Dharma-ākhyāna (Discourse on Dharma): Worthy Charity, Fruitless Gifts, and the Merit of Building Ponds

Verse 1

नातद उवाच । श्रुतं तु गङ्गामाहात्म्यं वाञ्छितं पापनाशनम् । अधुना लक्षणं ब्रूहि भ्रातर्मे दानपात्रघयोः ॥ १ ॥

那多陀说道：“我确已听闻恒河那令人向往、能灭罪障的伟大功德。如今，兄长啊，请为我开示：何等之人堪为布施（dāna）之受者，其相如何？”

Verse 2

सनक उवाच । सर्वेषामेव वर्णानां ब्रह्मणः परमो गुरुः । तस्मै दानानि देयानि दत्तस्यानन्त्यमिच्छता ॥ २ ॥

萨那迦说道：“对一切种姓（varṇa）而言，婆罗门之道为至上之师。故欲求布施不坏之果者，当以供施奉献于婆罗门。”

Verse 3

ब्राह्मणः प्रतिगृह्णीयात्सर्वतो भयवर्जितः । न कदापि क्षत्रविशो गृह्णीयातां प्रतिग्रहम् ॥ ३ ॥

婆罗门可无所畏惧地受取供施（pratigraha）；而刹帝利与吠舍则切不可受取供施。

Verse 4

चण्डस्य पुत्रहीनस्य दम्भाचाररतस्य च । स्वकर्मत्यागिनश्चापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ४ ॥

若将布施施与残忍之人、无子而不负家系之责者、沉迷伪善行径者，或舍弃本分法度之人，此布施便成无果。

Verse 5

परदाररतस्यापि परद्रव्याभिलिषिणः । नक्षत्रसूचकस्यापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ५ ॥

若将布施施与贪恋他人妻者、觊觎他人财物者，或仅以指星占卜而无持法者，此布施便成无果。

Verse 6

असूयाविष्टमनसः कृतन्घस्य च मायिनः । अयाज्ययाजकस्यापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ६ ॥

若将布施施与心为嫉妒所缚者、忘恩负义者、诡诈欺骗者，或为不应受祭者而行祭祀者，此布施便成无果。

Verse 7

नित्यं याच्ञापरस्यापि हिंसकस्य खलस्य च । रसविक्रयिणश्वैव दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ७ ॥ नामैका द । वेदविक्रयिणश्चापि स्मृतिविक्रयिणस्तथा । धर्मविक्रयिणो विप्र दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ८ ॥

若将布施施与恒常乞求者、行暴者、恶人，或贩卖享乐之物者，此布施便成无果。

Verse 8

गानेन जीविका यस्य यस्य भार्या च पुश्चली । परोपतापिनश्चापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ९ ॥

若将布施施与以歌唱为谋生买卖者、其妻不贞者，及使他人受苦者，此布施便成无果。

Verse 9

असिजीवी मषीजीवी देवलो ग्रामयाजकः । धावको वा भवेत्तेषां दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १० ॥

以刀剑为生者、以笔墨抄写为生者、庙宇祭司（devala）、为全村主持祭仪者，或奔走传信之人——若将布施施与此等之辈，此施便成无果之施。

Verse 10

पाककर्तुः परस्यार्थे कवये गदहारिणे । अभक्ष्य भक्षकस्यापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ११ ॥

若布施给为他人利益而烹饪者、受雇的诗人、持棍的恶徒，乃至食用禁食之物者，此布施便成无果。

Verse 11

शूद्रान्नभोजिनश्चैव शूद्राणां शवदाहिनः । पौंश्वलान्नभुजश्चापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १२ ॥

若布施给食用首陀罗（Śūdra）之食者、焚化首陀罗尸身者，或食用淫乱女子之食者，此施便成无果。

Verse 12

नामविक्रयिणो विष्णोः संध्याकर्म्मोर्ज्झितस्य च । दुष्प्रतिग्रहदग्धस्य दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १३ ॥

若布施给贩卖毗湿奴（Viṣṇu）圣名者、弃舍桑迪亚（Sandhyā）仪轨者，或因受取不净之施（duṣ-pratigraha）而被“焚灼”者，此施便成无果。

Verse 13

दिवाशयनशीलस्य तथा मैथुनकारिणः । सध्याभोजिन एवापिदत्तं भवति निष्फलम् ॥ १४ ॥

若布施给习于白昼酣睡者、沉溺邪淫者，或惯于在桑迪亚（Sandhyā，黎明/黄昏）时分进食者，此施便成无果。

Verse 14

महापातकयुक्तस्य त्यक्तस्य ज्ञातिबान्धवैः । कुण्डस्य चापि गोलस्य दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १५ ॥

