Adhyaya 199

Verse 1

ऋषय ऊचुः । तिस्रःकोट्योर्धकोटी च तीर्थानामिह भूतले । श्रूयते सूत कार्त्स्न्येन कीर्त्यमाना मुनीश्वरैः

Các bậc hiền triết thưa rằng: Trên cõi đất này, người ta nghe có ba crore và nửa crore các tīrtha, được các bậc thánh hiền tôn quý ca ngợi trọn vẹn. Hỡi Sūta, (xin hãy kể cho chúng tôi).

Verse 2

कथं लभ्येत सर्वेषां तीर्थानां स्नानजं फलम् । अल्पायुर्भिर्महाभाग कलिकाल उपस्थिते

Hỡi bậc đại phúc, làm sao có thể đạt được quả báo do tắm gội nơi tất cả các tīrtha, khi Kali-yuga đã đến và con người thọ mạng ngắn ngủi?

Verse 3

सूत उवाच । क्षेत्रत्रयमिहाख्यातं तथारण्यत्रयं महत् । पुरीत्रयं वनान्येव त्रीणि ग्रामास्तथात्रयः

Sūta nói: Tại đây được tuyên xưng ba thánh địa (kṣetra), và cũng có ba đại lâm (āraṇya). Lại có ba thánh thành (purī), ba vùng rừng (vana), và cũng vậy, ba ngôi làng.

Verse 4

तथा तीर्थत्रयं चान्यत्पर्वतत्रितयान्वितम् । महानदीत्रयं चैव सर्वपातकनाशनम्

Lại nữa, có một bộ ba tīrtha khác, đi kèm với bộ ba núi; và cũng có bộ ba đại hà—những dòng sông lớn có năng lực tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 5

मर्त्यलोकेस्थितं विप्राः सर्वतीर्थफलप्रदम् । सर्वेष्वेतेषु यः स्नाति स सर्वेषां फलं लभेत्

Hỡi các brāhmaṇa, ngay trong cõi người này có pháp xứ ban cho quả báo của mọi tīrtha. Ai tắm gội ở tất cả những nơi ấy sẽ thọ nhận trọn vẹn công đức của hết thảy.

Verse 6

चतुर्विंशतिसंख्यानामिदमाह प्रजापतिः । य एकस्मिंस्त्रिके स्नाति सर्व त्रिकफलं लभेत्

Về tập hợp được tính là hai mươi bốn, Prajāpati đã tuyên dạy như vầy: ai tắm gội trong bất cứ một bộ ba nào thì sẽ được công đức của trọn bộ ba ấy.

Verse 7

ऋषय ऊचुः त्रीणि क्षेत्राणि कानीह तथारण्यानि कानि च । पुर्यस्तिस्रो महाभाग काःख्याताश्च वनानि च

Các hiền triết thưa: Ở đây ba thánh địa (kṣetra) là những nơi nào, và ba rừng ẩn tu (āraṇya) là những nơi nào? Ôi bậc đại phúc, ba thành danh tiếng là những thành nào, và ba khu rừng (vana) được truyền tụng là những nơi nào nữa?

Verse 8

के ग्रामाः कानि तीर्थानि के नगाः सरितश्च काः । नामभिर्वद नः सूत सर्वाण्येतानि विस्तरात्

Những làng nào, những thánh địa tīrtha nào, những núi nào và những sông nào? Ôi Sūta, xin hãy nói cho chúng tôi tất cả, nêu rõ từng danh xưng, một cách đầy đủ chi tiết.

Verse 9

सूत उवाच कुरुक्षेत्रमिति ख्यातं प्रथमं क्षेत्रमुत्तमम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं द्वितीयं परिकीर्तितम्

Sūta nói: Vùng thánh địa thứ nhất, tối thượng, được biết đến với danh Kurukṣetra. Vùng thứ hai được xưng tụng là kṣetra phát sinh từ (hay thuộc về) Hāṭakeśvara.

Verse 10

प्राभासिकं तृतीयं तु क्षेत्रं हि द्विजसत्तमाः । एतत्क्षेत्रत्रयं पुण्यं सर्वपातकनाशनम्

Và kṣetra thứ ba là Prābhāsika, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh. Bộ ba thánh địa này thật thanh tịnh, có năng lực diệt trừ mọi tội lỗi.

Verse 11

यथोक्तविधिना दृष्ट्वा नरः पापात्प्रमुच्यते । यो यं काममभिध्यायन्क्षेत्रेष्वेतेषु भक्तितः

Chiêm bái (các thánh địa ấy) đúng theo nghi thức đã dạy, con người được giải thoát khỏi tội lỗi. Và ai, với lòng sùng kính nơi các kṣetra này, quán niệm một ước nguyện nào đó—

Verse 12

स्नानं करोति तस्येष्टं मनसो जायते फलम् । चतुर्विंशतिमानेषु स्नातो भवति स द्विजाः

—và thực hiện nghi lễ tắm gội (snāna): quả phúc mong cầu sẽ sinh khởi đúng theo ý niệm trong tâm. Hỡi các brāhmaṇa, người ấy được xem như đã tắm gội trọn vẹn trong đủ bộ hai mươi bốn.

Verse 13

एकं तु पुष्करारण्यं नैमिषारण्यमेव च । धर्मारण्यं तृतीयं तु तेषां संकीर्त्यते द्विजाः

Một là rừng thiêng Puṣkara-āraṇya; một nữa chính là rừng Naimiṣa-āraṇya. Rừng thứ ba là Dharmāraṇya—đó là điều được tuyên thuyết, hỡi các Bà-la-môn.

Verse 14

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

Và ai tắm gội tại cả ba nơi ấy thì sẽ được dự phần công đức của hai mươi bốn phần.

Verse 15

वाराणसी पुरीत्येका द्वितीया द्वारकापुरी । अवन्त्याख्या तृतीया च विश्रुता भुवनत्रये

Vārāṇasī được tôn xưng là thánh thành thứ nhất; thánh thành thứ hai là Dvārakāpurī; và thánh thành thứ ba, lừng danh khắp ba cõi, được gọi là Avantī (Ujjayinī).

Verse 16

एतासु यो नरः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

Bất cứ ai tắm gội tại các thánh thành ấy (cả ba) thì sẽ được thọ nhận phần công đức gấp hai mươi bốn.

Verse 17

वृन्दावनं वनं चैकं द्वितीयं खांडवं वनम् । ख्यातं द्वैतवनं चान्यत्तृतीयं धरणीतले

Vṛndāvana là một khu rừng thiêng bậc nhất; khu rừng thứ hai là Khāṇḍava; và khu rừng thứ ba—cũng lừng danh trên cõi đất—là Dvaitavana nổi tiếng.

Verse 18

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

Ai tắm gội tại ba nơi linh thiêng ấy sẽ được thọ phần công đức gấp hai mươi bốn lần.

Verse 19

कल्पग्रामः स्मृतश्चैकः शालिग्रामो द्वितीयकः । नंदिग्रामस्तृतीयस्तु विश्रुतो द्विजसत्तमाः

Kalpagrāma được ghi nhớ là thứ nhất; Śāligrāma là thứ hai; và thứ ba, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, là Nandigrāma lừng danh.

Verse 20

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

Ai tắm gội tại ba làng/tīrtha linh thiêng ấy sẽ được thọ phần công đức gấp hai mươi bốn lần.

Verse 21

अग्नितीर्थं स्मृतं चैकं शुक्लतीर्थमथापरम् । तृतीयं पितृतीर्थं तु पितॄणामतिवल्लभम्

Agnitīrtha được ghi nhớ là một; một nơi khác là Śuklatīrtha; và nơi thứ ba là Pitṛtīrtha—vô cùng được các Pitṛ (tổ tiên) yêu quý.

Verse 22

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

Ai tắm gội tại ba tīrtha ấy sẽ được thọ phần công đức gấp hai mươi bốn lần.

Verse 23

श्रीपर्वतः स्मृतश्चैको द्वितीयश्चार्बुदस्तथा । तृतीयो रैवताख्योऽत्र विख्यातः पर्वतोत्तमाः

Śrīparvata được ghi nhớ là ngọn thứ nhất; Arbuda (núi Ābū) cũng là ngọn thứ hai; và tại đây, ngọn thứ ba mang danh Raivata lừng danh—hỡi bậc tối thượng trong các núi.

Verse 24

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

Và ai tắm gội tại ba thánh địa núi này sẽ trở thành người thọ nhận phần công đức gấp hai mươi bốn lần.

Verse 25

गंगा नदी स्मृता पूर्वा नर्मदाख्या तथा परा । सरस्वती तृतीया तु नदी प्लक्षसमुद्भवा

Trước hết được ghi nhớ là sông Gaṅgā; kế đó là sông mang tên Narmadā. Còn thứ ba là sông Sarasvatī, được nói là khởi sinh từ Plakṣa (nguồn/cây thiêng).

