Adhyaya 336

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गोष्पदं तीर्थमुत्तमम् । यत्र श्राद्धं नरः कृत्वा गयासप्तगुणं फलम् । लभते नात्र संदेहो यदि श्रद्धा दृढा भवेत्

Īśvara phán: Rồi sau đó, ô Đại Nữ Thần, hãy đến tīrtha tối thượng mang tên Goṣpada. Ai làm lễ śrāddha tại đó sẽ được công đức gấp bảy lần Gayā—không nghi ngờ gì—nếu lòng tin vững bền.

Verse 2

यत्र श्राद्धं पृथुः कृत्वा पितरं पापयोनितः उद्दधार महादेवि वेनंनाम महाप्रभुम्

Ôi Đại Nữ Thần, chính tại đó Pṛthu, sau khi làm lễ śrāddha, đã cứu vớt phụ thân mình—đấng hùng mạnh tên Vena—ra khỏi cảnh thọ sinh xấu ác (trạng thái sa đọa).

Verse 3

देव्युवाच । कस्मिन्स्थाने स्थितं तीर्थमुत्पत्तिस्तस्य कीदृशी । कथं स वेनराजो वा उद्धृतः पापयोनितः

Nữ Thần thưa: Tīrtha ấy tọa lạc ở nơi nào, và nguồn gốc của nó ra sao? Lại nữa, vua Vena đã được cứu thoát khỏi “ác thai” (sinh ra trong dòng tội lỗi) bằng cách nào?

Verse 4

गयासप्तगुणं पुण्यं कथं तत्र प्रजायते । श्राद्धस्य किं विधानं तु के मंत्रास्तत्र के द्विजाः । एतन्मे कौतुकं देव यथावद्वक्तुमर्हसि

Công đức gấp bảy lần Gayā phát sinh ở đó bằng cách nào? Nghi thức śrāddha phải cử hành theo phép tắc nào; tại đó dùng những thần chú nào, và nên thỉnh những vị brāhmaṇa (dvija) nào? Đây là điều con khởi lòng hiếu kỳ, bạch Chúa Tể—xin Ngài giảng giải đúng như pháp.

Verse 5

ईश्वर उवाच । इदं रहस्यं देवेशि यत्त्वया परिपृच्छितम् । अप्रकाश्यमिदं तीर्थमस्मिन्पापयुगे प्रिये

Īśvara phán: “Hỡi Devī, điều bí mật nàng đã hỏi—tīrtha linh thiêng này không nên phô bày trong thời đại tội lỗi này, hỡi người yêu dấu.”

Verse 6

तथापि संप्रवक्ष्यामि तव स्नेहात्सुरेश्वरि । न पापिन इदं ब्रूयान्नैव तर्करताय वै

“Dẫu vậy, hỡi Nữ Chúa của chư thiên, vì lòng thương mến nàng ta vẫn sẽ nói. Nhưng chớ nên kể điều này cho kẻ tội lỗi, cũng không cho kẻ đắm chìm trong tranh biện.”

Verse 7

न नास्तिकाय देवेशि न सुवर्णेतराय च । अस्ति देवि महासिद्धा पुण्या न्यंकुमती नदी

“Hỡi Devī, điều ấy không dành cho kẻ vô tín, cũng chẳng dành cho người thiếu phẩm hạnh chân thật. Này Devī, có dòng sông Nyanku-matī, thánh thiện và tối linh, thành tựu đại lực.”

Verse 8

मर्यादार्थं मयाऽनीता क्षेत्रस्यास्य महेश्वरि । संस्थिता पापशमनी पर्णादित्याच्च दक्षिणे

Vì để xác lập ranh giới thiêng của thánh địa này, ôi Maheśvarī, ta đã đưa nàng đến đây. Dòng sông diệt tội ấy đứng về phía nam của Parṇāditya.

Verse 9

नारायणगृहात्सौम्ये नातिदूरे व्यवस्थिता । तस्या मध्ये महादेवि तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

Ôi hiền giả, nàng ở không xa nơi cư ngụ của Nārāyaṇa. Ngay giữa lòng nàng, ôi Đại Nữ Thần, có một tīrtha lừng danh khắp ba cõi.

Verse 10

गोष्पदं नाम विख्यातं कोटिपापहरं नृणाम् । गोष्पदस्य समीपे तु नातिदूरे व्यवस्थितः

Nơi ấy nổi danh với tên Goṣpada, có sức trừ sạch tội lỗi của loài người đến hàng koṭi. Và gần Goṣpada, không xa, lại có một hiện diện khác an trụ.

Verse 11

अनन्तो नाम नागेन्द्रः स्वयंभूतो धरातले । तस्य तीर्थस्य रक्षार्थं विष्णुना सन्नियोजितः

Có long vương tên Ananta, tự hiển lộ trên mặt đất. Để hộ trì tīrtha ấy, ngài được Viṣṇu bổ nhiệm.

Verse 12

कांक्षंति पितरः पुत्रान्नरकादतिभीरवः । गंता यो गोष्पदे पुत्रः स नस्त्राता भविष्यति । गोष्पदे च सुतं दृष्ट्वा पितॄणामुत्सवो भवेत्

Các bậc Tổ tiên (Pitṛ), vì quá sợ địa ngục, hằng mong có con trai. Người con trai nào đi đến Goṣpada, người ấy sẽ trở thành đấng cứu độ cho chúng ta. Và khi thấy con trai tại Goṣpada, các Pitṛ sẽ hoan hỷ như trong lễ hội.

Verse 13

पद्भ्यामपि जलं स्पृष्ट्वा अस्मभ्यं किं न दास्यति । अपि स्यात्स कुलेऽस्माकं यो नो दद्याज्जलांजलिम् । प्रभासक्षेत्रमासाद्य गोष्पदे तीर्थ उत्तमे

Chỉ cần chạm nước bằng đôi chân thôi, người ấy còn có điều gì mà không thể dâng cho chúng ta—các Pitṛ (tổ tiên)? Nguyện trong dòng tộc chúng ta có người sẽ dâng một vốc nước (jalāñjali) cho chúng ta, khi đã đến Prabhāsa-kṣetra, tại Goṣpada, thánh địa tīrtha tối thượng.

Verse 14

अपि स्यात्स कुलेऽस्माकं खड्गमांसेन यः सकृत् । श्राद्धं कुर्यात्प्रयत्नेन कालशाकेन वा पुनः

Nguyện trong dòng tộc chúng ta có người, dù chỉ một lần, cũng tận tâm cử hành lễ Śrāddha—dù bằng thịt khaḍga hay lại bằng rau kālaśāka.

Verse 15

अपि स्यात्स कुलेऽस्माकं गोष्पदे दत्तदीपकः । आकल्पकालिका दीप्तिस्तेनाऽस्माकं भविष्यति

Ước gì trong dòng tộc chúng ta có người dâng dù chỉ một ngọn đèn tại Goṣpada; nhờ công đức ấy, ánh quang bền lâu, kéo dài đến tận cuối kiếp (kalpa), sẽ khởi lên cho gia tộc chúng ta.

Verse 16

गोष्पदे चान्नशता यः पितरस्तेन पुत्रिणः । दिनमेकमपि स्थित्वा पुनात्यासप्तमं कुलम्

Những Pitṛ được thỏa mãn tại Goṣpada bởi một trăm lễ cúng thực phẩm sẽ ban cho người ấy con cháu; và chỉ cần lưu trú ở đó dù một ngày, người ta thanh tịnh dòng tộc cho đến bảy đời.

Verse 17

पिण्डं दद्याच्च पित्रादेरात्मनोऽपि स्वयं नरः । पिण्याकेंगुदकेनापि तेन मुच्येद्वरानने

Một người đàn ông nên tự tay dâng piṇḍa cho các Pitṛ, bậc tổ tiên—và cả cho chính mình nữa. Dẫu chỉ bằng bánh bã dầu và nước, nhờ đó cũng được giải thoát, hỡi người có dung nhan mỹ lệ.

Verse 18

ब्रह्मज्ञानेन किं योगैर्गोग्रहे मरणेन किम् । किं कुरुक्षेत्रवासेन गोष्पदे यदि गच्छति

Cần gì tri kiến Phạm (Brahma-jñāna), cần gì khổ hạnh yoga, cần gì chết tại Go-graha hay cư trú ở Kurukṣetra—nếu người ấy đã đến được Goṣpada?

Verse 19

सकृत्तीर्थाभिगमनं सकृत्पिण्डप्रपातनम् । दुर्ल्लभं किं पुनर्नित्यमस्मिंस्तीर्थे व्यवस्थितम्

Chỉ một lần đến tīrtha, chỉ một lần dâng piṇḍa—thì đối với người thường trú nơi thánh địa này, còn điều gì khó đạt nữa?

Verse 20

अर्द्धकोशं तु तत्तीर्थं तदर्द्धार्द्धं तु दुर्ल्लभम् । तन्मध्ये श्राद्धकृत्पुण्यं गयासप्तगुणं लभेत्

Tīrtha ấy trải rộng nửa krośa; nhưng phần tư sâu kín nhất thì hiếm người tới được. Làm śrāddha ngay giữa đó sẽ được công đức gấp bảy lần so với ở Gayā.

Verse 21

श्राद्धकृद्गोष्पदे यस्तु पितॄणामनृणो हि सः । पदमध्ये विशेषेण कुलानां शतमुद्धरेत्

Ai làm śrāddha tại Goṣpada thì thật sự hết nợ với tổ tiên (pitṛ). Đặc biệt, nếu làm ngay giữa ‘pada’ thánh ấy, người ấy nâng độ được một trăm dòng tộc.

Verse 22

गृहाच्चलितमात्रस्य गोष्पदे गमनं प्रति । स्वर्गारोहणसोपानं पितॄणां तु पदेपदे

Với người chỉ vừa rời nhà để đi đến Goṣpada, mỗi bước chân đều hóa thành bậc thang cho tổ tiên lên cõi trời.

Verse 23

पायसेनैव मधुना सक्तुना पिष्टकेन च । चरुणा तंदुलाद्यैर्वा पिंडदानं विधीयते

Lễ dâng piṇḍa được kinh điển truyền dạy: dùng cháo sữa ngọt (pāyasa), mật ong, bột gạo rang, bánh, caru (vật cúng nấu chín theo nghi lễ), hoặc gạo và các loại ngũ cốc khác.

Verse 24

गोप्रचारे तु यः पिण्डा ञ्छमीपत्रप्रमाणतः । कन्दमूलफलाद्यैर्वा दत्त्वा स्वर्गं नयेत्पितॄन्

Nhưng tại bãi chăn bò, ai dâng những piṇḍa có kích thước bằng lá śamī—dù làm từ củ, rễ, trái cây và các thứ tương tự—thì đưa tổ tiên lên cõi trời.