若将布施施与染著大罪、为亲族所弃之人——无论称为“库ṇḍa”或“gola”——此施皆成无果，难得功德。

Verse 15

परिवित्तेः शठस्यापि परिवत्तुः प्रमादिनः । स्त्रीजितस्यातिदुष्टस्य दत्तं भवित निष्फलम् ॥ १६ ॥

布施若施与“parivitta”（被人越过者）、欺诈之人、“parivattṛ”（越过他人者）、放逸懈怠者、为女色所制者，或极恶之徒，皆成无果之施。

Verse 16

मद्यमांसाशिनश्चापि स्त्रीविटस्यातिलोभिनः । चौरस्य पिशुनस्यापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १७ ॥

布施若施与饮酒食肉者、好色之徒、极度贪婪者、盗贼或诽谤者，即使施出，也成无果无德。

Verse 17

ये केचित्पापनिरता निन्दिताः सुजनैः सदा । न तेभ्यः प्रतिगृह्णीयान्न च वद्याद्दिजोत्तम । सत्कर्मनिरतायापि देयं यत्नेन नारद ॥ १८ ॥

凡沉溺罪业、常为善人所讥责者，不应从其受取供施；至上的二次生者亦不当与之言谈。然对勤修善行之人，当以谨慎与恳切之心而施与，噢，那罗陀。

Verse 18

यद्दानं श्रद्धया दत्तं तथा विष्णुसमर्पणम् । याचितं वापि पात्रेण भवेत्तद्दानमुत्तमम् ॥ १९ ॥

凡以信心而施，并奉献为供养毗湿奴之供物之布施——纵使因具德之受者请求而施——亦成最上之施。

Verse 19

परलोकं समुद्दश्य ह्यैहिकं वापि नारद । यद्दानं दीयते पात्रे तत्काम्यं मध्यमं स्मृतम् ॥ २० ॥

噢，纳罗陀，若以求得果报之心——或为来世，或为今生——将布施施与堪受之人，此布施被称为“欲求之施”(kāmya)，属中等之品。

Verse 20

दग्भेन चापि हिंसार्थं परस्याविधिनापि च । क्रुद्धेनाश्रद्धयापात्रे तद्दानं मध्यमं स्मृतम् ॥ २१ ॥

若布施时带着侮辱，或怀害人之意，或依他人不正当之法而行；又若在嗔怒中、无信心地、施与不堪受者——此布施亦被记为中等之施。

Verse 21

अधमं बलितोषायमध्यमं स्वार्थसिद्धये । उत्तमं हरिप्रीत्यर्थं प्राहुर्वेदविदां वराः ॥ २२ ॥

诸位通达吠陀的最胜圣贤宣说：最下者，是以供献(bali)安抚诸力；中者，是为成就自身所求；最上者，是唯为令哈利（毗湿奴）欢喜而行。

Verse 22

दानभोगविनाशाश्च रायः स्युर्गतयस्त्रिधा ॥ २३ ॥

财富有三种归途：用于布施，耗于享乐，或因毁坏而失落。

Verse 23

यो ददाति च नोभुक्ते तद्धनं नाशकारणम् । धनं धर्मफलं विप्र धर्मो माधवतुष्टिकृत् ॥ २४ ॥

若人能布施而不为享乐而囤积，其财富便不致成为败亡之因。噢，婆罗门，财富唯在契合达摩时方结果；而达摩即是令摩陀婆（毗湿奴）欢悦之道。

Verse 24

तरवः किं न जीवन्ति तेऽपि लोके परार्थकाः । यत्र मूलफलैर्वृक्षाः परकार्यं प्रकुर्वते ॥ २५ ॥

树木难道不也活在这世间吗？树木亦为他人之利而存；以其根与果，成就利益众生之事。

Verse 25

मनुष्या यदि विप्राग्थ्र न परार्थास्तदा मृताः । परकार्यं न ये मर्त्याः कायेनापि धनेन वा ॥ २६ ॥

