Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 71

Devanagari script

यश्चैनं श्रावयेन्मर्त्यः पृथो र्वैन्यस्य संभवम् । ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्वा न स शोचेत्कृताऽकृते

Transliteration

yaścainaṃ śrāvayenmartyaḥ pṛtho rvainyasya saṃbhavam | brāhmaṇebhyo namaskṛtvā na sa śocetkṛtā'kṛte

Translation

Phàm người nào khiến cho câu chuyện về sự giáng sinh của Pṛthu Vainya được tụng đọc—sau khi đảnh lễ các Brāhmaṇa—thì người ấy không còn sầu muộn vì điều đã làm hay điều chưa làm.

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• एनम्: this (teaching/story)
• एनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• श्रावयेत्: should recite/should make (others) hear
• श्रावयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु, णिजन्त)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative (to cause to hear)

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पृथोः: of Pṛthu
• पृथोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पृथु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• वैन्यस्य: of Vainya (son of Vena)
• वैन्यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• संभवम्: origin/birth
• संभवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ब्राह्मणेभ्यः: to the Brahmins
• ब्राह्मणेभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी/पञ्चमी (dative/ablative), बहुवचन; here: चतुर्थी (to)

• नमस्कृत्वा: having bowed
• नमस्कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: नमस् + कृ (धातु)
• Form: कृदन्त; त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having done)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शोचेत्: should grieve
• शोचेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शुच् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कृते: in what is done
• कृते: Adhikarana (Sphere/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: कृदन्त-प्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन (कृते/अकृते इति द्वन्द्वार्थे)

• अकृते: in what is not done
• अकृते: Adhikarana (Sphere/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अकृत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: कृदन्त-प्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (frame); also the ‘martya’ patron/listener addressed generally

Visual Art Cues

Scene: A patron (gṛhastha or pilgrim) arranges a recitation; brāhmaṇas seated with manuscripts; the patron bows, and a subtle aura of light lifts the weight of regret from his heart.

Characters & Entities

• Pṛthu Vainya
• Brāhmaṇas
• Śravaṇa/recitation

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional recitation and respectful alignment with dharma relieve inner burden and remorse, stabilizing the mind.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The promise is attached to the Prabhāsa-kṣetra māhātmya context where this Pṛthu narrative is being taught.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śrāvaṇa/recitation of the Pṛthu account, preceded by honoring (namaskāra to) Brāhmaṇas.