندا، والسيفُ في يده، دخل.

Verse 84

अपश्यज्जांबवंतं च ऋक्षराजं महाबलं । ततस्तूर्णं हृषीकेशस्तमृक्षमतिरंहसा

فرأى جامبَفان، ملكَ الدببةِ العظيمَ القوة. عندئذٍ اندفع هريشيكِيشا نحو ذلك الدب مسرعًا بسرعةٍ هائلة.

Verse 85

जांबवंतं स जग्राह क्रोधसंरक्तलोचनः । दृष्ट्वा चैनं तथा विष्णुं कर्मभिर्वैष्णवीं तनुं

وبعينين محمرّتَين من الغضب أمسك جامبَفان؛ ولما رآه هو فيشنو نفسه—متجليًا بهيئةٍ فايشنفيةٍ بأفعاله—تصرف على مقتضى ذلك.

Verse 86

तुष्टाव ऋक्षराजोपि विष्णुसूक्तेन सत्वरं । ततस्तु भगवांस्तुष्टो वरेण समरोचयत्

عندئذٍ أسرع ملكُ الدببةِ أيضًا فسبّح الربَّ بترنيمةٍ لفيشنو؛ فسرَّ البهاغافان المبارك ومنحه نعمةً (ورًا).

Verse 87

जाम्बवानुवाच । इष्टं चक्रप्रहारेण त्वत्तो मे मरणं शुभम् । कन्या चेयं मम सुता भर्त्तारं त्वामवाप्नुयात्

قال جامبافان: «ليكن موتي على يدك، بضربة القرص، خاتمتي المحبوبة والميمونة. ولتنل هذه الفتاة—ابنتي—إياك زوجًا لها.»

Verse 88

योयं मणिः प्रसेनात्तु हत्वा चैवाप्तवानहम् । स त्वया गृह्यतां नाथ मणिरेषोऽत्र वर्त्तते

«هذه الجوهرة—بعد أن قتلتُ براسينا، قد حصلتُ عليها حقًّا. فخذها يا مولاي؛ فهذه الجوهرة هنا عندي.»

Verse 89

इत्युक्तो जांबवंतं वै हत्वा चक्रेण केशवः । कृतकार्यो महाबाहुः कन्यां चैवाददौ तदा

فلما قيل له ذلك، صرع كيشافا جامبافانت بقرصه. ولما تمّ مراده، أخذ الربّ عظيم الذراعين الفتاة أيضًا في ذلك الحين.

Verse 90

ततः सत्राजिते चैतन्मणिरत्नं स वै ददौ । यल्लब्धमृक्षराजाच्च सर्वयादवसन्निधौ

ثم، بحضرة جميع اليادافا، سلّم حقًّا إلى ساتراجيت تلك الجوهرة النفيسة، عينَها التي نالت من ملك الدببة.

Verse 91

तेन मिथ्याप्रवादेन संतप्तोयं जनार्दनः । ततस्ते यादवाः सर्वे वासुदेवमथाब्रुवन्

وبسبب تلك الفرية الكاذبة تألّم جناردانا واضطرب. ثم إنّ جميع اليادافا توجّهوا إلى فاسوديفا وخاطبوه قائلين.

Verse 92

अस्माकं मनसि ह्यासीत्प्रसेनस्तु त्वया हतः । एकैकस्यास्तु सुंदर्यो दश सत्राजितः सुताः

لقد قام في أذهاننا حقًّا أنّك قتلتَ براسينا؛ وظننّا أيضًا أنّ بنات ساتراجيت العشر، وهنّ جميلات، سيُعطَين—واحدةً لكلّ واحدٍ منّا.

Verse 93

सत्योत्पन्नास्सुतास्तस्य शतमेकं च विश्रुताः । विख्याताश्च महावीर्या भंगकारश्च पूर्वजः

وُلِد له مئةٌ وواحدٌ من الأبناء، مشهورون بأنهم «المولودون من ساتيا». كانوا ذائعي الصيت عِظامَ البأس؛ وكان بَهَنْغَكارا أكبرَهم سنًّا.

Verse 94

सत्या व्रतवती स्वप्ना भंगकारस्य पूर्वजा । सुषुवुस्ताः कुमारांश्च शिनीवालः प्रतापवान्

سَتْيا وفْراتَفَتي وسْوابْنا—وهنّ البناتُ السابقاتُ ولادةً لبَهَنْغَكارا—أنجبن أبناءً ذكورًا؛ وكان شِينيفالا شديدَ البأس عظيمَ الشجاعة.

Verse 95

अभंगो युयुधानश्च शिनिस्तस्यात्मजोभवत् । तस्माद्युगंधरः पुत्राश्शतं तस्य प्रकीर्तिताः

وُلِد أَبْهَنْغا ويُيُوذانا ابنين لِشِيني. ومنه انحدر يُغَنْدَهَرا؛ ويُقال إنّ له مئةَ ابنٍ مشهورين.

Verse 96

अनमित्राह्वयो यो वै विख्यातो वृष्णिवंशजः । अनमित्रात्शिनिर्जज्ञे कनिष्ठो वृष्णिनंदनः

ومن أَنَمِترا—المشهور بأنه من نسل سلالة فْرِشْني—وُلِد شِيني، الابنُ الأصغر، بهجةُ فْرِشْني وسرورُه.

Verse 97

अनमित्राच्च संजज्ञे वृष्णिवीरो युधाजितः । अन्यौ च तनयौ वीरा वृषभश्चित्र एव च

ومن أنامِترَا وُلِد بطلُ آلِ فِرِشْنِي يُدْهاجِت؛ كما وُلِد ابنانِ شجاعانِ آخران: فْرِشَبْها وتشِتْرا.

Verse 98

ऋषभः काशिराजस्य सुतां भार्यामनिंदितां । जयंतश्च जयंतीं च शुभां भार्यामविंदत

واتخذ رِشَبْها زوجةً لا عيب فيها ابنةَ ملكِ كاشي؛ وأما جَيَنْتَا فقد نال زوجةً مباركةً هي جَيَنْتِي.