Verse 25

गोष्पदे पिण्डदानेन यत्फलं लभते नरः । न तच्छक्यं मया वक्तुं कल्पकोटिशतैरपि

Quả phúc mà một người đạt được khi dâng piṇḍa tại Goṣpada lớn lao đến nỗi ta không thể nói hết, dẫu trải qua trăm ức kiếp cũng không cùng.

Verse 26

अथातः संप्रवक्ष्यामि सम्यग्यात्राविधिं शुभम् । यात्राविधानं च तथा सम्यक्छ्रद्धान्विता शृणु

Nay ta sẽ giảng rõ phương pháp hành hương cát tường và đúng phép. Hãy lắng nghe với lòng tín tâm bền vững cả quy tắc lẫn trình tự của cuộc yātrā.

Verse 27

यदि तीर्थं नरो गच्छेद्गयाश्राद्धफलेप्सया । तथाविधविधानेन यात्रा कुर्याद्विचक्षणः

Nếu một người đến thánh địa (tīrtha) để cầu quả phúc của lễ Gayā-śrāddha, thì bậc sáng suốt nên thực hiện cuộc hành hương đúng theo kỷ luật đã được quy định ấy.

Verse 28

ब्रह्मचारी शुचिर्भूत्वा हस्तपादेषु संयतः । श्रद्धावानास्तिको भावी गच्छेत्तीर्थं ततः सुधीः

Sau khi giữ hạnh phạm hạnh và thanh tịnh, chế ngự hành vi nơi tay chân, đầy lòng tín, tin nơi Thần linh, ý hướng thiện—bậc trí nên tiến đến thánh địa tīrtha ấy.

Verse 29

न नास्तिकस्य संसर्गं तस्मिंस्तीर्थे नरश्चरेत् । सर्वोपस्करसंयुक्तः श्राद्धार्ह द्रव्यसंयुतः । गच्छेत्तीर्थं साधुसंगी गयां मनसि मानयन्

Tại tīrtha ấy, người ta chớ giao du với kẻ vô tín. Mang đủ mọi vật dụng cần thiết và lễ vật xứng hợp cho nghi lễ śrāddha, hãy đến thánh địa cùng bậc hiền thiện, kính cẩn tôn thờ Gayā trong lòng.

Verse 30

एवं यस्तु द्विजो गच्छेत्प्रतिग्रहविवर्जितः । पदेपदेऽश्वमेधस्य फलं प्राप्नोत्य संशयम्

Vì vậy, người “hai lần sinh” (dvija) đi hành hương mà không nhận thí tặng, thì ở mỗi bước chân đều đạt quả báo của tế lễ Aśvamedha—không nghi ngờ gì.

Verse 31

तत्र स्नात्वा न्यंकुमत्यां सिद्धये पितृमुक्तये । स्नात्वाथ तर्प्पणं कुर्याद्देवादीनां यथाविधि

Tại đó, hãy tắm trong sông Nyaṅkumatī để thành tựu tâm linh và giải thoát cho tổ tiên; tắm xong, rồi theo đúng nghi thức mà làm lễ tarpaṇa dâng lên chư thiên và các bậc khác.

Verse 32

ब्रह्मादिस्तंबपर्यंता देवर्षि मनुमानवाः । तृप्यन्तु पितरः सर्वे मातृमातामहादयः

Từ Phạm Thiên (Brahmā) cho đến cỏ cây muôn loài; chư thiên, các ṛṣi, các Manu và loài người—nguyện cho hết thảy chư Tổ (pitṛ), gồm tổ tiên bên ngoại, ông ngoại và các bậc khác, đều được thỏa mãn.

Verse 33

एवं संतर्प्य विधिना कृत्वा होमादिकं नरः । श्राद्धं सपिण्डकं कुर्यात्स्वतंत्रोक्तविधानतः

Như vậy, sau khi đã làm cho (những người thọ nhận) được mãn nguyện đúng theo nghi thức và đã cử hành lễ hỏa tế homa cùng các nghi lễ liên hệ, người ấy nên tiếp tục làm lễ śrāddha kèm nghi thức sapiṇḍīkaraṇa, theo đúng pháp môn được truyền dạy trong truyền thống có thẩm quyền.

Verse 34

आमन्त्र्य ब्राह्मणांस्तत्र शास्त्रजान्दोषवर्जितान् । एवं कृतोपचारस्तु इमं मन्त्रमुदीरयेत्

Sau khi kính cẩn thỉnh mời các Bà-la-môn tại đó—những vị thông hiểu kinh điển và không vướng lỗi lầm—và đã dâng đủ sự tiếp đãi, tôn kính đúng phép, người ấy bấy giờ nên xướng tụng thần chú này.

Verse 35

कव्यवाडनलः सोमो यमश्चैवार्यमा तथा । अग्निष्वात्ता बर्हिषदः सोमपाः पितृदेवताः । आगच्छन्तु महाभागा युष्माभी रक्षिता स्त्विह

Nguyện Kavyavāḍānala, Soma, Yama và Aryamā, cùng các Agniṣvātta, Barhiṣad và Somapā—những vị Thần Tổ (Pitṛ-devatā)—hãy quang lâm nơi đây, hỡi các bậc đại phúc. Tại đây, xin cho chúng con được các Ngài che chở, hộ trì.

Verse 36

मदीयाः पितरो ये च कुले जाताः सनाभयः । तेषां पिण्डप्रदाताऽहमागतोऽस्मिन्पितामहाः

Hỡi các bậc tổ phụ (pitāmaha)! Đối với những tổ tiên của con, những vị sinh trong dòng tộc này, cùng chung huyết hệ, con đã đến đây với tư cách là người dâng piṇḍa—những nắm cơm cúng tang lễ.

Verse 37

एवमुक्त्वा महादेवि इमं मन्त्रमुदीरयेत्

Nói như vậy rồi, hỡi Đại Nữ Thần, người ấy bấy giờ nên xướng tụng thần chú này.

Verse 38

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । माता पितामही चैव तथैव प्रपितामही

Cha, ông nội và cụ nội; cũng vậy mẹ, bà nội và cụ bà nội—

Verse 39

मातामहः प्रमाता च तथा वृद्धप्रमातृकः । तेषां पिंडो मया दत्तो ह्यक्षय्यमुपतिष्ठताम्

Ông ngoại, cụ ngoại và bậc tổ tiên cao niên vượt trên nữa—nguyện cho piṇḍa con đã dâng lên các ngài trở nên bất hoại, không bao giờ cạn, và đứng vững làm chỗ nương tựa lâu dài.

Verse 40

ॐ नमो भानवे भर्त्रेऽब्जभौमसोमरू पिणे । एवं नत्वाऽर्चयित्वा तु इमां स्तुतिमथो पठेत्

Om—đảnh lễ Bhānu, bậc Chúa tể, Đấng cũng mang hình tướng của Đấng sinh từ hoa sen, của Bhūma và của Soma. Sau khi cúi lạy và phụng thờ như vậy, rồi hãy tụng bài tán này.

Verse 41

तत्र गोष्पदसामीप्ये चरुणा सुशृतेन च । पितॄणामनाथानां च मंत्रैः पिंडांश्च निर्वपेत्

Tại đó, gần thánh địa Goṣpada, với caru được nấu chín thơm lành, hãy dùng các thần chú mà đặt những piṇḍa cúng dường, cả cho các Pitṛ không nơi nương tựa (không người chăm lo).

Verse 42

अस्मत्कुले मृता ये च गतिर्येषां न विद्यते । रौरवे चांधतामिस्रे कालसूत्रे च ये गताः । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम्

Vì những người đã mất trong dòng tộc chúng con, mà không rõ có nẻo nương tựa về sau—những ai đã rơi vào Raurava, Andhatāmisra hay Kālasūtra—để cứu độ họ, con xin dâng piṇḍa này.

Verse 43

अनेकयातनासंस्थाः प्रेतलोकेषु ये गताः । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम्

Vì những ai đã đi đến các cõi ngạ quỷ (preta-loka) và đang chịu muôn hình khổ hình—để cứu độ họ, con xin dâng phẩm piṇḍa này.

Verse 44

पशुयोनिगता ये च ये च कीटसरी सृपाः । अथवा वृक्षयोनिस्थास्तेभ्यः पिंडं ददाम्यहम्

Và vì những ai đã thọ sinh làm loài vật, những ai thành côn trùng, loài bò sát hay loài trườn—thậm chí những ai nương trong thai sinh của cây cối—con xin dâng piṇḍa này cho họ.

Verse 45

असंख्या यातनासंस्था ये नीता यमशासकैः । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम्

Vì những ai bị các sứ giả của Yama dẫn vào vô số chốn khổ hình—để giải thoát họ, con xin dâng phẩm piṇḍa này.

Verse 46

येऽबांधवा बांधवा ये येऽन्यजन्मनि बांधवाः । ते सर्वे तृप्तिमायांतु पिंडेनानेन सर्वदा

Nguyện cho tất cả—người không phải thân quyến của con, người là thân quyến của con, và người từng là thân quyến trong một đời khác—nhờ phẩm piṇḍa này mà luôn được no đủ, an thỏa lâu bền.

Verse 47

ये केचित्प्रेतरूपेण वर्त्तंते पितरो मम । ते सर्वे तृप्तिमायांतु पिंडेनानेन सर्वदा

Bất cứ tổ tiên nào của con đang tồn tại trong thân phận ngạ quỷ (preta), nguyện cho tất cả nhờ lễ dâng piṇḍa này mà luôn được an thỏa, no đủ.

Verse 48

दिव्यांतरिक्षभूमिस्थपितरो बांधवादयः । मृताश्चासंस्कृता ये च तेषां पिंडोस्तु मुक्तये

Nguyện phần piṇḍa thiêng này đem lại giải thoát cho tổ tiên và thân quyến đang ở cõi trời, giữa hư không hay trên mặt đất; và cả những người đã mất mà chưa được cử hành nghi lễ đầy đủ.

Verse 49

पितृवंशे मृता ये च मातृवंशे तथैव च । गुरुश्वशुरबंधूनां ये चान्ये बांधवा मृताः

Những người đã mất trong dòng họ bên cha của tôi và cũng vậy trong dòng họ bên mẹ; cùng những người đã khuất trong hàng thầy tổ, cha vợ, và các thân quyến khác—

Verse 50

ये मे कुले लुप्तपिंडाः पुत्रदारविवर्जिताः । क्रियालोपगता ये च जात्यंधाः पंगवस्तथा

Những người trong gia tộc tôi mà việc dâng piṇḍa đã bị gián đoạn—những người không có con trai và không có vợ; những người bị bỏ sót nghi lễ; và những người mù từ khi sinh ra hay cũng vậy bị què—

Verse 51

विरूपा आमगर्भा येऽज्ञाता ज्ञाताः कुले मम । तेषां पिंडो मया दत्तो ह्यक्षय्यमुपतिष्ठताम्

Dù là những người dị dạng, hay những người chết khi còn là bào thai chưa thành hình; dù là người không biết tên hay người đã biết trong dòng tộc tôi—tôi đã dâng phần piṇḍa này cho họ; nguyện nó trở thành chỗ nương tựa không bao giờ cạn.

