Adhyaya 79

Verse 1

। सूत उवाच । तस्यैव दक्षिणे भागे वालखिल्यैः प्रतिष्ठितम् । लिंगमस्ति सुविख्यातं सर्वपातकनाशनम्

Sūta nói: Ở ngay phía nam của nơi ấy có một liṅga lừng danh, do các hiền triết Vālakhilya an vị, có năng lực tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 2

यमाराध्य च तैः पूर्वं शक्रामर्षसमन्वितैः । गरुडो जनितः पक्षी ख्यातो विष्णुरथोऽत्र यः

Sau khi xưa kia họ đã thờ phụng vị ấy, lòng đầy phẫn nộ đối với Śakra (Indra), thì Garuḍa—loài chim được tôn xưng tại đây là vật cưỡi của Viṣṇu—đã được sinh ra.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कथं तेषां समुत्पन्नः शक्रस्योपरि सूतज । प्रकोपो वालखिल्यानां संजज्ञे गरुडः कथम्

Các hiền thánh nói: “Hỡi con của Sūta, cơn phẫn nộ của họ đối với Śakra (Indra) đã khởi lên thế nào? Và Garuḍa đã sinh ra từ cơn giận của các Vālakhilya ra sao?”

Verse 4

सूत उवाच । पुरा प्रजापतिर्दक्षस्तस्मिन्क्षेत्रे सुशोभने । चकार विधिवद्यज्ञं संपूर्णवरदक्षिणम्

Sūta nói: “Thuở xưa, Prajāpati Dakṣa, tại miền thánh địa rực rỡ ấy, đã cử hành một lễ tế đúng pháp, viên mãn với những dakṣiṇā (lễ vật cúng dường) thù thắng.”

Verse 5

ततः शक्रादयो देवाः सहायार्थं निमंत्रिताः । दक्षेण मुनयश्चैव तथा राजर्षयोऽमलाः

Rồi Śakra (Indra) cùng các chư thiên khác được Dakṣa thỉnh mời đến trợ giúp; các bậc hiền triết và cả những vị vương tiên thanh tịnh, không vướng cấu nhiễm, cũng được triệu thỉnh.

Verse 6

तथा वेदविदो विप्रा यज्ञकर्मविचक्षणाः । गृहस्थाश्रमिणो ये च ये चारण्यनिवासिनः

Cũng vậy, các bà-la-môn thông hiểu Veda, tinh thông nghi thức tế tự, đều được thỉnh mời—cả những vị theo nếp sống gia chủ lẫn những vị cư trú nơi rừng thẳm.

Verse 7

अथ ते वालखिल्याख्या मुनयः संशितव्रताः । एकां समिधमादाय साहाय्यार्थं प्रजापतेः । प्रस्थिता यज्ञवाटं तं भारार्ताः क्लेशसंयुताः

Bấy giờ các hiền giả mang danh Vālakhilya—kiên định trong giới nguyện—mỗi vị cầm một thanh củi tế (samidh) để trợ giúp Prajāpati, rồi lên đường đến khu đàn tế ấy, thân mang gánh nặng, chịu nhiều nhọc nhằn.

Verse 8

अथ तेषां समस्तानां मार्गे गोष्पदमागतम् । जलपूर्णं समायातमकालजलदागमे

Bấy giờ, trên con đường của tất cả họ bỗng hiện ra một hõm như dấu móng bò, đầy nước, do mây mưa đến trái thời mà thành.

Verse 9

ततस्तरीतु कामास्ते क्लिश्यमाना इतस्ततः । समिद्भारश्रमोपेता देवराजेन वीक्षिताः

Muốn vượt qua, họ vất vả chạy ngược xuôi; mệt nhọc vì gánh củi, họ đã lọt vào tầm mắt của Thiên vương (Indra).

Verse 10

गच्छता तेन मार्गेण मखे दक्षप्रजापतेः । ततश्चिरं समालोक्य स्मितं कृत्वा स कौतुकात् । जगामाथ समुल्लंघ्य ऐश्वर्यमदगर्वितः

Khi đi theo con đường ấy đến lễ tế của Dakṣa Prajāpati, ngài nhìn thật lâu; rồi mỉm cười chỉ vì trò vui, ngài nhảy vọt qua—phồng lên bởi kiêu mạn do quyền uy tối thượng.

Verse 11

ततस्ते कोपसंयुक्ताः शक्राद्दृष्ट्वा पराभवम् । निवृत्य स्वाश्रमं गत्वा चक्रुर्मंत्रं सनिश्चयम्

Bấy giờ, thấy sự sỉ nhục từ Śakra, họ bừng bừng phẫn nộ; quay về, đến am thất của mình, họ quyết chí và cử hành nghi thức trì tụng thần chú.