Verse 99

जयंतस्य जयंत्यां वै पुत्रः समभवत्ततः । सदा यज्वातिधीरश्च श्रुतवानतिथिप्रियः

ثم حقًّا وُلِد لِجَيَنْتَا وجَيَنْتِي ابنٌ؛ كان مواظبًا على اليَجْنَا، بالغَ الحكمة، عارفًا بالعلم المقدّس، محبًّا لإكرام الضيوف.

Verse 100

अक्रूरः सुषुवे तस्मात्सुदक्षो भूरिदक्षिणः । रत्नकन्या च शैब्या च अक्रूरस्तामवाप्तवान्

ومنْه وُلِد أَكْرُورَا؛ ومن أَكْرُورَا (وُلِد) سُودَكْشَا، المشهورُ بكثرة العطاء. ورَتْنَكَنْيَا وكذلك شَيْبْيَا—وقد نال أَكْرُورَا تلك (شَيْبْيَا) زوجةً له.

Verse 101

पुत्रानुत्पादयामास एकादशमहाबलान् । उपलंभं सदालंभमुत्कलं चार्य्यशैशवं

وأنجب أحدَ عشرَ ابنًا عِظامَ القوّة: أوبالَمْبها، وسَدالَمْبها، وأوتْكالا، وآرْيَشَيْشَفَا (في جملتهم).

Verse 102

सुधीरं च सदायक्षं शत्रुघ्नं वारिमेजयं । धर्मदृष्टिं च धर्मं च सृष्टिमौलिं तथैव च

وكان (هناك) سُدْهِيرا، وسَدَايَكْشَا، وشَتْرُغْنَا، وفَارِيمِجَيَا، ودَرْمَدْرِشْتِي، ودَرْمَا، وكذلك سْرِشْتِمَوْلِي.

Verse 103

सर्वे च प्रतिहर्तारो रत्नानां जज्ञिरे च ते । अक्रूराच्छूरसेनायां सुतौ द्वौ कुलनंदनौ

وكذلك وُلد جميعُ الذين سيستردّون الجواهر. ومن أَكْرُورَا، في أرض شُورَسِينَا، وُلِدَ ابنان، بهجةُ السلالة.

Verse 104

देववानुपदेवश्च जज्ञाते देवसंमतौ । अश्विन्यां त्रिचतुः पुत्राः पृथुर्विपृथुरेव च

وُلد دِيفَفَان وأُوبَدِيفَا، وكلاهما مُقَرٌّ عند الآلهة. وفي نجم أَشْفِينِي وُلد ثلاثة أو أربعة أبناء: بْرِثُو وكذلك فِيبْرِثُو.

Verse 105

अश्वग्रीवो श्वबाहुश्च सुपार्श्वक गवेषणौ । रिष्टनेमिः सुवर्चा च सुधर्मा मृदुरेव च

أَشْفَغْرِيفَا، وشْفَبَاهُو، وسُوبَارْشْفَكَ، وغَفِيشَنَا؛ وكذلك رِشْطَنِيمِي، وسُوفَرْچَا، وسُودَرْمَا، ومْرِدُو.

Verse 106

अभूमिर्बहुभूमिश्च श्रविष्ठा श्रवणे स्त्रियौ । इमां मिथ्याभिशप्तिं यो वेद कृष्णस्य बुद्धिमान्

أَبْهُومِي وبَهُوبْهُومِي، والمرأتان شْرَفِشْطْهَا وشْرَفَنَا. من يفهم بحكمةٍ هذه اللعنةَ الموهومة المتصلة بكريشنا (ومرادها الحق) فهو حقًّا ذو بصيرة.

Verse 107

न स मिथ्याभिशापेन अभिगम्यश्च केनचित् । एक्ष्वाकी सुषुवे पुत्रं शूरमद्भुतमीढुषम्

لم يكن لأحد أن يقترب منه بلعنةٍ كاذبة. ثم إن إكشواكي (Ekṣvākī) ولدت ابنًا—بطلاً عجيبًا، جديرًا بالحمد والثناء.

Verse 108

मीढुषा जज्ञिरे शूरा भोजायां पुरुषा दश । वसुदेवो महाबाहुः पूर्वमानकदुंदुभिः

ومن مِيḍhuṣa وُلد في بوجا (Bhojā) عشرة أبناء شجعان. ومن بينهم فاسوديفا (Vasudeva) عظيم الذراعين، وكان يُدعى قديمًا آنكادوندوبهي (Ānakadundubhi).

Verse 109

देवभागस्तथा जज्ञे तथा देवश्रवाः पुनः । अनावृष्टिं कुनिश्चैव नंदिश्चैव सकृद्यशाः

وُلد أيضًا ديفابهاگا (Devabhāga)، ثم وُلد كذلك ديفاشرَفا (Devaśravā). وكذلك وُلد أنَافْرِشْتي (Anāvṛṣṭi) وكُني (Kuni) ونَندي (Nandi) وسَكْرِدْيَشَس (Sakṛdyaśas).

Verse 110

श्यामः शमीकः सप्ताख्यः पंच चास्य वरांगनाः । श्रुतकीर्तिः पृथा चैव श्रुतदेवी श्रुतश्रवाः

شْيَاما (Śyāma) وشَميكا (Śamīka) وسَبتاخيا (Saptākhya)—هذه أسماؤهم. وله خمس نساء كريمات: شروتاكيرتي (Śrutakīrti)، وبِرِثا (Pṛthā)، وشروتاديفي (Śrutadevī)، وشروتاشرَفا (Śrutaśravā).

Verse 111

राजाधिदेवी च तथा पंचैता वीरमातरः । वृद्धस्य श्रुतदेवी तु कारूषं सुषुवे नृपम्

وكذلك راجادهي ديفي (Rājādhidevī)—فهؤلاء الخمس كنّ أمهاتٍ للأبطال. وأما شروتاديفي (Śrutadevī)، زوجة فِرِدها (Vṛddha)، فقد ولدت الملك المسمّى كاروشا (Kārūṣa).