噢，婆罗门中最胜者！若人不为他人之利而活，便如同已死。凡不以身力或财物成就他人之事者，实不名为生。

Verse 26

मनसा वचसा वापि ते ज्ञेयाः पापकृत्तमाः । अत्रेतिहासं वक्ष्यामि श्रृणु नारद तत्त्वतः ॥ २७ ॥

此等之人，无论以心念或以言语，都当知为罪业最重者。今我将说一则譬喻之传说——纳罗陀啊，谛听其真实义。

Verse 27

यत्र दानादिकानां तु लक्षणं परिकीर्तितम् । गङ्गामाहात्म्यसहितं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ २८ ॥

在那一章中，阐明布施等诸法行之相；并与恒河之大功德相应，成为能灭尽一切罪垢的教诲。

Verse 28

भगीरथस्य धर्मस्य संवादं पुण्यकारणम् । आसीद्भगीरथो राजा सगरान्वयसंभवः ॥ २९ ॥

今将叙述关于婆伽罗陀（Bhagīratha）之法的对话，此对话能成为生起福德之因。昔有一王名婆伽罗陀，出自娑伽罗之族。

Verse 29

शशास पृथिवीं मेतां सत्पद्वीपां ससागराम् । सर्वधर्मरतो नित्यं सत्यसंधः प्रतापवान् ॥ ३० ॥

他统治此大地——具足尊贵诸洲与环绕四方的大海——恒常奉行一切法（dharma），坚住真实，勇德光耀。

Verse 30

कन्दर्पसद्दशो रुपे यायजृको विचक्षणः । प्रालेयाद्रिसमो धैर्ये धर्मे धर्मसमो नृपः ॥ ३१ ॥

其容貌如伽摩（爱神）；于祭祀（yajña）则为明辨的护持者；其坚忍如雪山喜马拉雅；其正法之行，彼王几与达摩本身等同。

Verse 31

सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वशास्त्रार्थपारगः । सर्वसंपत्समायुक्तः सर्वानन्दकरो मुने ॥ ३२ ॥

噢牟尼，他具足一切吉祥相，通达诸经论（śāstra）之真实旨趣，具备诸般福祉资财，并为众生施与欢喜。

Verse 32

आतिथ्यप्रयतो नित्यं वासुदेवार्चनेरतः । पराक्रमी गुणनिधिर्मैत्रः कारुणिकः सधीः ॥ ३३ ॥

他恒常勤于待客之礼，常住于对婆苏提婆（Vāsudeva）的礼拜；勇武无畏，德行如藏，性情和善，慈悲怜悯，并具正慧明达。

Verse 33

एतादृशं तं राजानं ज्ञात्वा हृष्टो भगीरथम् । धर्मराजो द्विजश्रेष्ठ कदाचिद्द्रष्टुमागतः ॥ ३४ ॥

得知婆伽罗陀王如此贤德，法王阎摩（Dharma-rāja, Yama）心生欢喜；噢最胜婆罗门啊，他曾于某时前来拜见此王。

Verse 34

समागतं धर्मराजमर्हयामास भूपतिः । शास्त्रदृष्टेन विधिना धर्मः प्री उवाच तम् ॥ ३५ ॥

当法王（Dharmarāja）到来时，国王依照经典（śāstra）所规定的仪轨恭敬礼敬；随后，法（Dharma）心生欢喜，对他说道。

Verse 35

धर्मराज उवाच । राजन्धर्मविदां श्रेष्टप्रसिद्धोऽसि जगत्र्रये । धर्मराजोऽथ कीर्तिं ते श्रुत्वा त्वां द्रष्टुमागतः ॥ ३६ ॥

法王（Dharmarāja）说道：“大王啊，你在三界中以通达法（Dharma）者之最而闻名。故我法王听闻你的声誉，特来相见。”

Verse 36

सन्मार्गनिरतं सत्यं सर्वभूतहिते रतम् । द्रष्टुमिच्छन्ति विबुधारतवोत्कुष्टगुणप्रियाः ॥ ३७ ॥

智者——乐于德行、爱慕上妙品德者——愿得瞻仰那真实不妄之人：安住正道，并致力于一切众生的福祉。

Verse 37

कीर्तिर्नीतिश्च संपत्तिर्वर्तते यत्र भूपते । वसन्ति तत्र नियतं गुणास्सन्तश्च देवताः ॥ ३८ ॥

