Adhyaya 210

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । सिद्धसेनो महीपालः प्राप्य तं योगमुत्तमम्

Viśvāmitra nói: Nghe lời của thánh hiền Nārada, vua Siddhasena liền chứng đắc pháp tu yoga tối thượng.

Verse 2

माधवे मासि संप्राप्ते अष्टम्यां सूर्यवासरे । सूर्योदये तु संप्राप्ते यावत्स्नात्वाऽर्चयेद्रविम्

Khi tháng Mādhava (Vaiśākha) đến—vào ngày mồng tám (aṣṭamī) nhằm Chủ nhật—lúc mặt trời mọc, người ấy nên tắm gội rồi lễ bái Ravi (Thần Mặt Trời) đúng theo thời lượng đã định.

Verse 3

तावत्कुष्ठविनिर्मुक्तः सहसा समपद्यत । ततो दिव्यवपुर्भूत्वा सन्तोषं परमं गतः

Ngay khoảnh khắc ấy, ông bỗng được giải thoát khỏi bệnh phong. Rồi thân thể hóa thành rực sáng như thần, và ông đạt đến niềm an lạc tối thượng.

Verse 4

प्रायश्चित्तं ततश्चक्रे तांबूलस्य च भक्षणम् । अज्ञानेन कृतं यच्च चूर्णपत्रसमन्वितम्

Sau đó, ông làm lễ prāyaścitta (sám hối, tẩy nghiệp) cho việc nhai tāmbūla (trầu cau), vốn do vô minh mà dùng kèm bột gia vị và lá.

Verse 5

ततश्च परमां लक्ष्मीं संप्राप्तः स महीपतिः । पितृपैतामहं राज्यं स प्रचक्रे यथा पुरा

Từ đó, nhà vua đạt được phúc lộc tối thượng của Lakṣmī, và lại trị vì vương quốc tổ truyền của cha ông và tổ phụ, như thuở trước.

Verse 6

एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् । माहात्म्यं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमि च्छसि

Tất cả điều ấy ta đã thuật cho ngươi—chính là đại uy đức phát sinh từ Thánh địa Śaṃkhatīrtha. Ôi bậc vương thượng tối thắng, ngươi còn muốn nghe thêm điều gì nữa?

Verse 7

आनर्त उवाच । अत्याश्चर्यमिदं ब्रह्मन्यत्त्वया परिकीर्तितम् । यल्लक्ष्मीस्तस्य सन्नष्टा चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

Ānarta thưa: Bạch Brāhmaṇa, điều ngài kể thật vô cùng kỳ diệu—rằng phúc lộc của người ấy bị tiêu tan chỉ vì nhai thứ lá đã nghiền thành bột trộn lẫn.

Verse 8

कीदृक्तेन कृतं तस्य प्रायश्चित्तं विशुद्धय्रे । कीदृक्तेन कृतं तच्च निजराज्यं यथा पुरा

Người ấy đã làm lễ sám hối (prāyaścitta) bằng hành trì nào để được thanh tịnh? Và nhờ phương cách nào mà lại thu hồi vương quốc của mình như thuở trước?

Verse 9

विश्वामित्र उवाच । एषा पुण्यतमा मेध्या नागवल्ली नराधिप । अयथावत्कृता वक्त्रे बहून्दोषान्प्रयच्छति । तस्माद्यत्नेन संभक्ष्या दत्त्वा चैव स्वशक्तितः

Viśvāmitra đáp: Hỡi bậc quân vương, nāgavallī (dây trầu) này là vật đại phúc và có năng lực thanh tịnh. Nếu chế biến không đúng rồi đưa vào miệng, nó gây ra nhiều lỗi lầm. Vì thế phải nhai với sự cẩn trọng, và cũng nên bố thí tùy theo sức mình.

Verse 10

आनर्त उवाच । नागवल्ली कथं जाता कस्माद्दोषो महान्स्मृतः । अयथावद्भक्षणाच्च तन्मे वक्तुमिहार्हसि

Ānarta thưa: Nâgavallī đã khởi nguyên như thế nào, và vì sao người ta nói rằng lỗi lớn phát sinh do dùng nó không đúng cách? Xin ngài giải bày cho tôi ngay tại đây.

Verse 11

विश्वामित्र उवाच । प्रश्नभारो महानेष त्वया मे परिकीर्तितः । तथापि च वदिष्यामि यदि ते कौतुकं नृप । यस्मात्सञ्जायते दोषश्चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

Viśvāmitra nói: Những điều khanh hỏi quả là nặng tựa gánh lớn. Dẫu vậy, nếu bệ hạ còn muốn tỏ tường, ta sẽ giảng vì sao lỗi nghiệp phát sinh khi nhai hỗn hợp lá đã nghiền thành bột.