Verse 112

कैकेयाच्छ्रुतकीर्तेस्तु जज्ञे संतर्दनो नृपः । श्रुतश्रवसि चैद्यस्य सुनीथः समपद्यत

ومن شروتاكيرتي من آل كايكَيَة وُلِد الملك سَمْتَرْدَنَة؛ ومن شروتاشرَفَس، القَيْدْيَا، وُلِد سُونِيثَا.

Verse 113

राजाधिदेव्याः संभूतो धर्माद्भयविवर्जितः । शूरः सख्येन बद्धोसौ कुंतिभोजे पृथां ददौ

وُلِد من راجادْهِدِيفِي، فكان بارًّا خاليًا من الخوف. وذلك شُورَة، الموثوق بعهد الصداقة، سلَّم بريثا إلى كُنْتِيبْهُوجَا.

Verse 114

एवं कुंती समाख्या च वसुदेवस्वसा पृथा । कुंतिभोजोददात्तां तु पांडोर्भार्यामनिंदिताम्

وهكذا فإن بريثا—وتُدعى أيضًا كُنْتِي، أخت فاسوديفا—قد منحها كُنْتِيبْهُوجَا لباندو زوجةً طاهرةً لا عيب فيها.

Verse 115

पाण्ड्वर्थेसूत देवी सा देवपुत्रान्महारथान् । धर्माद्युधिष्ठिरो जज्ञे वाताज्जज्ञे वृकोदरः

ومن أجل باندو أنجبت تلك الإلهة أبناءً سماويين، فرسانَ مركباتٍ عظامًا: فمن دَرْمَا وُلِد يُدْهِشْتِيرَا، ومن فَايُو وُلِد فْرِكُودَرَا (بْهِيمَا).

Verse 116

इंद्राद्धनंजयश्चैव शक्रतुल्यपराक्रमः । योऽसौ त्रिपुरुषाज्जातस्त्रिभिरंशैर्महारथः

ومن إندرا وُلِد أيضًا دهنَنْجَيَة، وكانت بسالته مساويةً لشَكْرَا. ذلك الفارس العظيم وُلِد من التري-بوروشا، مُتَحَلِّيًا بثلاثة أنصبة من القدرة الإلهية.

Verse 117

देवकार्यकरश्चैव सर्वदानवसूदनः । अवध्याश्चापि शक्रस्य दानवा येन घातिताः

إنه ينجز مقاصد الآلهة (الديفا) حقًّا، وهو قاتل جميع الدانافا؛ حتى أولئك الدانافا الذين كانوا عصيّين على شَكرا (إندرا) قد صرعهم هو.

Verse 118

स्थापितस्स तु शक्रेण लब्धवर्चास्त्रिविष्टपे । माद्रवत्यां तु जनितावश्विनाविति नः श्रुतम्

غير أن شَكرا (إندرا) أقامه في تريفِشْتابا (السماء) بعدما استعاد بهاءه. وقد سمعنا أن الأشفينَين وُلدا من مَادرافَتي.

Verse 119

नकुलः सहदेवश्च रूपसत्वगुणान्वितौ । रोहिणी पौरवी नाम भार्या चानकदुंदुभेः

كان ناكولا وسهاديفا موهوبَين بالجمال وبصفة السَّتْفَا (sattva). وروهِني—وتُدعى أيضًا باوراڤي—كانت زوجة آنَكَدُندُبهي.

Verse 120

लेभे चेष्टं सुतं रामं सारणं च रणप्रियम् । दुर्धरं दमनं चैव पिंडारकमहाहनुं

ونالت أبناءً مرغوبين: تشيشطا (Ceṣṭa)، وراما (Rāma)، وكذلك سارانا (Sāraṇa) المحبّ للقتال؛ ومعهم دوردهارا (Durdhara)، ودامانا (Damana)، وبينداراكا (Piṇḍāraka) القاتل عظيم الفكّ.

Verse 121

अथ मायात्वमावास्या देवकी या भविष्यति । तस्यां जज्ञे महाबाहुः पूर्वं तु स प्रजापतिः

ثم اتخذ حالَ المايا (Māyā) ودخل في ديفاكي (Devakī) التي ستولد، فولد فيها ذو الذراعين العظيمين، الذي كان من قبلُ براجابَتي (Prajāpati).

Verse 122

अनुजाताभवत्कृष्णा सुभद्रा भद्रभाषिणी । विजयो रोचमानस्तु वर्धमानश्च देवलः

وبعدهم وُلِدت كِرِشْنَا ذاتُ السُّمرة، وسوبهادرا طيّبةُ القول المبارك، وكذلك الأبناء: فيجايا، وروتشامانا، وفاردهمانا، وديفالا.

Verse 123

एते सर्वे महात्मान उपदेव्यां प्रजज्ञिरे । अगावहं महात्मानं बृहद्देवी व्यजायत

هؤلاء جميعًا من عِظامِ النفوس وُلِدوا من أوباديفا؛ وأمّا بْرِهَدْديفي فقد ولدتني أنا—أغافاها، العظيمَ النفس.

Verse 124

बृहद्देव्यां स्वयं जज्ञे मन्दको नाम नामतः । सप्तमं देवकी पुत्रं रेमंतं सषुवे सुतम्

وفي بْرِهَدْديفي وُلِد من تلقاء نفسه مَن سُمّي ماندَكا. وولدت ديفَكي ابنها السابع، واسمه ريمَنْتا.

Verse 125

गवेषणं महाभागं संग्रामेष्वपराजितम् । श्रुतदेव्या विहारे तु वने विचरता पुरा

قديماً، وبينما كانت شروتاديفي تتجوّل في الغابة للتنزّه، لقيت غافيشَنا الجليل، الذي لا يُقهَر في المعارك.