Verse 52

प्रेतत्वात्पितरो मुक्ता भवंतु मम शाश्वतम् । यत्किंचिन्मधुसमिश्रं गोक्षीरं घृतपायसम्

Nguyện tổ tiên của tôi được giải thoát vĩnh viễn khỏi cảnh giới preta. Bất cứ lễ vật nào hòa với mật ong—sữa bò và cơm sữa nấu với bơ ghee—

Verse 53

अक्षय्यमुपतिष्ठेत्त्वत्त्वस्मिंस्तीर्थे तु गोष्पदे । स्वाध्यायं श्रावयेत्तत्र पुराणान्यखिलान्यपि

Nguyện cho phước quả bất tận an trụ nơi đây cho ông, tại thánh địa (tīrtha) mang danh Goṣpada. Ở đó, nên thỉnh người tụng đọc phần tự học thánh điển (svādhyāya), và cả toàn bộ các Purāṇa nữa.

Verse 54

ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणां स्तवानि विविधानि च । ऐंद्राणि सोमसूक्तानि पावमानीश्च शक्तितः

Lại tụng các bài tán ca muôn vẻ dâng Brahmā, Viṣṇu, Arka (Thần Mặt Trời) và Rudra; cùng các thánh ca dâng Indra, các Soma-sūkta, và các bài Pāvamānī (tịnh hóa), tùy theo sức mình.

Verse 55

बृहद्रथंतरं तद्वज्ज्येष्ठसाम सरौरवम् । तथैव शांतिकाध्यायं मधुब्राह्मणमेव च

Cũng nên tụng Bṛhadrathantara, Jyeṣṭha-sāman và Saraurava; lại tụng chương Śānti để cầu an, và cả Madhu Brāhmaṇa nữa.

Verse 56

मंडलं ब्राह्मणं तत्र प्रीतकारि च यत्पुनः । विप्राणामात्मनश्चैव तत्सर्वं समुदीरयेत्

Tại đó cũng nên tụng đúng phép các Maṇḍala và các đoạn Brāhmaṇa; và bất cứ điều gì khác đem lại hoan hỷ—cho các Bà-la-môn và cho chính mình—đều nên xướng tụng trọn vẹn.

Verse 57

एवं न्यंकुमतीमध्ये गोष्पदे तीर्थ उत्तमे । दत्त्वा पिंडांश्च विधिवत्पुनर्मंत्रमिमं पठेत्

Như vậy, giữa dòng Nyaṅkumatī, tại Goṣpada—thánh địa tối thắng—sau khi dâng các piṇḍa đúng nghi thức, lại nên tụng đọc thần chú này một lần nữa.

Verse 58

साक्षिणः संतु मे देवा ब्रह्माद्या ऋषिपुंगवाः । मयेदं तीर्थमासाद्य पितॄणां निष्कृतिः कृता

Xin chư thiên—Phạm Thiên và các vị khác—cùng các bậc hiền thánh tối thượng làm chứng cho con: con đã đến thánh địa (tīrtha) này và đã thực hành sự sám hối, giải thoát phần phải làm cho tổ tiên.

Verse 59

आगतोऽस्मि इदं तीर्थं पितृकार्ये सुरोत्तमाः । भवंतु साक्षिणः सर्वे मुक्तश्चाहमृणत्रयात्

Ôi bậc tối thượng trong chư thiên, con đã đến thánh địa (tīrtha) này để làm nghi lễ cho tổ tiên. Xin tất cả các Ngài làm chứng, và xin cho con được giải thoát khỏi ba món nợ (ṛṇa-traya).

Verse 60

एवं प्रदक्षिणीकृत्य गोष्पदं तीर्थमुत्तमम् । विप्रेभ्यो दक्षिणां दत्त्वा नद्यां पिंडान्विसर्जयेत्

Sau khi đi nhiễu (pradakṣiṇā) quanh Goṣpada, thánh địa (tīrtha) tối thắng, và đã cúng dường lễ vật tạ ơn (dakṣiṇā) cho các Bà-la-môn, người ta nên thả các bánh cúng piṇḍa xuống sông.

Verse 61

गोदानं तत्र देयं तु तद्वत्कृष्णाजिनं प्रिये । अष्टकासु च वृद्धौ च गयायां मृतवासरे

Tại đó, quả thật nên bố thí một con bò; và cũng vậy, hỡi người yêu dấu, nên dâng một tấm da linh dương đen (kṛṣṇājina): vào các ngày Aṣṭakā, trong dịp vṛddhi (hưng thịnh/cát tường), và tại Gayā vào ngày giỗ (kỷ niệm ngày mất).

Verse 62

अत्र मातुः पृथक्छ्राद्धमन्यत्र पतिना सह । वृद्धिश्राद्धे तु मात्रादि गयायां पितृपूर्वकम्

Tại đây, lễ śrāddha cho mẹ được cử hành riêng; ở nơi khác thì làm chung với người chồng. Nhưng trong vṛddhi-śrāddha, nên bắt đầu từ mẹ và các thân thuộc bên ngoại; còn tại Gayā thì nên làm theo dòng bên cha trước.

Verse 63

गयावदत्रैव पुनः श्राद्धं कार्यं नरोत्तमैः । तस्माद्गुप्तगया प्रोक्ता इयं सा विष्णुना स्वयम्

Như ở Gayā, tại đây cũng nên cử hành lại lễ śrāddha bởi những bậc nam tử ưu tú. Vì thế, chính Viṣṇu đã gọi nơi này là “Gayā ẩn mật” (Guptagayā).

Verse 64

गंधदानेन गंधाप्तिः सौभाग्यं पुष्पदानतः । धूपदानेन राज्याप्तिर्दीप्तिर्दीपप्रदानतः

Dâng tặng hương thơm thì được hương thơm (sự tinh nhã, dễ chịu); dâng tặng hoa thì được phúc lộc. Dâng tặng trầm hương thì được quyền uy, và dâng tặng đèn thì được quang minh rực rỡ.

Verse 65

ध्वजदानात्पापहानिर्यात्राकृद्ब्रह्मलोकभाक् । श्राद्धपिंडप्रदो लोके विष्णुर्नेष्यति वै पितॄन्

Dâng cúng cờ phướn (dhvaja) thì tội lỗi tiêu trừ; người hành hương được hưởng cõi Phạm Thiên (Brahmā-loka). Và ai dâng piṇḍa trong lễ śrāddha tại thánh địa này—chính Viṣṇu quả thật dẫn dắt tổ tiên người ấy tiến về nẻo phúc lành.

Verse 66

एकं यो भोजयेत्तत्र ब्राह्मणं शंसितव्रतम् । गोप्रचारे महातीर्थे कोटिर्भवतिभोजिता

Ai nuôi thí dù chỉ một vị Bà-la-môn tại đó—người an trú trong những hạnh nguyện đáng tán thán—ở đại thánh địa mang tên Gopracāra, thì công đức như đã nuôi thí một koṭi (mười triệu) người.

Verse 67

इति संक्षेपतः प्रोक्तस्तत्र श्राद्धविधिस्तव । अथ ते कथयिष्यामि इतिहासं पुरातनम्

Như vậy, ta đã nói tóm lược cho ngươi nghi thức śrāddha tại đó. Nay ta sẽ kể cho ngươi nghe một thánh sử cổ xưa (itihāsa).

Verse 68

वेनस्य राज्ञश्चरितं पृथोश्चैव महात्मनः । यथा तत्राभवन्मुक्तिस्तस्य चांडालयोनितः । तत्सर्वं शृणु देवेशि सम्यक्छ्रद्धासमान्विता

Hỡi Thánh Nữ của Đấng Tối Thượng, với lòng tín thành vững bền, xin hãy lắng nghe trọn vẹn: hạnh trạng của vua Vena và của bậc đại hồn Pṛthu—rằng tại nơi ấy, sự giải thoát (mokṣa) đã đến với người, dẫu sinh từ thai tạng của kẻ cāṇḍāla.

Verse 69

पिशुनाय न पापाय नाशिष्यायाहिताय च । कथनीयमिदं पुण्यं नाव्रताय कथंचन

Giáo huấn công đức này không nên nói cho kẻ gièm pha, kẻ tội lỗi, kẻ không phải đệ tử mà ôm lòng bất thiện; và tuyệt đối không nên nói cho người không giữ giới nguyện (vô vrata).

Verse 70

स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं धन्यं वेदेन संमितम् । रहस्यमृषिभिः प्रोक्तं शृणुयाद्योऽनसूयकः

Giáo pháp này dẫn về cõi trời, ban danh tiếng, tăng thọ mạng và đem điều cát tường—được cân định theo Veda. Đây là bí mật do các ṛṣi tuyên thuyết; người không ganh ghét (an-asūyaka) nên lắng nghe.

Verse 71

यश्चैनं श्रावयेन्मर्त्यः पृथो र्वैन्यस्य संभवम् । ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्वा न स शोचेत्कृताऽकृते

Phàm người nào khiến cho câu chuyện về sự giáng sinh của Pṛthu Vainya được tụng đọc—sau khi đảnh lễ các Brāhmaṇa—thì người ấy không còn sầu muộn vì điều đã làm hay điều chưa làm.

Verse 72

गोप्ता धर्मस्य राजाऽसौ बभौ चात्रिसमप्रभः । अत्रिवंशसमुत्पन्नो ह्यंगो नाम प्रजापतिः

Vị vua ấy trở thành bậc hộ trì Dharma, rực sáng như Atri. Từ dòng dõi Atri đã xuất hiện Prajāpati mang danh Aṅga.

Verse 73

तस्य पुत्रोऽभवेद्वेनो नात्यर्थं धार्मिकस्तथा । जातो मृत्युसुतायां वै सुनीथायां प्रजापतिः

Con trai của ông là Vena, vốn chẳng phải người đặc biệt chính trực. Vị Prajāpati ấy sinh từ Sunīthā, ái nữ của Mṛtyu (Thần Chết).