Verse 12

अमृतार्थं पुरा देवैर्मथितः कलशोदधिः । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम्

Thuở xưa, vì cầu cam lộ bất tử, chư thiên đã khuấy Biển Kalasha; lấy núi Mandara làm trục khuấy, và lấy rắn Vāsuki làm dây kéo khuấy.

Verse 13

मुखदेशे बलिर्लग्नः पुच्छदेशेऽखिलाः सुराः । वासुदेवमतेनैव सन्दधाराथ कच्छपः

Ở đầu miệng, Bali đứng giữ; ở đầu đuôi, toàn thể chư thiên đứng vào. Theo lời chỉ dạy của Vāsudeva, Thần Quy (Kūrma) liền gánh chịu sức kéo và giữ vững không lay.

Verse 14

मन्दरे भ्रममाणे तु प्रागेव नृपसत्तम । आनर्त सहसा जातं रत्नत्रितयमेव च

Ô bậc vương thượng, khi núi Mandara đang bị xoay khuấy, ngay từ thuở ban đầu bỗng chốc hiện ra Ānarta, và lại xuất hiện cả một bộ ba bảo vật quý hiếm.

Verse 15

नीलांबरधरः कृष्णः पुरुषो वक्रनासिकः । कृष्णदन्तः स्थूलशिरा दीर्घग्रीवो महोदरः । शूर्पाकारांघ्रिरेवाऽसौ चिपिटाक्षो भयावहः

Một người da sẫm, khoác y phục xanh thẫm, hiện ra—mũi khoằm, răng đen, đầu nặng, cổ dài, bụng lớn; bàn chân như cái xẻng, đôi mắt bẹt méo mó—trông thật kinh hãi.

Verse 16

तथा तद्रूपिणी तस्य कुभार्या राक्षसी यथा । शिशुनांगुलिलग्नेन गर्भश्रमपरायणा

Rồi cũng vậy, một nữ rākṣasī hiện ra, hình dạng tương ứng với hắn—người vợ ác của hắn—mệt mỏi vì thai nghén, với đứa trẻ bám chặt vào ngón tay nàng.

Verse 17

ततो देवगणाः सर्वे दानवाश्च विशेषतः । मन्थानं तत्परित्यज्य तान्ग्रहीतुं प्रधाविताः

Bấy giờ toàn thể chư thiên—và nhất là các dānavas—bỏ việc khuấy đảo, lao tới để bắt lấy họ.

Verse 18

अथ तान्विकृतान्दृष्ट्वा सर्वे शंकासमन्विताः । जगृहुर्नैव राजेंद्र जहसुश्च परस्परम्

Nhưng khi thấy những hình dạng biến dị ấy, mọi người đều đầy nghi hoặc; tâu đại vương, họ chẳng bắt lấy, mà lại cười với nhau.

Verse 19

अथोवाच बलिर्दैत्यः कृतांजलिपुटः स्थितः । ब्रह्माऽदि यल्लभेत्सर्वं यत्पुरस्तात्प्रजायते

Bấy giờ Bali, vị daitya, đứng chắp tay cung kính mà thưa: “Xin để Brahmā và các bậc khác nhận lấy mọi điều xuất hiện trước tiên, mọi thứ sinh ra ở phía trước.”

Verse 20

रत्नत्रितयमेतद्धि तस्माद्गृह्णातु पद्मजः । येन सिद्धिर्भवेदस्मिन्मन्थने कस्य चाऽर्पणात्

“Quả thật đây là bộ ba châu báu; vì thế xin Đấng Sinh từ Hoa Sen (Brahmā) nhận lấy—nhờ sự tiếp nhận và hiến dâng của Ngài mà sự thành tựu được bảo đảm trong cuộc khuấy đảo này, cho người nào đáng thọ nhận.”

Verse 21

तद्वाक्यं विष्णुना तस्य शंसितं शंकरेण तु । इंद्राद्यैश्च सुरैः सर्वैर्दानवैश्च विशेषतः

Lời ấy của người kia được đức Viṣṇu tán đồng, và đức Śaṅkara cũng chuẩn thuận; Indra cùng hết thảy chư thiên, và đặc biệt cả các dānavas nữa, đều đồng lòng chấp nhận.

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा जग्राह त्रितयं च तत् । दाक्षिण्यात्सर्वदेवानामनिच्छन्नपि पार्थिव । ममन्थुः सागरं राजन्पुनस्ते यत्नमाश्रिताः

Trong lúc ấy, đức Brahmā đã nhận lấy bộ ba ấy—vì lòng ưu ái đối với hết thảy chư thiên, dẫu Ngài chẳng muốn, hỡi đại vương. Rồi, hỡi bậc quân vương, họ lại gắng sức một lần nữa và khuấy đảo biển cả lần nữa.

Verse 23

ततश्च वारुणी जाता दिव्यगन्धसमन्विता । बलिना संगृहीता सा प्रत्यक्षं बलविद्विषः

Rồi Vāruṇī hiện ra, mang hương thơm thiêng liêng; và nàng được Bali tiếp nhận—rõ ràng ngay trước mặt kẻ thù của Bali (Đấng Chúa Tể).

