Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

एतस्मिन्नंतरे शक्रः प्रपश्यति सुदारुणान् । उत्पातानात्मनाशाय जायमानान्समंततः

Transliteration

etasminnaṃtare śakraḥ prapaśyati sudāruṇān | utpātānātmanāśāya jāyamānānsamaṃtataḥ

Translation

Ngay khi ấy, Śakra (Indra) trông thấy những điềm dữ kinh hoàng nổi lên khắp bốn phía—những dấu hiệu báo trước sự diệt vong của chính mình.

Word by Word

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: अधिकरण (Time/Context)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• अन्तरे: in the interval/meanwhile
• अन्तरे: अधिकरण (Time)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘in the interval/meanwhile’

• शक्रः: Indra
• शक्रः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• प्रपश्यति: sees clearly
• प्रपश्यति: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: प्र-√पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• सुदारुणान्: very dreadful
• सुदारुणान्: कर्म (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दारुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying उत्पातान्)

• उत्पातान्: portents/omens
• उत्पातान्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: उत्पात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• आत्मनाशाय: for (his) self-destruction
• आत्मनाशाय: सम्प्रदान (Purpose)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः ‘आत्मनः नाशः’ + चतुर्थी ‘-आय’ (for destruction)

• जायमानान्: arising/occurring
• जायमानान्: कर्म (Qualifier)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: शानच्-प्रत्यय (वर्तमानकाले वर्तमानकृदन्त/Present participle), आत्मनेपदी; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying उत्पातान्)

• समन्ततः: on all sides
• समन्ततः: अधिकरण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: समन्ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, परितोवाचक क्रियाविशेषण (adverb: on all sides)

Speaker

Narrator (contextual, within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Indra looks around in alarm as the sky darkens; unnatural winds, falling meteors, trembling trees, and distorted light encircle him—portents converging toward his ruin while the distant yajña glow remains steady.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Utpāta (portents)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the lord of gods is subject to karmic warning signs; omens in Purāṇas often signal the need for humility and dharmic correction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The shloka belongs to a tīrtha-glorifying chapter, but this particular verse focuses on Indra’s portents rather than naming a site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it introduces narrative portents (utpāta) that prompt consultation with a guru.