Verse 26

आसु सर्वासु यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

Ai tắm gội trong tất cả những dòng sông ấy sẽ đạt phần công đức được định lượng theo hai mươi bốn phần (tức công đức được phân chia gấp hai mươi bốn).

Verse 27

एतेष्वेव हि सर्वेषु यः स्नानं कुरुते नरः । सार्धकोटित्रयस्यात्र स कृत्स्नं फलमाप्नुयात्

Quả thật, người nào thực hành tắm gội trong tất cả những nơi ấy sẽ đạt tại đây trọn vẹn quả báo, tương đương công đức ba crores rưỡi.

Verse 28

यश्चैकस्मिन्नरः स्नाति स त्रिकस्य फलं लभेत्

Người nào chỉ tắm ở một trong các thánh địa ấy, người ấy sẽ được quả phúc của bộ ba, tức công đức ngang với tắm ở ba nơi.

Verse 29

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । संक्षेपात्तीर्थजं पुण्यं लभ्यते यन्नरैर्भुवि

Hỡi các bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, ta đã thuật lại trọn vẹn điều các ngài hỏi. Tóm lược lại, công đức phát sinh từ các tīrtha được con người trên cõi đất đạt được như thế.

Verse 30

सांप्रतं किं नु वो वच्मि यत्तद्वदत मा चिरम्

Giờ đây, ta còn nói gì thêm nữa? Hãy nói điều các ngươi muốn hỏi, chớ chần chừ.

Verse 31

ऋषय ऊचुः हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यानि तीर्थानि सूतज । तानि प्रोक्तानि सर्वाणि त्वयाऽस्माकं सुविस्तरात्

Các hiền thánh (ṛṣi) thưa rằng: Hỡi con của Sūta, ngài đã giảng giải cho chúng tôi thật đầy đủ và tường tận mọi tīrtha linh thiêng trong thánh địa Hāṭakeśvara.

Verse 32

तथा चायतनान्येव संख्यया रहितानि च । अपि वर्षशतेनात्र स्नानं कर्तुं न शक्यते

Lại nữa, các đền miếu (āyatana) nơi đây quả thật nhiều đến không thể đếm; dẫu trăm năm cũng không thể tắm ở đây cho đủ hết mọi nơi.

Verse 33

तेषु सर्वेषु मर्त्येन यथोक्तविधिना स्फुटम् । देवतायतनान्येव तथा द्रष्टुं महा मते

Trong tất cả những điều ấy, đối với phàm nhân mà thực hành đúng như nghi thức đã dạy một cách minh bạch, và cũng được chiêm bái chính các thánh điện—nơi ngự của chư thiên—thật là khó thay, hỡi bậc đại tâm.

Verse 34

यस्मिन्स्नातो दिने चैव तस्य व्युष्टिः प्रकीर्तिता । अल्पायुषस्तदा मर्त्याः कृतेऽपि परिकीर्तिताः

Ngày nào người ta tắm gội (snāna) thì ngày ấy được tuyên định có ‘vyuṣṭi’ tương ứng (một ngày/giới luật được tính). Thế nhưng phàm nhân khi ấy vẫn bị nói là đoản thọ—dẫu đã nỗ lực thực hành.

Verse 35

त्रेतायां द्वापरे चापि किमु प्राप्ते कलौ युगे । एवमल्पायुषो ज्ञात्वा मानवान्सूतनंदन

Trong thời Tretā và Dvāpara—và càng hơn nữa nay khi thời Kali đã đến—biết rằng loài người vốn đoản thọ như vậy, hỡi người con yêu của Sūta, nên tìm phương tiện dễ dàng để đạt quả báo của việc hành hương.

Verse 36

लभेरंश्च कथं सर्वतीर्थानां स्नानजं फलम् । देवदर्शनजं वापि विशेषान्निर्धनाश्च ये

Họ làm sao có thể đạt được quả báo do tắm gội tại mọi thánh địa (tīrtha), và cả công đức do chiêm bái chư thiên—nhất là những người nghèo khó, không có phương tiện?

Verse 37

अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । येन तेषां भवेत्पुण्यं सर्वेषामेव हेलया

Ở đây có phương tiện nào chăng—thuộc về thần lực hay do con người—nhờ đó họ có thể đạt công đức của tất cả các tīrtha, lại còn một cách dễ dàng?

Verse 38

सूत उवाच । अस्मिन्नर्थे पुरा पृष्टो विश्वामित्रो महामुनिः । समुपेत्याश्रमं तस्य आनर्तेन महीभुजा

Sūta thưa: Thuở xưa, chính về điều này, đại hiền Viśvāmitra đã được hỏi, khi vua xứ Ānarta đến gần tịnh thất của ngài.

Verse 39

राजोवाच । भगवन्नत्र तीर्थानि संख्यया रहितानि च । तेषु स्नानविधिः प्रोक्तः सर्वेष्वेव पृथक्पृथक्

Nhà vua thưa: Bạch Đấng Tôn Quý, nơi đây các thánh địa tắm gội (tīrtha) vô số; và nghi thức tắm ở mỗi nơi lại được dạy riêng rẽ, từng chỗ một.

Verse 40

मासे वारे दिने चैव कुत्रचिन्मुनिसत्तमैः । दानानि च तथोक्तानि यथा स्नान विधिस्तथा

Ở vài nơi, các bậc hiền triết tối thượng còn quy định nghi lễ theo tháng, theo thứ trong tuần và theo ngày; việc bố thí cũng được dạy tương ứng, đúng như các phép tắm gội.

Verse 41

देवानां दर्शनं चापि पृथक्तेन प्रकीर्तितम् । न शक्यते फलं प्राप्तुं सर्वेषां केनचिन्मुने

Ngay cả việc chiêm bái chư thiên cũng được tuyên dạy riêng cho từng nơi. Vì thế, bạch hiền giả, không ai có thể thọ nhận trọn vẹn quả phúc của tất cả.

Verse 42

अपि वर्षशतेनापि किं पुनः स्तोकवासरैः । तस्माद्वद महाभाग सुखोपायं च देहिनाम्

Dẫu trăm năm cũng chẳng thể làm trọn—huống chi chỉ vài ngày ít ỏi. Vậy nên, bậc đại phúc, xin hãy chỉ bày cho chúng sinh hữu thân một phương tiện dễ hành.

Verse 43

एकस्मिन्नपि च स्नातस्तीर्थे प्राप्नोति मानवः । सर्वेषामेव तीर्थानां स्नानजं सकलं फलम्

Chỉ cần tắm ở một tīrtha duy nhất, con người liền đạt trọn công đức phát sinh từ việc tắm ở tất cả các tīrtha.

Verse 45

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सुचिरं ध्यात्वा विश्वामित्रो महामुनिः । अब्रवीच्छृणु राजेंद्र सरहस्यं वदामि ते

Sūta nói: Nghe vậy, đại thánh hiền Viśvāmitra trầm tư rất lâu rồi cất lời: “Hãy lắng nghe, hỡi bậc tối thượng trong các vua; ta sẽ nói cho ngài giáo pháp này cùng với bí mật nội tâm.”

Verse 46

चत्वार्यत्र प्रकृष्टानि मुख्यतीर्थानि पार्थिव । येषु स्नाने कृते राजञ्छ्राद्धे च तदनंतरम् । सर्वेषामेव तीर्थानां स्नानजं लभ्यते फलम्

Tâu đại vương, tại đây có bốn tīrtha chính yếu, thù thắng bậc nhất. Nếu tắm ở đó rồi lập tức cử hành lễ śrāddha ngay sau, thì sẽ được công đức do tắm mà có của hết thảy mọi tīrtha.

Verse 47

सप्तविंशतिलिंगानि तथात्रैव स्थितानि च । सिद्धेश्वरप्रपूर्वाणि सर्वपापहराणि च

Và ngay tại đây có hai mươi bảy liṅga được an lập—khởi đầu là Siddheśvara—mỗi vị đều có năng lực trừ diệt mọi tội lỗi.

Verse 48

तेषु सर्वेषु दृष्टेषु भक्त्या पूतेन चेतसा । सर्वेषामेव देवानां भवेद्दर्शनजं फलम्

Khi chiêm bái tất cả những điều ấy với tâm đã được thanh tịnh nhờ lòng bhakti, người ấy sẽ đạt quả phúc do darśana của hết thảy chư thiên.

Verse 49

तथैकस्मिन्सुरे दृष्टे सर्वदेवसमुद्भवम् । फलं दर्शनजं भावि नराणां द्विजसत्तम

Cũng vậy, hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị Sinh, chỉ cần chiêm bái nơi đây dù chỉ một vị thần—đấng là nguồn phát sinh của chư thiên—thì phước quả của darśana (chiêm bái), như thể đã thấy hết thảy, sẽ đến với loài người.

