Adhyaya 28

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । एतस्मिन्नन्तरे रुद्रो नर्मदातटमास्थितः । क्रीडते ह्युमया सार्द्धं नारदस्तत्र चागतः

Mārkaṇḍeya nói: Khi ấy, Rudra đang ngự bên bờ sông Narmadā, vui đùa cùng Umā; ngay tại nơi đó Nārada cũng đến.

Verse 2

प्रणम्य देवदेवेशमुमया सह शङ्करम् । व्यज्ञापयत्तदा देवं यद्वृत्तं त्रिपुरे तदा

Sau khi đảnh lễ Śaṅkara, Đấng Chúa tể của chư thiên, cùng với Umā, ông bèn tâu lên Thần linh mọi việc đã xảy ra tại Tripura khi ấy.

Verse 3

गतोऽहं स्वामिनिर्देशाद्यत्र तद्बाणमन्दिरम् । दृष्टा बाणं यथान्यायं गतो ह्यन्तःपुरं महत्

“Theo mệnh lệnh của đấng tôn chủ, ta đã đến nơi cung điện của Bāṇa tọa lạc. Gặp Bāṇa đúng theo lễ nghi, rồi ta bước vào nội cung rộng lớn của ông ấy.”

Verse 4

तत्र भार्यासहस्राणि दृष्ट्वा बाणस्य धीमतः । यथायोग्यं यथाकाममागतः क्षोभ्य तत्पुरम्

Tại đó, thấy hàng ngàn thê thất của Bāṇa bậc trí, Ngài tiến bước theo điều hợp lẽ và theo ý muốn, khiến cả thành ấy dậy sóng xao động.

Verse 5

नारदस्य वचः श्रुत्वा साधु साध्विति पूजयन् । चिन्तयामास देवेशो भ्रमणं त्रिपुरस्य हि

Nghe lời Nārada, tôn kính mà tán thán: “Lành thay, lành thay!”, Đấng Chúa tể chư thiên liền suy niệm về sự vận hành và chuyển động của Tripura.

Verse 6

करमुक्तं यथा चक्रं विष्णुना प्रभविष्णुना । महावेगं महायामं रक्षितं तेजसा मम

“Như bánh xe thần (cakra) được Viṣṇu—Đấng hùng lực, rực sáng—phóng khỏi tay, lao đi với tốc lực lớn và uy lực vươn xa; cũng vậy, nó được nâng đỡ và hộ trì bởi chính quang lực tâm linh của Ta.”

Verse 7

स च मे भक्तिनिरतो बाणो लोके च विश्रुतः । भारती च मया दत्ता ब्राह्मणानां विशेषतः

“Và Bāṇa ấy chuyên tâm bhakti đối với Ta, lại nổi danh trong thế gian. Hơn nữa, chính Ta đã ban cho chàng Bhāratī—ân phúc về lời nói và biện tài—đặc biệt trong mối liên hệ với các Brāhmaṇa.”

Verse 8

एवं स सुचिरं कालं देवदेवो महेश्वरः । चिन्तयित्वा सुनिर्वाणं कार्यं प्रति जनेश्वरः

Thế rồi, trong thời gian dài, Maheśvara—Thần của các thần, Chúa tể muôn loài—trầm tư sâu xa; và sau đó Ngài định ra một đường lối hành động sáng tỏ, quyết đoán.

Verse 9

ततोऽसौ मन्दरं ध्यात्वा चापे कृत्वा गुणे महीम् । विष्णुं सनातनं देवं बाणे ध्यात्वा त्रिलोचनः

Bấy giờ Tam Nhãn (Śiva) quán tưởng núi Mandara làm cây cung và lấy Địa Cầu làm dây cung; lại quán niệm Thần Viṣṇu vĩnh cửu, xem Ngài chính là mũi tên.

Verse 10

फले हुताशनं देवं ज्वलन्तं सर्वतोमुखम् । सुपर्णं पुङ्खयोर्मध्ये जवे वायुं प्रकल्प्य च

Ngài đặt Hutaśana (Thần Lửa) rực cháy, có mặt hướng về mọi phương, làm mũi nhọn của tên; đặt Suparṇa (Garuḍa) giữa các lông tên; và lập Vāyu (Thần Gió) làm sức tốc của nó.

Verse 11

रथं महीमयं कृत्वा धुरि तावश्विनावुभौ । अक्षे सुरेश्वरं देवमग्रकील्यां धनाधिपम्

Ngài tạo chiến xa từ chính Địa Cầu, đặt đôi Aśvinī-kumāra nơi ách; đặt Indra, Chúa tể chư thiên, nơi trục; và an vị Kubera, Chúa tể tài bảo, nơi chốt trước của xe.

Verse 12

यमं तु दक्षिणे पार्श्वे वामे कालं सुदारुणम् । आदित्यचन्द्रौ चक्रे तु गन्धर्वानारकादिषु

Ngài đặt Yama ở phía phải và Kāla hung mãnh ở phía trái; lấy Mặt Trời và Mặt Trăng làm bánh xe, và an bài các chúng như Gandharva, Nāga cùng các loài khác vào đúng vị trí của họ.