Verse 24

आवर्ते चापरे जाते निष्क्रांतः कौस्तुभो मणिः । स गृहीतो महाराज विष्णुना प्रभविष्णुना

Khi một xoáy nước khác nổi lên, bảo châu Kaustubha trồi ra; và viên ngọc ấy, hỡi đại vương, được đức Viṣṇu—Đấng quyền năng tối thượng—thâu nhận.

Verse 25

अथापरे स्थिते तत्र महावर्ते निशापतिः । सञ्जातः स वृषांकेन संगृहीतश्च तत्क्षणात्

Rồi, khi tại đó lại hình thành một đại xoáy nước nữa, Chúa Tể của Đêm (Mặt Trăng) xuất hiện; và ngay tức khắc, Ngài được Vṛṣāṅka (Śiva) tiếp nhận.

Verse 26

पारिजातस्ततो जातो दिव्यगन्धसमन्वितः । स गृहीत्वा सुरैः सर्वैः स्थापितो नंदने वने

Bấy giờ cây Pārijāta hiện khởi, tràn đầy hương thơm thiên giới; chư thiên đồng nâng lấy và an trí cây ấy trong lâm uyển Nandana.

Verse 27

तस्यानंतरमेवाथ सुरभी वत्ससंयुता । निष्क्रांता व्योममार्गेण गोलोकं समवस्थिता

Ngay sau đó, Surabhī cùng với bê con xuất hiện; theo lộ trình trên không trung mà đi, rồi an trụ tại Goloka.

Verse 28

ततो धन्वंतरिर्जातो बिभ्रद्धस्ते कमंडलुम् । संपूर्णममृतेनैव स देवैर्दानवैनृप

Rồi Dhanvantari hiện khởi, tay cầm bình nước (kamaṇḍalu) đầy tràn amṛta; và ngay tức khắc, chư thiên cùng các dānava đối diện tranh đoạt, hỡi Đại vương.

Verse 29

गृहीतो युगपत्क्रुद्धैः परस्परजिगीषया । देवानां हस्तगो वैद्यो दैत्यानां च कमण्डलुः

Bị hai phe đang phẫn nộ chộp lấy cùng lúc, mỗi bên đều muốn thắng bên kia: vị lương y (Dhanvantari) ở trong tay chư thiên, còn bình kamaṇḍalu thì ở trong tay các daitya.

Verse 30

ततस्तं लोभसंयुक्ता ममंथुः सागरं नृप । पद्महस्तात्र संजाता ततो लक्ष्मीः सितांबरा

Rồi vì lòng tham, họ lại khuấy biển ấy lần nữa, hỡi Đại vương; và tại đó, Lakṣmī hiện ra, áo trắng tinh khiết, tay cầm hoa sen.

Verse 31

स्वयमेव वृतो विष्णुस्तया पार्थिवसत्तम । मथ्यमाने ततोतीव समुद्रे देवदानवैः

Tâu bậc minh vương, khi chư thiên và các dānavā khuấy đảo đại dương dữ dội, chính nàng đã tự nguyện chọn lấy đức Viṣṇu.

Verse 32

कालकूटं समुत्पन्नं येन सर्वे सुरासुराः । संप्राप्ताः परमं कष्टं प्रभग्नाश्च दिशो दश

Rồi độc Kālakūṭa phát sinh, khiến hết thảy chư thiên và asura lâm vào khổ nạn tột cùng, mười phương đều chấn động rối loạn.

Verse 33

तं दृष्ट्वा भगवाञ्छंभुस्तीव्रं तीवपराक्रमः । भक्षयामास राजेंद्र नीलकण्ठस्ततोऽभवत्

Thấy thứ độc đáng sợ ấy, đức Bhagavān Śambhu—dũng lực vô song—đã nuốt lấy, tâu đại vương; do hành động ấy Ngài được tôn xưng là Nīlakaṇṭha, Đấng Cổ Xanh.

Verse 34

अथ संत्यज्य मंथानं मंदरं वासुकिं तथा । अमृतार्थेऽभवद्युद्धं दैत्यानां विबुधैः सह

Bấy giờ họ bỏ cả dụng cụ khuấy—núi Mandara và rắn Vāsuki—vì khát vọng amṛta, chiến tranh bùng lên giữa các Daitya và chư thiên.

Verse 35

अथ स्त्रीरूपमाधाय विष्णुर्दैत्यानुवाच तान् । ततो हृष्टो बलिस्तस्यै दत्त्वा पीयूषमेव तत्

Rồi đức Viṣṇu hóa thân nữ nhân và ngỏ lời với các Daitya ấy; khi ấy Bali hoan hỷ, liền dâng cho nàng chính pīyūṣa—cam lộ ấy.