Verse 74

समातामह दोषेण तेन कालात्मकाननः । स धर्मं पृष्ठतः कृत्वा पापबुद्धिरजायत

Vì lỗi nghiệp thừa hưởng từ ngoại tổ, dung mạo ông mang sắc thái của Tử Thần–Thời Gian. Quay lưng với dharma, ông sinh khởi tâm ý tội lỗi.

Verse 75

स्थितिमुत्थापयामास धर्मोपेतां सनातनीम् । वेदशास्त्राण्यतिक्रम्य ह्यधर्म निरतोऽभवत्

Ông đảo lộn trật tự cổ xưa vốn thấm nhuần dharma. Vượt phạm Veda và các śāstra, ông chuyên tâm theo đuổi adharma.

Verse 76

निःस्वाध्यायवषट्काराः प्रजास्तस्मिन्प्रशासति । डिंडिमं घोषयामास स राजा विषये स्वके

Khi ông cai trị, dân chúng bị bỏ mặc không còn học Veda, cũng chẳng còn tiếng hô “vaṣaṭ” trong tế lễ. Vị vua ấy cho đánh trống rao truyền khắp cõi nước mình.

Verse 77

न दातव्यं न यष्टव्यं मयि राज्यं प्रशासति । आसीत्प्रतिज्ञा क्रूरेयं विनाशे प्रत्युपस्थिते

“Khi ta cai trị vương quốc, chớ bố thí, chớ cử hành tế lễ”—đó là lời thệ nguyện tàn bạo, được lập ra khi sự diệt vong đã kề cận.

Verse 78

अहमीड्यश्च पूज्यश्च सर्वयज्ञैर्द्विजोत्तमैः । मयि यज्ञा विधातव्या मयि होतव्यमित्यपि

“Chỉ riêng ta đáng được ca tụng và thờ phụng bởi những bậc nhị sinh tối thượng qua mọi lễ tế; các tế lễ phải được thiết lập vì ta, và các phẩm vật hiến cúng cũng phải dâng về ta”—hắn còn tuyên bố như thế.

Verse 79

तमतिक्रांतमर्यादं प्रजापीडनतत्परम् । ऊचुर्महर्षयः क्रुद्धा मरीचिप्रमुखास्तदा

Bấy giờ các đại hiền triết—phẫn nộ—đứng đầu là Marīci, đã lên tiếng với hắn, kẻ đã vượt mọi khuôn phép và chỉ chăm chăm hành hạ muôn dân.

Verse 80

माऽधर्मं वेन कार्षीस्त्वं नैष धर्मः सनातनः । अत्रेर्वंशे प्रसूतोऽसि प्रजापतिरसंशयम्

“Chớ làm điều adharma, hỡi Vena—đó chẳng phải là sanātana-dharma. Ngươi sinh trong dòng Atri; không nghi ngờ gì, ngươi là một Prajāpati.”

Verse 81

पालयिष्ये प्रजाश्चेति पूर्वं ते समयः कृतः । तांस्तथावादिनः सर्वान्ब्रह्मर्षीनब्रवीत्तदा

“Ta sẽ bảo hộ thần dân”—đó là lời giao ước trước kia ngươi đã lập. Rồi hắn nói với tất cả các Brahmarṣi đã khuyên như vậy.

Verse 82

वेनः प्रहस्य दुर्बुद्धिरिदं वचनकोविदः । स्रष्टा धर्मस्य कश्चान्यः श्रोतव्यं कस्य वा मया

Vena—tuy ngu muội nhưng khéo lời—cười nhạt mà nói: “Còn ai khác là kẻ đặt ra dharma? Và ta phải nghe ai đây?”

Verse 83

वीर्यश्रुततपःसत्यैर्मयान्यः कः समो भुवि । मदात्मानो न नूनं मां यूयं जानीथ तत्त्वतः

Bởi dũng lực, học vấn, khổ hạnh và chân thật—trên cõi đất này ai sánh bằng ta? Quả thật các ngươi chưa biết ta đúng theo chân tánh, vì tâm các ngươi chẳng đồng với tâm ta.

Verse 84

प्रभवं सर्वलोकानां धर्माणां च विशेषतः । इत्थं देहेन पृथिवीं भावेन यजनेन च

Ta là nguồn gốc của muôn thế giới, và đặc biệt là của các pháp (dharma). Vì thế, bằng chính thân ta, bằng ý chí ta, và bằng sự thờ phụng, ta nâng đỡ cõi đất này.

Verse 85

सृजेयं च ग्रसेयं च नात्र कार्या विचारणा । यदा न शक्यते स्तंभान्मत्तश्चैव विमोहितः

Ta có thể sáng tạo và cũng có thể nuốt chửng—ở đây chẳng cần bàn luận. Khi không ai có thể ngăn cản hay chế ngự ta, ta liền say men quyền lực và mê muội hoàn toàn.

Verse 86

अनुनेतुं नृपो वेनस्तत्र क्रुद्धा महर्षयः । आथर्वणेन मंत्रेण हत्वा तं ते महाबलम्

Bấy giờ các đại hiền triết, nổi giận (với ông), tìm cách khuyên Vua Vena trở lại lẽ phải; rồi bằng thần chú thuộc Atharva, họ đánh gục bậc dũng lực ấy.

Verse 87

ततोऽस्य वामबाहुं ते ममंथुर्भृशकोपिताः । तस्माच्च मथ्यमानाद्वै जज्ञे पूर्वमिति श्रुतिः

Rồi trong cơn phẫn nộ dữ dội, họ khuấy đảo cánh tay trái của ông; và theo truyền thống được nghe kể, từ sự khuấy ấy đã sinh ra trước tiên một hữu thể.

Verse 88

ह्रस्वोऽतिमात्रः पुरुषः कृष्णश्चापि तदा प्रिये । स भीतः प्राञ्जलिश्चैव तस्थिवान्संमुखे प्रिये

Bấy giờ, hỡi người yêu dấu, một người đàn ông hiện ra—thấp bé, hình dạng dị thường quá mức, và da đen. Vì sợ hãi, ông đứng chắp tay, đối diện trước họ.

Verse 89

तमात्तं विह्वलं दृष्ट्वा निषीदेत्यब्रुवन्किल । निषादो वंशकर्ता वै तेनाभूत्पृथुविक्रमः

Thấy ông run rẩy vì khiếp sợ, họ bảo: “Hãy ngồi xuống,” như lời truyền lại. Vì thế ông được gọi là Niṣāda, người lập nên một dòng tộc; và từ dòng ấy phát sinh Pṛthu dũng mãnh.

Verse 90

धीवरानसृजच्चापि वेनपापसमुद्भवान् । ये चान्ये विन्ध्यनिलयास्तथा वै तुंबराः खसाः

Ngài cũng sinh ra dân chài (Dhīvara), phát xuất từ tội lỗi của Vena; và còn các tộc người khác nữa—những kẻ cư trú vùng Vindhya, cùng các Tumbara và Khasa.

Verse 91

अधर्मे रुचयश्चापि वर्द्धिता वेनपापजाः । पुनर्महर्षयस्तेथ पाणिं वेनस्य दक्षिणम्

Và khuynh hướng nghiêng về phi pháp cũng gia tăng, do tội lỗi của Vena mà sinh. Rồi các đại hiền thánh ở đó lại hướng đến bàn tay phải của Vena.

Verse 92

अरणीमिव संरब्धा ममंथुर्जात मन्यवः । पृथुस्तस्मात्समुत्पन्नः कराज्ज्वलनसंनिभः

Như người xoay cây arani để nhóm lửa, họ xoay mạnh với nhiệt tâm, cơn giận bừng dậy. Từ đó, Pṛthu xuất hiện—rực như ngọn lửa—từ bàn tay.

Verse 93

पृथोः करतलाच्चापि यस्माजातस्ततः पृथुः । दीप्यमानश्च वपुषा साक्षादग्निरिव ज्वलन्

Vì Ngài sinh từ lòng bàn tay (karatala) nên được gọi là Pṛthu; thân Ngài rực sáng, bừng cháy như chính thần Agni.

Verse 94

धनुराजगवं गृह्य शरांश्चाशीविषोपमान् । खङ्गं च रक्षन्रक्षार्थं कवचं च महाप्रभम्

Ngài cầm cung Ājagava và những mũi tên như rắn độc; lại mang kiếm để hộ thân, và khoác áo giáp rực rỡ, tỏa đại quang minh.

Verse 95

तस्मिञ्जातेऽथ भूतानि संप्रहृष्टानि सर्वशः । संबभूवुर्महादेवि वेनश्च त्रिदिवं गतः

Khi Ngài ra đời, ôi Mahādevī, muôn loài khắp nơi đều hân hoan; và Vena cũng rời đi, lên cõi trời.

Verse 96

ततो नद्यः समुद्राश्च रत्नान्यादाय सर्वशः । अभिषेकाय ते सर्वे राजानमुपतस्थिरे

Rồi các dòng sông và biển cả, mang châu báu từ khắp bốn phương, đều đến để dự lễ quán đảnh (abhiṣeka) tôn vương.

Verse 97

पितामहश्च भगवानृषिभिश्च सहामरैः । स्थावराणि च भूतानि जंगमानि च सर्वशः

Đấng Pitāmaha (Brahmā) chí tôn cũng đến, cùng các bậc hiền thánh và chư thiên; và mọi loài hữu tình—cả bất động lẫn động—đều tụ hội từ khắp nơi.

Verse 98

समागम्य तदा वैन्यमभ्यषिंचन्नराधि पम् । सोऽभिषिक्तो महातेजा देवैरंगिरसादिभिः

Bấy giờ họ hội tụ lại và làm lễ quán đảnh (abhiṣeka) cho Vainya làm bậc chúa tể của loài người. Được thánh lễ gia trì, vị đại uy quang ấy được chư thiên—đứng đầu là Aṅgiras cùng các vị khác—tôn lập.

Verse 99

अधिराज्ये महाभागः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् । पित्रा न रंजिताश्चास्य प्रजा वैन्येन रंजिताः

Trong ngôi chí tôn, Pṛthu Vainya—bậc hữu phúc và dũng mãnh—rạng ngời uy lực. Những thần dân mà cha ngài chưa từng làm cho vui lòng, dưới Vainya liền thật sự hoan hỷ và mãn nguyện.

Verse 100

ततो राजेति नामास्य अनुरागादजायत । आपः स्तस्तंभिरे चास्य समुद्रमभियास्यतः

Rồi do lòng mến kính, danh xưng “Rājā” (Vua) đã sinh khởi nơi ngài. Và khi ngài tiến về phía đại dương, chính các dòng nước cũng đứng lặng trước mặt ngài.

