Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

तथा तद्रूपिणी तस्य कुभार्या राक्षसी यथा । शिशुनांगुलिलग्नेन गर्भश्रमपरायणा

Transliteration

tathā tadrūpiṇī tasya kubhāryā rākṣasī yathā | śiśunāṃgulilagnena garbhaśramaparāyaṇā

Translation

Rồi cũng vậy, một nữ rākṣasī hiện ra, hình dạng tương ứng với hắn—người vợ ác của hắn—mệt mỏi vì thai nghén, với đứa trẻ bám chặt vào ngón tay nàng.

Word by Word

• तथा: thus
• तथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्यय (thus/in that manner)

• तद्रूपिणी: having his form/like him
• तद्रूपिणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम) + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तस्य रूपम् यस्याः इति षष्ठी-तत्पुरुषः; विशेषणम्

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• कुभार्या: a wicked wife
• कुभार्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कु + भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (कु-भार्या = दुष्टा भार्या)

• राक्षसी: a demoness
• राक्षसी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यथा: as, just like
• यथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/just as)

• शिशुनाङ्गुलिलग्नेन: with (something) stuck to a child's finger
• शिशुनाङ्गुलिलग्नेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Adjective
• Root: शिशु + अङ्गुलि + लग्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; शिशोः अङ्गुल्या लग्नः इति षष्ठी-तत्पुरुषः; हेतु/साधनभावे

• गर्भश्रमपरायणा: wholly devoted to the toil of pregnancy
• गर्भश्रमपरायणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गर्भ + श्रम + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; गर्भे श्रमः यस्याः/गर्भश्रमस्य परायणा इति तत्पुरुषः; विशेषणम्

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Tīrthamāhātmya; exact speaker not explicit in the snippet)

Visual Art Cues

Scene: A rākṣasī woman appears, matching the fearsome man’s form—his wicked wife—pregnancy-weary, with a small child clinging to her finger; the scene is unsettling, blending maternity with menace.

Characters & Entities

• Rākṣasī (demoness)
• Infant (śiśu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The narrative contrasts auspicious and inauspicious outcomes, urging protection of dharma amid unsettling manifestations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is identified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is mentioned.