Verse 126

वैश्यायां समधाच्छौरिः पुत्रं कौशिकमग्रजम् । श्रुतंधरा तु राज्ञी तु सौरगंधपरिग्रहः

ومن امرأةٍ من طبقة الفيشيا أنجب شوري ابناً أكبر يُدعى كوشيكا. وأمّا الملكة شروتاندَرا فقد اتخذها سوراغاندها زوجةً بعقدٍ شرعي.

Verse 127

पुत्रं च कपिलं चैव वसुदेवात्मजो बली । जनानां च विषादोभूत्प्रथमः स धनुर्द्धरः

وكان له أيضًا ابن يُدعى كابيلا، وهو الابن الجبّار لفاسوديفا. وبين الناس قام الحزن؛ وكان هو أولَ من اشتهر بحمل القوس.

Verse 128

सौभद्रश्चाभवश्चैव महासत्वौ बभूवतुः । देवभागसुतश्चापि प्रस्तावः स बुधः स्मृतः

وُلد ساوبهادرا وأبهافا كليهما عظيمين شديدي البأس. وكذلك برستافا—ابن ديفابهاگا—يُذكر بوصفه حكيمًا (بودها).

Verse 129

पण्डितं प्रथमं बाहु देवश्रवसमुत्तमम् । इक्ष्वाकुकुलतो यस्य मनस्विन्या यशस्विनी

وأولُ من وُلد كان العالِم: باهو، أسمى ديفاشرَفَس. وكانت قرينته جليلةً ساميةَ الهمة، مشهورةً بالفضيلة، من سلالة إكشواكو.

Verse 130

निवृत्तशत्रुः शत्रुघ्नः श्रद्धा तस्मादजायत । गंडूषायामपत्यानि कृष्णस्तुष्टः शतं ददौ

ومنْه وُلدت شرَدها، وولدٌ اسمه نِفْرِتَّشَتْرُو، ويُدعى أيضًا شَتْرُغْنَ، «قاتل الأعداء». ولمّا رضي كريشنا منح غندوشا مئةَ ذرية.

Verse 131

स चंद्रं तु महाभागं वीर्यवंतं महाबलम् । रंतिपालश्च रंतिश्च नंदनस्य सुतावुभौ

وكان له أيضًا تشاندرا، ذا حظ عظيم، مفعمًا بالقوة شديدَ البأس؛ وكذلك رنتيبالا ورنتي، وهما ابنا نندانا كليهما.

Verse 132

शमीकपुत्राश्चत्वारो विक्रांताः सुमहाबलाः । विरजश्च धनुश्चैव व्योमस्तस्य स सृंजयः

كان لِشامِيكا أربعةُ أبناءٍ شجعانٍ عِظامِ القوّة: فيراجا، ودَنو، وفْيُوما، وسْرِنْجَيا.

Verse 133

अनपत्योभवद्व्योमः सृंजयस्य धनंजयः । यो जायमानो भोजत्वं राजर्षित्वमवाप्तवान्

كان ابنُ سْرِنْجَيا، دَهانَنْجَيا، يُدعَى فْيُوما، وكان بلا نسل. ومع ذلك، فقد نال وهو في لحظة الميلاد منزلةَ البُهوجا ورتبةَ الرّاجَرْشي، الحكيم الملكي.

Verse 134

कृष्णस्य जन्माभ्युदयं यः कीर्तयति नित्यशः । शृणोति वा नरो नित्यं सर्वपापैः प्रमुच्यते

مَن يداوم على تمجيد الميلاد المبارك لتجلّي كريشنا، أو يداوم على سماعه، يُعتَق من جميع الآثام.

Verse 135

अथ देवो महादेवः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः । विहारार्थं स देवोसौ मानुषेष्वप्यजायत

ثم إن ذلك الإله، مهاديڤا—الذي كان من قبل كريشنا، براجابتي ربَّ المخلوقات—وُلِدَ أيضًا بين البشر لأجل اللِّيلَا الإلهية، لعبه وترويحه المقدّس.

Verse 136

देवक्यां वसुदेवेन तपसा पुष्करेक्षणः । चतुर्बाहुस्तु संजातो दिव्यरूपो जनाश्रयः

وببركات تَقَشُّف فاسوديفا ونسكه، وُلِدَ الربُّ ذو العينين كاللوتس من ديفكي: ذا أربعة أذرع، في صورةٍ إلهية، ملجأً لجميع الناس.

Verse 137

श्रीवत्सलक्षणं देवं दृष्ट्वा देवैः सलक्षणम् । उवाच वसुदेवस्तं रूपं संहर वै प्रभो

فلما رأى فاسوديفا الربَّ الموشوم بعلامة شريفاتسا، وقد رآه الآلهة أيضًا بعلاماتهم، قال له: «يا ربّ، احجب هذه الهيئة حقًّا واسحبها».

Verse 138

भीतोहं देव कंसस्य ततस्त्वेतद्ब्रवीमि ते । मम पुत्रा हतास्तेन श्रेष्ठाः षड्भीमविक्रमाः

يا ربّ، إنّي خائفٌ من كامسا؛ فلذلك أقول لك هذا: أبنائي—وهم ستّة—أفاضل ذوو بأسٍ رهيب، قد قتلهم هو.

Verse 139

वसुदेववचः श्रुत्वा रूपं संहरदच्युतः । अनुज्ञाप्य तु तं शौरिर्नन्दगोपगृहेनयत्

فلما سمع أتشيوتا كلام فاسوديفا، سحب هيئتَه وأخفاها. ثم إنّ شورِي، بعد أن استأذنَه وودّعَه، ساقه إلى بيت ناندا راعي البقر.

Verse 140

दत्वा तं नंदगोपाय रक्ष्यतामिति चाब्रवीत् । अतस्तुसर्वकल्याणं यादवानां भविष्यति

ولما سلّمه إلى ناندا راعي البقر قال: «ليُحفظ وليُصن». ومن ثمّ ستأتي لليادافا بركةٌ تامّة.

