Atharva Veda 3.21.5: Kanda 3, Anuvaka 3, Sukta 21, Mantra 5

Sukta 21

Sanskrit (Devanagari)

यं त्वा॒ होता॑रं॒ मन॑सा॒भि सं॑वि॒दुस्त्रयो॑दश भौव॒नाः पञ्च॑ मान॒वाः । व॒र्चो॒धसे॑ य॒शसे॑ सू॒नृता॑वते॒ तेभ्यो॑ अ॒ग्निभ्यो॑ हु॒तम॑स्त्वे॒तत्

IAST Transliteration

yáṁ tvā hótāram mánasā́bhi saṁvidús tráyodaśa bhúvanāḥ páñca mānavā́ḥ | várcodhasé yáśase sūnṛ́tāvate tébhyo agníbhyo hútam astv etát

English Translation (Griffith/Whitney)

Thee, whom as Hotar they have with the mind acknowledged—thirteen are the worlds, and five the races of men—for increase of splendour, for fame, for possession of gracious truth: to those Fires let this oblation be offered.

Translation

أنتَ الذي عرفوكَ في أذهانهم بوصفك «هوتَر» (الكاهن الداعي): ثلاثَ عشرةَ عالماً وخمسَ فِرَقٍ من البشر—لزيادة البهاء (varcas)، وللشهرة (yaśas)، ولحيازة الصدق اللطيف (sūnṛtā)—إلى تلك النيران (أغني) تُقدَّم هذه القُربانَة (هوتا).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यम्: whom
• यम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• होतारम्: the Hotṛ-priest (invoker)
• होतारम्: Karma
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice/offer’ से)

• मनसा: with (their) mind
• मनसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, unto
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि

• संविदुः: have recognized/known
• संविदुः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √विद् (विदँ ‘to know’) + सम् (उपसर्ग)

• त्रयः: three
• त्रयः: Kartā
• Type: Numeral
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)

• दश: ten
• दश: —
• Type: Numeral
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• भौवनाः: beings/creatures (of the world)
• भौवनाः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: भौवन (प्रातिपदिक; भू ‘to be’ से व्युत्पन्न)

• पञ्च: five
• पञ्च: Kartā
• Type: Numeral
• Root: पञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• मानवाः: men, humans
• मानवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)

• वर्चोधसे: for splendor/strength
• वर्चोधसे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: वर्चोधस् (प्रातिपदिक; वर्चस् + धस् ‘placing/holding’)

• यशसे: for fame
• यशसे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)

• सूनृतावते: for (him) possessing good/true speech
• सूनृतावते: Sampradāna
• Type: Adjective
• Root: सूनृतावत् (प्रातिपदिक; सूनृता ‘good/true speech’ + वत्)

• तेभ्यः: from them
• तेभ्यः: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्निभ्यः: to/for the fires (Agni-powers)
• अग्निभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• हुतम्: offered, oblation
• हुतम्: Karma
• Type: Participle
• Root: √हु (to offer) → हुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √अस् (to be)

• एतत्: this
• एतत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (variable)

Devata: Agni (as Hotar; plural fires as recipients in refrain)

Chandas: Triṣṭubh-like (mixed)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta