Adhyaya 9

Verse 1

उलूक उवाच । इतिदमुक्तमखिलं पूर्वजन्मसमुद्भवम् । स्वरूपमायुषो हेतुः कौशिकत्वस्य चेति मे

Ulūka nói: “Như vậy, ta đã thuật trọn vẹn những điều phát sinh từ tiền kiếp—chân tướng của ta, nguyên nhân của thọ mạng, và cả duyên cớ khiến ta trở thành Kauśika.”

Verse 2

इत्युक्त्वा विरते तस्मिन्पुरूहूतसनामनि । नाडीजंघो बको मित्रमाह तं दुःखितो वचः

Khi người mang danh Purūhūta nói như thế rồi im lặng, bạn của ông là Nāḍījaṅgha—con hạc Baka—buồn bã cất lời nói với ông.

Verse 3

नाडीजंघ उवाच । यदर्थं वयमायातास्तन्न सिद्धं महामते । कार्यं तन्मरणं नूनं त्रयाणामप्युपागतम्

Nāḍījaṅgha nói: “Mục đích khiến chúng ta đến đây vẫn chưa thành, hỡi bậc đại trí. Nay chính ‘công việc’ ấy hẳn đã hóa thành cái chết, giáng xuống cả ba chúng ta.”

Verse 4

इंद्रद्युम्नापरिज्ञाने भद्रकोऽयं मुमूर्षति । तस्यानु मित्रं मार्कंडस्तं चान्वहमपि स्फुटम्

Vì Indradyumna không được nhận ra, Bhadraka đang tìm đến cái chết. Bạn của anh là Markanda đi theo anh, và tôi cũng chắc chắn sẽ đi theo họ.

Verse 5

मित्रकार्ये विनिर्वृत्ते म्रियमाणं निरीक्षते । यो मित्रं जीवितं तस्य धिगस्निग्धं दुरात्मनः

Thật đáng xấu hổ cho cuộc đời của kẻ tàn nhẫn, ác độc, kẻ mà sau khi việc của bạn đã xong, chỉ đứng nhìn người bạn đó chết!

Verse 6

तदेतावनुयास्यामि म्रियमाणावहं द्विज । आपृच्छे त्वां नमस्कार आश्लेषश्चाथपश्चिमः

Vì vậy, hỡi Bà-la-môn, tôi sẽ đi theo hai người đang hấp hối này. Tôi xin từ biệt ngài: xin gửi lời chào và cái ôm cuối cùng.

Verse 7

प्रतिज्ञातमनिष्पाद्य मित्रस्याभ्यागतस्य च । कथंकारं न लज्जंते हताशा जीवितेप्सवः

Làm sao những kẻ khốn khổ ham sống ấy lại không thấy xấu hổ khi không thực hiện được lời hứa với người bạn đã tìm đến mình?

Verse 8

तस्माद्वह्निं प्रवेक्ष्यामि सार्धमाभ्यामसंशयम् । आपृष्टोऽस्यधुना स्नेहान्मम देहि जलांजलिम्

Do đó, chắc chắn tôi sẽ cùng hai người này bước vào ngọn lửa. Vì tình cảm mà tôi đã xin phép ngài, xin hãy ban cho tôi một vốc nước tiễn biệt.

Verse 9

इत्युक्तवत्युलूकोऽसौ नाडीजंघे सगद्गदम् । साश्रुनेत्रं स्थिरीभूय प्राह वाचं सुधासमुचम्

Nghe nói vậy, con cú ấy—chân run rẩy, giọng nghẹn lại—liền gượng vững, mắt đẫm lệ, rồi thốt ra những lời ngọt như cam lộ.

Verse 10

उलूक उवाच । मयि जीवति मित्रे मे भवान्मरणमेति च । अद्यप्रभृति कस्तर्हि हृदा मम लभिष्यति

Ulūka nói: “Khi ta—bạn của ngươi—còn sống, vậy mà ngươi lại sắp gặp tử vong ư! Từ hôm nay trở đi, trái tim ta còn tìm đâu ra một tri kỷ chân thật nữa?”