Verse 101

पर्वताश्चापि शीर्यंते ध्वजसंगोऽपि नाऽभवत् । अकृष्टपच्या पृथिवी सिध्यंत्यन्नानि चिंतया । सर्वकामदुघा गावः पुटकेपुटके मधु

Ngay cả núi non cũng nhường bước mà vụn vỡ; đến cả lá cờ của ngài cũng không gặp chướng ngại. Đất mẹ trở nên “không cày mà vẫn trổ quả”: lương thực có được chỉ bằng ý niệm. Bò trở thành kẻ ban mọi điều mong cầu, và mật ngọt hiện hữu trong từng chiếc bình nhỏ.

Verse 102

तस्मिन्नेव तदा काले पुन र्जज्ञेऽथ मागधः । सामगेषु च गायत्सु स्रुग्भांडाद्वैश्वदेविकात्

Ngay chính lúc ấy, Māgadha lại tái sinh; khi các vị tụng ca Sāma đang cất tiếng, ngài hiện ra từ chiếc muôi-bình (sruk-bhāṇḍa) dùng trong lễ cúng Vaiśvadeva.

Verse 103

सामगेषु समुत्पन्नस्तस्मान्मगध उच्यते । ऐंद्रेण हविषा चापि हविः पृक्तं बृहस्पतिः

Vì ông phát sinh giữa những người tụng ca Sāma, nên được gọi là “Magadha”. Và Bṛhaspati cũng đã hòa trộn lễ vật cúng (havis) với phần dâng hiến dành cho Indra.

Verse 104

यदा जुहाव चेंद्राय ततस्ततो व्यजायत । प्रमादस्तत्र संजज्ञे प्रायश्चित्तं च कर्मसु

Khi ông rưới lễ vật vào lửa để dâng Indra, từ hành vi ấy phát sinh một sự sơ suất; vì thế, trong các nghi lễ, prāyaścitta—những pháp sám hối, chuộc lỗi—đã được thiết lập.

Verse 105

शेषहव्येन यत्पृक्तमभिभूतं गुरोर्हविः । अधरोत्तरस्वारेण जज्ञे तद्वर्णवैकृतम्

Khi lễ vật của vị đạo sư bị lấn át sau khi hòa lẫn với phần lễ vật còn dư, liền phát sinh sự biến dạng của âm thanh—do các giọng trầm và bổng—khiến âm tiết và hình thái ngữ âm bị đổi khác.

Verse 106

यज्ञस्तस्यां समभवद्ब्राह्मण्यां क्षत्रयोनितः । ततः पूर्वेण साधर्म्यात्तुल्यधर्माः प्रकीर्त्तिताः

Trong dòng dõi Bà-la-môn ấy đã xuất hiện Yajña, tuy sinh từ gốc Kṣatriya. Và do mối thân thuộc từ thuở trước cùng bản tính tương đồng, họ được tuyên xưng là có những bổn phận tương tự nhau.

Verse 107

मध्यमो ह्येष तत्त्वस्य धर्मः क्षत्रोपजीवनम् । रथनागाश्वचरितं जघन्यं च चिकित्सितम्

Người ta nói đây là bổn phận bậc trung theo nguyên lý: mưu sinh theo lối Kṣatriya—gắn với chiến xa, voi và ngựa; còn nghề thấp nhất được kể là hành nghề y, chữa trị bệnh tật.

Verse 108

पृथोः कथार्थं तौ तत्र समा हूतौ महर्षिभिः । तावूचुर्मुनयः सर्वे स्तूयतामिति पार्थिवः

Để thuật lại công hạnh của Pṛthu, hai vị ấy đã được các đại hiền triệu thỉnh đến đó cùng một lúc; và hết thảy các bậc ẩn sĩ đều nói: “Hãy tán dương đức vua.”

Verse 109

कर्मभिश्चानुरूपो हि यतोयं पृथिवीपतिः । तानूचतुस्तदा सर्वानृषींश्च सूतमागधौ

“Vì bậc chúa tể của địa cầu này quả thật tương xứng với nghiệp hạnh của mình.” Nói vậy, khi ấy Sūta và Māgadha đã thưa cùng tất cả các bậc hiền triết.

Verse 110

आवां देवानृषींश्चैव प्रीणयाव स्वकर्मभिः । न चास्य विद्वो वै कर्म न तथा लक्षणं यश

“Bằng bổn phận của chính mình, chúng tôi làm đẹp lòng cả chư thiên lẫn các bậc hiền thánh. Nhưng chúng tôi chưa biết trọn vẹn công hạnh của ngài, cũng chưa rõ tương xứng các tướng lành và danh tiếng của ngài.”

Verse 111

स्तोत्रं येनास्य संकुर्वो राज्ञस्तेजस्विनो द्विजाः । ऋषिभिस्तौ नियुक्तौ तु भविष्यैः स्तूयतामिति

“Hỡi các bậc nhị sinh, chúng tôi sẽ kết thành bài tán tụng nào để ca ngợi đức vua rạng ngời này?” Vì thế, hai vị ấy được các hiền thánh giao phó, dặn rằng: “Hãy tán dương ngài cho các đời mai sau.”

Verse 112

यानि कर्माणि कृतवान्पृथुः पश्चान्महाबलः । तानि गीतानि बद्धानि स्तुवद्भिः सूतमागधैः

Bất cứ công hạnh nào mà Pṛthu, bậc đại lực, đã thực hiện về sau—những công hạnh ấy được các Sūta và Māgadha đang tán tụng cất lên thành khúc ca và kết lại thành vần kệ trang nghiêm.

Verse 113

ततः श्रुतार्थः सुप्रीतः पृथुः प्रादात्प्रजेश्वरः । अनूपदेशं सूताय मागधान्मागधाय च

Bấy giờ, vua Pṛthu—chúa tể của muôn dân—nghe lời họ nói, lòng vô cùng hoan hỷ, liền ban cho Sūta một miền đất thích hợp, và cũng ban cho Māgadha vùng đất Māgadha của người Māgadha.

Verse 114

तदादि पृथिवीपालाः स्तूयन्ते सूतमागधैः । आशीर्वादैः प्रशंस्यंते सूतमागधबंदिभिः

Từ đó về sau, các bậc hộ trì địa cầu (các vua) được Sūta và Māgadha ca tụng; lại được tán dương bằng những lời chúc phúc bởi Sūta, Māgadha và các thi nhân nơi triều đình.

Verse 115

तं दृष्ट्वा परमं प्रीताः प्रजा ऊचुर्महर्षयः । एष वो वृत्तिदो वैन्यो विहितोऽथ नराधिपः

Thấy Ngài, dân chúng tràn đầy hoan hỷ tối thượng, liền thưa với các đại hiền: “Vị quân vương này, Vainya—hậu duệ của Vena—nay đã được chỉ định làm đấng ban cho các ngài sinh kế và sự nuôi dưỡng.”

Verse 116

ततो वैन्यं महाभागं प्रजाः समभिदुद्रुवुः । त्वं नो वृत्तिविधातेति महर्षिवचनात्तथा

Rồi dân chúng ùa đến bên Vainya phúc đức; theo lời các hiền thánh, họ khẩn cầu: “Chính Ngài nay phải sắp đặt sinh kế và phúc lợi cho chúng con.”

Verse 117

सोऽभीहितः प्रजाभिस्तु प्रजाहितचिकीर्षया । धनुर्गृहीत्वा बाणांश्च वसुधामार्दयद्बली

Được dân chúng thỉnh cầu như vậy, vì muốn mưu lợi ích cho họ, bậc dũng lực ấy cầm cung và tên, bắt đầu ép phục và chế ngự Địa Mẫu (Vasudhā).

Verse 118

ततो वैन्यभयत्रस्ता गौर्भूत्वा प्राद्रवन्मही । तां धेनुं पृथुरादाय द्रवन्तीमन्वधावत

Bấy giờ, vì kinh sợ Vainya, Địa Mẫu hóa thành một con bò và chạy trốn. Vua Pṛthu nắm lấy con bò ấy và đuổi theo khi nàng đang lao đi.

Verse 119

सा लोकान्ब्रह्मलोकादीन्गत्वा वैन्यभयात्तदा । ददर्श चाग्रतो वैन्यं कार्मुकोद्यतपाणिनम्

Vì sợ Vainya, nàng đi qua các cõi, bắt đầu từ Brahmaloka. Nhưng ngay trước mặt, nàng vẫn thấy Vainya, tay giương lên, cung đã sẵn sàng.

Verse 120

ज्वलद्भिर्विशिखैस्तीक्ष्णैर्दीप्ततेजःसमन्वितैः । महायोगं महात्मानं दुर्द्धर्षममरैरपि

Ngài thật đáng sợ: những mũi tên sắc bén bừng cháy, rực rỡ hào quang lửa. Bậc đại hồn, bậc thông đạt đại-yoga, khó ai chống nổi, dẫu là chư thiên.

Verse 121

अलभंती तु सा त्राणं वैन्यमेवाभ्यपद्यत । कृतांजलिपुटा देवी पूज्या लोकैस्त्रिभिस्सदा

Không tìm được nơi nương tựa, nàng liền cầu hộ trì nơi chính Vainya. Nữ thần Địa Mẫu chắp tay cung kính, muôn đời xứng đáng được ba cõi tôn thờ.

Verse 122

उवाच चैनं नाधर्म्यं स्त्रीवधं परिपश्यसि । कथं धारयिता चासि प्रजा राजन्मया विना

Nàng nói với ngài: “Ngài chẳng thấy sao, giết một người nữ là điều phi pháp? Tâu Đại vương, không có thiếp thì ngài lấy gì mà nâng đỡ, nuôi dưỡng muôn dân?”

Verse 123

मयि लोकाः स्थिता राजन्मयेदं धार्यते जगत् । मदृते तु विनश्येयुः प्रजाः पार्थिव विद्धि तत्

Muôn tâu Đại vương, các thế giới nương tựa nơi ta; nhờ ta mà vũ trụ này được nâng đỡ. Nếu không có ta, hỡi bậc quân vương, muôn loài sẽ diệt vong—xin hãy biết đó là chân thật.

Verse 124

स मां नार्हसि हंतुं वै श्रेयश्चेत्त्वं चिकीर्षसि । प्रजानां पृथिवीपाल शृणुष्वेदं वचो मम

Vì thế, nếu bệ hạ thật lòng cầu điều thiện lành, xin chớ giết tôi. Hỡi bậc hộ trì sơn hà, người che chở muôn dân, xin hãy lắng nghe lời tôi nói.

Verse 125

उपायतः समारब्धाः सर्वे सिध्यंत्युपक्रमाः । हत्वा मां त्वं न शक्तो वै प्रजाः पालयितुं नृप

Mọi việc khởi sự bằng phương tiện đúng đắn đều thành tựu trọn vẹn. Nhưng nếu bệ hạ giết tôi, hỡi đức vua, bệ hạ sẽ chẳng thể thật sự bảo hộ thần dân.