Verse 12

शाक्रं पदं समासाद्य यस्मादेतेन पाप्मना । अतिक्रांता वयं सर्वे तस्मात्पात्यः स सत्पदात्

“Vì khi đã đến địa vị của Śakra, chúng ta hết thảy lại bị kẻ tội lỗi này vượt qua; vậy nên hắn phải bị làm cho rơi khỏi phẩm vị cao quý ấy.”

Verse 13

अन्यः शक्रः प्रकर्तव्यो मंत्रवीर्यसमुद्भवः । आथर्वणैर्महासूक्तैराभिचारिकसंभवैः

“Phải tạo nên một Indra khác—sinh từ uy lực của thần chú—nhờ những đại tụng ca Atharva phát sinh từ các nghi thức a-bhi-chāra đầy sức cưỡng chế.”

Verse 14

येन व्यापाद्यते तेन शक्रोऽयं मदगर्वितः । मखमाहात्म्यसंपन्नः स्वल्पबुद्धिपरा क्रमः

“Chính bằng phương cách ấy, hãy diệt Indra này—kẻ kiêu ngạo vì men tự phụ; tuy dự phần vào uy nghi của tế lễ, nhưng hành vi lại bị chi phối bởi trí hiểu nhỏ nhen.”

Verse 16

गर्भोपनिषदेनैव नीलरुद्रैर्द्विजोत्तमाः । रुद्रशीर्षेण काम्येन विष्णुसूक्तयुतेन चं

Những bậc tối thắng trong hàng nhị sinh đã cử hành nghi lễ với Garbhopaniṣad, các tụng ca Nīlarudra, Rudraśīrṣa theo sở nguyện, và lại kết hợp cùng Viṣṇu-sūkta.

Verse 17

निधाय कलशं मध्ये मंडलस्योदकावृतम् । होमांते तत्र संस्पर्शं चक्रुस्तस्य जलैः शुभैः

Đặt bình nghi lễ (kalaśa) phủ nước ở giữa maṇḍala, đến khi kết thúc homa, họ cử hành nghi thức chạm rảy tại đó bằng dòng nước cát tường của bình ấy.

Verse 18

एतस्मिन्नंतरे शक्रः प्रपश्यति सुदारुणान् । उत्पातानात्मनाशाय जायमानान्समंततः

Ngay khi ấy, Śakra (Indra) trông thấy những điềm dữ kinh hoàng nổi lên khắp bốn phía—những dấu hiệu báo trước sự diệt vong của chính mình.

Verse 19

वामो बाहुश्च नेत्रं च मुहुः स्फुरति चास्य वै । न च पश्यति नासाग्रं जिह्वाग्रं च तथा हनुम्

Cánh tay trái và con mắt của ông cứ giật liên hồi; và ông không thể thấy chóp mũi, đầu lưỡi, cũng như xương hàm của chính mình.

Verse 20

शिरोहीनां तथा छायां गगने भास्करद्वयम् । अरुंधतीं ध्रुवं चैव न च विष्णुपदानि सः

Ông thấy một bóng không đầu và hai mặt trời trên trời; ông không thấy Arundhatī, cũng không thấy Dhruva, thậm chí chẳng thấy dấu chân (thánh tích) của Viṣṇu.

Verse 21

न च मंदं न चाकाशे संस्थितां स्वर्धुनीं हरिः । स्वपन्पश्यति कृष्णांगीं नित्यं नारीं धृतायुधाम्

Ông không thấy Mặt Trăng, cũng không thấy dòng Gaṅgā thiên giới an vị trên trời; và trong giấc ngủ, ông luôn thấy một người nữ thân thể đen sẫm, tay mang vũ khí.

Verse 22

मुक्तकेशीं विवस्त्रां च कृष्णदंतां भयानकाम् । तान्दृष्ट्वा स महोत्पातान्देवराजो बृहस्पतिम्

Ông thấy một người nữ đáng sợ—tóc xõa, trần truồng, răng đen. Thấy những đại điềm gở ấy, Thiên vương Indra liền quay sang Bṛhaspati.

Verse 23

पप्रच्छ भयसंत्रस्तः किमेतदिति मे गुरो । जायंते सुमहोत्पाता दुर्निमित्तानि वै पृथक्

Run rẩy vì sợ hãi, ông hỏi: “Đây là gì vậy, bạch Thầy của con? Những đại điềm gở đang phát sinh—các ác tướng riêng rẽ, mỗi thứ một cách.”