Verse 50

राजोवाच । कानि चत्वारि तीर्थानि तत्र मुख्यानि सन्मुने । येषु स्नातो नरः सम्यक्सर्वेषां लभते फलम्

Nhà vua thưa: Bạch thánh hiền, bốn tīrtha chính yếu ở đó là những nơi nào? Người nào tắm gội đúng pháp tại ấy sẽ đạt được phước quả của tất cả các tīrtha.

Verse 51

विश्वामित्र उवाच । अत्रास्ति कूपिका पुण्या यस्यां संश्रयते गया । कृष्णपक्षे चतुर्दश्याममावास्यादिने तथा

Viśvāmitra thưa: Ở đây có một giếng thiêng (kūpikā), nơi mà chính Gayā được nói là ngự trú. Đặc biệt vào ngày mười bốn của nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa), và cũng vào ngày sóc (amāvāsyā),

Verse 52

विशेषेण महाभाग कन्यासंस्थे दिवाकरे । निर्विण्णा भूमिलोकानां कृतैः श्राद्धैरनेकधा

Hỡi bậc hữu phúc, đặc biệt khi Mặt Trời ở cung Xử Nữ (Kanyā), Gayā đã được thỏa lòng đối với dân cõi đất, nhờ các lễ śrāddha được cử hành theo nhiều cách.

Verse 53

यस्तस्यां कुरुते श्राद्धं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

Ai thực hành lễ śrāddha tại đó đúng pháp, với lòng tín thành,

Verse 54

तस्मिन्नहनि राजेंद्र स संतारयते पितॄन् । तथा तीर्थं द्वितीयं तु शंखतीर्थमिति स्मृतम्

Ngay trong ngày ấy, hỡi bậc chúa tể các vua, người ấy cứu độ và nâng đỡ tổ tiên mình. Và tirtha thứ hai được ghi nhớ với danh xưng “Śaṅkha-tīrtha”.

Verse 55

तत्र स्नात्वा नरो यस्तु पश्येच्छंखेश्वरं ततः । सर्वेषां फलमाप्नोति माघस्य प्रथमेऽहनि

Tại đó, sau khi tắm gội, người nào rồi chiêm bái Śaṅkheśvara thì vào ngày mồng một tháng Māgha sẽ đạt được quả báo của hết thảy (tirtha và nghi lễ).

Verse 56

तथा मन्नामकं तीर्थे तृतीयं मुख्यतां गतम् । अत्र स्नात्वा तु यः पश्येन्मया संस्थापितं हरम्

Cũng vậy, tirtha thứ ba mang chính danh xưng của ta đã đạt địa vị tối thượng. Ai tắm gội tại đây rồi chiêm bái Hara (Śiva) do ta thiết lập…

Verse 57

विश्वामित्रेश्वरं नाम सर्वेषां स फलं लभेत् । नभस्यस्य सिताष्टम्यां सर्वेषां लभते फलम्

Vị Śiva ấy mang danh Viśvāmitreśvara; nhờ lễ bái và chiêm bái mà được quả báo của hết thảy. Vào ngày mồng tám trăng sáng của tháng Nabhasya (Bhādrapada), cũng đạt được quả báo của mọi công đức.

Verse 58

शक्रतीर्थमिति ख्यातं चतुर्थं बालमण्डनम् । तत्र स्नात्वा च पंचाहं शक्रेश्वरमवेक्ष्य च । आश्विनस्य सितेऽष्टम्यां सर्वेषां लभते फलम्

Tirtha thứ tư nổi danh là Śakratīrtha, gọi là “Bālamaṇḍana” (làm đẹp và ban phúc cho tuổi trẻ). Ai tắm gội tại đó suốt năm ngày và chiêm bái Śakreśvara (Śiva), thì vào ngày mồng tám trăng sáng tháng Āśvina sẽ được quả báo của mọi công đức.

Verse 59

राजोवाच । विधानं वद मे विप्र गयाकूप्याः समुद्भवम् । विस्तरेण महाभाग श्रद्धा मे महती स्थिता

Nhà vua thưa: “Bạch Bà-la-môn, xin nói cho trẫm nghi thức đúng đắn và nguồn gốc của Gayākūpī. Xin giảng giải tường tận, hỡi bậc hữu phúc—vì lòng tín của trẫm đã an lập vững chắc và sâu dày.”

Verse 60

विश्वामित्र उवाच । अमावास्यादिने प्राप्ते तत्र कन्यागते रवौ । यः श्राद्धं कुरुते भक्त्या स पितॄंस्तारयेन्निजान्

Viśvāmitra nói: “Khi đến ngày Amāvāsyā (ngày trăng non), và Mặt Trời ở cung Xử Nữ (Kanyā), ai làm lễ śrāddha tại đó với lòng sùng kính thì sẽ độ thoát tổ tiên của chính mình.”

Verse 61

भर्तृयज्ञविधानेन शुद्धैः स्थानोद्भवैर्द्विजैः । भर्तृयज्ञविधिं त्यक्त्वा योऽन्येन विधिना नरः

“Theo đúng nghi thức bhartṛ-yajña (lễ tế theo phép śrāddha đã định), phải cử hành với các vị Bà-la-môn song sinh (dvija) thanh tịnh, sinh tại chính nơi ấy. Nhưng người nào bỏ phép bhartṛ-yajña mà làm theo cách khác…”

Verse 62

श्राद्धं करोति मूढात्मा विहीनं स्थानजैर्द्विजैः । स्थानजैरपि वाऽशुद्धैस्तस्य तद्व्यर्थतां व्रजेत्

“Kẻ tâm trí mê muội làm lễ śrāddha mà không có các vị Bà-la-môn bản địa; hoặc dù có Bà-la-môn bản địa nhưng bất tịnh—thì đối với người ấy, nghi lễ ấy trở thành vô ích.”

Verse 63

वृष्टिः स्यादूषरे यद्वत्सत्यमेतन्मयोदितम् । अंधस्याग्रे यथा नृत्यं प्रगीतं बधिरस्य च । तथा च व्यर्थतां याति अन्यस्थानोद्भवैर्द्विजैः

“Như mưa rơi trên đất cằn—đó là chân thật lời ta nói; như múa trước người mù, hay hát cho kẻ điếc—cũng vậy, lễ (śrāddha) trở nên vô ích khi cử hành với các vị Bà-la-môn sinh từ nơi khác.”

Verse 64

ब्राह्मणैः कारयेच्छ्राद्धं मूर्खैरपि द्विजोत्तमाः । चतुर्वेदा अपि त्याज्या अन्यस्थानसमुद्भवाः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị sinh, lễ Śrāddha nên được cử hành bởi các Bà-la-môn, dẫu họ chưa uyên bác; còn người thông tỏ cả bốn Veda cũng nên tránh, nếu là kẻ từ nơi khác đến (không phải người bản địa).

Verse 65

दवे कर्मणि पित्र्ये वा सोमपाने विशेषतः । देशांतरगतो यस्तु श्राद्धं च कुरुते नरः । वैश्वानरपुरस्तेन कार्यं नान्यद्विजस्य च

Trong nghi lễ bố thí (dāna) hay nghi lễ tổ tiên (pitr̥ya), nhất là trong lễ uống Soma: nếu một người sang vùng khác mà cử hành Śrāddha, thì trước hết phải làm nghi thức trước Vaiśvānara (Agni); và không nên thỉnh bất kỳ Bà-la-môn nào khác ngoài điều đã quy định.

Verse 66

संनिवेश्य दर्भबटूञ्छ्राद्धं कुर्याद्द्विजोत्तमाः । दक्षिणा भोजनं देयं स्थानिकानां चिरादपि

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị sinh, sau khi an vị các hình tượng bằng cỏ darbha, hãy cử hành lễ Śrāddha. Lại nên dâng dakṣiṇā và bữa ăn—kể cả cho người bản xứ—để nghi lễ được viên mãn theo dharma của thánh địa.

Verse 67

पंचगव्यस्य संपूर्णो यथा कुम्भः प्रदुष्यति । बिंदुनैकेन मद्यस्य पतितेन नृपोत्तम

Hỡi bậc tối thượng trong hàng vua chúa, như chiếc bình đầy pañcagavya (năm sản vật của bò) bị ô uế chỉ vì một giọt rượu rơi vào, cũng vậy, nghi lễ thiêng liêng bị hỏng bởi một chút pha tạp làm nhiễm uế.

Verse 68

एकेनापि च बाह्येन बहूनामपि भूपते । मध्ये समुपविष्टेन तच्छ्राद्धं दोषमाप्नुयात्

Hỡi Đại vương, dẫu có đông người hiện diện, nhưng nếu chỉ một kẻ ngoại lai—người không xứng hợp với nghi lễ—ngồi ở giữa, thì lễ Śrāddha ấy mắc lỗi và trở nên hoen ố.