大王啊，凡名声、正行与昌盛所兴之处，德行必定常住；善人与诸天也必居于其间。

Verse 38

अहो राजन्महाभाग शोभनीचरितं तव । सर्वभूतहितत्वादि मादृशामपि दुर्लभम् ॥ ३९ ॥

啊，大王，福德深厚者！你的行持实在庄严可敬。诸如为一切众生谋福之德，确是难得，即便在我们这类人中亦属罕见。

Verse 39

इत्युक्तवन्तं तं धर्मं प्रणिपत्य भगीरथः । प्रोवाच विनयाविष्टः संहृष्टः श्लक्ष्णया गिरा ॥ ४० ॥

达摩如是说毕，婆伽罗陀向达摩顶礼；他谦恭充满、心生欢喜，以柔和之语向其陈述。

Verse 40

भगीरथ उवाच । भगवन्सर्वधर्मज्ञ समदर्शित् सुरेश्वर । कृपया परयाविष्टो यत्पृच्छामि वदस्व तत् ॥ ४१ ॥

婆伽罗陀说道：“噢，薄伽梵，通达一切法与正法者，平等观照者，诸天之主；愿以大悲垂允，告知我所请问之事。”

Verse 41

धर्मा कीदृग्विधाः प्रोक्ताः के लोका धर्मशालिनाम् । कियत्यो यातनाः प्रोक्ताः केषां ताः परिकीर्तिताः ॥ ४२ ॥

所宣说的达摩有何种类？安住于达摩者将得至何等世界？所描述的刑罚与苦报有多少，又是为哪些人而特别宣告的？

Verse 42

त्वया संमाननीया ये शासनीयाश्च ये यथा । तत्सर्वं मे महाभाग विस्तराद्वक्तुमर्हसि ॥ ४३ ॥

噢大福德者，愿你为我详尽开示这一切：哪些人应受你尊敬，哪些人应受你惩戒，以及应以何种方式施行。

Verse 43

धर्मराज उवाच । साधु साधु महाबुद्धे मतिस्ते विमलोर्जिता । धर्माधर्मान्प्रवक्ष्यामितत्त्वतः श्रृणु भक्तितः ॥ ४४ ॥

法王说道：“善哉，善哉，大智之人！你的理解清净而坚定。如今我将依真实为你宣说何为达摩、何为非达摩——当以虔敬而听。”

Verse 44

धर्मा बहुविधाः प्रोक्ताः पुण्यलोकप्रदायकाः । तथैव यातनाः प्रोक्ता असंख्या घोरदर्शताः ॥ ४५ ॥

诸般法（dharma）已被宣说，能赐入功德善界；同样，无量无数的苦刑亦被描述，观之令人战栗。

Verse 45

विस्तराद्गदितुं नालमपि वर्षशतायुतैः । तस्मातंसमासतो वक्ष्ये धर्माधर्मनिदर्शनम् ॥ ४६ ॥

纵使历经千万亿百世之久，也不足以尽述其详。故我将略说法与非法（dharma 与 adharma）的分辨之相。

Verse 46

वृत्तिदानं द्विजानां वै महापुण्यं प्रकीर्ततम् । तथैवाध्यात्मविदुषो दत्तं भवति चाक्षयम् ॥ ४७ ॥

供养二生者（婆罗门）之生计，被称颂为大功德；同样，施与通达我性（Ātman）之智者者，其施福不坏，果报无尽。

Verse 47

कुटुम्बिनं या शास्त्रज्ञं श्रोत्रियं वा गुणान्वितम् । यो दत्त्वा स्यापयेदृतिं तस्य पुण्यफलं श्रृणु ॥ ४८ ॥

或施与居家者，或施与通晓圣典（śāstra）者，或施与具德的闻持者（śrotriya）——凡施已而能解除受者困厄者，当听此行之功德果报。

Verse 48

मातृताः पितृतश्चैव द्विजः कोटिकुलन्वितः । निर्विश्य विष्णुभवनं कल्पं तत्रैव मोदते ॥ ४९ ॥

彼二生者，因母系与父系无量家族而得尊荣，得入毗湿奴之居所（Vishnu-bhavana），并于彼处欢喜安乐，历一整劫（kalpa）。

Verse 49

गण्यन्ते पांसवो भूमेर्गण्यन्ते वृष्टिविन्दवः । न गण्यन्ते विधात्रापि ब्रहह्मवृत्तिफलानि वै ॥ ५० ॥

