Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

दोलाधिरूढमालोक्य लकुटैर्मां व्यताडयन् । दोलासंस्थित एवाहं प्रमीतः शिवमंदिरे

Transliteration

dolādhirūḍhamālokya lakuṭairmāṃ vyatāḍayan | dolāsaṃsthita evāhaṃ pramītaḥ śivamaṃdire

Translation

Thấy ta ngồi trên xích đu, họ dùng gậy đánh ta. Ngay trên xích đu ấy, ta chết tại đó, trong đền thờ Śiva.

Word by Word

• दोलाधिरूढम्: mounted on the swing
• दोलाधिरूढम्: Karman (Object of ālokya)
• Type: Adjective
• Root: दोलā (प्रातिपदिक) + अधि (उपसर्ग/अव्यय) + रुह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP) ‘अधिरूढ’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘दोलायाम् अधिरूढम्’

• आलोक्य: having seen
• आलोक्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-लोक् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• लकुटैः: with sticks/clubs
• लकुटैः: Karaṇa (Instrument)
• Type: Noun
• Root: लकुट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन

• माम्: me
• माम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• व्यताडयन्: they struck/beat
• व्यताडयन्: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: वि-ताड् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्

• दोलासंस्थितः: standing/being on the swing
• दोलासंस्थितः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दोलā (प्रातिपदिक) + संस्थित (स्था धातु + सम्-उपसर्ग + क्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘दोलायां संस्थितः’

• एव: indeed
• एव: Nipāta (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis/indeed)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• प्रमीतः: dead/ceased
• प्रमीतः: Karta (Subject predicate)
• Type: Adjective
• Root: प्र-मी (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘मृतः/नष्टः’

• शिवमन्दिरे: in Śiva’s temple
• शिवमन्दिरे: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य मन्दिरम्)

Speaker

Gṛdhra (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Devotees discover a monkey on the deity’s swing and, in anger, beat it with sticks; the monkey collapses and dies still seated on the swing within the Śiva temple mandapa.

Characters & Entities

• Śiva (śiva-maṃdira)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Passing away within a sacred Śiva-space is framed as spiritually significant, shaping future destiny beyond the immediate tragedy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Śiva temple (connected with Jagadyogeśvara in the surrounding verses).

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it narrates an event occurring amid temple worship and festival arrangements.