Verse 69

स्थानजोऽपि चतुर्वेदो यद्यपि स्यान्न शुद्धिभाक् । बहूनामपि शुद्धानां मध्ये श्राद्धं विनाशयेत्

Ngay cả một bà-la-môn địa phương thông thuộc bốn Veda, nếu thiếu sự thanh tịnh, cũng có thể làm hỏng lễ śrāddha khi ngồi giữa nhiều người vốn thanh tịnh.

Verse 70

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शुद्धं ब्राह्मणमानयेत्

Vì thế, phải dốc mọi nỗ lực để thỉnh mời một bà-la-môn thanh tịnh cho nghi lễ.

Verse 71

स्थानिकं मूर्खमप्येवमलाभे गुणिनामपि । हीनांगमधिकांगं वा दूषितं नो तथा परम्

Nếu không có các bà-la-môn đức hạnh (đủ tư cách), thì có thể nhận một người địa phương—even nếu ngu muội; vì người ấy không gây hại bằng kẻ ‘ô uế’ (bất tịnh), dù thân thể khiếm khuyết hay thừa chi thể.

Verse 72

कन्यादाने तथा श्राद्धे कुलीनो ब्राह्मणः सदा । आहर्तव्यः प्रयत्नेन य इच्छेच्छुभमात्मनः । सोऽपि शुद्धिसमायुक्तो यदि स्यान्नृपसत्तम

Trong lễ kanyādāna (gả con gái) và cũng như trong lễ śrāddha, người nào mong điều cát tường cho chính mình—hỡi bậc vương tối thượng—hãy luôn gắng sức thỉnh một bà-la-môn dòng dõi cao quý, với điều kiện người ấy đầy đủ sự thanh tịnh.

Verse 73

वृक्षाणां च यथाऽश्वत्थो देवतानां यथा हरिः । श्रेष्ठस्थानजविप्राणां तथा चाष्टकुलोद्भवः

Như cây aśvattha đứng đầu trong các loài cây, và như Hari đứng đầu giữa chư thiên, cũng vậy, trong hàng những bà-la-môn địa phương ưu tú, người sinh từ ‘tám dòng tộc’ được xem là bậc tối thượng.

Verse 74

आयुधानां यथा वज्रं सरसां सागरो यथा । श्रेष्ठस्थानजविप्राणां तथाष्टकुलसंभवः

Như vajra là bậc tối thượng trong các vũ khí, và đại dương là bậc tối thượng trong các thủy vực, cũng vậy người sinh từ “tám dòng tộc” là bậc đứng đầu trong hàng các Brāhmaṇa bản địa ưu tú.

Verse 75

उच्चैःश्रवा यथाऽश्वानां गजानां शक्रवाहनः । श्रेष्ठस्थानजविप्राणां तथाष्टकुलसंभवः

Như Uccaiḥśravā đứng đầu trong loài ngựa, và voi Airāvata—vật cưỡi của Śakra—đứng đầu trong loài voi, cũng vậy người sinh từ “aṣṭakula” là bậc tối thượng trong hàng Brāhmaṇa bản địa ưu tú.

Verse 76

नदीनां च यथा गंगा सतीनां चाप्यरुंधती । तद्वत्स्थानजविप्राणां श्रेष्ठोऽष्टकुलिकः स्मृतः

Như Gaṅgā là bậc tối thượng trong các dòng sông, và Arundhatī là bậc tối thượng trong hàng phụ nữ trinh chính, cũng vậy giữa các Brāhmaṇa sinh tại thánh địa ấy, Aṣṭakulika được ghi nhớ là bậc “śreṣṭha” (tối thắng).

Verse 77

ग्रहाणां भास्करो यद्वन्नक्षत्राणां निशाकरः । तद्वत्स्थानजविप्राणां श्रेष्ठोऽष्टकुलिकः स्मृतः

Như Mặt Trời là bậc chủ trong các hành tinh, và Mặt Trăng là bậc chủ trong các tinh tú, cũng vậy giữa các Brāhmaṇa sinh tại thánh địa ấy, Aṣṭakulika được ghi nhớ là bậc tối thượng.

Verse 78

पर्वतानां यथा मेरुर्द्विपदानां द्विजोत्तमः । स्थानजानां तु विप्राणां श्रेष्ठोऽष्टकुलिकस्तथा

Như núi Meru là bậc tối thượng trong các núi, và giữa loài hai chân, dvijottama—bậc tối thắng của hàng “hai lần sinh”—là tối thượng, cũng vậy giữa các Brāhmaṇa bản địa nơi ấy, Aṣṭakulika cũng là bậc đứng đầu.

Verse 79

पक्षिणां गरुडो यद्वत्सिंहोऽरण्यनिवासिनाम् । स्थानजानां तु विप्राणां श्रेष्ठोऽष्टकुलिकस्तथा

Như Garuḍa là bậc đứng đầu trong loài chim, và sư tử là bậc đứng đầu trong những kẻ cư trú nơi rừng thẳm, cũng vậy, trong hàng các Bà-la-môn bản địa của xứ ấy, vị Aṣṭakulika cũng là bậc tối thượng.

Verse 80

एवं ज्ञात्वा प्रयत्नेन श्राद्धे यज्ञे च पार्थिव । कन्यादाने विशेषेण योज्यश्चाष्टकुलोद्भवः

Biết như vậy, tâu Đại vương, phải cẩn trọng mà thỉnh dùng người hậu duệ của Aṣṭakula trong lễ Śrāddha và các tế lễ (yajña), và nhất là trong nghi thức kanyādāna—trao gả con gái.

Verse 81

नृत्यंति पितरस्तस्य गर्जंति च पितामहाः । वेदिमूले समालोक्य प्राप्तमष्टकुलं नृप

Tâu Đại vương, vì người ấy mà các Pitṛs múa mừng, và các bậc tổ phụ gầm vang hoan hỷ, khi họ thấy—ngay nơi chân đàn tế—một Bà-la-môn Aṣṭakula đã đến.

Verse 82

पुनर्वदंति संहृष्टाः किमस्माकं प्रदास्यति । दौहित्रश्चापसव्येन जलं दर्भतिलान्वितम्

Hân hoan, họ lại nói: “Người ấy sẽ dâng gì cho chúng ta?”—khi cháu ngoại (dauhitra) dâng nước cùng cỏ darbha và mè, với sợi thánh đeo theo lối apasavya (ngược).

Verse 83

राजोवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं श्रैष्ठ्यमष्टकुलोद्भवम् । सर्वेषां नागराणां च तत्किं वद महामते

Nhà vua thưa: “Điều ngài đã nói về sự tối thắng của người sinh từ Aṣṭakula, trẫm đã nghe. Nhưng giữa tất cả các Bà-la-môn Nāgara, vì sao lại như thế? Xin bậc đại trí hãy nói cho trẫm.”

Verse 84

न ह्यत्र कारणं स्वल्पं भविष्यति द्विजोत्तम

Quả thật, hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị-sinh, nguyên do của việc này ắt chẳng phải nhỏ nhoi.

Verse 85

विश्वामित्र उवाच । सत्यमेतन्महाराज यत्त्वया व्याहृतं वचः । अन्येऽपि नागराः संति वेदवेदांगपारगाः

Viśvāmitra thưa rằng: “Đúng vậy, tâu Đại vương, lời bệ hạ vừa nói quả là chân thật. Cũng còn có những Bà-la-môn Nāgara khác, thông suốt Veda và các Vedāṅga.”

Verse 86

श्राद्धार्हा यज्ञयोग्याश्च कन्यायोग्या विशेषतः । परं ते स्थापिता राजन्स्वयमिंद्रेण तत्र च

Họ xứng đáng được thỉnh mời trong lễ śrāddha, đủ tư cách dự các nghi lễ tế tự, và nhất là thích hợp để kết thông gia. Tâu Đại vương, chính Indra đã an lập họ tại đó, ở địa vị tối thượng.

Verse 87

प्रधानत्वेन सर्वेषां नागरैश्चापि कृत्स्नशः । तेन ते गौरवं प्राप्ताः स्थानेत्रैव विशेषतः

Vì các Nāgara giữ địa vị đứng đầu giữa hết thảy (các nhóm) về mọi phương diện, nên họ đã đạt được sự tôn kính—đặc biệt ngay tại nơi này.

Verse 88

तस्माच्छ्रूाद्धं प्रकर्तव्यं विप्रै श्चाष्टकुलोद्भवैः । अप्राप्तौ चैव तेषां तु कार्यं नागरसंभवैः

Vì thế, lễ śrāddha nên được cử hành với các Bà-la-môn sinh từ tám dòng tộc; và nếu không có họ, thì hãy thực hiện với những vị thuộc gốc Nāgara.