大地的尘粒可数，雨中的滴点亦可数；然而依梵行、住于梵之正业（brahma-vṛtti）所生的功德之果，即使造物主亦不能真实尽数。

Verse 50

समस्तदेवतारुपो ब्राह्मणः परिकीर्तितः । जीवनं ददतस्तस्य कः पुण्यं गदितुं क्षमः ॥ ५१ ॥

经中宣说：婆罗门具足一切天神之形相。对那供养其生计、护持其生命者，谁能尽述由此而生的福德（puṇya）？

Verse 51

यो विप्रहितकृन्नित्यं स सर्वान्कृतवान्मखान् । स स्नातः सर्वतीर्थेषु तप्तं तेनाखिलं तपः ॥ ५२ ॥

凡恒常奉行经典所规定之本分者，等同已行一切祭祀；等同已沐浴于一切圣渡（tīrtha）；并且由其之力，一切苦行（tapas）皆得圆满。

Verse 52

यो ददस्वेति विप्राणां जीवनं प्रेरयेत्परम् । सोऽपि तत्फलमाप्नोति किमन्यैर्बहुभाषितैः ॥ ५३ ॥

凡以恳切之心劝勉众人供养婆罗门、呼曰“当施与！”者，即便此人亦得同等布施之果。又何必多言？

Verse 53

तडागं कारयेद्यस्तु स्वयमेवापरेण वा । वक्तुं तत्पुण्यसंख्यानं नालं वर्षशतायुषा ॥ ५४ ॥

凡促成修建池塘水库者——或亲自营作，或使他人代作——纵使寿满百年，也不足以尽述其功德之量。

Verse 54

एकश्चेदध्वगो राजंस्तडागस्य जलं पिबेत् । कत्कर्तुः सर्वपापानि नश्यन्त्येव न संशयः ॥ ५५ ॥

大王啊，若哪怕只有一位行旅之人饮用池塘之水，则促成此池建造者的一切罪业皆得消灭；对此毫无疑惑。

Verse 55

एकाहमपि यत्कुर्याद्भूमिस्थमुदकं नरः । स मुक्तः सर्वपापेभ्यः शतवर्षं वसेद्दिवि ॥ ५६ ॥

纵使仅一日，若有人行将清水洒置于地之圣供，他便脱离一切罪垢，并在天界安住百年。

Verse 56

कर्तुं तडागं यो मर्त्यः साह्यकः शक्तितो भवेत् । सोऽपि तत्फलमाप्नोति तुष्टः प्रेरक एव च ॥ ५७ ॥

凡人若量力而为，助缘修建池塘者，亦得同等功德；同样，欢喜劝发、启迪他人行此善业者，也获此果报。

Verse 57

मृदं सिद्धार्थमात्रां वा तडागाद्यो वहिः क्षिपेत् । तिष्टत्यब्दशतं स्वर्गे विमुक्तः पापकोटिभिः ॥ ५८ ॥

若有人从池中掏出淤泥并抛于外，哪怕suṇ哪怕仅如一粒芥子之量，也将于天界住百年，解脱亿万（koṭi）罪业。

Verse 58

देवता यस्य तुष्यन्ति गुरवो वा नृपोत्तम । तडागपुण्यभाक्स स्यादित्येषा शाश्वती श्रुतिः ॥ ५९ ॥

至上之王啊，凡能令诸天神明或可敬师长欢喜者，便得分享修护圣池之功德；此乃圣典常住不变的教诲。

Verse 59

इतिहासं प्रवक्ष्यामि तवात्र नृपसत्तम । यं श्रृत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ ६० ॥

噢，诸王之最胜者，我今将为你宣说一段神圣史传；闻之者得脱一切罪业——对此毫无疑惑。

Verse 60

गौडदेशेऽतिविख्यातो राजासीद्वीरभद्रकः । महाप्रतापी विद्यावान्सदा विप्रप्रपूजकः ॥ ६१ ॥

在高荼国有一位国王，名为毗罗跋陀罗迦，声名远播；威勇赫奕，博学多闻，恒常恭敬供养婆罗门。

Verse 61

वेदशास्त्रकुलाचारयुक्तो मित्रक्विर्धनः । तस्य राज्ञी महाभागा नान्मा चम्पकमञ्जरी ॥ ६२ ॥