Verse 13

यन्तारं च सुरज्येष्ठं वेदान्कृत्वा हयोत्तमान् । खलीनादिषु चाङ्गानि रश्मींश्छन्दांसि चाकरोत्

Ngài cắt đặt vị trưởng thượng trong chư thiên làm người đánh xe; lấy những tuấn mã làm các bộ Veda; tạo dây cương và các bộ phận liên hệ từ những chi phần của trật tự thiêng; và lấy các dây điều khiển làm các thể thơ Veda (chandas).

Verse 14

कृत्वा प्रतोदमोंकारं मुखग्राह्यं महेश्वरः । धातारं चाग्रतः कृत्वा विधातारं च पृष्ठतः

Đại Thần Maheśvara đã làm chiếc roi thúc thành âm tiết thiêng Oṁ, thích hợp cầm ở phía trước; rồi đặt Dhātṛ ở tiền phương và Vidhātṛ ở hậu phương.

Verse 15

मारुतात्सर्वतो दिग्भ्य ऊर्ध्वयन्त्रे तथैव च । महोरगपिशाचांश्च सिद्धविद्याधरांस्तथा

Từ các luồng gió, từ mọi phương hướng, và cả trên cơ cấu phía thượng, Ngài an trí các đại xà và các piśāca, cùng với các bậc Siddha và Vidyādhara.

Verse 16

गणांश्च भूतसङ्घांश्च सर्वे सर्वाङ्गसंधिषु । युगमध्ये स्थितो मेरुर्युगस्याधो महागिरिः

Ngài đặt các Gaṇa và các đoàn chúng sinh tại mọi khớp nối và chỗ giao của các phần thân xe. Giữa ách có núi Meru đứng vững, và dưới ách là ngọn đại sơn.

Verse 17

सर्पा यन्त्रस्थिता घोराः शम्ये वरुणनैरृतौ । गायत्री चैव सावित्री स्थिते ते रश्मिबन्धने

Những mãng xà dữ tợn được đặt trong cơ cấu; nơi thanh ngang có Varuṇa và Nairṛta trấn giữ. Và Gāyatrī cùng Sāvitrī đứng đó như sự ràng buộc của dây cương.

Verse 18

सत्यं रथध्वजे शौचं दमं रक्षां समन्ततः । रथं देवमयं कृत्वा देवदेवो महेश्वरः

Ngài đặt Chân Thật trên cờ hiệu của xe; sự thanh tịnh và tự chế trở thành hộ vệ bốn bề. Như vậy, sau khi làm cho cỗ xe hoàn toàn thần thánh, Maheśvara—Đấng Thần của chư thần—liền chuẩn bị tiến hành.

Verse 19

संनद्धः कवची खड्गी बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् । बद्धा परिकरं गाढं जटाजूटं नियम्य च

Ngài trang bị đầy đủ, mặc giáp, cầm kiếm; đeo miếng bảo hộ ngón tay bằng da kỳ đà, siết chặt đai lưng vững chắc và buộc gọn búi tóc jata rối bện theo đúng pháp.

Verse 20

सज्जं कृत्वा धनुर्दिव्यं योजयित्वा रथोत्तमम् । रथमध्ये स्थितो देवः शुशुभे च युधिष्ठिर

Sau khi sửa soạn cung thần và thắng cỗ chiến xa tối thượng, vị Thiên Thần đứng giữa xe và rực sáng—hỡi Yudhiṣṭhira.

Verse 21

धनुषः शब्दनादेनाकम्पयच्च जगत्त्रयम् । स्थानं कृत्वा तु वैशाखं निभृतं संस्थितो हरः

Với tiếng bật vang như sấm của dây cung, Hara khiến tam giới rung chuyển. Rồi, an vị vào tháng Vaiśākha, Ngài đứng yên trong sự tĩnh lặng thẳm sâu.

Verse 22

निरीक्ष्य सुचिरं कालं कोपसंरक्तलोचनः । ध्यात्वा तं परमं मन्त्रमात्मानं च निरुध्य सः

Nhìn chăm rất lâu, đôi mắt Ngài đỏ rực vì phẫn nộ. Quán niệm thần chú tối thượng ấy và tự chế ngự bản thân, (Śiva) thu nhiếp mình trong sự kiểm soát nhất tâm.

Verse 23

मुमोच सहसा बाणं पुरस्य वधकाङ्क्षया । यदा त्रीणि समेतानि अन्तरिक्षस्थितानि तु

Rồi, với ý muốn diệt thành, Ngài bỗng phóng mũi tên—đúng vào lúc ba (tòa thành) hội tụ và lơ lửng giữa hư không.

Verse 24

ततः कालनिमेषार्धं दृष्ट्वैक्यं त्रिपुरस्य च । त्रिपर्वणा त्रिशल्येन ततस्तान्यवसादयत्

Bấy giờ Ngài thấy Tripura ba phần hợp làm một chỉ trong nửa cái chớp mắt. Ngài liền bắn mũi tên có ba khớp, ba ngạnh, đánh gục chúng và đưa vào cảnh diệt vong.