Verse 24

किं मे भविष्यति प्राज्ञ विनाशः सांप्रतं वद । किं वा त्रैलोक्य राज्यस्य किं वा वित्तादिकस्य च

“Bạch bậc trí giả, điều gì sẽ xảy đến với con? Xin nói ngay—có sự diệt vong chăng? Còn quyền bá chủ trên tam giới và của cải cùng mọi thứ khác của con sẽ ra sao?”

Verse 25

बृहस्पतिरुवाच । ये त्वया मदमत्तेन वालखिल्या महर्षयः । उल्लंघिताः स्थिता मार्गे गोष्पदं तर्त्तुमिच्छवः

Bṛhaspati nói: “Những vị đại thánh Vālakhilya kia, mà ngươi—say men kiêu mạn—đã xúc phạm khi nhảy qua họ lúc họ đứng trên đường, chỉ mong vượt qua một vũng nước nhỏ như dấu móng bò…”

Verse 26

तैरेवाथर्वणैर्मंत्रैस्त्वकृतेऽस्ति शचीपते । कृतो होमः सुसंपूर्णः कलशश्चाभिमंत्रितः

“Hỡi Indra, phu quân của Śacī, chính bằng những thần chú Atharvan ấy, một nghi lễ đã được cử hành nhằm chống lại ngươi: lễ hỏa cúng (homa) đã hoàn mãn, và bình nước nghi lễ (kalaśa) cũng đã được chú nguyện đúng pháp.”

Verse 27

युष्माकं सुविनाशाय सर्वदेवाधिनायकः । भविष्यति न संदेहो मंत्रैराथर्वणैर्हरिः

“Để các ngươi bị tiêu diệt hoàn toàn, Hari—đấng thống lãnh các bậc chủ tể của chư thiên—ắt sẽ hiển lộ nhờ uy lực các thần chú Atharvan; điều ấy không còn nghi ngờ.”

Verse 28

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सहस्राक्षो भयान्वितः । दक्षं गत्वा च दीनास्यः प्रोवाच तदनंतरम्

Nghe những lời ấy, Indra ngàn mắt bàng hoàng vì sợ hãi. Ngài đến gặp Dakṣa; với gương mặt ủ rũ, liền nói với ông ngay sau đó.

Verse 29

अस्मन्नाशाय मुनिभिर्वालखिल्यैः प्रजापते । प्रोद्यमो विहितः सम्यक्छक्रस्यान्यस्य वै कृते

Ôi Prajāpati (Dakṣa), các hiền triết Vālakhilya đã khởi động đúng pháp một công cuộc nhằm diệt vong chúng ta—quả thật là vì một Indra khác.

Verse 30

तान्वारय स्वयं गत्वा यावन्नो जायते परः । शक्रोऽस्मद्ध्वंसनार्थाय नास्ति तेषामसाध्यता

Hãy tự thân đi và ngăn họ lại trước khi một Indra khác được sinh ra. Vì mưu đồ hủy diệt chúng ta, đối với họ không có điều gì là không thể thành tựu.

Verse 31

अथ दक्षो द्रुतं गत्वा शक्राद्यैरमरैर्वृतः । प्रहसंस्तानुवाचेदं विनयेन समन्वितः

Bấy giờ Dakṣa vội vã đi đến, được các bậc bất tử đứng đầu là Indra vây quanh. Mỉm cười, đầy lễ độ, ông nói với họ như sau.

Verse 32

किमेतत्क्रियते विप्राः कर्म रौद्रतमं महत् । त्रैलोक्यं व्याकुलं येन सर्वमेतद्व्यवस्थितम्

Hỡi các bậc hiền triết Bà-la-môn, việc gì đang được làm đây—một đại nghiệp vô cùng dữ dội trong quả báo—khiến ba cõi rối loạn và mọi biến động này phát sinh?

Verse 33

अथ ते दक्षमालोक्य समायातं स्वमाश्रयम् । संमुखाश्चाभ्ययुस्तूर्णं प्रगृहीतार्घ्यपाणयः

Bấy giờ họ thấy Dakṣa đến đạo tràng của mình, liền mau chóng bước ra nghênh tiếp, tay nâng arghya—lễ vật nước chào mừng.

Verse 34

अर्घ्यं दत्त्वा यथान्यायं पूजां कृत्वाथ भक्तितः । प्रोचुश्च प्रणता भूत्वा स्वागतं ते प्रजापते

Sau khi dâng arghya đúng theo nghi thức và cử hành lễ thờ phụng với lòng sùng kính, họ cúi mình đảnh lễ mà thưa: “Kính nghênh Ngài, ôi Prajāpati.”