他通达吠陀与诸论典，安住于本族正当礼法；与贤智为友，亦富有资财。其福德具足的王后名为旃波迦曼阇梨。

Verse 62

तस्य राज्ञो महामात्याः कृत्माकृस्यविचारणाः । धर्माणां धर्मशास्त्रेस्तु सदा कुर्वन्ति निश्चयम् ॥ ६३ ॥

那位国王的重臣们，审察已办与未办之事，常依《法论》(Dharmaśāstra)对诸般法义作出坚定裁决。

Verse 63

प्रायश्चित्तं चिकित्त्सां च ज्योतिषे धर्मनिर्णयम् । विनाशास्त्रेण यो ब्रूयात्तमाहुर्ब्रह्यघातकम् ॥ ६४ ॥

若有人讲授赎罪法（prāyaścitta）、医治之术，并以占星来裁定法义，却依凭毁害众生的邪说——此人被称为“梵杀者”，罪尤深重。

Verse 64

इति निश्चित्य मनसा मन्वादीरितधर्मकान् । आचार्येभ्यः सदा भूपः श्रृणोति विधिपूर्वकम् ॥ ६५ ॥

国王在心中既已决意遵行摩奴及诸立法圣贤所宣说的法（Dharma），便恒常依照所规定的仪轨，从诸师长处恭敬聆受。

Verse 65

न कोऽप्यन्यायवर्ती तस्य राज्येऽवरोऽपि च । धर्मेण पाल्यमानस्य तस्य देशस्य भूपतेः ॥ ६६ ॥

在那以法（Dharma）护持国土的君王之国中，纵使最卑微之人，也不会成为趋行不义者。

Verse 66

जातं समत्वं स्वर्गस्य सौराज्यस्य शुभावहम् । स चैकदा तु नृपतिर्मृगयायां महावने ॥ ६७ ॥

于是生起一种如同天界般的均衡，给那正法之王权带来吉祥。又有一次，那位君王前往大森林中狩猎。

Verse 67

मन्त्र्यादिभिः परिवृतो बभ्राम मध्यभास्करम् । दैवादाखेटशून्यस्य ह्यतिश्रान्तस्य तत्र वै ॥ ६८ ॥

国王被大臣与随从环绕，徘徊行走直至日轮当空；而因命运使然——狩猎之乐未得遂——他在彼处疲惫至极。

Verse 68

नृपरीतस्य संजातं सरसो दर्शनं नृप । ततः शुष्कां तु सरसीं दृष्ट्वा तत्र व्यचिन्तयत् ॥ ६९ ॥

大王啊，那受困的君主眼前显现一方湖泊；然而见那湖实已干涸，他便在彼处沉思踌躇。

Verse 69

किमयं सरसीश्रृङ्गेभुवः केन विनिर्मिता । कथं जलं भवेदत्र येन जीवेदयं नृपः ॥ ७० ॥

“这片位于湖峰之上的土地是什么，由谁造作？此处又怎会有水，使这位国王得以存活？”

Verse 70

ततो बुद्धिः समभवत्खाते तस्या नृपोत्तम । हस्तमात्रं ततो गर्त्तं खात्वा तोयमवाप्तवान् ॥ ७१ ॥

于是，哦至上的君王，她心中生起一计：她掘地而下，只挖一掌之深的坑，便得到了清水。

Verse 71

तेन तोयेन पीतेन राज्ञस्तृत्पिरजायत । मन्त्रिणश्चापि भूमिश बुद्धिसागरसंज्ञिनः ॥ ७२ ॥

国王饮了那水，渴意顿时圆满止息；诸位大臣亦然，哦大地之主——那些被称为“智慧之海”的人，也都心满意足。

Verse 72

स बुद्धिसागरो भूपं प्राह धर्मार्थकोविदः । राजन्नियं पुष्करिणी वर्षाजलवती पुरा ॥ ७३ ॥

那位被称为“智慧之海”、通达法（dharma）与利（artha）者，对国王说道：“大王，往昔此莲池（puṣkariṇī）曾盈满雨水。”

Verse 73

अद्यैनां बद्धवप्रां च कर्त्तुं जाता मतिर्मम । तद्भवान्मोदतां देव दत्तादाज्ञां च मेऽनघ ॥ ७४ ॥