Verse 141

अयं तु गर्भो देवक्या यावत्कंसं हनिष्यति । तावत्पृथिव्यां भविता क्षेमो भारावहः परम्

ما دام هذا الجنين في رحم ديفكي سيقتل كامسا، فبقدر ذلك الزمان تكون في الأرض طمأنينةٌ عظمى ورفعٌ للعبء الثقيل.

Verse 142

ये वै दुष्टास्तु राजानस्तांस्तु सर्वान्हनिष्यति । कौरवाणां रणे भूते सर्वक्षत्रसमागमे

حقًّا سيقتل جميع أولئك الملوك الأشرار، حين تقع معركة الكورافا، عند اجتماع جميع عشائر المحاربين.

Verse 143

सारथ्यमर्जुनस्यायं स्वयं देवः करिष्यति । निःक्षत्रियां धरां कृत्वा भोक्ष्यते शेषतां गताम्

هذا الإله نفسه سيتولى بنفسه سَوق مركبة أرجونا؛ وبعد أن يجعل الأرض خالية من الكشاتريا، سيملك ما تبقّى، وقد صار مجرد بقية يسيرة.

Verse 144

सर्वं यदुकुलं चैव देवलोकं नयिष्यति । भीष्म उवाच । क एष वसुदेवस्तु देवकी का यशस्विनी

«وسيقود سلالة يادو بأسرها إلى عالم الآلهة». قال بهيشما: «من هذا فاسوديفا، ومن هي ديفاكي ذات المجد؟»

Verse 145

नंदगोपश्च कश्चैव यशोदा का महाव्रता । या विष्णुं पोषितवती यां स मातेत्यभाषत

ومن يكون ناندا-غوبا حقًّا؟ ومن تكون ياشودا، صاحبة النذر العظيم، التي غذّت فيشنو والتي خاطبها قائلاً: «يا أمّاه»؟

Verse 146

या गर्भं जनयामास या चैनं समवर्द्धयत् । पुलस्त्य उवाच । पुरुषः कश्यपश्चासावदितिस्तत्प्रिया स्मृता

«هي التي حملت الجنين، وهي أيضًا التي ربّته ونمّته». قال بولاستيا: «ذلك الرجل هو كاشيابا، وأديتي تُذكر على أنها حبيبته»

Verse 147

कश्यपो ब्रह्मणोंशस्तु पृथिव्या अदितिस्तथा । नंदो द्रोणस्समाख्यातो यशोदाथ धराभवत्

كان كَشْيَبا حقًّا جزءًا من براهما، وكانت أديتي كذلك جزءًا من الأرض. وعُرف ناندا بأنه تجسّد درونا، وأصبحت ياشودا حينئذٍ دارا، أي الأرض.

Verse 148

अथकामान्महाबाहुर्देवक्याः समपूरयत् । ये तया कांक्षिताः पूर्वमजात्तस्मान्महात्मनः

ثم إن ذا الساعدين العظيمين أتمّ رغبات ديفكي—تلك الأماني التي كانت قد اشتهتها من قبل—فأنجبها من ذلك العظيم النفس.

Verse 149

अचिरं स महादेवः प्रविष्टो मानुषीं तनुं । मोहयन्सर्वभूतानि योगाद्योगी समाययौ

ولم يلبث ذلك المهاديفا أن دخل جسدًا بشريًّا؛ فجاء اليوغي بقوة اليوغا، مُحيِّرًا جميع الكائنات.

Verse 150

नष्टे धर्मे तथा यज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले विभुः । कर्तुं धर्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनम्

عندما يضمحلّ الدharma وتخور شعائر اليَجْنَة، يولد فيشنو الجبّار في سلالة فْرِشْني، ليقيم نظام الدharma من جديد ويُهلك الأسورا.

Verse 151

रुक्मिणी सत्यभामा च सत्या नाग्निजिती तथा । सुमित्रा च तथा शैब्या गांधारी लक्ष्मणा तथा

رُكْمِني، وسَتْيَبهاما، وسَتْيا، وناجنِجِتي؛ وكذلك سُميترا وشَيْبيا؛ وأيضًا غانداري ولاكشمانا.

Verse 152

सुभीमा च तथा माद्री कौशल्या विजया तथा । एवमादीनि देवीनां सहस्राणि च षोडश

سُبْهِيمَا، وكذلك مَادْرِي، وكَوْشَلْيَا، وفِجَيَا أيضًا—وهكذا وما شابه؛ فعدد الإلهات (الديفيات) ستةَ عشرَ ألفًا من السيدات الإلهيات.

Verse 153

रुक्मिणी जनयामास पुत्रान्शृणु विशारदान् । चारुदेष्णं रणेशूरं प्रद्युम्नञ्च महाबलम्

أنجبت رُكْمِنِي أبناءً—فاسمع أيها الحكيم—: تشاروديشْنَا، ورانيشُورا البطل، وبراديومنَا العظيم القوة.

Verse 154

सुचारुं चारुभद्रञ्च सदश्वं ह्रस्वमेव च । सप्तमञ्चारुगुप्तञ्च चारुभद्रञ्च चारुकं

وسُوجَارُو، وتشاروبهادرا، وسَدَشْوَا، وهْرَسْفَا؛ وكذلك سَبْتَمَا، وتشاروغوبتا، و(مرة أخرى) تشاروبهادرا، وتشاروكَا.

Verse 155

चारुहासं कनिष्ठञ्च कन्याञ्चारुमतीं तथा । जज्ञिरे सत्यभामाया भानुर्भीमरथः क्षणः

ومن ساتيابْهامَا وُلد تشاروهَاسَا، وهو أصغر الأبناء، وولدت أيضًا ابنة تُدعى تشاروماتِي؛ وكذلك وُلد بهانو، وبهيمَرَثَا، وكْشَنَا.