Verse 35

आदेशो दीयतां शीघ्रं यदर्थमिह चागतः । अपि प्राणप्रदानेन करिष्यामः प्रियं तव

“Xin mau ban mệnh lệnh và cho biết vì mục đích gì Ngài đến đây. Dẫu phải hiến cả mạng sống, chúng tôi cũng sẽ làm điều Ngài yêu quý.”

Verse 36

दक्ष उवाच । एतद्रौद्रतमं कर्म सर्वदेवभयावहम् । त्याज्यं युष्माभिरव्यग्रैरेतदर्थमिहागतः

Dakṣa nói: “Đây là hành vi cực kỳ hung bạo, khiến cả chư thiên cũng kinh sợ. Các ngươi, với tâm vững vàng không tán loạn, phải từ bỏ việc ấy. Chính vì mục đích này mà ta đến đây.”

Verse 37

मुनय ऊचुः । वयं शक्रेण ते यज्ञे समायाताः सुभक्तितः । उल्लंघिता मदोद्रेकात्कृत्वा हास्यं मुहुर्मुहुः

Các hiền triết thưa: “Theo lời thỉnh cầu của Indra, chúng tôi đến dự tế lễ của Ngài với lòng sùng kính chân thành. Nhưng vì cơn kiêu mạn dâng trào, chúng tôi đã nhiều lần vượt phép và đem ra đùa cợt hết lần này đến lần khác.”

Verse 38

शक्रोच्छेदाय चास्माभिः शकोऽन्यो वीर्यमंत्रतः । प्रारब्धः कर्तुमत्युग्रैर्होमांतश्च व्यवस्थितः

“Và để diệt trừ Śakra (Indra), bằng những thần chú đầy uy lực, chúng tôi đã khởi sự tạo nên một ‘Śakra’ khác; với ý chí vô cùng dữ dội, chúng tôi tiến hành, sẵn sàng hoàn tất nghi lễ cho đến các lễ hiến hỏa cuối cùng.”

Verse 39

तत्कथं मंत्रवीर्यं तत्क्रियते मोघमित्यहो । वेदोक्तं च विशेषेण तस्मादत्र वद प्रभो

Vậy thì, than ôi, làm sao sức lực của thần chú lại có thể trở nên vô hiệu? Vì điều ấy được Veda đặc biệt xác chứng, nên lạy Chúa tể, xin hãy giảng giải tại đây cho chúng con.

Verse 40

त्वमेव यदि शक्तः स्यादन्यथा कर्तुमेव हि । कुरुष्व वा स्वयं नाथ नास्माकं शक्तिरीदृशी

Nếu chỉ riêng Ngài có thể làm khác đi, thì xin hãy làm. Hoặc, lạy Đấng Hộ Trì, xin tự Ngài hoàn thành—chúng con không có năng lực như thế.

Verse 41

दक्ष उवाच । सत्यमेतन्महाभागा यद्युष्माभिः प्रकीर्तितम् । नान्यथा शक्यते कर्तुं वेदमन्त्रोद्भवं बलम्

Dakṣa nói: Hỡi các bậc cao quý, điều các vị đã nói là chân thật. Sức mạnh phát sinh từ thần chú Veda không thể bị làm cho khác đi.

Verse 42

तद्य एष कृतो होमो युष्माभिर्वेदमंत्रतः । देवराजार्थमव्यग्रैः कलशश्चाभिमंत्रितः

Vì vậy, lễ hỏa cúng (homa) mà các vị đã cử hành bằng thần chú Veda, và bình nước thiêng (kalaśa) mà các vị đã trì chú với tâm không xao động vì lợi ích của vua chư thiên, sẽ không hề uổng phí.

Verse 43

सोऽयं मद्वचनाद्राजा भविष्यति पतत्रिणाम् । तेजोवीर्यसमोपेतः शक्रादपि सुवीर्यवान्

Theo lời ta, kẻ này sẽ trở thành vua của loài chim, đầy đủ quang huy và dũng lực, còn hùng mạnh hơn cả Śakra (Indra).

Verse 44

एतस्य देवराजस्य क्षंतव्यं मम वाक्यतः । तत्कृतं मूढभावेन यदनेन विचेष्टितम्

Theo lời thỉnh cầu của ta, xin hãy tha thứ cho vị vua của chư thiên này. Mọi điều sai trái mà ngài đã làm đều do ngu si và mê muội.

Verse 45

एवमुक्त्वाथ तेषां तं सहस्राक्षं भयातुरम् । दर्शयामास दक्षस्तु विनयावनतं स्थितम्

Nói xong như vậy, Dakṣa liền chỉ cho họ thấy Đấng Ngàn Mắt (Indra), đang khổ sở vì sợ hãi, đứng đó cúi mình khiêm cung trong lễ độ.