Verse 36

विश्वासं परमं गत्वा युद्धं चक्रे सुरैः सह । ततो विष्णुः परित्यज्य स्त्रीरूपं पुरुषाकृतिः

Sau khi đã được trọn vẹn lòng tin, Ngài cùng chư Thiên giao chiến; rồi đức Viṣṇu bỏ hình nữ, trở lại tướng nam.

Verse 37

तदेवामृतमादाय ययौ यत्र दिवौकसः । अब्रवीत्तान्सुहृष्टात्मा पिवध्वममृतं सुराः

Mang chính cam lộ ấy, Ngài đến nơi chư Thiên đang ở, lòng hoan hỷ mà nói: “Hỡi các Deva, hãy uống amṛta!”

Verse 38

येनामरत्वमासाद्य व्यापादयत दानवान् । ते तथेति प्रतिज्ञाय पपुः पीयूषमुत्तमम्

Nhờ đó mà đạt bất tử để diệt trừ bọn Dānava; các Ngài đáp “Xin vâng như thế”, rồi uống cam lộ tối thượng.

Verse 39

अमराश्च ततो जाता जघ्नुः संख्ये महासुरान्

Rồi từ đó, trở nên bất tử, các Ngài giết các đại Asura giữa chiến trận.

Verse 40

तेषां पानविधौ तत्र वर्तमाने महीपते । राहुर्विबुधरूपेण पपौ पीयूषमुत्सुकः

Khi nghi lễ uống đang diễn ra tại đó, hỡi bậc chúa tể cõi đất, Rāhu giả dạng làm một vị thần, lòng háo hức mà uống cam lộ.

Verse 41

स लक्षितो महादैत्यश्चंद्रार्काभ्यां च तत्क्षणात् । निवेदितो हरे राजन्नायं देवो महासुरः

Đại Daitya đó ngay lập tức bị Mặt Trăng và Mặt Trời nhận ra, và họ bẩm báo với Hari: "Tâu đức vua, vị 'thần' này chính là một Asura hùng mạnh."

Verse 42

तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तस्य चक्रं सुदर्शनम् । वधाय पार्थिवश्रेष्ठ मुक्तं वज्रसमप्रभम्

Nghe vậy, Vasudeva phóng chiếc đĩa Sudarshana của mình để giết hắn, tâu đức vua cao quý—chiếc đĩa rực sáng với vẻ huy hoàng như sấm sét.

Verse 43

यावन्मात्रं शरीरं तत्तस्य व्याप्तं महीपते । अमृतेन ततः कृत्तममोघेनापि तच्छिरः

Tâu đức vua, cơ thể hắn thấm đẫm mật hoa bất tử đến đâu thì trở nên bất tử đến đó; nhưng đầu hắn, dù bị đánh hạ bởi chiếc đĩa không bao giờ trượt, đã bị cắt đứt sau khi nếm amṛta.

Verse 44

ततोऽमरत्वमापन्नः स यावत्सिंहिकासुतः । तावत्प्रोक्तोऽच्युतेनाथ साम्ना परमवल्गुना

Sau đó, con trai của Simhika trở nên bất tử ở mức độ đó; rồi Acyuta (Đấng Bất Diệt) ngỏ lời với hắn bằng những lời lẽ vô cùng dịu dàng và hòa giải.

Verse 45

त्यज दैत्यान्महाभाग देवानां संमतो भव । संप्राप्स्यसि परां पूजां सदा त्वं ग्रहमंडले

Hỡi người may mắn, hãy từ bỏ các Daitya và trở thành người được các Deva chấp thuận; khi đó ngươi sẽ mãi mãi nhận được sự tôn thờ cao nhất trong vòng tròn của các hành tinh.

Verse 46

स तथेति प्रतिज्ञाय त्यक्त्वा तान्दैत्यसत्तमान् । पूजां प्राप्नोति मर्त्यानां संस्थितो ग्रहमण्डले

Ngài thề rằng: “Đúng như vậy”, rồi rời bỏ những Daitya ưu tú kia, đến nhận sự lễ bái của loài người, an trụ trong vòng tròn các hành tinh.

Verse 47

एतस्मिन्नंतरे दैत्या निर्जिताः सुरसत्तमैः । दिशो जग्मुः परित्रस्ताः केचिन्मृत्युमुपागताः

Trong lúc ấy, các Daitya bị những bậc tối thượng trong chư thiên đánh bại; hoảng sợ, chúng chạy trốn khắp mười phương, và có kẻ còn gặp tử vong.

Verse 48

पीतशेषं च पीयूषं स्थापितं नन्दने वने । नागराजस्य यत्रैव स्थितमालानमेव च

Phần cam lộ còn lại sau khi uống được an trí trong rừng Nandana—ngay nơi ấy cũng có cọc buộc (ālāna) của Nāga vương.