Verse 156

रोहितो दीप्तिमांश्चैव ताम्रबंधो जलंधमः । चतस्रो जज्ञिरे तेषां स्वसारश्च यवीयसीः

وُلد روهِيتا، وديبْتِيمَان، وتامْرَبَنْدْهَا، وجَلَنْدْهَمَا؛ وولدت لهم أيضًا أربعُ أخوات، ومعهن أختٌ أصغر منهنّ.

Verse 157

जांबवत्याः सुतो जज्ञे सांबश्चैवातिशोभनः । सौरशास्त्रस्य कर्त्ता वै प्रतिमा मंदिरस्य च

ومن جامبَفَتِي وُلِدَ ابنٌ—سَامْبَا، بالغُ الحُسن—فكان حقًّا مُصنِّفَ الشاسترا السَّوْرِيّة (Saura-śāstra)، وهو أيضًا صانعُ تمثالِ إلهِ الشمسِ ومعبدِه.

Verse 158

मूलस्थाने निवेशश्च कृतस्तेन महात्मना । तुष्टेन देवदेवेन कुष्ठरोगो विनाशितः

وأقام ذلك العظيمُ النفسِ مستوطَنًا في الموضعِ الجذريّ المقدّس؛ ولمّا رضي إلهُ الآلهةِ أبادَ داءَ الجُذام.

Verse 159

सुमित्रं चारुमित्रं च मित्रविंदा व्यजायत । मित्रबाहुः सुनीथश्च नाग्नजित्यां बभूवतुः

وأنجبت مِتْرَفِنْدَا سُومِتْرَا وتشَارُومِتْرَا؛ ومن ناغْنَجِيتِي وُلِدَ مِتْرَبَاهُو وسُونِيثَا.

Verse 160

एवमादीनि पुत्राणांसहस्राणि निशामय । अशीतिश्च सहस्राणां वासुदेवसुतास्तथा

فاسمع عن آلافٍ من الأبناء على هذا النحو؛ وكذلك كان لفاسوديفا أيضًا ثمانون ألفَ ابنٍ.

Verse 161

प्रद्युम्नस्य च दायादो वैदर्भ्यां बुद्धिसत्तमः । अनिरुद्धो रणे योद्धा जज्ञेस्य मृगकेतनः

ومن فَيْدَرْبِي وُلِدَ أَنِيرُدْهَا، وارثُ برَدْيُومْنَا—الأفضلُ عقلًا والمقاتلُ في ساحةِ الوغى—وكان شعارُه الغزالَ.

Verse 162

काम्या सुपार्श्वतनया सांबाल्लेभे तरस्विनम् । सत्त्वप्रकृतयो देवाः पराः पंच प्रकीर्तिताः

كاميَا، ابنة سوبارشفا، نالت تارسفين القوي زوجًا لها. وهكذا يُعلَن عن الآلهة الخمسة السامِين، ذوي الطبيعة السَّتْفِيّة (الصفاء).

Verse 163

तिस्रः कोट्यः प्रवीराणां यादवानां महात्मनां । षष्टिः शतसहस्राणि वीर्यवंतो महाबलाः

كان هناك ثلاثة كرور من اليادافا الأبطال ذوي النفوس العظيمة، ومعهم أيضًا ستون مئةَ ألفٍ أخرى؛ رجالٌ أهلُ بأسٍ وقوةٍ عظيمة.

Verse 164

देवांशाः सर्व एवेह उत्पन्नास्ते महौजसः । दैवासुरे हता ये वा असुरास्तु महाबलाः

هنا، إن جميع من وُلدوا كانوا حقًّا أجزاءً من الدِّيفا، عظامَ البهاء والقوة؛ وكذلك أولئك الأسورا شديدو البأس الذين قُتلوا في حرب الدِّيفا والأسورا.

Verse 165

इहोत्पन्ना मनुष्येषु बाधंते सर्वमानवान् । तेषामुद्धरणार्थाय उत्पन्ना यादवे कुले

وُلدوا هنا بين البشر فصاروا يؤذون جميع الناس. ولأجل خلاصهم ورفعهم، وُلدت (هي) في سلالة اليادافا.

Verse 166

कुलानां शतमेकं च यादवानां महात्मनाम् । विष्णुस्तेषां प्रणेता च प्रभुत्वे च व्यवस्थितः

في اليادافا ذوي النفوس العظيمة مئةٌ وواحدٌ من العشائر. وفيشنو هو مرشدهم وقائدهم، ثابتٌ في السيادة عليهم.

Verse 167

निदेशस्थायिनस्तस्य ऋद्ध्यंते सर्वयादवाः । भीष्म उवाच । सप्तर्षयः कुबेरश्च यक्षो मणिधरस्तथा

كلُّ اليادافا الذين يثبتون على طاعته لأمره يزدهرون. قال بهيشما: «الريشيّون السبعة، وكوبيرا، وكذلك الياكشا ماني‌دارا…»

Verse 168

सात्यकिर्नारदश्चैव शिवो धन्वंतरिस्तथा । आदिदेवस्तथाविष्णुरेभिस्तु सह दैवतैः

وساتياكي، ونارادا، وشيفا، ودهنفنتري—ومعهم الربّ الأزلي فيشنو—ظهروا مع هذه الآلهة جميعًا.

Verse 169

किमर्थं सहसंभूताः सुरसम्भूतयः क्षितौ । भविष्याः कति वा चास्य प्रादुर्भावा महात्मनः

لأيِّ غايةٍ ظهر فجأةً على الأرض هؤلاء المولودون من أصلٍ إلهي؟ وكم سيكون لذلك العظيم النفس من تجلّياتٍ آتية؟

Verse 170

सर्वक्षेत्रेषु सर्वेषु किमर्थमिह जायते । यदर्थमिह संभूतो विष्णुर्वृष्ण्यंधके कुले

في جميع المواطن المقدّسة، لأيِّ غايةٍ تكون الولادة هنا؟ ولأيِّ مقصدٍ تجلّى فيشنو هنا، في سلالة فريشني-أندهكا؟

Verse 171

पुनःपुनर्मनुष्येषु तन्मे त्वं ब्रूहि पृच्छतः । पुलस्त्य उवाच । शृणु भूप प्रवक्ष्यामि रहस्यातिरहस्यकम् । यथा दिव्यतनुर्विष्णुर्मानुषेष्विह जायते

«مرّة بعد مرّة بين البشر—فأخبرني بذلك إذ أسألك.» قال بولاستيا: «اسمع أيها الملك؛ سأبيّن لك سرَّ الأسرار: كيف يولد فيشنو، ذو الجسد الإلهي، هنا بين الناس.»