Verse 46

तेऽपि दृष्ट्वा सहस्राक्षं वेपमानं कृतांजलिम् । प्रोचुर्माऽतिक्रमं शक्र ब्राह्मणानां करिष्यसि

Thấy Sahasrākṣa (Indra) run rẩy chắp tay, họ nói: “Hỡi Śakra, chớ phạm điều vượt lễ đối với các bà-la-môn.”

Verse 47

भूयो यदि दिवेशानामाधिपत्यं प्रवांछसि । अपि मन्दोऽपि मूर्खोऽपि क्रियाहीनोऽपि वा द्विजः । नावज्ञेयो बुधैः क्वापि लोकद्वय मभीप्सुभिः

“Nếu ngươi còn mong lại được quyền chủ tể chư thiên, hãy ghi nhớ điều này: dù một bà-la-môn có chậm trí, ngu muội, hay thiếu phần nghi lễ, bậc trí—những người cầu phúc cho cả hai cõi—cũng không bao giờ được khinh mạn họ ở bất cứ nơi đâu.”

Verse 48

इन्द्र उवाच । अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाद्यन्मया कुकृतं कृतम् । तत्क्षंतव्यं द्विजैः सर्वैर्विशेषाद्दक्ष वाक्यतः

Indra thưa rằng: “Dù do vô minh hay do biết mà làm, mọi điều ác lỗi ta đã gây ra, xin tất cả các bà-la-môn hãy tha thứ; nhất là theo lời của Dakṣa.”

Verse 49

प्रगृह्यतां वरोऽस्माकं यः सदा वर्तते हृदि । प्रदास्यामि न संदेहो नादेयं विद्यते मम

Hãy nhận lấy ân phúc luôn ngự trong tim ta dành cho ngươi. Ta sẽ ban cho—không chút nghi ngờ; không điều gì ta sẽ từ chối.

Verse 50

मुनय ऊचुः । अस्मिन्कुण्डे नरो होमं यः कुर्याच्छ्रद्धयाऽन्वितः । एतल्लिंगं समभ्यर्च्य तस्याऽस्तु हृदि वांछितम्

Các bậc hiền triết nói: “Bất kỳ ai, đầy lòng tín kính, làm lễ hỏa cúng (homa) tại hồ thiêng (kuṇḍa) này và thành tâm thờ phụng liṅga này—nguyện cho điều ước trong tim người ấy được viên mãn.”

Verse 51

इन्द्र उवाच । एतल्लिंगं समभ्यर्च्य योऽत्र होमं करिष्यति । कुंडेऽत्र वांछितं सद्यः सफलं स हि लप्स्यते

Indra nói: “Ai thờ phụng liṅga này và làm lễ homa tại đây—ngay nơi kuṇḍa này—ắt sẽ lập tức đạt được điều mình mong cầu, viên thành thắng lợi.”

Verse 52

निष्कामो वाऽथ संपूज्य लिंगमेतच्छुभावहम् । प्रयास्यति परां सिद्धिं त्रिदशैरपि दुर्लभाम्

Hoặc nếu người ấy vô dục, thì nhờ chí thành thờ phụng liṅga cát tường này, sẽ đạt đến sự thành tựu tối thượng—hiếm có ngay cả giữa chư thiên.

Verse 53

सूत उवाच । एवमुक्त्वा सहस्राक्षो वालखिल्यान्मुनीश्वरान् । ऐरावतं समारुह्य दक्षयज्ञे ततो गतः

Sūta nói: Nói xong như vậy với các hiền triết Vālakhilya, Indra ngàn mắt cưỡi Airāvata rồi lên đường đến lễ tế của Dakṣa.

Verse 54

दक्षोऽपि विधिवद्यज्ञं चकार द्विजसत्तमाः । संहृष्टैर्वालखिल्यैस्तैरुपविष्टैः समीपतः

Hỡi bậc Nhị sinh tối thượng, Dakṣa cũng cử hành tế lễ đúng theo nghi pháp; các hiền giả Vālakhilya hoan hỷ ngồi kề bên.

Verse 158

ततस्ते शुचयो भूत्वा स्कंदसूक्तेन पावकम् । जुहुवुश्च दिवारात्रौ क्षुरिकोक्तेन सोद्यमाः

Rồi họ trở nên thanh tịnh, dùng Skanda-sūkta mà dâng các lễ vật vào ngọn lửa thiêng; siêng năng tinh tấn, họ cúng dường suốt ngày đêm theo pháp do Kṣurika truyền dạy.