Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

तद्य एष कृतो होमो युष्माभिर्वेदमंत्रतः । देवराजार्थमव्यग्रैः कलशश्चाभिमंत्रितः

Transliteration

tadya eṣa kṛto homo yuṣmābhirvedamaṃtrataḥ | devarājārthamavyagraiḥ kalaśaścābhimaṃtritaḥ

Translation

Vì vậy, lễ hỏa cúng (homa) mà các vị đã cử hành bằng thần chú Veda, và bình nước thiêng (kalaśa) mà các vị đã trì chú với tâm không xao động vì lợi ích của vua chư thiên, sẽ không hề uổng phí.

Word by Word

• तत्: therefore/then
• तत्: Sambandha (Discourse link)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: निपातवत् प्रयोग (correlative particle: ‘therefore/then’)

• यः: which/that (he/that which)
• यः: Karta (Subject of relative clause)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)

• एषः: this
• एषः: Karta (Appositive subject)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कृतः: done/performed
• कृतः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: √कृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘होमः’ इत्यस्य विशेषण

• होमः: homa/oblatory rite
• होमः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• युष्माभिः: by you
• युष्माभिः: Karana (Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• वेदमन्त्रतः: by/through Vedic mantras
• वेदमन्त्रतः: Karana/Hetu (Means/Cause)
• Type: Indeclinable
• Root: वेदमन्त्र (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: ‘from/by means of’), हेतौ/उपायार्थे

• देवराजार्थम्: for the sake of the king of gods
• देवराजार्थम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Indeclinable
• Root: देवराज + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-एकवचन-रूपेण अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (purpose), समासः—तत्पुरुष (देवराजस्य अर्थम् = for the sake of the king of gods)

• अव्यग्रैः: by the unagitated/attentive (ones)
• अव्यग्रैः: Karana (Instrumental qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अव्यग्र (प्रातिपदिक: अ- + व्यग्र)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण (युष्माभिः इत्यस्य)

• कलशः: pitcher/pot
• कलशः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: कलश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• अभिमन्त्रितः: consecrated/enchanted with mantras
• अभिमन्त्रितः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अभि + √मन्त्र् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कलशः’ इत्यस्य विशेषण

Speaker

Dakṣa

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: ritual performers/assembled nobles

Visual Art Cues

Scene: A Vedic homa in progress: priests offering āhuti into a bright fire; beside them a decorated kalaśa wrapped with cloth, topped with leaves/coconut, being consecrated for a divine purpose.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Homa
• Vedic mantras
• Kalaśa
• Devarāja (king of the gods; contextually Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Focused, Veda-aligned ritual action produces definite results; steadiness (avyagra) safeguards sacred efficacy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse does not name a particular tīrtha; it remains within the general Tīrthamāhātmya narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performance of homa with Vedic mantras and consecration (abhimantraṇa) of a kalaśa for a defined sacred purpose.