Verse 172

युगांते तु परावृत्ते काले प्रशिथिले प्रभुः । देवासुरमनुष्येषु जायते हरिरीश्वरः

ولكن عند انقضاء العصر، حين ينقلب الزمان وتسترخي سنن النظام، يولد الربّ—هاري، الحاكم الأعلى—بين الديفا والآسورا والبشر.

Verse 173

हिरण्यकशिपुर्दैत्यस्त्रैलोक्यस्य प्रशासिता । बलिनाधिष्ठिते चैव पुनर्लोकत्रये क्रमात्

صار الدايِتيا هيرانيَكاشيبو حاكم العوالم الثلاثة؛ ولما تولّى بالي السيادة أيضًا، عاد الحكم—على التوالي—ليتعاقب على العالم الثلاثي.

Verse 174

सख्यमासीत्परमकं देवानामसुरैः सह । युगाख्या दश संपूर्णा आसीदव्याकुलं जगत्

وكانت بين الديفا والآسورا أوثقُ صداقةٍ وأتمّها؛ ولمدّة عشر يوغاتٍ كاملة ظلّ العالم غير مضطرب.

Verse 175

निदेशस्थायिनश्चापि तयोर्देवासुरा स्वयं । बद्धो बलिर्विमर्दोयं सुसंवृत्तः सुदारुणः

وحتى الديفا والآسورا أنفسهم، إذ ثبتوا على أمر هذين الاثنين، شاركوا؛ فقيِّد بالي، ووقع هذا الصدام الساحق—بالغ الشدة، شديد الفظاعة.

Verse 176

देवानामसुराणां च घोरः क्षयकरो महान् । कर्तुं धर्मव्यवस्थां च जायते मानुषेष्विह

وللديفا والآسورا معًا ينهض هنا، بين البشر، مدمّرٌ عظيمٌ مهيب، لكي يُقيم نظام الدارما على وجهه الصحيح.

Verse 177

भृगोः शापनिमित्तं तु देवासुरकृते तदा । भीष्म उवाच । कथं देवासुरकृते हरिर्देहमवाप्तवान्

حينئذٍ، بسبب مناسبة لعنة بهريغو (Bhṛgu) المتعلّقة بأمر الديفا (deva) والأسورا (asura)—قال بهيشما (Bhīṣma): «كيف نال هاري (Hari) جسدًا لأجل الديفا والأسورا؟»

Verse 178

दैवासुरं यथावृत्तं तन्मे कथय सुव्रत । पुलस्त्य उवाच । तेषां जयनिमित्तं वै संग्रामा स्युः सुदारुणाः

«يا صاحب النذور الفاضلة، حدّثني على وجه الدقّة بما جرى في صراع الديفا مع الدايتيا (daitya).» فأجاب بولاستيا (Pulastya): «طلبًا للنصر لهذا الفريق أو ذاك، كانت تقع بينهم معارك شديدة الهول.»

Verse 179

अवतारा दशद्वौ च शुद्धा मन्वंतरे स्मृताः । नामधेयं समासेन शृणु तेषां विवक्षितम्

تُذكَر في كل مانفنترا (Manvantara) اثنا عشر تجسّدًا طاهرًا (avatāra). فاسمع بإيجاز الأسماء التي يُراد ذكرها.

Verse 180

प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयश्चापि वामनः । तृतीयस्तु वराहश्च चतुर्थोऽमृतमंथनः

الأول ناراسِمها (Narasiṁha)، والثاني فامانا (Vāmana). والثالث فاراها (Varāha)، والرابع خضُّ (المحيط) الذي أخرج الأمِرتا (amṛta)، رحيق الخلود.

Verse 181

संग्रामः पंचमश्चैव सुघोरस्तारकामयः । षष्ठो ह्याडीबकाख्यश्च सप्तमस्त्रैपुरस्तथा

«الخامس هو سانغراما (Saṅgrāma)، وكذلك تاراكامايا (Tārakāmaya) المروّع. والسادس يُسمّى آديباكا (Āḍībaka)، والسابع أيضًا هو (قتال) تريبورا (Tripura).»

Verse 182

अष्टमश्चांधकवधो नवमो वृत्रघातनः । ध्वजश्च दशमस्तेषां हालाहलस्ततः परं

الثامن هو قتل أندهاكا؛ والتاسع هو القضاء على فِرترا. والعاشر منهم خبرُ الراية؛ وبعد ذلك يأتي ذكرُ هالاهالا.

Verse 183

प्रथितो द्वादशस्तेषां घोरः कोलाहलस्तथा । हिरण्यकशिपुर्दैत्यो नरसिंहेन सूदितः

ومن بينها، الثاني عشر مشهورٌ باسم «كولاهالا» الرهيب؛ وفيه قُتل العفريت هيرانيكاشيبو على يد ناراسِمها.

Verse 184

वामनेन बलिर्बद्धस्त्रैलोक्याक्रमणे पुरा । हिरण्याक्षो हतो द्वंद्वे प्रतिवादे तु दैवतैः

قديماً، حين جاب (الرب) العوالم الثلاثة واستردّها، قُيِّد بالي على يد فامانا؛ وقُتل هيرانيياكشا في مبارزة—إذ لما عارض، أهلكته الآلهة.

Verse 185

दंष्ट्रया तु वराहेण समुद्रस्थो द्विधा कृतः । प्रह्लादो निर्जितो युद्धे इंद्रेणामृतमंथने

ولكن بنابه شقّ فاراها من كان في البحر شطرين؛ وفي خضّ رحيق الخلود (الأمرتة) هُزم برهلادا في القتال على يد إندرا.