Verse 89

नान्यस्थानसमुद्भूतैश्चतुर्वेदैरपि द्विजैः । भर्तृयज्ञेन मर्यादा कृता ह्येषा महा त्मना

Ngay cả các Bà-la-môn nhị sinh thông suốt bốn Veda, dù sinh từ nơi khác, cũng không nên làm. Quy tắc ranh giới này đã được bậc đại tâm Bhartṛyajña thiết lập.

Verse 90

मुक्त्वा तु नागरं विप्रं योऽन्येनात्र करिष्यति । श्राद्धं वा यदि वा यज्ञं व्यर्थं तस्य भविष्यति

Ai gạt bỏ một Bà-la-môn Nāgara mà nhờ người khác cử hành tại đây lễ śrāddha hay yajña, thì nghi lễ ấy sẽ trở nên vô hiệu đối với người ấy.

Verse 91

राजोवाच । संत्यन्ये विविधा विप्रा वेदवेदांगपारगाः । मध्यदेशोद्भवाः शान्तास्तथान्ये तीर्थसंभवाः

Nhà vua thưa: “Còn có nhiều Bà-la-môn khác, tinh thông Veda và Vedāṅga, sinh ở Madhyadeśa, hạnh kiểm an hòa; lại có những vị khác sinh từ các thánh địa hành hương.”

Verse 92

भर्तृयज्ञेन ये त्यक्ताः श्राद्धे यज्ञे विशेषतः । हीनांगाश्चाधिकांगाश्च द्विर्नग्नाः श्यावदंतकाः

Nhà vua tiếp: “Những người bị Bhartṛyajña loại bỏ—đặc biệt trong lễ śrāddha và yajña—được nói là kẻ thiếu chi thể hoặc thừa chi thể, ‘hai lần trần truồng’, và răng đen.”

Verse 93

कुनखाः कुष्ठसंयुक्ता मूर्खा अपि विगर्हिताः । श्राद्धार्हाः सूचितास्तेन एतं मे संशयं वद

“Có người móng xấu, mắc bệnh phong, ngu muội và bị chê trách; vậy mà chính ông ấy lại chỉ định họ là xứng đáng cho lễ śrāddha. Xin hãy giải bày nghi hoặc này của trẫm.”

Verse 94

विश्वामित्र उवाच । कीर्तयिष्ये नरव्याघ्र कारणानि बहूनि च । चमत्कारस्य पत्न्याश्च दानेन पतिता यतः

Viśvāmitra nói: “Hỡi bậc hùng tráng như hổ giữa loài người, ta sẽ thuật lại nhiều duyên cớ. Vì do một việc bố thí, vợ của Camatkāra đã sa khỏi khuôn phép.”

Verse 95

स्त्रीणां प्रतिग्रहेणैव विप्रेषु प्रोषितेषु च । पृथक्त्वं च ततो जातं बाह्याभ्यन्तरसंज्ञकम्

Do việc nhận lễ vật từ phụ nữ—nhất là khi các brāhmaṇa vắng mặt—từ đó phát sinh sự phân chia, được gọi là ‘bên ngoài’ và ‘bên trong’.

Verse 96

दुर्वाससा ततः शप्ता रुष्टेनेवाहिना यथा । विद्याधनाभिमानेन शापेन पतिताः सदा

Rồi họ bị Durvāsas nguyền rủa—như kẻ bị rắn dữ đang giận đánh gục—nên sa khỏi địa vị. Vì kiêu mạn về học vấn và của cải, họ luôn bị lời nguyền ấy làm cho suy đọa.

Verse 97

कुशे राज्यगते राजन्राक्षसानां महाभयम् । प्रजयाऽवेदितं सर्वं तस्य राज्ञो महात्मनः

Tâu Đại vương, khi Kuśa đã nắm quyền trị vì, nỗi kinh hoàng lớn do bọn rākṣasa gây ra đã được thần dân tâu trình trọn vẹn lên vị minh quân ấy.

Verse 98

विभीषणस्य लंकायां दूतश्च प्रेषितस्तदा । सर्वं निवेदयामास प्रजानां भयसंभवम्

Bấy giờ một sứ giả được phái đến Vibhīṣaṇa ở Laṅkā, và người ấy đã tâu bày đầy đủ về nỗi sợ hãi đang dấy lên trong dân chúng.

Verse 99

अभिवन्द्य कुशादेशं रामस्य चरितं स्मरन् । पुर्यां विलोकयामास लङ्कायां रामशासनात्

Sau khi đảnh lễ và lĩnh mệnh lệnh của Kuśa, nhớ lại công hạnh của Rāma, ông quan sát thành Laṅkā theo đúng sắc lệnh của Rāma.

Verse 100

उपप्लवस्य कर्तारो नष्टाः सर्वे दिशो दश । गन्धर्वाणां च लोकं हि भयेन महता गताः

Những kẻ gây náo loạn đều biến mất về mười phương; quả thật, vì nỗi kinh hãi lớn, họ rời đi đến cõi của các Gandharva.

Verse 101

स्थातुं तत्र न शक्तास्ते विभीषणभयेन च । पृथिव्यां समनुप्राप्ताः स्थानान्यपि बहूनि च

Không thể ở lại nơi ấy, lại sợ Vibhīṣaṇa, họ xuống cõi đất và cũng đến nhiều nơi khác nữa.

Verse 102

भयेन महता तत्र कुशस्यैव तु शासने । ब्राह्मणानां च रूपाणि कृत्वा तत्र समागताः

Tại đó, ngay dưới quyền lệnh của Kuśa, vì nỗi sợ hãi lớn, họ tụ hội lại sau khi hóa hiện hình tướng các brāhmaṇa.

Verse 103

वाडवानां महिम्ना च मध्ये स्थातुं न तेऽशकन् । पतितानां च संस्थानं चमत्कारपुरं गताः

Lại do uy lực (mahimā) của các Vāḍava, họ không thể ở giữa nơi ấy; vì thế họ đi đến Camatkārapura, nơi cư trú gắn với những kẻ sa ngã.

Verse 104

मायाविशारदैस्तैश्च धनेन विद्यया ततः । अध जग्धं ततस्तैस्तु तेषां मध्ये स्थितं च तैः

Bấy giờ, những kẻ tinh thông huyễn thuật, nương cậy vào của cải và học vấn, lại gây nên một sự sa đọa nữa; vì thế, điều được đặt giữa họ đã bị chính họ nuốt chửng, hủy hoại.

Verse 105

ततःप्रभृति ते सर्वे राक्षसत्वं प्रपेदिरे । क्रूराण्यपि च कर्माणि कुर्वंति च पदेपदे

Từ đó về sau, tất cả bọn họ đều đạt đến thân phận rākṣasa; và ở mỗi bước đi, họ cũng làm những việc tàn bạo, hung ác.

Verse 106

ततस्ते सर्वथा राजन्वर्जनीयाः प्रयत्नतः । श्राद्धे यज्ञे नरव्याघ्र नरके पातयंति च

Vì thế, tâu Đại vương, họ phải được tránh xa bằng mọi cách, hết sức cẩn trọng. Hỡi bậc hổ trong loài người, trong lễ śrāddha và trong tế tự yajña, họ khiến người ta sa vào địa ngục.

Verse 107

अन्यच्च दूषणं तेषां कीर्तयिष्ये तवाऽनघ । त्रिजाताः स्थापिता राजन्सर्पाणां गरनाशनात्

Lại nữa, hỡi bậc vô tội, ta sẽ kể cho ngươi một lỗi khác của họ. Tâu Đại vương, họ được lập danh là “trijātā” vì đã tiêu diệt nọc độc của loài rắn.

Verse 108

नगरत्वं ततो जातं चमत्कार पुरस्य तु । त्रिजातत्वं तु सर्वेषां जातं तत्र विशेषतः

Từ đó phát sinh địa vị “thành thị” của thị trấn kỳ diệu ấy. Và tại nơi ấy, đặc biệt, trạng thái “trijātā” cũng khởi lên cho tất cả bọn họ.

Verse 109

एतेभ्यः कारणेभ्यश्च भर्तृयज्ञेन वर्जिताः । पुनश्च कारणं तेषां स्पर्शादपि न शुद्धिभाक्

Vì những nguyên do ấy, họ bị loại khỏi lễ tế Bhartṛ-yajña. Lại nữa, vì một nguyên do khác, họ cũng không trở nên thanh tịnh chỉ bằng sự tiếp xúc đơn thuần (với phương tiện tẩy tịnh).

Verse 110

कुम्भकोत्थं च संप्राप्तं महच्चण्डालसंभवम्

Và rồi Kumbhaka xuất hiện—kẻ sinh từ một dòng dõi Caṇḍāla lớn.