Verse 11

अस्त्युपायो महानत्र गन्धमादनपर्वते । मत्तश्चिरायुर्मित्रोस्ति गृध्रः प्राणसमः सुहृत्

“Ở đây có một phương kế lớn—trên núi Gandhamādana. Ta có một người bạn sống lâu nơi ấy: một con kền kền, bậc thiện hữu, thân thiết với ta như chính mạng sống.”

Verse 12

स विज्ञास्यति वोऽभीष्टमिंद्रद्युम्नं महीपतिम् । इत्युक्त्वा पुरतस्तस्थावुलूकः स च भूपतिः

“Ngài ấy sẽ dò biết cho các vị điều các vị mong cầu—về Indradyumna, bậc chúa tể cõi đất.” Nói xong, Ulūka đứng phía trước dẫn đường, và nhà vua cũng sẵn sàng theo sau.

Verse 13

मार्कंडेयो बकश्चैव प्रययुर्गंधमादनम् । तमायांतमथालोक्य वयस्यं पुरतः स्थितम्

Mārkaṇḍeya và Baka cũng lên đường đến Gandhamādana. Khi đến gần, thấy người bạn đồng hành đứng ở phía trước, họ liền tiến lại gần.

Verse 14

स्वकुलायात्प्रहृष्टोऽसौ गृध्रः संमुखमाययौ । कृतसंविदसौ पूर्वं स्वागतासनभोजनैः

Vui mừng khôn xiết, vua kền kền từ nơi cư trú của mình tiến ra đón gặp họ. Vốn đã quen biết từ trước, đôi bên trao lời thăm hỏi, dọn chỗ ngồi và dâng thức ăn tiếp đãi.

Verse 15

उलूकं गृध्रराजश्च कार्यं पप्रच्छ तं तथा । म चाचख्यावयं मित्रं बको मेऽस्य मुनिः किल

Vua kền kền hỏi Ulūka về mục đích chuyến đi. Ulūka bèn thưa: “Đây là bạn của chúng ta; còn Baka này—người ta vẫn nói—là một vị muni, bậc hiền thánh.”

Verse 16

मुनेरपि तृतीयोऽयं मित्रं चार्थोयमुद्यतः । इंद्रद्युम्नपरिज्ञाने स्वयं जीवति नान्यथा

“Người này cũng là người bạn thứ ba, lại là bạn của cả vị muni. Và đây là mục đích chúng ta đặt ra: trong việc nhận biết Indradyumna, chính nhờ đó mà ông ấy còn sống; nếu không thì không thể sống.”

Verse 17

वह्निं प्रवेक्ष्यते व्यक्तमयं तदनु वै वयम् । मया निषिद्धोऽयं ज्ञात्वा त्वां चिरंतनमात्मना

“Rõ ràng ông ấy sắp bước vào lửa; và sau ông ấy, chúng ta cũng sẽ theo vào. Biết ngài là bậc cổ kính, lòng dạ chân thành, nên ta đã ngăn ông ấy lại.”

Verse 18

तच्चेज्जानासि तं ब्रूहि चतुर्णां देहि जीवितम् । सरं क्ष्याप्नुहि सत्कीर्तिं क्षयं चाखिलपाप्मनः

“Nếu ngài thật sự biết người ấy, xin hãy nói cho chúng tôi. Xin ban sự sống cho cả bốn chúng tôi; rồi ngài sẽ đạt được hồ phước đức, danh tiếng cao quý, và sự tiêu trừ trọn vẹn mọi tội lỗi.”

Verse 19

गृध्र उवाच । षट्पंचाशद्व्यतीता मे कल्पा जातस्य कौशिक । न दृष्टो न श्रुतोऽस्माभिरिंद्रद्युम्नो महीपतिः

Kền kền nói: “Hỡi Kauśika, từ khi ta sinh ra đã trải qua năm mươi sáu kiếp (kalpa). Thế nhưng vua Indradyumna, bậc quân vương của cõi đất này, chúng ta chưa từng thấy, cũng chưa từng nghe danh.”