Verse 49

अहर्निशं मदस्रावी करींद्रः सोऽपि संस्थितः । तत्प्रभावैः प्रभिन्नः स पीयूषस्य कमंडलुः

Ở đó cũng có voi chúa đứng, tiết nhựa động dục suốt ngày đêm; và do uy lực ấy, bình cam lộ (kamaṇḍalu) bị nứt vỡ.

Verse 50

ततो वल्ली समुत्पन्ना तस्माच्चैव कमण्डलोः । तत्रालानसमारूढा वृद्धिं च परमां गता

Rồi từ chính bình kamaṇḍalu ấy, một dây leo sinh khởi; nó bám lên cọc buộc tại đó và lớn mạnh đến mức sung mãn phi thường.

Verse 51

तदुद्भवानि पत्राणि गृहीत्वा सुरसत्तमाः । अपूर्वाणि सुगंधीनि मत्वा ते भक्षयंति च

Các vị thiên thần tối thượng liền hái những chiếc lá sinh ra từ đó; thấy chúng chưa từng có, hương thơm nhiệm mầu, nên cũng dùng làm vật ăn nhai.

Verse 52

वक्त्रशुद्धिकृते राजन्विशेषेण प्रहर्षिताः

Tâu đại vương, họ đặc biệt hoan hỷ, vì điều ấy đem lại sự thanh tịnh cho miệng (và lời nói).

Verse 53

अथ धन्वतरिर्वैद्यः स्वबुद्ध्या पृथिवीपते । नागालाने यतो जाता नागवल्ली भविष्यति

Bấy giờ Dhanvantari, vị y vương thần thánh, do trí tuệ của mình, tâu cùng chúa tể cõi đất: “Vì nó sinh khởi trong khu vườn Nāgālaya, nên sẽ được gọi là Nāgavallī (dây trầu).”

Verse 54

सदा स्मरस्य संस्थानं मम वाक्याद्भविष्यति । नागवल्लीति वै नाम तस्याश्चक्रे ततः परम्

“Bởi lời ta, nó sẽ mãi mãi trở thành chốn ngự của Smara (Kāma).” Rồi sau đó, ngài chính thức ban cho nó danh xưng “Nāgavallī”.

Verse 55

संयोगं च चकाराथ तांबूलं जायते यथा । पूगीफलेन चूर्णेन खदिरेणापि पार्थिव

Rồi ngài chuẩn bị sự phối hợp đúng phép để thành tāmbūla: trộn với bột hạt cau và cả khadira (catechu), tâu đại vương.

Verse 56

कस्यचित्त्वथ कालस्य वाणीवत्सरको नृपः । प्रतोषं नीतवाञ्छक्रं तपसा निर्मलेन च

Sau một thời gian, vua Vāṇīvatsaraka nhờ khổ hạnh thanh tịnh, không vết nhơ, đã làm cho Śakra (Đế Thích/Indra) hoàn toàn hoan hỷ.

Verse 57

ततस्तत्तपसा तुष्ट इन्द्रो वचनमब्रवीत्

Bấy giờ, Indra vui lòng vì khổ hạnh ấy, liền cất lời nói.

Verse 58

इन्द्र उवाच । भोभोः पार्थिव तुष्टोऽस्मि तपसाऽनेन सांप्रतम् । ब्रूहि यत्ते वरं दद्मि मनसा वांछितं सदा

Indra nói: “Hỡi đại vương, nay ta đã hoan hỷ vì khổ hạnh này của ngươi. Hãy nói đi—điều phúc lành nào ngươi hằng ước trong lòng, ta sẽ ban cho.”

Verse 59

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो यदि देयो वरो मम । विमानं खेचरं देहि येनागच्छामि ते गृहे । नित्यमेव धरापृष्ठाद्वंदनार्थं तव प्रभो

Ông thưa: “Nếu ngài hài lòng về tôi và nếu có thể ban ân, xin ban cho tôi một vimāna bay trên không, để mỗi ngày từ mặt đất tôi có thể đến nơi ngự của ngài mà đảnh lễ, lạy chào ngài, bậc Chúa tể.”

Verse 60

स तथेति प्रतिज्ञाय हंसबर्हिणनादितम् । विमानं प्रददौ तस्मै मनोमारुतवेगधृक्

Indra hứa: “Được như vậy,” rồi ban cho ông một vimāna vang tiếng như thiên nga và công, nhanh như ý nghĩ và như gió.

Verse 61

स तत्र नित्यमारुह्य प्रयाति त्रिदशालयम् । भक्त्या परमया युक्तः सहस्राक्षं प्रवंदितुम्

Mỗi ngày, ông cưỡi lên đó mà đi đến cõi ngự của Ba Mươi vị thiên, đầy đủ lòng sùng kính tối thượng, để cúi lạy Sahasrākṣa (Đế Thích/Indra).

Verse 62

तस्य शक्रः स्वहस्तेन तांबूलं च प्रयच्छति । स च तद्भक्षयामास प्रहृष्टेनांतरात्मना

Đế Thích (Śakra/Indra) tự tay dâng tāmbūla; còn ông, với nội tâm hoan hỷ, liền thọ dụng nó.