“今日我心中生起决意：要将她缚住，并一并带走。因此，哦天神，哦无垢者，愿你欢喜，并赐我许可，准我行使所赐予我的事。”

Verse 74

इति श्रुत्वा वचस्तस्य मन्त्रिणो नृपसत्तमः । मुमुदेऽतितरां भूपः स्वयं कर्तुं समुद्यतः ॥ ७५ ॥

听罢大臣之言，那位最上之王欢喜无量；君主遂起身，决意亲自将此事付诸实行。

Verse 75

तमेव मन्त्रिणां तत्र युयोज शुभकर्मणि । ततो राजाज्ञया सोऽपि बुद्धिसागरको मुदा ॥ ७६ ॥

当场，国王就在群臣之中任命此人承担吉祥之事。随后奉王命，智海（Buddhi-sāgara）亦欢喜地将其施行。

Verse 76

सरसीं सागरं कर्त्तुमुद्यतः पुण्यकृत्तमः । धनुषां चैव पञ्चाशत्सर्वतो विस्तृतायताम् ॥ ७७ ॥

那位功德最胜者起身欲使湖泊如海，向四方扩展，广至五十弓之长的浩阔。

Verse 77

सरसीं बद्धसु शिलां चकारागाधशम्बराम् । तां विनिर्माय सरसीं राज्ञे सर्वं न्यवेदयत् ॥ ७८ ॥

他以石为堤筑成湖泊，使之深广而收束稳固。湖成之后，便将一切详情禀告于王。

Verse 78

तस्यां ततः प्रभृति वै सर्वेऽपि वनचारिणः । पान्थाः पिपासिता भूप लभन्ते स्म जलं शुभम् ॥ ७९ ॥

自此以后，哦大王，凡在林中行走之人——口渴的旅者——都确实能在彼处得着吉祥清净之水。

Verse 79

कदाचित्स्वायुषश्चान्ते स मन्त्री बुद्धिसागरः । प्रमृतो गतवाँल्लोकं लोकशास्तुर्मम प्रभो ॥ ८० ॥

有一次，在他命定寿数的尽头，那位大臣——如智慧之海——辞世而去，前往诸世界之主、我之主宰的圣界。

Verse 80

तदर्थं तु मया पृष्टो धर्मो धर्मलिपिंकरः । चित्रगुत्पस्तु तत्कर्म मह्यं सर्वं न्यवेदयत् ॥ ८१ ॥

因此，为了此事，我询问了达摩——记录正法的书吏；而后赤多罗古普多将那些业行尽数向我禀明。

Verse 81

उपदेष्टा स्वयं चासौ धर्मकार्यस्य भूपतेः । तस्माद्धर्मविमानं तु समारोढुमिहार्हति ॥ ८२ ॥

大王啊，他本就是你行持正法事业的导师；因此，他确实堪当在此登上名为“达摩”的天车。

Verse 82

इत्युक्ते चित्रगुप्तेन समाज्ञप्तो मया नृप । विमानं धर्मसंज्ञं तु आरोढुं बुद्धिसागरः ॥ ८३ ॥

大王啊，赤多罗古普多如此说罢，我便奉命令那位智慧如海的贤者登上名为“达摩”的天车。

Verse 83

अथ कालान्तरे राजन्सराजा वीरभद्रकः । मृतो गतो मम स्थानं नमश्चक्रे मुदान्वितः ॥ ८४ ॥

随后，过了一段时日，大王啊，那位君王毗罗跋陀罗迦辞世而来至我的住处；心怀欢喜，他恭敬顶礼致敬。

Verse 84

मया तु तत्र तस्यापि पृष्टं कर्माखिलं नृप । कथितं चित्रगुत्पेन धर्मं सरसिसंभवम् ॥ ८५ ॥

在那里，噢大王，我也向他询问了一切业行及其果报。随后，赤多罗笈多为我开示那源自莲华所生者——梵天（Brahmā）——的正法（Dharma）。

Verse 85

तदा सम्यङ्मया राजा बोधितोऽभूद्यथाश्रृणु । अधित्यकायां भूपाल सैकतस्य गिरेः परा ॥ ८६ ॥

于是，噢大王，我便如法正当地教诲那位君主——请听事情如何发生：在越过沙山之后的一处高峻台地上，噢护持大地者，此事便在那里展开。

Verse 86

लावकेनामुनाचञ्च्वा खातं द्व्यंङ्गुप्रलमबुनि । ततः कालान्तरे तेन वाराहेण नृपोत्तम ॥ ८७ ॥