Verse 25

ततो लोका भयत्रस्तास्त्रिपुरे भरतोत्तम । सर्वासुरविनाशाय कालरूपा भयावहाः

Rồi, hỡi bậc tối thượng trong dòng Bharata, các cõi thế gian run rẩy vì kinh hãi trước Tripura. Những điềm dữ ghê rợn hiện ra như chính hình tướng của Thời Gian (Kāla), báo trước sự diệt vong của mọi asura.

Verse 26

अट्टहासान् प्रमुञ्चन्ति कष्टरूपा नरास्तदा । निमेषोन्मेषणं चैव कुर्वन्ति लिपिकर्मसु

Khi ấy, những kẻ mang dáng vẻ dữ tợn bật lên tiếng cười gằn ghê rợn. Ngay trong việc chép viết, họ cũng chớp rồi trợn mắt một cách kỳ lạ, như bị nỗi sợ hãi chiếm giữ.

Verse 27

निष्पन्दनयना मर्त्याश्चित्रेष्वालिखिता इव । देवायतनगा देवा रटन्ति प्रहसन्ति च । स्वप्ने पश्यन्ति चात्मानं रक्ताम्बरविभूषितम्

Phàm nhân nhìn trân trân không chớp mắt, như những hình vẽ trong tranh. Ngay cả chư thiên trong các đền miếu cũng kêu gào rồi cười lạ lùng. Trong mộng, người ta thấy mình được trang sức bằng y phục đỏ.

Verse 28

रक्तमाल्योत्तमाङ्गाश्च पतन्तः कार्दमे ह्रदे । पश्यन्ति नाम चात्मानं सतैलाभ्यङ्गमस्तकम्

Họ thấy chính đầu mình, đội vòng hoa đỏ, rơi xuống ao bùn. Lại thấy mình với đầu được xoa bôi dầu (abhyaṅga)—những thị kiến điềm gở.

Verse 29

पश्यन्ति यानमारूढं रासभैश्च नृपोत्तम । संवर्तको महावायुर्युगान्तप्रतिमो महान्

Hỡi bậc vương thượng, họ thấy mình ngồi trên cỗ xe do lừa kéo; rồi gió lớn “Saṃvartaka” nổi lên, hùng mãnh như cuồng phong vào lúc tận cùng một thời đại.

Verse 30

गृहानुन्मूलयामास वृक्षजातीननेकशः । भूमिकम्पाः सनिर्घाता उल्कापाताः सहस्रशः

Nó nhổ bật nhà cửa và quật ngã muôn loài cây cối. Động đất xảy ra kèm tiếng nổ như sấm, và thiên thạch rơi xuống hàng nghìn—điềm dữ kinh hoàng tràn khắp các cõi.

Verse 31

रुधिरं वर्षते देवो मिश्रितं कर्करैर्बहु । अग्निकुण्डेषु विप्राणां हुतः सम्यग्घुताशनः

Thần linh đã đổ mưa máu, đặc quánh lẫn vô số mảnh sạn thô. Và trong các hố lửa của chư Bà-la-môn, ngọn Lửa tế tự được thỉnh đúng pháp đã nhận các lễ hiến theo nghi quỹ, rồi bừng cháy rực rỡ.

Verse 32

ज्वलते धूमसंयुक्तो विस्फुलिङ्गकणैः सह । कुंजरा विमदा जातास्तुरगाः सत्त्ववर्जिताः

Ngọn lửa ấy bừng cháy, nghẹt trong khói và kèm theo mưa tàn lửa. Voi thì mất hẳn cơn say musth, còn ngựa thì bị tước sạch sức lực và khí phách.

Verse 33

अवादितानि वाद्यन्ते वादित्राणि सहस्रशः । ध्वजा ह्यकम्पिताः पेतुश्छत्राणि विविधानि च

Những nhạc khí vốn chưa từng gióng lên bỗng tự vang tiếng, hàng nghìn muôn. Cờ xí vốn không lay động cũng đổ rạp, và các loại lọng báu vương giả cũng rơi xuống.

Verse 34

ज्वलति पादपास्तत्र पर्णानि च सभं ततः । सर्वं तद्व्याकुलीभूतं हाहाकारसमन्वितम्

Tại đó cây cối bùng cháy, đến cả lá cũng rực lửa; rồi toàn nơi ấy náo loạn, vang đầy tiếng kêu than: “Ôi than! Ôi than!”

Verse 35

उद्यानानि विचित्राणि प्रबभञ्ज प्रभञ्जनः । तेन संप्रेरिताः सर्वे ज्वलन्ति विशिखाः शिखाः

Cuồng phong Prabhañjana phá tan những vườn tược kỳ diệu. Bị gió thúc đẩy, lửa bùng khắp nơi, rực cháy như những lưỡi lửa vươn cao.