Verse 63

वृद्धभावेऽपि संप्राप्ते तस्य कामोऽत्यवर्द्धत । तांबूलस्य प्रभावेन सुमहान्पृथिवीपते

Ôi chúa tể cõi đất, dẫu tuổi già đã đến, dục vọng của ông vẫn tăng vọt—lớn lao thay là năng lực của tāmbūla (trầu cau).

Verse 64

अथ शक्रमुवाचेदं स राजा विनयान्वितः । नागवल्लीप्रदानेन प्रसादो मे विधीयताम्

Bấy giờ vị vua ấy, đầy lòng khiêm cung, thưa với Śakra (Indra): “Xin Ngài ban cho con nāgavallī (dây trầu), để ân phúc của Ngài được đặt lên con.”

Verse 65

मर्त्यलोके समानेतुं प्रचारं येन गच्छति । स तथेति प्रतिज्ञाय तस्मै तां प्रददौ तदा

Để nó được truyền bá và mang xuống cõi người, Ngài đáp: “Được vậy,” rồi khi ấy ban nó cho ông.

Verse 66

गत्वा निजपुरं सोपि स्वोद्यानेऽस्थापयत्तदा । ततः कालेन महता प्रचारं सा गता क्षितौ

Trở về thành của mình, ông liền trồng nó trong vườn riêng. Rồi theo thời gian lâu dài, nó lan rộng khắp mặt đất.

Verse 67

यस्याः स्वादनतो लोकः कामात्मा समपद्यत । न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं च विशेषतः । अन्या धर्मक्रियाः सर्वाः प्रणष्टा धर्मसंभवाः

Do nếm vị ấy, người đời bị dục vọng chi phối. Không ai cử hành tế lễ (yajña), cũng chẳng ai lo liệu việc tế lễ; mọi hành trì dharma khác—vốn sinh từ chính pháp—đều bị tiêu diệt.

Verse 68

ततो देवगणाः सर्वे यज्ञभागविवर्जिताः । पीड्यमानाः क्रुधा विष्टा गत्वा प्रोचुः पितामहम्

Bấy giờ, toàn thể chư thiên, bị tước phần hưởng trong tế lễ, khổ não và đầy phẫn nộ, liền đến bạch với Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā).

Verse 69

मर्त्यलोके सुरश्रेष्ठ नष्टा धर्मक्रिया भृशम् । कामासक्तो यतो लोकस्तांबूलस्य च भक्षणात् । तस्मात्कुरु प्रसादं नो येनास्माकं क्रिया भवेत्

“Ôi bậc tối thắng trong chư thiên, nơi cõi người các nghi lễ dharma đã suy tàn nặng nề, vì chúng sinh nghiện dục do nhai tāmbūla. Xin Ngài đoái thương, để các nghi thức và phẩm vật cúng dường thuộc phần chúng con lại được cử hành.”

Verse 70

एतस्मिन्नेव काले तु पुष्करस्थं पितामहम् । यजनार्थे समायातं दरिद्रो वीक्ष्य पार्थिव

Ngay lúc ấy, tâu Đại vương, một người nghèo thấy Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā) đang ở Puṣkara, đến đó vì mục đích cử hành tế lễ.

Verse 71

प्रणिपत्य ततः प्राह विनयावनतः स्थितः । निर्विण्णोऽहं सुरश्रेष्ठ ब्राह्मणानां गृहे स्थितः

Sau khi đảnh lễ, ông đứng khiêm cung mà thưa: “Ôi bậc tối thượng trong chư thiên, con đã mỏi mệt vì phải nương nhờ sống trong nhà các Bà-la-môn.”

Verse 72

तस्मात्कीर्तय मे स्थानं श्रेष्ठं वित्तवतां हि यत् । तत्र सञ्जायते तृप्तिः शाश्वती प्रचुरा प्रभो

“Vì thế, bạch Chúa tể, xin chỉ cho con nơi cư trú tối thắng của người giàu có, nơi phát sinh sự mãn nguyện dồi dào và vĩnh cửu.”

Verse 73

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा पितामहः । अब्रवीच्च दरिद्रं तं छिद्रार्थं धनिना मिह

Nghe lời ấy, Đấng Tổ Phụ (Phạm Thiên Brahmā) trầm tư rất lâu. Rồi Ngài bảo người nghèo kia: “Đây là những chỗ hở—những điểm dễ bị ‘đâm thủng’ của kẻ giàu.”

Verse 74

चूर्णपत्रे त्वया वासः सदा कार्यो दरिद्र भोः । तांबूलस्य तु पर्णाग्रे भार्यया मम वाक्यतः

“Này người nghèo, ngươi phải luôn cư ngụ trong chiếc lá đã nghiền thành bột. Và theo lời ta, hãy để hiền thê của ta ở nơi đầu ngọn lá trầu (tāmbūla).”