Verse 186

विरोचनस्तु प्राह्लादिर्नित्यमिन्द्रवधोद्यतः । इंद्रेणैव च विक्रम्य निहतस्तारकामये

فيروتشانا، من نسل برهلادا، كان دائماً عازماً على قتل إندرا؛ لكن إندرا نفسه، مُظهِراً بأساً أرفع، قتله في حرب تاراكَا.

Verse 187

अशक्नुवत्सु देवेषु त्रिपुरं सोढुमासुरम् । मोहयित्वाऽमृते पीते गोरूपेणासुरारिणा

لما عجزت الآلهة عن احتمال «تريبورا» للآسورا، اتخذ عدوّ الآسورا هيئة بقرة فأوقعهم في الوهم، فشُرِبَ الأَمْرِتَا (رحيق الخلود).

Verse 188

नासन्जीवयितुं शक्या भूयो भूयोमृतासुराः । निहता दानवाः सर्वे त्रैलोक्ये त्र्यंबकेण तु

أولئك الآسورا، وقد قُتلوا مرارًا، لم يكن يمكن إحياؤهم من جديد. حقًّا، في العوالم الثلاثة، قتل تريامباكا (شيفا) جميع الدانافا.

Verse 189

असुराश्च पिशाचाश्च दानवाश्चांधके वधे । हता देवमनुष्यैस्ते पितृभिश्चैव सर्वशः

في قتل أندهاكا، أُبيد الآسورا والبيشاتشا والدانافا جميعًا؛ قُتلوا من كل جانب على أيدي الآلهة والبشر وكذلك البيترِ (أرواح الأسلاف).

Verse 190

संपृक्तो दानवैर्वृत्रो घोरे कोलाहले हतः । तदा विष्णुसहायेन महेंद्रेण निपातितः

وقد اختلط فِرترا بالدّانافا، فقُتل وسط جلبةٍ مروّعة؛ ثم صرعه ماهيندرا بمعونة فيشنو.

Verse 191

हतस्ततो महेंद्रेण मायाछन्नस्तु योगवित् । वज्रेण क्षणमाविश्य विप्रचित्तिः सहानुगः

ثم صرعه ماهيندرا (إندرا). غير أنّ اليوغي، المحجوب بالمَايَا، دخل لحظةً في الفَجْرَا (الصاعقة)؛ وبذلك بقي فيبراتشِتّي مع أتباعه.

Verse 192

दैत्याश्च दानवाश्चैव संयुताः कृत्स्नशस्तु ते । एते दैवाऽसुरावृत्ताः संग्रामाद्वा दशैव तु

واجتمع الديتيا والدانافا جميعًا اجتماعًا تامًّا. وهذه الأفعال التي جرت بين الديفا والأسورا، الناشئة من ساحة الحرب، كانت حقًّا عشرة أضعاف.

Verse 193

देवासुरक्षयकराः प्रजानां च हिताय वै । हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ

لخير الرعية—وكعاملٍ يُفضي إلى هلاك الديفا والأسورا—ملك هيرانياكاشيبو مدة أَربُدَة (عشرة ملايين) من السنين.

Verse 194

द्विसप्ततिं तथान्यानि नियुतान्यधिकानि तु । अशीति च सहस्राणि त्रैलोक्यैश्वर्यवानभूत्

ونال سيادة العوالم الثلاثة مدة اثنتين وسبعين، ومعها زيادات من النيوتا (عشرات الألوف)، وثمانين ألف (سنة).

Verse 195

पर्यायेण तु राजाभूद्बलिर्वर्षार्बुदं पुनः । षष्ठिं चैव सहस्राणि नियुतानि च विंशतिं

وبحسب التعاقب المقدر، صار بالي ملكًا من جديد مدة أَربُدَة (عشرة ملايين) من السنين—وفوق ذلك ستون ألفًا وعشرون نيوتا.

Verse 196

बलिराज्याधिकारे तु यावत्कालश्च कीर्तितः । तावत्कालं तु प्रह्लादो निर्वृतो ह्यसुरैः सह

وبقدر ما ذُكر من مدة مُلك بالي وسلطانه، بقي برهلادا في تلك المدة عينها راضيًا مطمئنًّا مع الأسورا.

Verse 197

जयार्थमेते विज्ञेया असुराणां महौजसः । त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेंद्रेणानुपाल्यते

اعلموا أن هؤلاء الأسورا ذوي البأس العظيم إنما حضروا لأجل الظفر؛ وإن هذا العالم الثلاثي يبقى غير مضطرب، إذ يحميه مهيندرا (إندرا).

Verse 198

असम्पन्नमिदं सर्वं यावद्वर्षायुतं पुनः । पर्यायेणैव सम्प्राप्ते त्रैलोक्यं पाकशासने

وبقي هذا كله غير مكتمل مرة أخرى مدة عشرة آلاف سنة؛ فلما جاء دور الحكم، خضعت العوالم الثلاثة لباكاشاسانا (إندرا).

Verse 199

ततोऽसुरान्परित्यज्य यज्ञो देवानगच्छत । यज्ञे देवानथ गते दितिजाः काव्यमब्रुवन्

ثم إن القربان (يَجْنَا) ترك الأسورا ومضى إلى الديفات؛ ولما صار القربان إلى الديفات، خاطب أبناء دِتي كافيا (شُكرا).

Verse 200

दैत्या ऊचुः । हृतं मघवता राज्यं त्यक्त्वा यज्ञः सुरान्गतः । स्थातुं न शुक्नुमो ह्यत्र प्रविशामो रसातलम्

قال الديتيون: «لقد اغتصب مَغَفَت (إندرا) مُلكنا، وتركنا القربان (يَجْنَا) وذهب إلى الآلهة. لا نستطيع البقاء هنا بعد الآن؛ فلندخل رَسَاتَلا، العالم السفلي».