Verse 36

वृक्षगुल्मलतावल्ल्यो गृहाणि च समन्ततः । दिग्विभागैश्च सर्वैश्च प्रवृत्तो हव्यवाहनः

Khắp bốn bề, cây cối, bụi rậm, dây leo, giàn mướp—cả nhà cửa nữa—đều bị cuốn lấy; từ mọi phương, Agni Havyavāhana, Đấng mang lễ phẩm, lan tràn ra.

Verse 37

सर्वं किंशुकपर्णाभं प्रज्वलच्चैव दृश्यते । गृहाद्गृहं तदा गन्तुं नैव धूमेन शक्यते

Mọi vật đều hiện ra rực cháy, đỏ như lá cây kiṃśuka. Khi ấy, vì khói mù, ngay cả đi từ nhà này sang nhà khác cũng không thể.

Verse 38

हरकोपाग्निनिर्दग्धाः क्रन्दन्ते त्रिपुरे जनाः । प्रदीप्तं सर्वतो दिक्षु दह्यते त्रिपुरं परम्

Bị thiêu đốt bởi ngọn lửa phẫn nộ của Hara (Śiva), dân Tripura gào khóc thảm thiết. Bừng cháy tứ phía khắp mọi phương, đại thành Tripura rực lửa mà thiêu.

Verse 39

पतन्ति शिखराग्राणि विशीर्णानि सहस्रशः । पावको धूमसंपृक्तो दह्यमानः समन्ततः

Những đỉnh tháp vỡ vụn và sụp đổ hàng ngàn cái. Ngọn lửa hòa lẫn với khói hoành hành khắp mọi phía, thiêu rụi tất cả.

Verse 40

नृत्यन्वै व्याप्तदिग्देशः कान्तारेष्वभिधावति । देवागारेषु सर्वेषु गृहेष्वट्टालकेषु च

Nhảy múa khi di chuyển, lan rộng khắp mọi vùng và phương hướng, nó lao qua các khu rừng, vào từng ngôi đền, ngôi nhà và cả lên các tháp canh.

Verse 41

प्रवृत्तो हुतभुक्तत्र पुरे कालप्रचोदितः । ददाह लोकान्सर्वत्र हरकोपप्रकोपितः

Tại đó, bên trong thành phố, ngọn lửa bùng lên—được thúc đẩy bởi Thời gian—và, bị kích động bởi cơn thịnh nộ của Hara, nó thiêu đốt thế giới ở mọi phía.

Verse 42

दहते त्रैपुरं लोकं बालवृद्धसमन्वितम् । सपुरं सगृहद्वारं सवाहनवनं नृप

Tâu Bệ hạ, thế giới Tripura đang bốc cháy—cùng với trẻ em và người già—toàn bộ thành phố, nhà cửa và cổng ngõ, xe cộ và cả các khu vườn và rừng cây.

Verse 43

केचिद्भोजनसक्ताश्च पानासक्तास्तथापरे । अपरा नृत्यगीतेषु संसक्ता वारयोषितः

Một số người mải mê ăn uống, những người khác thì uống rượu; và những người khác—các kỹ nữ—hoàn toàn chìm đắm trong ca múa.

Verse 44

अन्योन्यं च परिष्वज्य हुताशनशिखार्दिताः । दह्यमाना नृपश्रेष्ठ सर्वे गच्छन्त्यचेतनाः

Họ ôm chặt lấy nhau, bị ngọn lửa hành hạ mà cháy rụi. Ôi bậc vương thượng, tất thảy đều đi lại trong cơn mê muội, mất hết tri giác.

Verse 45

अथान्ये दानवास्तत्र दह्यन्तेऽग्निविमोहिताः । न शक्ताश्चान्यतो गन्तुं धूमेनाकुलिताननाः । हंसकारण्डवाकीर्णा नलिन्यो हेमपङ्कजाः

Rồi những Dānava khác ở đó, bị lửa làm mê muội, cũng bị thiêu đốt. Mặt mũi nghẹt vì khói, họ chẳng thể đi đâu khác. Những hồ sen đầy thiên nga và chim kāraṇḍava vẫn nở những đóa sen vàng rực.

Verse 46

दह्यन्ते विविधास्तत्र वाप्यः कूपाश्च भारत । दृश्यन्तेऽनलदग्धानि पुरोद्यानानि दीर्घिकाः । अम्लानैः पङ्कजैश्छन्ना विस्तीर्णावसुयोजनाः

Hỡi Bhārata, bao hồ ao và giếng nước nơi ấy cũng bốc cháy. Những vườn ngự và các hồ chứa dài hiện ra bị lửa thiêu sém—phủ kín sen không héo, trải rộng đến nhiều do-tuần.

Verse 47

गिरिकूटनिभास्तत्र प्रासादा रत्नशोभिताः । दृश्यन्तेऽनलसंदग्धा विशीर्णा धरणीतले

Nơi ấy, những cung điện như đỉnh núi, trang sức bằng châu báu, hiện ra—bị lửa thiêu đốt rồi vỡ nát, đổ sụp xuống mặt đất.