Verse 75

पर्णानां चैव वृंतेषु सर्वेषु त्वत्सुतेन च । रात्रौ खदिरसारे च त्वं ताभ्यां सर्वदा वस

“Và trong mọi cuống lá, cùng với con trai ngươi, hãy lập chỗ ở. Ban đêm, cũng hãy trú trong tinh chất của khadira; như vậy, hãy luôn ở cùng chúng.”

Verse 76

धनिनां छिद्रकृत्प्रोक्तमेतत्स्थानचतुष्टयम् । पार्थिवानां विशेषेण मम वाक्या द्व्रज द्रुतम्

“Bốn ‘trạm’ này đã được tuyên nói là nơi tạo ra kẽ hở cho người giàu, đặc biệt là các bậc quân vương. Theo lời ta, hãy mau chóng đi đến đó.”

Verse 77

नारद उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप

Nārada thưa: “Ôi bậc chúa tể của loài người, mọi điều ngài hỏi, ta đã thuật lại trọn vẹn.”

Verse 78

तांबूलोत्थानि छिद्राणि यथा स्युर्धनिनामिह । तानि सर्वाणि चीर्णानि त्वया राजन्नजानता । तेन वै विभवोच्छित्तिः संजाता सहसा नृप

“Những kẽ hở phát sinh từ việc dùng trầu cau (tāmbūla) nơi người giàu—chính mọi lỗi ấy, tâu Đại vương, ngài đã lỡ phạm mà không hay biết. Vì thế, hỡi bậc quân chủ, sự tiêu tán phú quý đã bỗng chốc xảy ra.”

Verse 79

राजोवाच । तदर्थमपि मे ब्रूहि प्रायश्चित्तं मुनीश्वर । कदाचिद्भक्षणं मे स्यात्तांबूलस्य तथाविधम्

Nhà vua thưa: “Vì lẽ ấy, bạch bậc đại hiền, xin hãy nói cho trẫm phép sám hối (prāyaścitta). Đôi khi trẫm có thể lỡ dùng trầu cau theo cách không đúng như vậy.”

Verse 80

येन सञ्जायते शुद्धिः कुतांबूलसमुद्भवा

“Bằng phương cách nào, sự thanh tịnh có thể phát sinh để tẩy trừ ô uế do trầu cau bất chính (kutāmbūla) gây ra?”

Verse 81

विश्वा मित्र उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि प्रायश्चित्तं तु यच्चरेत् । आश्वासनेन शुद्ध्यर्थं कुतांबूलस्य भक्षणात्

Viśvāmitra nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Đại vương; ta sẽ tuyên bày phép sám hối (prāyaścitta) cần thực hành. Để được thanh tịnh—sau khi dùng trầu cau không đúng phép—nên cử hành nghi thức ‘āśvāsana’ nhằm an ủi và trấn an.”

Verse 82

पर्वकालं समुद्दिश्य सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । आनयेद्ब्राह्मणं राजन्वेदवेदांगपारगम्

“Sau khi chọn đúng thời điểm lễ hội thiêng (parva-kāla), với lòng tin thanh tịnh, hỡi Đại vương, hãy thỉnh một vị Bà-la-môn thông đạt Veda và các bộ phụ trợ Vedāṅga.”

Verse 83

प्रक्षाल्य चरणौ तस्य वाससी परिधापयेत् । संपूज्य गंधपुष्पाद्यैस्ततः पत्रं हिरण्मयम् । स्वशक्त्या कारयित्वाऽथ चूर्णे मुक्ताफलं न्यसेत्

“Hãy rửa chân vị ấy rồi dâng y phục cho ngài. Sau khi cung kính cúng dường bằng hương thơm, hoa và các phẩm vật khác, bấy giờ hãy chuẩn bị một lá trầu bằng vàng tùy theo khả năng, và đặt một viên ngọc trai lên lớp bột hương.”

Verse 84

पूगीफलं च वैडूर्यं खदिरं रूप्यमेव च । मन्त्रेणानेन विप्राय तथैव च समर्पयेत्

“Và cũng với thần chú này, hãy dâng lên vị Bà-la-môn: quả cau (pūgī), ngọc mắt mèo (vaiḍūrya), gỗ khadira, cùng bạc.”

Verse 85

यन्मया भक्षितं पूर्वं वृन्तं पत्रसमुद्भवम् । चूर्णपत्रं तथैवान्यद्रात्रौ खदिरमेव च

“Bất cứ điều gì trước đây ta đã dùng—những cuống và các thứ phát sinh từ lá, các chế phẩm lá kèm bột, cùng những vật khác; thậm chí cả khadira vào ban đêm—”

Verse 86

तस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं तांबूलं प्रतिगृह्यताम् । ततस्तु ब्राह्मणो मंत्रमेवं राजन्नुदाहरेत्

Để tẩy sạch tội ấy, hãy nhận lấy trầu cau (tāmbūla). Rồi, tâu Đại vương, vị Bà-la-môn nên tụng thần chú theo cách này.