Verse 126

अनुकूला भविष्यामि त्यज कोपं महाद्युते । अवध्याश्च स्त्रियः प्राहुस्तिर्यग्योनिगता अपि

Tôi sẽ trở nên thuận trợ cho bệ hạ—xin hãy buông bỏ cơn giận, hỡi bậc rực rỡ oai quang. Vì người ta nói rằng phụ nữ không nên bị sát hại, dẫu sinh trong loài súc sinh.

Verse 127

एकस्मिन्निधनं प्राप्ते पापिष्ठे क्रूरकर्मणि । बहूनां भवति क्षेमस्तत्र पुण्यप्रदो वधः । सत्येवं पृथिवीपाल धर्म्मं मा त्यक्तुमर्हसि

Khi cái chết đến với một kẻ độc ác nhất, tội lỗi nặng nề, hành vi tàn bạo, thì nhiều người được an ổn; trong trường hợp ấy, sự trừng phạt ấy trở thành điều ban phước đức. Vì vậy, hỡi bậc hộ trì sơn hà, đã là sự thật như thế, xin chớ lìa bỏ Dharma (Chánh pháp).

Verse 128

एवंविधं तु तद्वाक्यं श्रुत्वा राजा महाबलः । क्रोधं निगृह्य धर्मात्मा वसुधामिदमब्रवीत्

Nghe những lời đó, vị vua hùng mạnh và đức độ đã kìm nén cơn giận và nói với Vasudhā như sau.

Verse 129

एकस्यार्थे च यो हन्यादात्मनो वा परस्य वा । एकं वापि बहून्वापि कामतश्चास्ति पातकम्

Bất cứ ai giết hại vì lợi ích của một người—dù cho chính mình hay cho người khác—dù giết một hay nhiều người, đều phạm tội nếu hành động đó xuất phát từ dục vọng.

Verse 130

यस्मिंस्तु निधनं प्राप्ता एधन्ते बहवः सुखम् । तस्मिन्हते च भूयो हि पातकं नास्ति तस्य वै

Nhưng khi cái chết của một người mang lại hạnh phúc và thịnh vượng cho nhiều người, thì việc tiêu diệt kẻ đó quả thực không có tội.

Verse 131

सोऽहं प्रजानिमित्तं त्वां हनिष्यामि वसुन्धरे । यदि मे वचनं नाद्य करिष्यसि जगद्धितम्

Vì vậy, hỡi Vasundharā, vì lợi ích của muôn dân, ta sẽ giết ngươi nếu hôm nay ngươi không thực hiện lời ta dạy vì sự tốt đẹp của thế gian.

Verse 132

त्वां निहत्याद्य बाणेन मच्छासनपराङ्मुखीम् । आत्मानं पृथुकृत्वेह प्रजा धारयितास्म्यहम्

Hôm nay, sau khi hạ gục ngươi bằng mũi tên của ta—vì ngươi đã quay lưng lại với mệnh lệnh của ta—ta sẽ tự mình mở rộng bản thân và che chở cho muôn dân.

Verse 133

सा त्वं वचनमास्थाय मम धर्मभृतांवरे । सञ्जीवय प्रजा नित्यं शक्ता ह्यसि न संशयः

Vì vậy, hỡi bậc tối thượng trong hàng người gìn giữ Dharma, hãy thuận theo lời ta và luôn luôn làm cho muôn dân được hồi sinh, được nâng đỡ; ngươi có thể làm được—điều ấy không chút nghi ngờ.

Verse 134

दुहितृत्वं हि मे गच्छ एवमेतन्महच्छरम् । नियच्छे त्वद्वधार्थं च प्रयुक्तं घोरदर्शनम् । प्रत्युवाच ततो वैन्यमेवमुक्ता महासती

“Hãy trở thành như con gái của ta—thì cứ như vậy.” Rồi ta sẽ ngăn lại mũi tên lớn, ghê rợn khi nhìn, đã phóng ra để giết ngươi. Được nói như thế, vị hiền phụ đại đức liền đáp lời Vainya (nhà vua).

Verse 135

सर्वमेतदहं राजन्विधास्यामि न संशयः । वत्सं तु मम संयुक्ष्व क्षरेयं येन वत्सला

“Tâu Đại vương, thần sẽ sắp đặt trọn vẹn mọi điều ấy—không chút nghi ngờ. Nhưng trước hết, xin hãy cho buộc vào thần một con bê; rồi thần sẽ cho dòng sữa tuôn ra, như bò mẹ âu yếm con mình.”

Verse 136

समां च कुरु सर्वत्र मां त्वं सर्वभृतां वर । यथा विस्यन्दमानाहं क्षीरं सर्वत्र भावये

“Hỡi bậc tối thượng trong hàng người nuôi dưỡng muôn loài, xin hãy làm cho thân ta được bằng phẳng khắp nơi, để khi ta tuôn chảy, sữa của ta có mặt ở mọi chốn.”

Verse 137

ईश्वर उवाच । तत उत्सारयामास शिलाजालानि सर्वशः । धनुष्कोट्या ततो वैन्यस्तेन शैला विवर्द्धिताः

Īśvara phán: “Bấy giờ Vainya xua đuổi những khối đá khắp bốn phía; rồi dùng đầu cung mà tác động lên chúng—do đó các núi non được nắn tạo và vươn cao.”

Verse 138

मन्वतरेष्वतीतेषु चैवमासीद्वसुन्धरा । स्वभावेनाभवत्तस्याः समानि विषमाणि च

Trong các Manvantara đã trôi qua, quả thật Trái Đất cũng như vậy: do tự tánh của mình, nàng có cả những dải đất bằng phẳng lẫn những vùng gồ ghề không đều.

Verse 139

न हि पूर्वनिसर्गे वै विषमं पृथिवीतलम् । प्रविभागः पुराणां च ग्रामाणां चाथ विद्यते

Vì trong buổi tạo thành thuở ban sơ, mặt đất không hề gồ ghề; và khi ấy cũng chưa có sự phân định ranh giới của thành thị và thôn làng.

Verse 140

न सस्यानि न गोरक्षं न कृषिर्न वणिक्पथः

Không có mùa màng, không có việc bảo hộ đàn bò, không có nông nghiệp, và cũng không có các lộ trình thương mại.

Verse 141

चाक्षुषस्यांतरे पूर्वमासीदेतत्पुरा किल । वैवस्वतेऽन्तरे चास्मिन्सर्वस्यैतस्य संभवः । समत्वं यत्रयत्रासीद्भूमेः कस्मिंश्चिदेव हि

Trong thời đại trước, thuộc Manvantara của Cākṣuṣa, người xưa truyền nhớ rằng cũng như thế. Nhưng trong Manvantara Vaivasvata này, mọi thiết chế ấy mới phát sinh. Hễ nơi nào đất bằng phẳng, chính nơi ấy con người đến cư trú.

Verse 142

तत्रतत्र प्रजास्ता वै निवसन्ति स्म सर्वदा । आहारः फलमूलं तु प्रजानामभवत्किल

Tại những nơi ấy, dân chúng quả thật cư ngụ luôn luôn; và lương thực của các loài hữu tình, người ta nói, chỉ là trái cây và rễ củ.

Verse 143

कृच्छ्रेणैव तदा तासामित्येवमनुशुश्रुम । वैन्यात्प्रभृतिलोकेऽस्मिन्सर्वस्यैतस्य संभवः

Như vậy, chúng ta đã được nghe rằng ngay khi ấy, kế sinh nhai của họ cũng đầy gian khó. Từ Vainya (vua Pṛthu) trở đi, trong cõi đời này mới phát sinh nguồn gốc của tất cả những phương cách mưu sinh có trật tự ấy.

Verse 144

संकल्पयित्वा वत्सं तु चाक्षुषं मनुमीश्वरम् । पृथुर्दुदोह सस्यानि स्वहस्ते पृथिवीं ततः

Sau khi định lập Cākṣuṣa Manu, bậc Chúa tể, làm con bê, Pṛthu liền dùng chính tay mình làm vật chứa mà ‘vắt sữa’ từ Đất Mẹ, khiến mùa màng tuôn hiện.

Verse 145

सस्यानि तेन दुग्धा वै वेन्येनेयं वसुन्धरा । मनुं वै चाक्षुषं कृत्वा वत्सं पात्रे च भूमये

Chính bởi Vainya (vua Pṛthu), Đất Mẹ—đấng nâng đỡ—đã thật sự được ‘vắt sữa’ thành mùa màng. Lấy Cākṣuṣa Manu làm con bê, và lấy chính địa cầu làm vật chứa, ngài rút ra hạt ngũ cốc để nuôi dưỡng thế gian.

Verse 146

तेनान्नेन तदा ता वै वर्त्तयन्ते सदा प्रजाः । ऋषिभिः श्रूयते चापि पुनर्दुग्धा वसुन्धरा

Nhờ chính lương thực ấy, muôn loài khi bấy giờ—và mãi về sau—đều được nuôi dưỡng. Lại cũng được nghe từ các bậc Ṛṣi rằng Đất Mẹ đã nhiều lần được ‘vắt sữa’, vì lợi ích của những bậc loài khác nhau.

Verse 147

वत्सः सोमस्ततस्तेषां दोग्धा चापि बृहस्पतिः । पात्रमासन्हि च्छन्दांसि गायत्र्यादीनि सर्वशः

Bấy giờ, đối với họ, Soma trở thành con bê, và Bṛhaspati chính là người vắt sữa. Còn các vật chứa là những nhịp điệu Veda—Gāyatrī và các thể khác muôn dạng—nhờ đó tinh túy được rút ra.

Verse 148

क्षीरमासीत्तदा तेषां तपो ब्रह्म च शाश्वतम् । पुनस्ततो देवगणैः पुरंदरपुरोगमैः

Bấy giờ, đối với họ, sản vật là sữa—tapas và brahman (năng lực tâm linh và tri thức thánh) hằng cửu. Rồi lại nữa, về sau, bởi các đoàn chư thiên do Purandara (Indra) dẫn đầu…

Verse 149

सौवर्णं पात्रमादाय दुग्धेयं श्रूयते मही । वत्सस्तु मघवा चासीद्दोग्धा च सविताऽभवत्

Cầm lấy một bình vàng, người ta nói rằng Đất Mẹ (Mahī) lại được vắt sữa lần nữa. Maghavān (Indra) làm bê con, còn Savitṛ (Mặt Trời với tư cách Đấng Thúc Đẩy) làm người vắt sữa.