Verse 48

नरस्त्रीबालवृद्धेषु दह्यमानेषु सर्वतः । निर्दयं ज्वलते वह्निर्हाहाकारो महानभूत् । काचिच्च सुखसंसुप्ताप्रमत्तान्या नृपोत्तम

Khi khắp nơi đàn ông, đàn bà, trẻ nhỏ và người già đều bị thiêu đốt, ngọn lửa vô tình vẫn bừng bừng, và tiếng kêu “Than ôi!” vang dậy. Thế nhưng, hỡi bậc vương thượng, có kẻ còn ngủ yên trong an lạc, có kẻ vẫn mãi thờ ơ.

Verse 49

क्रीडित्वा च सुविस्तीर्णशयनस्था वराङ्गना । काचित्सुप्ता विशालाक्षी हारावलिविभूषिता । धूमेनाकुलिता दीना न्यपतद्धव्यवाहने

Sau cuộc vui, người phụ nữ cao quý nằm trên giường rộng. Một mỹ nhân mắt lớn ngủ say, được trang sức bằng những chuỗi vòng cổ. Bị khói bao phủ, nàng khốn khổ suy kiệt rồi ngã vào ngọn lửa thiêu đốt nuốt trọn.

Verse 50

काचित्तस्मिन्पुरे दीप्ते पुत्रस्नेहानुलालसा । पुत्रमालिङ्गते गाढं दह्यते त्रिपुरेऽग्निना

Trong thành phố rực cháy ấy, một người mẹ vì tình thương con mà khắc khoải, ôm chặt đứa con vào lòng; và tại Tripura, bà bị lửa thiêu đốt.

Verse 51

काचित्कनकवर्णाभा इन्द्रनीलविभूषिता । भर्तारं पतितं दृष्ट्वा पतिता तस्य चोपरि

Một người phụ nữ rực sắc vàng, trang sức bằng bảo ngọc lam, thấy chồng mình ngã xuống; ngay tức khắc nàng cũng ngã sụp lên trên chàng.

Verse 52

काचिदादित्यवर्णाभा प्रसुप्ता तु प्रियोपरि । अग्निज्वालाहता गाढं कंठमालिङ्गते नृप

Tâu đại vương, một người phụ nữ khác rạng ngời như mặt trời, đang ngủ trên người yêu. Dẫu bị lưỡi lửa đánh trúng, nàng vẫn ôm chặt lấy cổ chàng.

Verse 53

मेधवर्णा परा नारी चलत्कनकमेखला । श्वेतवस्त्रोत्तरीया तु पपात धरणीतले

Một người phụ nữ cao quý, da sáng, thắt đai vàng lay động, mặc y phục trắng cùng khăn choàng, rồi ngã quỵ xuống mặt đất.

Verse 54

काचित्कुन्देन्दुवर्णाभा नीलरत्नविभूषिता । शिरसा प्राञ्जलिर्भूत्वा विज्ञापयति पावकम्

Một người phụ nữ khác, trắng ngời như hoa kund và vầng trăng, trang sức bằng bảo thạch lam, cúi đầu chắp tay, khẩn cầu trước Thần Agni (Hỏa Thần).

Verse 55

कस्याश्चिज्ज्वलते वस्त्रं केशाः कस्याश्च भारत । ज्वलज्ज्वलनसङ्काशैर्हेमभाण्डैस्त्रसंहित च

Hỡi Bhārata, có người y phục bốc cháy, có người tóc bốc cháy; lại có kẻ bị hành hạ thêm bởi những bình khí bằng vàng rực lửa như chính ngọn hỏa.

Verse 56

काचित्प्रभूतदुःखार्ता विललाप वराङ्गना । भस्मीभूतं पतिं दृष्ट्वा क्रन्दन्ती कुररी यथा

Một phu nhân cao quý, bị nỗi khổ lớn dồn ép, liền cất tiếng than khóc; thấy chồng đã hóa tro, nàng kêu gào thảm thiết như chim kurarī.

Verse 57

आलिङ्ग्य गाढं सहसा पतिता तस्य मूर्धनि । काचिच्च बहुदुःखार्ता व्यलपत्स्त्री स्ववेश्मनि

Ôm chặt lấy chàng, nàng bỗng gục xuống ngay trên đầu chàng. Lại có một người phụ nữ khác, đau khổ muôn phần, kêu khóc ngay trong chính ngôi nhà mình.

Verse 58

भस्मसाच्च कृतं दृष्ट्वा क्रन्दते कुररी यथा । मातरं पितरं काचिद्दृष्ट्वा विगतचेतनम्

Thấy có người bị thiêu thành tro, nàng khóc như chim kurarī. Người khác, thấy mẹ và cha nằm bất tỉnh, liền rối loạn tâm trí, mất hết bình tĩnh.

Verse 59

वेपते पतिता भूमौ खेदिता वडवा यथा । इतश्चेतश्च काचिच्च दह्यमाना वराङ्गना

Một người ngã quỵ trên đất, run rẩy như ngựa cái kiệt sức. Một phu nhân cao quý khác, bị lửa thiêu đốt, hoảng loạn chạy ngược chạy xuôi.