Verse 87

यजमानहितार्थाय सर्वपापविशुद्धये । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि कुतांबूलं प्रभक्षितम्

Vì lợi ích của người chủ lễ (yajamāna) và để tẩy sạch mọi tội lỗi: dù do vô minh hay thậm chí cố ý, đã ăn trầu cau (tāmbūla) ô uế/bị cấm—

Verse 88

भक्षयिष्यसि यच्चान्यत्कदाचिन्मे प्रसादनात् । तस्य दोषो न ते भावी मम वाक्यादसंशयम्

Và bất cứ thứ gì khác ngươi có thể ăn vào bất kỳ lúc nào nhờ sự hoan hỷ chấp thuận của ta, lỗi ấy sẽ không dính mắc nơi ngươi—bởi lời ta, không nghi ngờ.

Verse 89

अनेन विधिना दत्त्वा तांबूलं शुद्धिमाप्नुयात् । कुतांबूलस्य दोषेण गृह्यते न नरो नृप

Dâng trầu cau (tāmbūla) theo đúng nghi thức này thì đạt được sự thanh tịnh. Tâu Đại vương, người ấy không bị quả báo do lỗi của trầu cau dùng sai phép.

Verse 90

तस्मात्त्वं हि महाराज व्रतमेतत्समाचर । बहु पुण्यतमं ह्येतन्महाभोगविवर्द्धनम्

Vì thế, tâu Đại vương, hãy thực hành lời nguyện (vrata) này. Quả thật, đó là công đức tối thượng, làm tăng trưởng phúc lộc và thọ hưởng lớn lao.

Verse 91

यः प्रयच्छति राजेन्द्र विधिनानेन भक्तितः । जन्मजन्मान्तरे वापि न तांबूलेन मुच्यते

Ô bậc chúa tể các vua, ai dâng cúng trầu cau (tāmbūla) với lòng sùng tín đúng theo nghi thức này, dầu trải qua bao đời bao kiếp, cũng không bị thiếu mất trầu cau; phúc lành cát tường ấy chẳng hề suy giảm.

Verse 92

तांबूलं भक्षयित्वा यो नैतद्दानं प्रयच्छति । तांबूलवर्जितः सोऽत्र भवेज्जन्मनिजन्मनि

Nhưng ai ăn trầu cau (tāmbūla) mà không bố thí lễ vật tương ứng này, thì ở đời này sẽ thành kẻ thiếu trầu cau, hết kiếp này sang kiếp khác.

Verse 93

तांबूलवर्जितं यस्य मुखं स्यात्पृथिवीपते । कृपणस्य दरिद्रस्य तद्बिलं न हि तन्मुखम्

Ô đấng chúa tể cõi đất, miệng của kẻ không có trầu cau (tāmbūla) giống như một cái hố; với kẻ keo kiệt và nghèo hèn, ấy thật chẳng đáng gọi là “miệng” nữa.

Verse 94

तांबूलं ब्राह्मणेन्द्राय यो दत्त्वा प्राक्प्रभक्षयेत् । सुरूपो भाग्यवान्दक्षो भवेज्जन्मनिजन्मनि

Ai trước hết dâng trầu cau (tāmbūla) lên vị Bà-la-môn tôn quý, rồi sau mới thọ dụng, người ấy sẽ được dung mạo đoan nghiêm, phúc phần đầy đủ và tài năng vẹn toàn, đời đời kiếp kiếp.

Verse 95

एतत्ते सर्वमाख्यातं कुतांबूलस्य भक्षणात् । यत्फलं जायते पुंसां यद्दानेन महीपते

Ô đức vua, ta đã trình bày trọn vẹn cho ngài về những quả báo phát sinh nơi con người do việc thọ dụng trầu cau (tāmbūla) và do việc bố thí trầu cau ấy.

Verse 96

शंखादित्यानुषंगेण तांबूलस्य च भक्षणे । ये दोषा ये गुणा राजन्दानं चैव प्रभक्षणे

Tâu Đại vương, ta đã giảng rõ những lỗi và những công đức liên hệ đến việc dùng tāmbūla (trầu cau), cùng các phép tắc kèm theo; và cũng vậy, về phước báo cùng điều hệ lụy trong việc đem dâng bố thí và trong sự thọ dụng nó.

Verse 210

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये तांबूलोत्पत्ति तांबूलमाहात्म्यवर्णनंनाम दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Như vậy kết thúc trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa, thuộc Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, quyển thứ sáu là Nāgara-khaṇḍa; trong phần Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya, chương thứ hai trăm mười, mang nhan đề “Sự khởi nguyên của Tāmbūla và sự tán dương vinh quang của Tāmbūla.”