Verse 20

तच्छ्रुत्वा विस्मयाविष्ट इंद्रद्युम्नोऽपि दुःखितः । पप्रचछ जीविते हेतुमतिमात्रे विहंगमम्

Nghe vậy, vua Indradyumna vừa kinh ngạc vừa sầu muộn; liền hỏi con chim ấy—bậc trí tuệ phi thường—về nguyên nhân của đời sống lâu dài (của nó).

Verse 21

गृध्र उवाच । श्रृणु भद्रै पुरा जातो मर्कटोऽहं च चापलः । आसं कदाचिदभवद्वसंतोऽथ ऋतुः क्रमात्

Kền kền nói: “Hãy nghe đây, hỡi bậc cát tường. Thuở xưa ta từng sinh làm khỉ, bản tính hiếu động. Có một lần, theo vòng tuần tự của thời tiết, mùa xuân đã đến.”

Verse 22

तत्राग्रे देवदेवस्य वनमध्ये शिवालये । भवोद्भवस्य पुरतो जगद्योगेश्वराभिधे

Tại đó, giữa rừng sâu—trong ngôi đền thờ Śiva, Đấng Thần của chư thần—trước Bhavodbhava, tại nơi được gọi là Jagadyogeśvara,

Verse 23

चतुर्दशीदिने हस्तनक्षत्रे हर्षणाभिधे । योगे चैत्रे सिते पक्ष आसीद्दमनकोत्सवः

Vào ngày trăng mười bốn, dưới chòm sao Hasta, trong yoga mang tên Harṣaṇa—vào nửa tháng sáng của tháng Caitra—đã diễn ra lễ hội Damanaka.

Verse 24

अत्र सौवर्ण्यदोलायां लिंग आरोपिते जनैः । निशायामधिरूह्याऽहं दोलां तां च व्यचालयम्

Tại đây, khi dân chúng đặt Liṅga lên chiếc xích đu bằng vàng, ta đã trèo lên xích đu ấy trong đêm và làm cho nó đung đưa.

Verse 25

निसर्गाज्जतिचापल्याच्चिरकालं पुनःपुनः । अथ प्रभात आयाता जनाः पूजाकृते कपिम्

Vì bản tính khỉ bồn chồn sẵn có, ta cứ làm như thế hết lần này đến lần khác suốt một thời gian dài. Rồi lúc rạng đông, người ta đến để cúng lễ và thấy con khỉ.

Verse 26

दोलाधिरूढमालोक्य लकुटैर्मां व्यताडयन् । दोलासंस्थित एवाहं प्रमीतः शिवमंदिरे

Thấy ta ngồi trên xích đu, họ dùng gậy đánh ta. Ngay trên xích đu ấy, ta chết tại đó, trong đền thờ Śiva.

Verse 27

तेषां प्रहारैः सुदृढैर्बहुभिर्वज्रदुःसहैः । शिवांदोलनमाहात्म्याज्जातोऽहं नृपमंदिरे

Bởi vô số đòn đánh rắn chắc, khó chịu đựng như sấm sét; nhưng nhờ oai lực của nghi lễ xích đu của Śiva (āndolana), ta được tái sinh trong hoàng cung.

Verse 28

काशीश्वरस्य तनयः प्रतीतोऽस्मि कुशध्वजः । जाति स्मरस्ततो राज्ये क्रमात्प्राप्याहमैश्वरम्

Ta được biết đến là Kuśadhvaja, con của chúa tể Kāśī. Vì nhớ được các đời trước, ta dần dần đạt quyền uy tối thượng trong vương quốc.

Verse 29

कारयामि धरापृष्ठे चैत्रे दमनकोत्सवम् । यता यथा दोलयति शिवं दोलास्थितं नरः

Trên mặt đất, vào tháng Caitra, ta khiến lễ hội Damanaka được cử hành. Người đời đu đưa Thần Śiva ngự trên chiếc xích đu theo cách nào

Verse 30

तथा तथाऽशुभं याति पुण्यमायाति भद्रक । शिवदीक्षामुपागम्याखिलसंस्कारसंस्कृतः

Cũng đúng chừng ấy, điều bất tường lìa xa và công đức đến gần, hỡi Bhadraka—khi người tiến đến thọ nhận Śiva-dīkṣā, được tinh luyện bởi mọi nghi lễ thánh hóa.