Verse 150

क्षीरमूर्जामधु प्रोक्तं वर्तंते तेन देवताः । पितृभिः श्रूयते चापि पुनर्दुग्धा वसुन्धरा

Sữa ấy được tuyên xưng là ‘ūrjā’ và ‘madhu’—sinh lực và vị ngọt—nhờ đó chư thiên được nuôi dưỡng. Và cũng nghe từ các Pitṛ (tổ tiên) rằng một lần nữa Đất Mẹ lại được vắt sữa.

Verse 151

राजतं पात्रमादाय स्वधा त्वक्षय्यतृप्तये । वैवस्वतो यमस्त्वासीत्तेषां वत्सः प्रतापवान्

Cầm lấy một bình bạc, để được thỏa mãn vô tận nhờ svadhā. Vaivasvata Yama (Diêm Vương) trở thành bê con đầy uy lực của họ.

Verse 152

अंतकश्चाभवद्दोग्धा पितृणां भगवा न्प्रभुः । असुरैः श्रूयते चापि पुनर्दुग्धा वसुन्धरा

Và Antaka trở thành người vắt sữa cho các Pitṛ—vị chúa tể cát tường. Cũng nghe trong hàng Asura rằng, một lần nữa, Đất Mẹ lại được vắt sữa mới.

Verse 153

आयसं पात्रमादाय बलमाधाय सर्वशः । विरोचनस्तु प्राह्लादिस्तेषां वत्सः प्रतापवान्

Cầm lấy một bình sắt, gom sức lực khắp mọi bề, Virocana—con của Prahlāda—trở thành “bê con” hùng mãnh của họ.

Verse 154

ऋत्विग्द्विमूर्द्धा दैत्यानां दोग्धा तु दितिनन्दनः । मायाक्षीरं दुदोहासौ दैत्यानां तृप्तिकारकम्

Đối với các Daitya, vị tế sư (ṛtvik) là Dvimūrdhā, còn người vắt sữa là con của Diti. Người ấy vắt ra “sữa huyễn” (māyā-kṣīra), khiến các Daitya được thỏa mãn.

Verse 155

तेनैते माययाऽद्यापि सर्वे मायाविदोऽसुराः । वर्त्तयंति महावीर्यास्तदेतेषां परं बलम्

Nhờ quyền lực ấy, cho đến hôm nay, mọi Asura tinh thông huyễn thuật vẫn tiếp tục tự nuôi sống mình; dũng lực lớn lao, họ sống nhờ đó—ấy chính là sức mạnh tối thượng của họ.

Verse 156

नागैश्च श्रूयते दुग्धा वत्सं कृत्वा तु तक्षकम् । अलाबुपात्रमादाय विषं क्षीरं तदा महत्

Nghe rằng các Nāga cũng đã vắt sữa từ Đất—lấy Takṣaka làm bê; cầm một bình bầu, khi ấy họ vắt ra thứ “sữa” lớn lao mang hình tướng độc dược.

Verse 157

तेषां वै वासुकिर्दोग्धा काद्रवेयो महायशाः । नागानां वै महादेवि सर्पाणां चैव सर्वशः

Đối với họ, Vāsuki lẫy lừng—con của Kadrū—là người vắt sữa, ôi Đại Nữ Thần; cho các Nāga và cho hết thảy loài rắn.

Verse 158

तेन वै वर्त्तयन्त्युग्रा महाकाया विषोल्बणाः । तदाहारास्तदाचारास्तद्वीर्यास्तदपाश्रयाः

Chỉ nhờ chính điều ấy mà những loài hung dữ, thân hình khổng lồ, đầy độc tố kia được duy trì—lấy đó làm thức ăn, lấy đó làm nếp sống, rút sức lực từ đó, và nương tựa nơi đó làm chỗ nâng đỡ.

Verse 159

आमपात्रे पुनर्दुग्धा त्वंतर्द्धानमियं मही । वत्सं वैश्रवणं कृत्वा यक्षपुण्यजनैस्तथा

Lại nữa, Địa Mẫu này được vắt vào một bình đất chưa nung; dòng ‘sữa’ ấy là năng lực “ẩn mất/biến mất”. Họ lấy Vaiśravaṇa (Kubera) làm bê con, và chính các Yakṣa cùng các Puṇyajana cũng vắt sữa như vậy.

Verse 160

दोग्धा रजतनागस्तु चिन्तामणिचरस्तु यः । यक्षाधिपो महातेजा वशी ज्ञानी महातपाः

Người vắt sữa là “Xà Thần Bạc”, kẻ du hành giữa những bảo châu như ý (cintāmaṇi): chúa tể Yakṣa, rực rỡ đại quang, tự chế, minh triết, và tu khổ hạnh hùng mạnh.

Verse 161

तेन ते वर्त्तयं तीति यक्षा वसुभिरूर्जितैः । राक्षसैश्च पिशाचैश्च पुनर्दुग्धा वसुन्धरा

Nhờ điều ấy, các Yakṣa—được làm mạnh bởi của cải—duy trì sự sống. Và lại nữa, Địa Mẫu được vắt sữa bởi các Rākṣasa và cả các Piśāca.

Verse 162

ब्रह्मोपेन्द्रस्तु दोग्धा वै तेषामासीत्कुबेरतः । वत्सः सुमाली बलवान्क्षीरं रुधिरमेव च

Đối với họ, Brahmā và Upendra (Viṣṇu) quả thật là những vị vắt sữa—trong dòng bắt đầu từ Kubera; bê con là Sumālī hùng mạnh, và ‘sữa’ chính là máu.

Verse 163

कपालपात्रे निर्दुग्धा त्वंतर्द्धानं तु राक्षसैः । तेन क्षीरेण रक्षांसि वर्त्तयन्तीह सर्वशः

Sữa được vắt vào bát sọ; các Rākṣasa đã rút lấy “sự ẩn mất/biến hình” ấy. Nhờ thứ “sữa” đó, các Rākṣasa tự nuôi sống nơi đây bằng mọi cách.

Verse 164

पद्मपत्रेषु वै दुग्धा गंधर्वाप्सरसां गणैः । वत्सं चैत्ररथं कृत्वा शुचिगन्धान्मही तदा

Bấy giờ, Địa Mẫu được vắt vào những lá sen bởi đoàn Gandharva và Apsaras, lấy Caitraratha làm bê; và bà ban ra những hương thơm thanh khiết.

Verse 165

तेषां वत्सो रुचिस्त्वासीद्दोग्धा पुत्रो मुनेः शुभः । शैलैस्तु श्रूयते देवि पुनर्दुग्धा वसुंधरा

Đối với họ, Ruci là bê, và người con cát tường của vị hiền triết làm kẻ vắt sữa. Ôi Devī, lại nghe rằng Vasundharā (Địa Mẫu) được vắt thêm lần nữa—lần này vì lợi ích của núi non.

Verse 166

तदौषधीर्मूर्तिमती रत्नानि विविधानि च । वत्सस्तु हिमवांस्तेषां दोग्धा मेरुर्महागिरिः

Khi ấy, các dược thảo trở nên hữu hình, và nhiều loại châu báu cũng phát sinh. Đối với họ, Himavān là bê, còn Meru—ngọn đại sơn—là kẻ vắt sữa.

Verse 167

पात्रं शिलामयं ह्यासीत्तेन शैलाः प्रतिष्ठिताः । श्रूयते वृक्षवीरुद्भिः पुनर्दुग्धा वसुन्धरा

Bình chứa quả thật bằng đá; nhờ đó các núi được đặt vững. Lại nghe rằng Vasundharā (Địa Mẫu) được vắt thêm lần nữa—lần này qua cây cối và dây leo.

Verse 168

पालाशं पात्रमादाय च्छिन्नदग्धप्ररोहणम् । दोग्धा तु पुष्पितः शालः प्लक्षो वत्सो यशस्विनि । सर्वकामदुघा दोग्धा पृथिवी भूतभाविनी

Cầm lấy chiếc bình bằng gỗ palāśa—loài cây dù bị chặt hay đốt vẫn có thể nảy mầm trở lại—cây śāla đang trổ hoa trở thành kẻ vắt sữa, còn cây plakṣa làm bê con, hỡi bậc hiển vinh. Như vậy, Địa Mẫu, đấng sinh thành muôn loài, đã được vắt sữa như nguồn ban phát mọi điều ước nguyện.

Verse 169

सैषा धात्री विधात्री च धरणी च वसुन्धरा । दुग्धा हितार्थं लोकानां पृथुना इति नः श्रुतम्

Chính Nàng là Dhātrī và Vidhātrī, là Dharaṇī và Vasundharā. Chúng tôi từng nghe rằng Nàng đã được Pṛthu vắt sữa vì lợi ích an lành cho các thế giới.

Verse 170

चराचरस्य लोकस्य प्रतिष्ठा योनिरेव च । आसीदियं समुद्रांता मेदिनीति परिश्रुता

Nàng là nền tảng của thế giới hữu động và vô động, cũng chính là lòng mẹ của nó. Trái Đất này, được biển cả bao quanh, được truyền thống tôn xưng là Medinī.

Verse 171

मधुकैटभयोः पूर्वं मेदोमांसपरिप्लुता । वसुन्धारयते यस्माद्वसुधा तेन कीर्तिता

Trước khi (việc diệt trừ) Madhu và Kaiṭabha, Nàng từng bị ngập tràn bởi mỡ và thịt. Vì Nàng nâng mang “vasu” (châu báu và muôn loài), nên Nàng được tán dương là Vasudhā.

Verse 172

ततोऽभ्युपगमाद्राज्ञः पृथोर्वैन्यस्य धीमतः । दुहितृत्वमनुप्राप्ता पृथिवीत्युच्यते ततः

Rồi nhờ sự chấp nhận (và che chở) của vị vua hiền trí Pṛthu Vainya, Nàng đạt địa vị như một người con gái; vì thế Nàng được gọi là Pṛthivī.

Verse 173

प्रथिता प्रविभक्ता च शोभिता च वसुन्धरा । दुग्धा हि यत्नतो राज्ञा पत्तनाकरमालिनी

Nhờ vậy, Địa Mẫu (Vasundharā) trở nên lừng danh, được phân chia điều hòa và được tô điểm rực rỡ. Nhà vua, với nỗ lực có chủ ý, đã “vắt sữa” từ Mẹ—Đấng được kết vòng hoa bởi các thành thị và mỏ quặng.

Verse 174

एवं प्रभावो राजासीद्वैन्यः स नृपसत्तमः । ततः स रंजयामास धर्मेण पृथिवीं तदा

Đó chính là uy lực và sự vĩ đại của vua Vainya, bậc tối thượng trong hàng quân vương. Rồi vào lúc ấy, ngài làm cho Địa Mẫu hoan hỷ và trị vì nàng bằng Dharma (Chánh pháp).