Verse 111

राजोवाच । एतच्च कारणं विप्र कथयस्व प्रसादतः । स्थावरस्य चरस्यैव जगतो ज्ञानमस्ति ते

Nhà vua nói: Hỡi brāhmaṇa, xin vì ân huệ mà kể cho ta nguyên do này. Ngài có tri thức về toàn thể thế gian, cả hữu tình chuyển động lẫn vô tình bất động.

Verse 112

विश्वामित्र उवाच । अत्र ते कीर्तयिष्यामि पूर्ववृत्तकथांतरम् । भर्तृयजेन ये त्यक्ताः सर्वेन्ये ब्राह्मणोत्तमाः

Viśvāmitra nói: Tại đây ta sẽ kể cho ngươi một chuyện khác về việc xưa. Những kẻ bị Bhartṛ-yajña gạt bỏ—trong khi tất cả những người còn lại đều là các brāhmaṇa ưu tú—hãy nghe vì sao lại như thế.

Verse 113

वर्धमाने पुरे पूर्वमासीदंत्यजजातिजः । चण्डालः कुंभकोनाम निर्दयः पापकर्मकृत्

Thuở trước, tại thành Vardhamāna, có một kẻ sinh trong hạng tiện dân—một Caṇḍāla tên Kumbhaka, tàn nhẫn và chuyên làm nghiệp ác.

Verse 114

कस्यचित्त्वथ कालस्य तस्य पुत्रो बभूव ह । विरूपस्यापि रूपाढ्यः पूर्वकर्मप्रभावतः

Sau một thời gian, ông sinh được một người con trai; tuy người cha hình dung xấu xí, nhưng người con lại tuấn tú—do sức ảnh hưởng của nghiệp đời trước.

Verse 115

पिंगाक्षस्य सुकृष्णस्य वयोमध्यस्य पार्थिव । दक्षः सर्वेषु कृत्येषु सर्वलक्षणलक्षितः

Tâu Đại vương, chàng có đôi mắt ánh vàng nâu, nước da đen sẫm dễ mến, đang độ thanh xuân; khéo léo trong mọi bổn phận và mang đủ mọi tướng lành cát tường.

Verse 116

स वृद्धिं द्रुतमभ्येति शुक्लपक्षे यथोडुराट् । तथाऽसौ शंस्यमानस्तु सर्वलोकैः सुरूपभाक् । दृष्ट्वा कुटुंबकं नित्यं वैराग्यं परमं गतः

Như vầng trăng lớn nhanh trong nửa tháng sáng, chàng cũng thăng tiến mau chóng—được muôn người ca ngợi và có dung mạo đoan trang. Nhưng khi thấy đời sống gia thất cứ lặp đi lặp lại, chàng đạt đến ly tham tối thượng.

Verse 117

ततो देशांतरं दुःखाद्भ्रममाण इतस्ततः । चमत्कारपुरं प्राप्तो द्विजरूपं समाश्रितः । स स्नाति सर्वकृत्येषु भिक्षान्नकृतभोजनः

Rồi vì khổ sầu, chàng lang thang hết nơi này đến nơi khác. Đến thành Camatkārapura, chàng khoác hình tướng của bậc nhị sinh (brāhmaṇa). Chàng tắm gội để làm mọi nghi lễ và sống bằng thức ăn xin được từ khất thực.

Verse 118

एतस्मिन्नेव काले तु ब्राह्मणः शंसितव्रतः । छांदोग्यगोत्रविख्यातः सुभद्रोनाम पार्थिवः

Ngay lúc ấy, có một vị brāhmaṇa nổi tiếng vì những hạnh nguyện đáng tán dương, được biết là thuộc dòng Chāndogya; tên là Subhadra, bậc tôn quý giữa loài người.

Verse 119

नागरो वर्षयाजी च वेदवेदांगपारगः । तत्रासीत्तस्य सञ्जाता कन्यका द्विगुणै रदैः

Ông là người xứ Nāgara, chuyên cử hành tế lễ hằng năm, và tinh thông các Veda cùng các bộ phụ trợ. Tại đó, ông sinh được một người con gái, kỳ lạ thay có răng đôi.

Verse 120

तथा त्रिभिःस्तनै रौद्रा पृष्ठ्यावर्तकसंयुता । दरिद्रोऽपि सुदुःस्थोऽपि कुलहीनोपि पार्थिव

Cũng vậy, nàng tính khí hung dữ, có ba bầu vú và mang dấu xoáy ở lưng. Tâu Đại vương, dẫu một người đàn ông nghèo khổ, cùng quẫn, thậm chí không có dòng dõi—

Verse 121

दीयमानामपि न तां प्रतिगृह्णाति कश्चन । यद्भक्षयति भर्तारं षण्मासाभ्यंतरे हि सा

Dẫu được đem gả, cũng chẳng ai chịu nhận nàng, vì nàng sẽ nuốt chửng người chồng trong vòng sáu tháng.

Verse 122

यस्याः स्युर्द्विगुणा दंता एवं सामुद्रिका जगुः । त्रिस्तनी कन्यका या तु श्वशुरस्य कुलक्षयम् । संधत्ते नात्र सन्देहस्तस्मात्तां दूरतस्त्यजेत्

Các bậc tinh thông tướng pháp (sāmudrika) nói rằng: cô gái có răng đôi, và nhất là người có ba bầu vú, sẽ làm tiêu vong dòng tộc của cha chồng—không còn nghi ngờ. Vì thế, nên tránh xa mà đoạn tuyệt.

Verse 123

पृष्ठ्यावर्तो भवेद्यस्या असती सा भवेद्द्रुतम् । बहुपापसमाचारा तस्मात्तां परिवर्जयेत्

Người nữ nào có dấu xoáy ở lưng thì chóng trở nên dâm loạn, quen làm nhiều điều tội lỗi; vì thế nên tránh xa.

Verse 124

अथ तां वृद्धिमापन्नां दृष्ट्वा विप्रः सुभद्रकः । चिन्ताचक्रं समारूढो न शांतिमधिगच्छति

Bấy giờ, bà-la-môn Subhadra thấy nàng đã lớn khôn đến tuổi trưởng thành, liền bị cuốn vào vòng xoáy ưu tư, không sao đạt được an tịnh trong lòng.

Verse 125

किं करोमि क्व गच्छामि कथमस्याः पतिर्भवेत् । न कश्चित्प्रतिगृह्णाति प्रार्थितोऽपि मुहुर्मुहुः

“Ta phải làm gì? Ta phải đi đâu? Làm sao nàng có được phu quân? Không ai chịu nhận nàng, dẫu ta đã khẩn cầu hết lần này đến lần khác.”

Verse 126

दरिद्रो व्याधितो वाऽपि वृद्धोऽपि ब्राह्मणो हि सः । स्मृतौ यस्मादिदं प्रोक्तं कन्यार्थे प्राङ्महर्षिभिः

Dẫu người ấy nghèo khó, bệnh tật hay tuổi đã cao, vẫn là một bà-la-môn; bởi chính quy tắc này đã được các đại thánh hiền thời xưa tuyên dạy trong Smṛti, liên quan đến việc của một thiếu nữ (bổn phận và sự che chở đúng pháp).

Verse 127

अष्टवर्षा भवेद्गौरी नववर्षा च रोहिणी । दशवर्षा भवेत्कन्या अत ऊर्ध्वं रजस्वला

Tám tuổi gọi là “Gaurī”; chín tuổi gọi là “Rohiṇī”; mười tuổi gọi là “Kanyā”. Quá tuổi ấy, được xem là “rajasvalā”, tức đã đến kỳ nguyệt sự.

Verse 128

माता चैव पिता चैव ज्येष्ठो भ्राता तथैव च । त्रयस्ते नरकं यांति दृष्ट्वा कन्यां रजस्वलाम्

Mẹ và cha, cùng với người anh cả—ba người ấy sẽ sa địa ngục, nếu vì lơ là mà để thiếu nữ bị thấy là đã thành “rajasvalā” (tức đến kỳ nguyệt sự, không được che chở đúng lúc).

Verse 129

एवं चिन्तयतस्तस्य सोंऽत्यजो द्विजरूपधृक् । भिक्षार्थं तद्गृहं प्राप्तो दृष्टस्तेन महात्मना

Khi ông đang suy nghĩ như vậy, một kẻ thuộc giai cấp thấp—mang dáng vẻ của bậc nhị sinh—đến ngôi nhà ấy để xin bố thí, và đã được vị đại nhân kia trông thấy.

Verse 130

पृष्टश्च विस्मयात्तेन दृष्ट्वा रूपं तथाविधम् । कुतस्त्वमिह सम्प्राप्तः क्व यास्यसि च भिक्षुक

Kinh ngạc khi thấy hình dạng như thế, ông hỏi: “Ngươi từ đâu đến đây, và sẽ đi về đâu, hỡi kẻ khất thực?”