Verse 60

नापश्यद्बालमुत्सङ्गे विपरीतमुखी स्थिता । कुम्भिलस्य गृहं दग्धं पतितं धरणीतले

Nàng đứng đó với khuôn mặt quay ngược hướng, nên chẳng thấy đứa trẻ trong lòng. Nhà của Kumbhila bị lửa thiêu rụi, sụp đổ xuống mặt đất.

Verse 61

कूष्माण्डस्य च धूम्रस्य कुहकस्य बकस्य च । विरूपनयनस्यापि विरूपाक्षस्य चैव हि

“(Ngọn lửa bùng lên) trong nhà của Kūṣmāṇḍa và Dhūmra, trong nhà của Kuhaka và Baka, và cả trong nhà của Virūpa-nayana, quả thật cả trong nhà của Virūpākṣa nữa.”

Verse 62

शुम्भो डिम्भश्च रौद्रश्च प्रह्लादश्चासुरोत्तमः । दण्डपाणिर्विपाणिश्च सिंहवक्त्रस्तथानघ

“(Cũng vậy) trong nhà của Śumbha và Ḍimbha, trong nhà của Raudra, và trong nhà của Prahlāda—bậc tối thượng giữa các Asura—trong nhà của Daṇḍapāṇi và Vipāṇi, và cả trong nhà của Siṃhavaktra nữa, hỡi người vô tội.”

Verse 63

दुन्दुभश्चैव संह्रादो डिण्डिर्मुण्डिस्तथैव च । बाणभ्राता च बाणश्च क्रव्यादव्याघ्रवक्त्रकौ

“Và (cũng) trong nhà của Dundubha và Saṃhrāda, của Ḍiṇḍi và Muṇḍi nữa; trong nhà của anh em của Bāṇa và chính Bāṇa; và trong nhà của Kravyāda cùng Vyāghravaktra.”

Verse 64

एवमन्येऽपि ये केचिद्दानवा बलदर्पिताः । तेषां गृहे तथा वह्निर्ज्वलते निर्दयो नृप । दह्यमानाः स्त्रियस्तात विलपन्ति गृहे गृहे

Cũng vậy, trong nhà của những Dānava khác—kẻ say men kiêu mạn vì sức mạnh—ngọn lửa vô tình ấy cũng bùng cháy, hỡi đại vương. Khi bị thiêu đốt, hỡi người thân yêu, phụ nữ than khóc trong từng mái nhà.

Verse 65

करुणाक्षरवादिन्यो निराधारा गताः शिवम् । यदि वैरं सुरारेश्च पुरुषोपरिपावक

Nói những lời đầy xót thương, không nơi nương tựa, họ tìm đến nương nhờ Śiva. “Nếu quả có thù oán với kẻ thù của chư thiên, hỡi Lửa—kẻ chuyển động theo ý người…”

Verse 66

स्त्रियः किमपराध्यन्ति गृहपञ्जरकोकिलाः । अनिर्दयो नृशंसस्त्वं कस्ते कोपः स्त्रियं प्रति

Phụ nữ đã phạm tội gì—những người như chim cu gáy bị nhốt trong lồng nhà? Ngươi thật vô tình và tàn bạo; cơn giận nào khiến ngươi hướng vào phụ nữ?

Verse 67

किं त्वया न श्रुतं लोके अवध्याः सर्वथा स्त्रियः । किं तु तुभ्यं गुणो ह्यस्ति दहने पवनेरितः

Ngươi chẳng nghe lời đời nói sao: phụ nữ mọi bề đều không đáng bị sát hại? Thế mà, hỡi Lửa, ‘đức hạnh’ nào có ở ngươi, khi ngươi chỉ cháy theo sức gió xô đẩy?

Verse 68

न कारुण्यं त्वया किंचिद्दाक्षिण्यं च स्त्रियं प्रति । दयां म्लेच्छा हि कुर्वन्ति वचनं वीक्ष्य योषिताम्

Ngươi chẳng hề có chút xót thương nào, cũng không có lòng nhân hậu đối với phụ nữ. Ngay cả kẻ mleccha, nghe lời phụ nữ, còn biết khởi tâm thương cảm.

Verse 69

म्लेच्छानामपि च म्लेच्छो दुर्निवार्यो ह्यचेतनः । एवं विलपमानानां स्त्रीणां तत्रैव भारत

Ngay cả giữa bọn mleccha cũng có một ‘mleccha’—kẻ vô tri, khó bề ngăn giữ. Khi các phụ nữ than khóc như thế ngay tại đó, hỡi Bhārata…

Verse 70

ज्वालाकलापबहुलः प्रज्वलत्येव पावकः । एवं दृष्ट्वा ततो बाणो दह्यमान उवाच ह

Dày đặc những cụm lửa, ngọn hỏa diệm bùng cháy dữ dội. Thấy vậy, Bāṇa—đang bị thiêu đốt—liền cất lời.