Verse 175

ततो राजेति शब्दोऽथ पृथिव्यां रंजनादभूत् । स राज्यं प्राप्य वैन्यस्तु चिंतयामास पार्थिवः

Từ đó, trên thế gian, chính danh xưng “rājā” (vua) phát sinh từ hành vi làm cho dân chúng vui lòng, hoan hỷ. Và Vainya, khi đã đạt ngôi vương quyền, bèn suy tư sâu xa với tư cách một bậc quân vương.

Verse 176

पिता मम ह्यधर्मिष्ठो यज्ञाद्युच्छित्तिकारकः । कस्मिन्स्थाने गतश्चासौ ज्ञेयं स्थानं कथं मया

“Phụ thân ta vốn cực kỳ phi chánh, kẻ phá hoại các lễ tế (yajña) và những bổn phận thiêng liêng khác. Người đã đi về cõi nào? Ta phải làm sao biết được nơi chốn người đang ở?”

Verse 177

कथं तस्य क्रिया कार्या हतस्य ब्राह्मणैः किल । कथं गतिर्भवेत्तस्य यज्ञदानक्रियाबलात्

“Các nghi lễ tang tế (kriyā) cho người ấy phải làm thế nào, khi nghe nói người đã bị các brāhmaṇa sát hại? Và nhờ sức của tế lễ, bố thí và các nghi thức đúng pháp, làm sao có thể cải thiện con đường hậu vận của người?”

Verse 178

इत्येव चिंतया तस्य नारदोभ्याजगाम ह । तस्यैवमासनं दत्त्वा प्रणिपत्य च पृष्टवान्

Khi nhà vua đang chìm sâu trong suy tư như thế, hiền thánh Nārada đến. Vua dâng chỗ ngồi, cúi lạy, rồi kính cẩn thưa hỏi.

Verse 179

भगवन्सर्वलोकस्य जानासि त्वं शुभाशुभम् । पिता मम दुराचारो देवब्राह्मणनिंदकः

“Bạch Đấng Thánh, Ngài biết rõ mọi điều lành dữ của các cõi. Cha con vốn hạnh kiểm xấu, phỉ báng chư thiên và các bà-la-môn.”

Verse 180

स्वकर्मणा हतो विप्रैः परलोकमवाप्तवान् । कस्मिंस्थाने गतस्तातः श्वभ्रं वा स्वर्गमेव च

“Do sức nghiệp của chính mình, cha con bị các bà-la-môn giết và đã sang đời sau. Vậy cha con đi về đâu—rơi vào hố ghê sợ (địa ngục), hay được lên cõi trời?”

Verse 181

ततोऽब्रवीन्नारदस्तु ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा । शृणु राजन्महाबाहो यत्र तिष्ठति ते पिता

Bấy giờ Nārada, nhờ thiên nhãn mà thấy rõ, liền nói: “Hãy nghe đây, hỡi đại vương dũng mãnh—nơi cha ngươi hiện đang trú ngụ.”

Verse 182

अत्र देशो मरुर्नाम जलवृक्षविवर्जितः । तत्र देशे महारौद्रे जनकस्ते नरोत्तम

“Ở đây có một vùng gọi là Maru, không nước, không cây. Trong miền đất vô cùng ghê rợn ấy, hỡi bậc tối ưu trong loài người, cha ngươi hiện đang ở đó.”

Verse 183

म्लेच्छमध्ये समुत्पन्नो यक्ष्मी कुष्ठसमन्वितः । उच्छिष्टभोजी म्लेच्छानां कृमिभिः संयुतो व्रणैः

Hắn sinh giữa bọn mleccha, thân hình tiều tụy vì bệnh lao và mắc phong cùi; ăn đồ thừa của họ, các vết thương đầy dòi bọ.

Verse 184

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य महात्मनः । हाहाकारं ततः कृत्वा मूर्छितो निपपात ह

Nghe lời của bậc đại tâm Nārada, hắn kêu gào thảm thiết, rồi ngất lịm mà ngã xuống.

Verse 185

चिंतयामास दुःखार्तः कथं कार्यं मया भवेत् । इत्येवं चिंतयानस्य मतिर्जाता महात्मनः । पुत्रः स कथ्यते लोके पितरं त्रायते तु यः

Bị sầu khổ bức bách, hắn tự nhủ: “Ta phải làm gì đây?” Khi suy tư như vậy, trong bậc đại tâm ấy bỗng khởi lên một quyết chí cao quý: ở đời, chỉ người nào thật sự cứu độ cha mình mới xứng được gọi là “con”.

Verse 186

स कथं तु मया तातः पापान्मुक्तो भविष्यति । एवं संचिंत्य स ततो नारदं पर्यपृच्छत

“Nhưng nhờ ta, làm sao cha ta được giải thoát khỏi tội lỗi?” Nghĩ vậy, hắn liền hỏi Nārada.

Verse 188

नारद उवाच । गच्छ राजन्प्रधानानि तीर्थानि मनुजेश्वर । पितरं तेषु चानीय तस्माद्राजन्मरुस्थलात्

Nārada nói: “Hỡi Đại vương, bậc chúa của loài người, hãy đi đến những thánh địa tīrtha tối thượng. Hãy đưa phụ thân ngươi đến các tīrtha ấy, đưa người ra khỏi miền sa mạc kia, hỡi Đại vương.”

Verse 189

यत्र देवाः सप्रभावास्तीर्थानि विमलानि च । तत्र गच्छ महाराज तीर्थयात्रां कुरु प्रभो

Muôn tâu Đại vương, xin hãy đến nơi ấy—nơi chư thiên hiển lộ oai lực và các thánh địa tīrtha thanh tịnh. Xin Ngài, bậc Chúa tể, hãy hành hương đến những chốn linh thiêng ấy.

Verse 190

एवं ह्यवितथं विद्धि मोक्षस्ते भविता पितुः । तच्छ्रुत्वा वचनं राजा नारदस्य महात्मनः । सचिवे भारमाधाय स्वराजस्य जगाम ह

Hãy biết điều này là chân thật, không hề sai chạy: sự giải thoát (mokṣa) sẽ đến với phụ vương của ngài. Nghe lời của bậc đại hồn Nārada, nhà vua giao gánh nặng quốc sự cho vị đại thần rồi lên đường.

Verse 191

स गत्वा मरुभूमिं तु म्लेच्छमध्ये ददर्श ह । कुष्ठरोगेण महता क्षयेण च समावृतम्

Đến chốn sa mạc, nhà vua thấy (phụ vương) ở giữa bọn Mleccha—bị bao phủ bởi bệnh cùi nặng và cả chứng hao mòn tàn tạ.

Verse 192

गव्यूतिमात्रं तत्रैव शून्यं मानुषवर्जितम् । एवं दृष्ट्वा स राजा तु संतप्तो वाक्यमब्रवीत्

Nơi ấy trống vắng, không bóng người, rộng chừng một gavyūti. Thấy vậy, nhà vua bừng bừng đau xót, liền cất lời nói.

Verse 193

हे म्लेच्छ रोगिपुरुषं स्वगृहं च नयाम्यहम् । तत्राहमेनं निरुजं करोमि यदि मन्यथ

Hỡi những người Mleccha, ta sẽ đưa người bệnh này về nhà ta. Tại đó, ta sẽ làm cho ông ấy được lành bệnh—nếu các ngươi thuận ý.

Verse 194

ज्ञात्वेति सर्वे ते म्लेच्छाः पुरुषं तं दयापरम् । ऊचुः प्रणतसर्वांगाः शीघ्र नय जगत्पते । अस्मद्भाग्यवशान्नाथ त्वमेवात्र समागतः

Nhận biết người ấy là bậc nam nhân trọn lòng từ bi, tất cả những kẻ Mleccha đều phủ phục toàn thân mà thưa: “Xin mau đưa Ngài đi, ô Chúa tể của thế gian! Nhờ phúc phần của chúng con, ô Đấng hộ trì, chính Ngài đã quang lâm nơi đây.”

Verse 195

दुर्गंधोपहता लोकास्त्वया नाथ सुखीकृताः । तत आनाय्य पुरुषाञ्छिबिकावाहनोचितान्

“Những người bị mùi hôi thối hành hạ đã được Ngài làm cho an ổn, ô Chúa thượng.” Rồi họ đưa đến những người đàn ông xứng đáng khiêng kiệu, để chuẩn bị rước Ngài đi.

Verse 196

ततः श्रुत्वा तु वचनं तस्य राज्ञो दयावहम् । प्रापुस्तीर्थान्यनेकानि केदारादीनि कोटिशः

Bấy giờ, nghe những lời của nhà vua khơi dậy lòng từ mẫn, vô số thánh địa tắm gội (tīrtha)—khởi đầu từ Kedāra—đều tụ hội nơi ấy thành từng đoàn đông đảo.

Verse 197

यत्रयत्र स गच्छेत वैन्यो वेनेन संयुतः । तत्र तत्रैव तीर्थानामाक्रंदः श्रूयते महान्

Hễ Vainya đi đến đâu, cùng với cây cung kề bên, thì ngay tại đó vang lên tiếng than khóc lớn lao của các tīrtha.

Verse 198

हा दैव रिपुरायाति अस्माकं नाशहेतवे । अधुना क्व गमिष्याम इति चिंता पुनःपुनः

“Than ôi! Do số mệnh, kẻ thù đang đến, làm nguyên nhân cho sự diệt vong của chúng ta. Nay chúng ta sẽ đi về đâu?”—nỗi lo ấy lại dấy lên hết lần này đến lần khác.

Verse 199

दर्शनेनापि तस्यैव हाहाकारं विधाय वै । पलायंते च तीर्थानि देवा नश्यंति तत्क्षणात्

Chỉ vừa trông thấy y, tiếng kêu than “Ôi than!” vang dậy; các thánh địa (tīrtha) liền bỏ chạy, và chư thiên cũng tan biến ngay trong khoảnh khắc ấy.

Verse 200

एवं वर्षत्रयं राजा तीर्थयात्रां चकार वै । न तस्य मुक्तिर्ददृशे ततः शोकमगात्परम्

Như thế, suốt ba năm nhà vua đã hành hương đến các tīrtha; nhưng vẫn chẳng thấy sự giải thoát cho mình, nên rơi vào nỗi sầu muộn thẳm sâu.

Verse 201

ततस्तु प्रेरिता भृत्याः कुरुक्षेत्रे महाप्रभे । यदि वापि पुनस्तत्र पापमुक्तिर्भवेत्ततः

Bấy giờ, được các tùy tùng thúc giục, ôi bậc đại chúa, họ thưa rằng: “Biết đâu tại Kurukṣetra, vẫn có thể được giải thoát khỏi tội lỗi.”