那名为拉瓦迦（Lāvaka）的野猪拱掘刨挖，使地面被开凿并扩展至约二指（aṅgula）之深。其后过了一段时日，噢诸王之最，那同一野猪宛如婆罗诃（Varāha）一般，又在彼处再度作为。

Verse 87

खनितं हस्तमात्रं तु जलं तुण्डेन चात्मनः । ततोऽन्यदाऽमुया काल्याहस्त युग्ममितः कृतः ॥ ८८ ॥

起初，它只掘到一手之深，并以自己的喙引来清水。后来在另一次，那同样的努力由迦利耶（Kālyā）促成，遂成两手之量（深度/范围）。

Verse 88

खातो जले महाराज तोयं मासद्वयं स्थितम् । पीतं क्षुद्रैर्वनचरैः सत्त्वैस्तृष्णासमाकुलैः ॥ ८९ ॥

噢大王，已掘成一处水池，池水停留两个月之久。它被林中细小众生——为渴所逼、为渴所苦——饮尽。

Verse 89

ततो वर्षत्रायान्ते तु गजतानेन सुव्रत । हस्तत्रयमितः खातः कृतस्तत्राधिकं जलम् ॥ ९० ॥

于是，在三年期满之时，噢持善誓者，以象鼻在彼处掘成三掌深的坑穴，随即那地方涌现出丰沛之水。

Verse 90

मासत्रये स्थितं तच्च पयो जीवैर्वनेचरैः । भवांस्तत्र समायातो जलशोषादनन्तरम् ॥ ९१ ॥

那乳汁在彼处停留了三个月，供林中众生取用；而你是在水分干涸之后立刻来到那里。

Verse 91

मासे तत्र तु संप्रात्पं हस्तं खात्वा जलं नृप । ततस्तस्योपदेशेन मन्त्रिणो नृपते त्वया ॥ ९२ ॥

在那里过了一月之后，噢大王，以手掘地便得到了水。随后依其教示，噢诸王之主，你便任命/咨议群臣。

Verse 92

पञ्चाशद्धनुरुत्खातं जातं तत्र महाजलम् । पुनः शिलाभिः सुदृढं बद्धं जातं महत्सरः । वृक्षाश्च रोपितास्तत्र सर्वलोकोपकारिणः ॥ ९३ ॥

在那里，掘凿达五十弓长之广，遂生出浩大的水体。继而以石坚固加护，成为一座宏阔之湖；并在彼处栽植利益众人的树木。

Verse 93

तेन स्वस्वेन पुण्येन पञ्चैते जगतीपते । विमानं धर्म्यमारुढास्त्वमाण्येनं समारुह ॥ ९४ ॥

凭各自所积之福德，这五位，噢世间之主，已登上此合乎正法的天界飞车。你亦当——速来，无须迟疑，登乘其上。

Verse 94

इति वाक्यं समाकर्ण्य मम राजा स भूमिप । आरुरोह विमानं तत्षष्ठो राजा समांशभाक् ॥ ९५ ॥

听闻此言后，噢大地之主，我的那位国王登上了那天界的毗摩那（天车）；他成为第六十六位君王，正当地承继了自己在王统中的份额。

Verse 95

इति ते सर्वमाख्यातं तडागजनितं फलम् । श्रुत्वैतन्मुच्यते पापादाजन्ममरणान्तिकात् ॥ ९६ ॥

因此，我已向你详尽宣说由修建池塘所生的功德果报。凡闻此者，便能解脱诸罪——自出生直至生命终尽（死亡）之时所积之罪。

Verse 96

यो नरः श्रद्धयो युक्तो व्याख्यातं श्रुणुयात्पठेत् । सोऽप्याप्नोत्यखिलं पुण्यं सरोनिर्माणसंभवम् ॥ ९७ ॥

凡人若具信心，聆听或诵读此段开示，也将获得由建造圣湖（蓄水池）所生的一切圆满功德。

Verse 97

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्माख्याने द्वादशोऽध्यायः ॥ १२ ॥

至此，《圣大那罗陀往世书》（Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa）前分（Pūrva-bhāga）第一品（Pada）中名为“法义叙说”（Dharma-ākhyāna）的第十二章圆满结束。