Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

गर्भोपनिषदेनैव नीलरुद्रैर्द्विजोत्तमाः । रुद्रशीर्षेण काम्येन विष्णुसूक्तयुतेन चं

Transliteration

garbhopaniṣadenaiva nīlarudrairdvijottamāḥ | rudraśīrṣeṇa kāmyena viṣṇusūktayutena caṃ

Translation

Những bậc tối thắng trong hàng nhị sinh đã cử hành nghi lễ với Garbhopaniṣad, các tụng ca Nīlarudra, Rudraśīrṣa theo sở nguyện, và lại kết hợp cùng Viṣṇu-sūkta.

Word by Word

• गर्भोपनिषदेन: with the Garbhopaniṣad (hymn/text)
• गर्भोपनिषदेन: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक) + उपनिषद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (षष्ठी) ‘गर्भस्य उपनिषद्’

• एव: indeed/only
• एव: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय; emphasis

• नीलरुद्रैः: with the Nīlarudra (hymns)
• नीलरुद्रैः: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: नील (प्रातिपदिक) + रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः ‘नीलः रुद्रः’ (name of hymn/section)

• द्विजोत्तमाः: the best of the twice-born (brahmins)
• द्विजोत्तमाः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः/कर्मधारयार्थः ‘द्विजेषु उत्तमाः’

• रुद्रशीर्षेण: with the Rudraśīrṣa (hymn)
• रुद्रशीर्षेण: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + शीर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः ‘रुद्रस्य शीर्षम्’ (name of hymn)

• काम्येन: desired/optional (kāmya)
• काम्येन: करण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying रुद्रशीर्षेण)

• विष्णुसूक्तयुतेन: accompanied by the Viṣṇu-sūkta
• विष्णुसूक्तयुतेन: करण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + सूक्त (प्रातिपदिक) + युत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √युज्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः ‘विष्णुसूक्तेन युतः’

• च: and
• च: सम्बन्ध/समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• अम्: (textual) and
• अम्: सम्बन्ध/समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: अम् (अव्यय/पाठभेद)
• Form: पाठे ‘चं’ इति दृश्यते; सम्भाव्यं ‘च’ एव (अनुस्वार/चन्द्रबिन्दु-लेखनदोष) वा अवग्रह-चिह्न; अर्थतः समुच्चय ‘च’

Speaker

Narrator (contextual, within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A circle of dvijottamas (ṛtvijas) around a yajña-kuṇḍa, each holding palm-leaf or birch-bark manuscripts; one recites Rudra hymns, another Viṣṇu-sūkta; the atmosphere is luminous with mantra-śakti, suggesting hari-hara concord.

Characters & Entities

• Dvijottama (brāhmaṇas)
• Rudra
• Viṣṇu
• Garbhopaniṣad
• Nīlarudra
• Rudraśīrṣa
• Viṣṇusūkta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred rites at tīrthas are strengthened by disciplined Vedic recitation, honoring both Rudra and Viṣṇu in a harmonized dharmic practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya (general tīrtha-glorification context); the precise place-name is not stated in this single shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

Use of specific Vedic/Upaniṣadic texts for ritual recitation—Garbhopaniṣad, Nīlarudra, Rudraśīrṣa, and Viṣṇusūkta—implying a formal homa/ceremonial setting.