Verse 131

ईदृग्भव्यतरो भूत्वा कस्मान्माधुकरीं गतः । किं गोत्रं तव मे ब्रूहि कतमः प्रवरश्च ते

“Dung mạo cao quý như vậy, cớ sao ngươi lại theo lối mādhukarī (sống nhờ góp nhặt chút bố thí)? Hãy nói cho ta biết gotra của ngươi, và pravara của ngươi là gì.”

Verse 132

सोऽब्रवीद्गौडदेशीयं स्थानं मे सुमहत्तरम् । नाम्ना भोजकटं ख्यातं नानाद्विजसमाश्रितम्

Ông ta đáp: “Quê tôi ở xứ Gauḍa, tại một nơi rất lớn, nổi danh với tên Bhojakaṭa, nơi nhiều vị bà-la-môn cư trú.”

Verse 133

तत्रासीन्माधवोनाम ब्राह्मणो वेदपारगः । वसिष्ठगोत्रविख्यात एकप्रवरसूचितः

“Ở đó có một vị bà-la-môn tên Mādhava, tinh thông Veda; nổi tiếng thuộc gotra Vasiṣṭha, và được biết là chỉ có một pravara.”

Verse 134

तस्याहं तनयो नाम्ना चंद्रप्रभ इति स्मृतः

Ta là con trai của người ấy, được ghi nhớ với danh xưng Candraprabha (Quang Minh của Trăng).

Verse 135

ततोऽहमष्टमे वर्षे यदा व्रतधरः स्थितः । तदा पंचत्वमापन्नः पिता मे वेदपारगः

Rồi khi ta lên tám tuổi, đang vững lập trong các hạnh nguyện (vrata), thì phụ thân ta—bậc tinh thông Veda—đúng lúc ấy đã qua đời.

Verse 136

माता मे सह तेनैव प्रविष्टा हव्यवाहनम् । ततो वैराग्यमापन्नो निष्क्रांतोऽहं निजालयात्

Mẫu thân ta cùng với người ấy bước vào lửa. Từ đó, lòng ly tham (vairāgya) dâng khởi, ta rời bỏ chính mái nhà mình.

Verse 137

तीर्थानि भ्रममाणोऽत्र संप्राप्तस्तु पुरं तव । अधुना संप्रयास्यामि प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्

Trong khi lang thang qua các thánh địa (tīrtha), ta đã đến nơi đây, vào thành của ngài. Nay ta sẽ lên đường đến Prabhāsa, miền thánh địa tối thượng vô song.

Verse 138

यत्र सोमेश्वरो देवस्त्यक्त्वा कैलासमागतः । न मया पठिता वेदा न च शास्त्रं नृपोत्तम । तीर्थयात्राप्रसंगेन तेन भिक्षां चराम्यहम्

Nơi ấy là chốn Đức Someśvara rời Kailāsa mà ngự đến. Ôi bậc vương thượng, ta chẳng học Veda, cũng chẳng thông luận thư; chỉ nhân duyên hành hương thánh địa mà ta sống bằng khất thực.

Verse 139

विश्वामित्र उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिन्तयामास चेतसि । ब्राह्मणोऽयं सुदेशीयस्तथा भव्यतमाकृतिः । यदि गृह्णाति मे कन्यां तदस्मै प्रददाम्यहम्

Viśvāmitra nói: Nghe lời ấy, ta suy ngẫm trong lòng: “Người này là một bà-la-môn, đến từ xứ sở tốt lành, dung mạo vô cùng cát tường. Nếu ông chịu nhận con gái ta, thì ta sẽ gả nàng cho ông.”

Verse 140

यावद्रजस्वला नैव जायते सा निरूपिता । कृत्स्नं दूषयति क्षिप्रं नैव वंशं ममाधमा

Chừng nào nàng chưa được thấy là đã trở thành rajasvalā (đến tuổi dậy thì), thì vẫn còn chưa rõ ràng; kẻ hèn ấy sẽ mau chóng làm hoen ố cả dòng tộc của ta.

Verse 141

ततः प्रोवाच तं म्लेच्छं संमंत्र्य सह भार्यया । यदि गृह्णासि मे कन्यां तव यच्छाम्यहं द्विज

Rồi ông bàn với vợ, và nói với kẻ mleccha ấy: “Hỡi dvija (bậc tái sinh), nếu ông nhận con gái ta, ta sẽ gả nàng cho ông.”

Verse 142

भरणं पोषणं द्वाभ्यां करिष्यामि सदैव हि

Quả thật, ta sẽ luôn chu cấp và nuôi dưỡng cho cả hai người.

Verse 143

तच्छ्रुत्वा हर्षितः प्राह सोंऽत्यजो नृपसत्तमम् । तवादेशं करिष्यामि यच्छ मे कन्यकां नृप

Nghe vậy, kẻ antyaja ấy mừng rỡ, thưa với bậc vương giả tối thượng: “Thần sẽ làm theo lệnh của ngài; xin ban cho thần thiếu nữ ấy, tâu Đại vương.”

Verse 144

तथेत्युक्त्वा गतस्तेन तस्मै दत्ता निजा सुता । गृह्योक्तेन विधानेन विवाहो विहितस्ततः

Nói: “Được vậy,” ông cùng người ấy ra đi; rồi gả chính con gái mình cho chàng, và sau đó hôn lễ được cử hành trang nghiêm, đúng theo nghi thức do truyền thống Gṛhya dạy truyền.

Verse 145

ततो ददौ धनं धान्यं गृहं क्षेत्रं च गोधनम् । तस्मै तुष्टिसमायुक्तो मन्यमानः कृतार्थताम्

Rồi, lòng mãn nguyện và cho rằng việc đã viên thành, ông ban cho chàng của cải, lúa thóc, nhà cửa, ruộng đất và đàn bò.

Verse 146

अथ सोऽपि च तां प्राप्य विलासानकरोद्बहून् । खाद्यैः पानैः सुवस्त्रैश्च गन्धमाल्यैर्विभूषणैः

Khi đã cưới được nàng, chàng cũng buông mình vào nhiều thú vui, đãi nàng bằng món ngon thức uống, y phục quý, hương thơm và vòng hoa, cùng châu báu trang sức.

Verse 147

परं स व्रजति प्रायो येन मार्गेण केनचित् । सारमेयाः सशब्दाश्च पृष्ठतोऽनुव्रजंति वै

Nhưng hễ chàng đi theo con đường nào, thì bầy chó ồn ào sủa vang cũng quả thật cứ theo sau lưng chàng.

Verse 148

अन्येषामंत्यजात्यानां यद्वत्तस्य विशेषतः । वेदाभ्यासपरश्चैव यदि संजायते क्वचित् । रक्तं पतति वक्त्रेण तत्क्षणात्तस्य दुर्मतेः

Và cũng như những kẻ thuộc hạng tiện dân—riêng nơi chàng lại càng rõ—hễ khi nào chàng khởi tâm chuyên chú tụng đọc Veda, thì ngay khoảnh khắc ấy máu liền chảy từ miệng chàng, bởi tâm địa ác độc.

Verse 149

एतस्मिन्नंतरे लोकः सर्व एव प्रशंकितः । अब्रवीच्च मिथोऽभ्येत्य चंडालोऽयमसंशयम्

Trong lúc ấy, mọi người đều sinh nghi, tiến lại gần nhau và nói: “Người này hẳn là một caṇḍāla, không còn nghi ngờ.”

Verse 150

यदेते पृष्ठतो यांति भषमाणाः शुनीसुताः । सुभद्रोऽपि च तत्तेषां श्रुत्वा चिन्तापरोऽभवत्

“Vì bầy chó này cứ sủa và luôn đi theo sau ông ta”—nghe lời bàn tán ấy, Subhadra cũng tràn đầy lo âu.

Verse 151

मन्यमानश्च तत्सत्यं दुःखेन महतान्वितः । नूनमंत्यजजातीयो भविष्यति सुतापतिः

Tin lời đồn ấy là thật, bị nỗi buồn lớn phủ trùm, ông nghĩ: “Hẳn chồng của Sutā là người thuộc dòng tiện dân (antyaja).”

Verse 152

ज्ञायते चेष्टितैः सर्वैर्यथाऽयं जल्पते जनः

Vì qua mọi hành vi của ông ta, người ta nói, có thể biết rõ ông ta là hạng người thế nào.

Verse 153

एवं रात्रिंदिवं तस्य चिन्तयानस्य भूपतेः । लोकापवादयुक्तस्य कियान्कालोऽभ्यवर्तत

Vì thế, vị vua ấy cứ trăn trở ngày đêm, mang gánh nặng lời gièm pha của thế gian—thời gian đã trôi qua biết bao lâu.