Verse 71

अवज्ञाय विनष्टोऽहं पापात्मा हरमञ्जसा । मया पापेन मूर्खेण ये लोका नाशिता ध्रुवम्

Vì khinh mạn Hara (Śiva), ta—kẻ lòng đầy tội lỗi—đã tiêu vong tức khắc. Chính bởi tội của ta, ta kẻ ngu muội, hẳn đã gây diệt vong cho dân chúng ấy.

Verse 72

गोब्राह्मणा हता नित्यमिह लोके परत्र च । नाशितान्यन्नपानानि मठारामाश्रमास्तथा

Bò và các brāhmaṇa đã bị hãm hại luôn luôn—ở đời này và cả đời sau. Kho lương thực, đồ ăn thức uống bị phá hủy; các tu viện, vườn tược và ẩn viện cũng vậy.

Verse 73

ऋषीणामाश्रमाश्चैव देवारामा गणालयाः । तेन पापेन मे ध्वंसस्तपसश्च बलस्य च

Các ẩn viện của chư ṛṣi, những vườn thiêng của chư thiên, và nơi trú của các gaṇa (tùy tùng của Śiva) đều bị hủy hoại. Chính bởi tội ấy, khổ hạnh và sức lực của ta cũng tiêu tan.

Verse 74

किं धनेन करिष्यामि राज्येणान्तःपुरेण च

Ta cần gì của cải, cần gì vương quyền, và cả những nội điện thâm cung của hoàng gia để làm chi?

Verse 75

वरं शङ्करपादौ च शरणं यामि मूढधीः । न माता न पिता चैव न बन्धुर्नापरो जनः

Thà rằng—dẫu tâm trí ta còn mê muội—ta nương tựa nơi đôi chân của Śaṅkara; vì chẳng phải mẹ, chẳng phải cha, chẳng phải thân quyến, cũng chẳng ai khác có thể thật sự che chở cho ta.

Verse 76

मुक्त्वा चैव महेशानं परमार्तिहरं परम् । आत्मना च कृतं पापमात्मनैव तु भुज्यते

Bỏ rơi Maheśāna—Đấng Tối Thượng, bậc trừ diệt khổ não sâu xa—là điều sai lầm tột bậc; tội do chính mình gây, chính mình phải thọ nhận.

Verse 77

अहं पुनः समस्तैश्च दह्यामि सह साधुभिः । एवमुक्त्वा शिवं लिङ्गं कृत्वा तन्मस्तकोपरि

“Và ta nữa, cùng với tất cả, sẽ cháy lên cùng các bậc thánh thiện.” Nói vậy rồi, ông nắn một Śiva-liṅga và đặt lên trên đầu mình.

Verse 78

निर्जगाम गृहाच्छीघ्रं पावकेनावगुण्ठितः । स खिन्नः स्विन्नगात्रस्तु प्रस्खलंस्तु मुहुर्मुहुः

Ông vội ra khỏi nhà, bị lửa bao trùm; mệt lả, thân thể đẫm mồ hôi, ông loạng choạng vấp ngã hết lần này đến lần khác.

Verse 79

हरं गद्गदया वाचा स्तुवन्वै शरणं ययौ । त्वत्कोपानलनिर्दग्धो यदि वध्योऽस्मि शङ्कर

Với giọng nghẹn ngào, ông ca tụng Hara rồi đến nương tựa nơi Ngài: “Ôi Śaṅkara, nếu con phải bị giết—bị thiêu đốt bởi ngọn lửa thịnh nộ của Ngài—thì xin cứ như vậy.”

Verse 80

त्वत्प्रसादान्महादेव मा मे लिङ्गं प्रणश्यतु । अर्चितं मे सुरश्रेष्ठ ध्यातं भक्त्या मया विभो

Nhờ ân sủng của Ngài, ôi Mahādeva, xin cho liṅga của con đừng tiêu hoại. Ôi bậc tối thượng giữa chư thiên, ôi Chúa tể—con đã thờ phụng và quán niệm điều này với lòng bhakti, ôi Vibhu.

Verse 81

प्राणादिष्टतमं देव तस्माद्रक्षितुमर्हसि । यदि तेऽहमनुग्राह्यो वध्यो वा सुरसत्तम

Ôi Thần linh, Ngài còn đáng yêu đối với con hơn cả sinh mạng; vì thế Ngài hẳn phải che chở cho con. Ôi bậc tối thượng giữa chư thiên, Ngài ban ân hay giết con—tất cả chỉ tùy nơi Ngài.

Verse 82

प्रतिजन्म महादेव त्वद्भक्तिरचलास्तु मे । पशुकीटपतङ्गेषु तिर्यग्योनिगतेषु च । स्वकर्मणा महादेव त्वद्भक्तिरचलास्तु मे

Ôi Mahādeva, trong mỗi lần tái sinh, xin cho lòng sùng kính của con đối với Ngài luôn bất động. Dẫu ở giữa loài thú, loài sâu bọ, côn trùng—dẫu rơi vào bất cứ thai sinh của loài vật nào—nhờ sức nghiệp của chính con, ôi Mahādeva, xin cho bhakti ấy vẫn kiên định.