Verse 31

शिवाचार्यैर्विमुक्तोऽहं पशुपाशैस्तदागमात् । निर्वाहदीक्षापर्यंतान्संस्कारान्प्राप्य सर्वतः

Nhờ các bậc đạo sư Śaiva, theo truyền thống āgama ấy, ta được giải thoát khỏi xiềng xích của paśu; và ta đã thọ nhận đầy đủ các nghi thức thánh hóa, cho đến tận nirvāha-dīkṣā.

Verse 32

आराधयामि देवेशं प्रत्यक्चित्तमुमापतिम् । समस्तक्लेशविच्छेदकारणं जगतां गुरुम्

Ta thờ phụng Đấng Chúa tể của chư thiên—Umāpati—được chứng ngộ trong tâm quay vào nội tại; là nguyên nhân đoạn trừ mọi phiền não, là bậc Guru của các thế giới.

Verse 33

चित्तवृत्तिनिरोधेन वैराग्याभ्यासयोगतः । जपन्नुद्गीतमस्यार्थं भावयन्नष्टमं रसम्

Nhờ chế ngự các dao động của tâm, bằng yoga của ly tham và thực hành bền bỉ, ta tụng niệm udgīta thiêng liêng, quán nghĩa của nó và nuôi dưỡng ‘rasa thứ tám’—vị linh thiêng siêu việt.

Verse 34

ततो मां प्रणिधानेनाभ्यासेन दृढभूमिना । अन्तरायानुपहतं ज्ञात्वा तुष्टोऽब्रवीद्धरः

Bấy giờ, biết rằng ta không hề bị chướng ngại lay chuyển nhờ sự tu tập bền bỉ và chí nguyện kiên cố, Hara (Śiva) hoan hỷ liền cất lời phán dạy.

Verse 35

ईश्वर उवाच । कुशध्वजाहं तुष्टोद्य वरं वरय वांछितम् । न हीदृशमनुष्ठानं कस्याप्यस्ति महीतले

Đức Īśvara phán: “Hỡi Kuśadhvaja, hôm nay Ta hoan hỷ. Hãy chọn một ân phúc như ngươi mong cầu. Vì trên mặt đất này, không ai có sự hành trì và phụng thờ như thế.”

Verse 36

श्रुत्वेत्युक्तो मया शम्भुर्भूयासं ते गंणो ह्यहम् । अनेनैव शरीरेण तथेत्येवाह गां प्रभुः

Nghe vậy, ta thưa với Śambhu: “Xin cho con được làm một trong các gaṇa của Ngài.” Đức Chúa đáp: “Được vậy—ngay với thân này.”

Verse 37

ततः कैलासमानीय विमानं मम चादिशत् । सर्वरत्नमयं दिव्यं दिव्याश्चर्यसमावृतम्

Rồi Ngài đưa ta đến Kailāsa và ban cho ta một cỗ thiên xa—kết bằng mọi loại châu báu, rực rỡ thần diệu, lại được bao quanh bởi những kỳ diệu huy hoàng.

Verse 38

विचरामि प्रतीतोऽहं तदारूढो यदृच्छया । अथ काले कियन्मात्रे व्यतीतेऽत्रैवं पर्वते

Thế rồi, như do duyên ngẫu nhiên, ta lên cỗ xe ấy và thong dong du hành với lòng mãn nguyện. Sau một thời gian ngắn trôi qua trên chính ngọn núi này, sự việc sau đây đã xảy ra.

Verse 39

गवाक्षाधिष्ठितोऽपश्यं वसंते मुनिकन्यकाम् । प्रवाति दक्षिणे वायौ मदनाग्निप्रदीपितः

Đứng nơi ô cửa sổ, giữa mùa xuân, ta thấy ái nữ của một bậc hiền sĩ. Khi gió phương Nam thổi tới, ngọn lửa của Kāma (dục vọng) bừng cháy trong lòng ta.

