Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

एवमुक्त्वाथ तेषां तं सहस्राक्षं भयातुरम् । दर्शयामास दक्षस्तु विनयावनतं स्थितम्

evamuktvātha teṣāṃ taṃ sahasrākṣaṃ bhayāturam | darśayāmāsa dakṣastu vinayāvanataṃ sthitam

Nói xong như vậy, Dakṣa liền chỉ cho họ thấy Đấng Ngàn Mắt (Indra), đang khổ sở vì sợ hãi, đứng đó cúi mình khiêm cung trong lễ độ.

एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb: ‘thus’)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having said)
अथthen
अथ:
Sambandha-bodhaka (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/now)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम (of them)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन, पुल्लिङ्ग; सर्वनाम (him)
सहस्राक्षम्the thousand-eyed (Indra)
सहस्राक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसहस्र + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (बहुव्रीहिवत् उपाधि-प्रयोगः ‘सहस्राणि अक्षाणि यस्य’); द्वितीया, एकवचन, पुल्लिङ्ग
भयातुरम्distressed with fear
भयातुरम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभय + आतुर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भयेन आतुरः); द्वितीया, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषणम् (qualifying sahasrākṣam)
दर्शयामासshowed
दर्शयामास:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) caus. दर्शय + आमास (लिट्-परस्मैपद)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; कारणे (causative sense: ‘caused to see/showed’)
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन, पुल्लिङ्ग; कर्तृपद
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (particle: but/indeed)
विनयावनतम्bowed down in humility
विनयावनतम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविनय + अवनत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (विनयेन अवनतः); द्वितीया, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषणम् (qualifying ‘tam/sahasrākṣam’)
स्थितम्standing
स्थितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय) स्थित (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); द्वितीया, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषणम् (standing/being)

Narrator (contextual; not explicitly named in verse)

Type: kshetra

Scene: Dakṣa, after speaking, reveals Indra (Sahasrākṣa) standing aside, visibly shaken, hands lowered or joined, head bowed in humility before a group of brāhmaṇas/sages.

D
Dakṣa
S
Sahasrākṣa (Indra)

FAQs

Even the mighty must bow to dharma; humility and accountability enable reconciliation and the return of auspicious order.

No explicit tīrtha is mentioned in this verse.

No ritual instruction; it narrates a moment of submission and restoration following ritual conflict.