Verse 154

अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते आद्याद्या द्विजसत्तमाः । मध्यगेन समायुक्ता ब्रह्मस्थानं समागताः । तस्य शुद्धिकृते प्रोचुर्येन शंका प्रणश्यति

Vào một ngày khác, các vị Bà-la-môn tối thượng lại nhiều lần cùng vị chủ lễ đến tụ hội tại Brahmasthāna. Rồi họ nói về nghi thức thanh tịnh cho ông, nhờ đó mọi ngờ vực sẽ tiêu tan.

Verse 155

अथोचुस्तं द्विजश्रेष्ठा ब्रह्मस्थानस्य मध्यगम् । मध्यगस्य तु वक्त्रेण विवर्णवदनं स्थितम्

Bấy giờ các vị Bà-la-môn tối thượng cất lời với ông đang đứng giữa Brahmasthāna; và ngay lúc ấy, gương mặt vị chủ lễ bỗng tái nhợt, đổi sắc.

Verse 156

कुलं गोत्रं निजं ब्रूहि प्रवरांश्च विशेषतः । स्थानं देशं च विप्राणां येन शुद्धिः प्रदीयते

“Hãy xưng rõ dòng tộc và gotra của ông, và đặc biệt nêu các pravara; lại hãy nói nơi chốn và miền đất của các Bà-la-môn, để nghi lễ thanh tịnh đúng pháp được ban hành.”

Verse 157

अथासौ वेपमानस्तु प्रस्विन्नवदनस्तथा । अधोदृष्टिरुवाचेदं गद्गदं विहिताञ्जलिः

Bấy giờ ông run rẩy, mặt đẫm mồ hôi, mắt nhìn xuống, chắp tay cung kính mà nói những lời này bằng giọng nghẹn ngào.

Verse 158

गर्भाष्टमे पिता मह्यं वर्षे मृत्युं गतस्ततः । ततः सा तं समादाय जननी मे पतिव्रता । मां त्यक्त्वा दुःखितं दीनं प्रविष्टा हव्यवाहनम्

“Năm tôi lên tám, cha tôi qua đời. Khi ấy mẹ tôi—người vợ trọn đạo với chồng—đem thi hài người làm lễ hỏa táng; bỏ lại tôi sầu khổ, bơ vơ, rồi bà bước vào ngọn lửa thiêng.”

Verse 159

अहं वैराग्यमापन्नस्तीर्थयात्रां समाश्रितः । बालभावे पितुर्दुःखात्तापसैरपरैः सह

Vì thế, ta rơi vào tâm ly tham (vairāgya); từ thuở ấu thơ, đau buồn vì phụ thân, ta nương tựa nơi cuộc hành hương đến các thánh địa (tīrtha), cùng với những vị khổ hạnh khác.

Verse 160

न मया पठितो वेदो न च शास्त्रं निरूपितम् । तीर्थयात्रापरोऽहं च समायातो भवत्पुरम्

Ta chưa từng học Veda, cũng chưa khảo xét các śāstra; chỉ chuyên tâm hành hương đến các tīrtha, nên nay ta đã đến thành của các ngài.

Verse 161

अभद्रेण सुभद्रेण श्वशुरेण दुरात्मना । एतज्जानाम्यहं विप्रा गोत्रं वासिष्ठमेव वा

Hỡi các Brāhmaṇa, ta chỉ biết điều này—do nhạc phụ ác tâm Abhadra, con của Subhadra, nói lại—rằng gotra của ta là Vāsiṣṭha.

Verse 162

अथैकप्रवरो देशो गौडो मधुपुरं पुरम् । ततस्ते ब्राह्मणाः प्रोचुर्यस्य नो ज्ञायते कुलम् । तस्य शुद्धिः प्रदातव्या धटद्वारेण केवला

Rồi (người ấy nói): “Xứ của ta là Gauḍa, thành là Madhupura, và ta chỉ có một pravara.” Bấy giờ các Brāhmaṇa tuyên bố: “Với người không rõ dòng tộc, sự thanh tịnh phải được ban chỉ bằng nghi thức gọi là ‘qua cửa dhaṭa’ mà thôi.”

Verse 163

स त्वं धटं समारुह्य ब्राह्मण्यार्थं च केवलम् । शुद्धिं प्राप्य ततो भोगान्भुंक्ष्वात्रस्थोऽपि केवलम्

Vì vậy, hãy bước lên dhaṭa ấy chỉ vì mục đích đạt địa vị Brāhmaṇa; sau khi được thanh tịnh, rồi hãy thọ hưởng phần dưỡng nuôi chính đáng của mình ngay tại đây, đúng theo quy tắc mà thôi.

Verse 164

सोऽब्रवीत्साहसं कृत्वा सर्वानेव द्द्विजोत्तमान् । प्रतिगृह्णाम्यहं कामं तप्तमाषकमेव च

Rồi ông nói—sau khi tự làm vững lòng—trước mặt tất cả những bậc nhị sinh tối thượng: “Ta sẵn lòng nhận phép thử này theo ý ta, dù là đồng māṣaka đã nung đỏ (taptamāṣaka) cũng xin nhận.”

Verse 165

प्रविशामि हुताशं वा भक्षयिष्याम्यहं विषम्

“Nếu cần, ta sẽ bước vào lửa, hoặc ta sẽ uống nuốt thuốc độc.”

Verse 166

किं पुनर्धटदिव्यं च क्रियमाणे सुखावहम् । ब्राह्मणस्य कृते विप्राश्चित्ते नो मामके घृणा

“Huống chi khi phép thử thiêng liêng của chiếc ghaṭa đang được cử hành, đem lại phúc lành và an lạc! Hỡi các brāhmaṇa, xin đừng khởi lòng khinh miệt đối với ta; việc này được làm vì lợi ích của một brāhmaṇa.”

Verse 167

अथ ते ब्राह्मणास्तस्य धटारोहणसंभवम् । शुद्धिं निर्दिश्य वारं च सूर्यस्य च ततः परम् । जग्मुः स्वंस्वं गृहं सर्वे सोऽपि विप्रोंऽत्यजो द्विजाः

Bấy giờ các brāhmaṇa ấy, sau khi chỉ rõ sự thanh tịnh phát sinh từ nghi lễ “lên ghaṭa”, lại ấn định thêm phép trì hành thích hợp liên hệ đến Mặt Trời. Rồi tất cả đều trở về nhà mình. Còn vị “vipra” kia—lộ rõ là người thuộc dòng antyaja—thì bị bỏ lại, hỡi các bậc nhị sinh.

Verse 168

ततः प्राह निजां भार्यां रहस्ये नृपसत्तम । ज्ञातोऽहं ब्राह्मणैः सर्वैरंत्यजातिसमुद्भवः । देशातरं गमिष्यामि त्वमागच्छ मया सह

Rồi ông kín đáo nói với người vợ của mình: “Hỡi bậc vương giả tối thượng, tất cả các brāhmaṇa đã nhận ra ta là kẻ sinh từ dòng antyaja. Ta sẽ đi sang xứ khác; nàng hãy cùng ta mà đi.”

Verse 169

भार्योवाच । अहमग्निं प्रवेक्ष्यामि न यास्यामि त्वया सह । पापबुद्धे पतिष्यामि न चाहं नरकाग्निषु

Người vợ nói: “Thiếp sẽ bước vào lửa; thiếp không đi cùng chàng. Hỡi kẻ tâm địa ác—xin cho thiếp ngã xuống (chết) ngay tại đây; thiếp không để mình rơi vào lửa địa ngục.”

Verse 170

बुध्यमाना न सेविष्ये त्वामंत्यजसमुद्भवम् । पाप संदूषितं सर्वं त्वयैतत्स्थानमुत्तमम्

“Giờ thiếp đã hiểu, thiếp sẽ không ở với chàng nữa—kẻ sinh từ dòng antyaja. Vì chàng mà toàn bộ nơi chốn tối thắng này đã bị tội lỗi làm ô uế.”

Verse 171

तथा मम पितुर्हर्म्यं संवत्सरप्रयाजिनः । तस्माद्द्रुततरं गच्छ यावन्नो वेत्ति कश्चन

“Và cũng hãy tránh cả gia thất của phụ thân thiếp—người đã gìn giữ các lễ tế suốt trọn một năm. Vậy nên hãy đi mau hơn nữa, trước khi có ai hay biết.”

Verse 172

नो चेत्पापसमाचार संप्राप्स्यसि महाऽपदम्

“Bằng không, hỡi kẻ hành vi tội lỗi, chàng sẽ gặp đại tai ương.”

Verse 173

ततो निशामुखे प्राप्ते कौपीनावरणान्वितः । नष्टोऽभीष्टां दिशं प्राप्य तदा जीवितजाद्भयात्

Rồi khi đêm xuống, chỉ khoác một mảnh khố, hắn lẩn trốn và đến được phương hướng mình mong muốn—bấy giờ bị thúc đẩy bởi nỗi sợ cho chính mạng sống.