Verse 40

अग्निवेश्यसुतां भद्र विवस्त्रां जलमध्यगाम् । उद्भिन्नयौवनां श्यामां मध्यक्षामां मृगेक्षणाम्

Hỡi bậc hiền quý, nàng là con gái của Agniveśya—không y phục, đứng giữa làn nước—tuổi xuân vừa hé nở, da ngăm sẫm, eo thon, mắt như nai.

Verse 41

विस्तीर्णजघनाभोगां रंभोरुं संहतस्तनीम् । तामंकुरितलावण्यां जलसेका दिवाग्रतः

Hông nàng đầy đặn và rộng, đùi như Rambhā, bầu ngực săn chắc, khít gần. Vẻ đẹp như mầm non vừa nhú, khi nàng tắm gội bằng nước giữa ban ngày quang đãng.

Verse 42

प्रोन्निद्रपंकजमुखीं वर्णनीयतमाकृतिम् । यथाप्रज्ञानयाथात्म्याद्विद्विद्भिरपि वर्णिनीम्

Gương mặt nàng như đóa sen nở tròn, dung nhan đáng tán dương bậc nhất. Thế nhưng ngay cả người học rộng cũng khó tả đúng như thật, vì thực tướng của nàng vượt ngoài tri kiến thường tình.

Verse 43

प्रोद्यत्कटाक्षविक्षेपैः शरव्रातैरिव स्मरः । स्वयं तदंगमास्थाय ताडयामास मां दृढम्

Với những cái liếc tung ra—như loạt tên dồn dập—Kāma đánh trúng ta dữ dội, như thể chính thần đứng trên từng chi thể của nàng mà giáng xuống.

Verse 44

वयस्यासंवृचामेवं खेलमानां यदृच्छया । अवतीर्याहमहरं विमानान्मदनातुरः

Khi các bạn gái của nàng đang vui đùa như thế, tình cờ ta hạ xuống từ cỗ xa giá trên không; bị dục vọng thiêu đốt, ta liền nắm lấy cơ hội ấy.

Verse 45

सा गृहीता मया दीर्घं प्रकुर्वाणा महास्वनम् । तातेति च विमानस्था रुरोदातीव भद्रक

Ta giữ chặt nàng rất lâu; nàng thét lên tiếng kêu lớn. “Cha ơi!” nàng than khóc, và ngay trên cỗ xa giá trên không, nàng khóc như kẻ bất lực—hỡi người hiền.

Verse 46

ततो वयस्यास्ता दीना मुनिमाहुः प्रधाविताः । वैमानिकेन केनापि ह्रियते तव पुत्रिका

Bấy giờ các bạn gái ấy đau đớn, chạy đến bậc hiền sĩ và kêu lên: “Có một kẻ ở cõi trời nào đó đang bắt mang con gái của ngài đi!”

Verse 47

रुदन्तीं भगवन्नेतां त्राह्युत्तिष्ठेति सर्वतः । तासां तदाकर्ण्य वचो मुनिर्भद्रतपोनिधिः

Họ từ mọi phía khẩn cầu: “Bạch Bhagavan, xin cứu nàng—nàng đang khóc! Xin đứng dậy ngay!” Nghe lời ấy, vị hiền sĩ—kho tàng khổ hạnh cát tường—liền chuẩn bị hành động.

Verse 48

अग्निवेश्योऽभ्यगात्तस्या व्योमन्युपपदं त्वरन् । तिष्ठतिष्ठेति मामुक्त्वा संस्तभ्य तपसा गतिम्

Bấy giờ Agniveśya vội vã xuyên qua hư không, đuổi kịp nàng. Nói với ta: “Dừng lại, dừng lại!”, ngài dùng uy lực khổ hạnh mà chặn đứng bước đi của ta.

Verse 49

ततः प्रकुपितः प्राह मुनिमामति दुःसहम् । अग्निवेश्य उवाच । यस्मान्मदीया तनया मांसपेशीव ते हृता

Bấy giờ, ông nổi giận bừng bừng và thốt ra những lời khó lòng chịu đựng. Agniveśya nói: “Vì con gái của ta đã bị ngươi cướp đi, như thể chỉ là một khối thịt vô tri…”

Verse 50

गृध्रेणेवाऽधुना व्योम्नि तस्माद्गध्रो भव द्रुतम् । अनिच्छंती मदीयेयं सुता बाला तपस्विनी

“Như kền kền nay mang nàng bay giữa hư không, vậy hãy lập tức hóa thành kền kền! Con gái ta—một thiếu nữ tu khổ hạnh, còn thơ dại và không hề ưng thuận—đã bị đem đi.”

Verse 51

त्वया हृताधुनास्यैतत्फलमाप्नुहि दुर्मते । इत्याकर्ण्य भयाविष्टो लज्जयाधोमुखो मुनेः

“Vì ngươi đã đem nàng đi, hãy nhận lấy quả báo của việc này, hỡi kẻ tâm địa ác!” Nghe vậy, hắn kinh hãi, vì hổ thẹn mà cúi gằm mặt trước vị hiền sĩ.

Verse 52

पादौ प्रगृह्य न्यपतं रुदन्नतितरां तदा । न मयेयं परिज्ञाय हृता नाद्यापि धर्षिता

Bấy giờ, nắm lấy chân ngài, ta sụp xuống, khóc nức nở: “Không biết nàng là ai nên ta mới lỡ đem đi; và cho đến giờ, nàng vẫn chưa hề bị xâm phạm.”

Verse 53

प्रसादं कुरु ते शापं व्यावर्तय तपोनिधे । प्रणतेषु क्षमावन्तो निसर्गेण तपोधनाः

“Xin rủ lòng từ, hỡi kho tàng khổ hạnh; xin thu hồi lời nguyền của ngài. Bởi những bậc giàu tapas vốn theo bản tánh hay tha thứ cho kẻ cúi đầu quy phục.”

Verse 54

भवंति संतस्तद्गृध्रो मा भवेयं प्रसीद मे । इति प्रपन्नेन मया प्रणतोऽसौ महामुनिः

“Bậc hiền thiện vốn đầy lòng từ mẫn—xin cho con đừng hóa thành kền kền; xin Ngài hoan hỷ thương xót con.” Nói vậy, con nương tựa quy phục và cúi lạy vị đại thánh hiền ấy.

Verse 55

प्रसन्नः प्राह नो मिथ्या मम वाक्यं भवेत्क्वचित् । किं त्विंद्रद्युम्नभूपालपरिज्ञाने सहायताम्

Ngài hoan hỷ nói: “Lời ta chưa từng hư dối trong bất cứ lúc nào. Nhưng trong việc nhận biết vua Indradyumna, ngươi hãy trợ giúp.”

Verse 56

यदा यास्यसि शापस्य तदा मुक्तिमवाप्स्यसि

“Khi ngươi đã chịu trọn lời nguyền, bấy giờ ngươi sẽ đạt được giải thoát.”

Verse 57

इत्युक्त्वा स मुनिः प्रायाद्गृहीत्वा निजकन्यकाम् । अखण्डशीलां स्वावासमहं गृध्रोऽभवं तदा

Nói xong, vị hiền thánh ấy ra đi, đưa con gái mình—người giữ trọn tiết hạnh không hề sứt mẻ—trở về trú xứ. Và ngay khoảnh khắc ấy, ta liền hóa thành kền kền.

Verse 58

एवं तदा दमनकोत्सव ईश्वरस्य आंदोलनेन नृपवेश्मनि मेऽवतारः । शम्भोर्गणत्वमभवच्च तथाग्निवेश्यशापेन गृध्र इह भद्र तवेदमुक्तम्

Vì thế, vào khi ấy—nhân lễ hội Damanaka của Chúa Tể và nghi lễ đu đưa (āndolana) của Īśvara—sự giáng sinh của ta đã diễn ra trong hoàng cung. Ta cũng được dự vào hàng gaṇa của Śambhu; và tại đây, hỡi người hiền, do lời nguyền của Agniveśya, ta đã hóa thành kền kền. Đó là điều ta đã thuật lại cho ngươi.