Verse 83

एवमुक्त्वा महाभागो बाणो भक्तिमतां वरः । स्तोत्रेण देवदेवेशं छन्दयामास भारत

Nói xong như vậy, Bāṇa phúc đức—bậc đứng đầu trong hàng người sùng tín—hỡi Bhārata, liền dùng thánh ca để làm đẹp lòng và cầu thỉnh Đấng Chúa tể của chư thiên.

Verse 84

बाण उवाच । शिव शङ्कर सर्वहराय नमो भवभीतभयार्तिहराय नमः । कुसुमायुधदेहविनाशंकर प्रमदाप्रियकामक देव नमः

Bāṇa thưa rằng: Kính lễ Śiva, kính lễ Śaṅkara, Đấng hủy diệt muôn loài; kính lễ Đấng xua tan sợ hãi và khổ não cho kẻ run rẩy trước vòng sinh hữu thế gian. Ôi Thần linh đã thiêu hủy thân xác của Kāma, kẻ mang mũi tên hoa; Đấng làm viên mãn ước nguyện của ái thê Pārvatī, con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 85

जय पार्वतीश परमार्थसार जय विरचितभीमभुजङ्गहार । जय निर्मलभस्मविलिप्तगात्र जय मन्त्रमूल जगदेकपात्र

Khải hoàn thay Đấng là Phu quân của Pārvatī, tinh túy của chân lý tối thượng; khải hoàn thay Đấng kết vòng xà dữ làm chuỗi hoa. Khải hoàn thay Đấng có thân thể bôi tro thanh tịnh; khải hoàn thay Đấng là cội nguồn của thần chú, là nơi nương tựa duy nhất của vũ trụ.

Verse 86

जय विषधरकपिलजटाकलाप जय भैरवविघृतपिनाकचाप । जय विषमनयनपरिमुक्तसङ्ग जय शङ्कर धृतगाङ्गतरङ्ग

Khải hoàn thay Đấng có búi tóc jaṭā màu hung vàng được rắn thiêng điểm trang; khải hoàn thay Đấng mang cung Pināka trong uy hình Bhairava dữ dội. Khải hoàn thay Đấng có đôi mắt bất đồng (tam nhãn), lìa mọi chấp trước; khải hoàn thay Śaṅkara, Đấng nâng giữ muôn làn sóng của sông Gaṅgā.

Verse 87

जय भीमरूप खट्वाङ्गहस्त शशिशेखर जय जगतां प्रशस्त । जय सुखरेश सुरलोकसार जय सर्वसकलनिर्दग्धसार

Khải hoàn thay Đấng có uy hình đáng sợ, tay cầm khaṭvāṅga; ôi Śaśiśekhara, Đấng đội trăng, được muôn cõi tán dương, khải hoàn. Khải hoàn thay Đấng là Chúa của an lạc, tinh túy của cõi trời; khải hoàn thay Đấng có oai lực thiêu rụi mọi điều ô uế và hư phù.

Verse 88

जय कीर्तनीय जगतां पवित्र जय वृषाङ्क बहुविधचरित्र । जय विरचितनरकङ्कालमाल अघासुरदेहकङ्कालकाल

Khải hoàn thay Đấng đáng được ca tụng, Đấng thanh tẩy muôn thế giới; khải hoàn thay Đấng mang dấu ấn Bò thiêng, với vô vàn thánh hạnh. Khải hoàn thay Đấng đeo tràng hoa bằng xương cốt địa ngục; ôi Kāla, Đấng khiến cả bộ xương của thân tội lỗi—Aghāsura—cũng thành mồi của Ngài, khải hoàn.

Verse 89

जय नीलकंठ वरवृषभगमन जय सकललोकदुरितानुशमन । जय सिद्धसुरासुरविनतचरण जय रुद्र रौद्रभवजलधितरण

Khải hoàn thay Ngài Nīlakaṇṭha, đấng cưỡi bạch ngưu cao quý; khải hoàn thay đấng dập tắt tội lỗi và khổ nạn của mọi cõi. Khải hoàn thay đấng mà các Siddha, chư thiên và A-tu-la đều cúi đầu dưới chân; khải hoàn thay Rudra, đấng đưa muôn loài vượt qua biển sinh tử ghê rợn.

Verse 90

जय गिरिश सुरेश्वरमाननीय जय सूक्ष्मरूप संचितनीय । जय दग्धत्रिपुर विश्वसत्त्व जय सकलशास्त्रपरमार्थतत्त्व

Khải hoàn thay Girīśa, Chúa tể núi non, được tôn kính cả bởi các bậc chủ tể chư thiên; khải hoàn thay đấng có hình tướng vi tế, được gom nhiếp trong tâm và chứng ngộ. Khải hoàn thay đấng thiêu đốt Tripura, bản thể của muôn loài trong vũ trụ; khải hoàn thay Thực tại là ý nghĩa tối thượng của mọi śāstra.

Verse 91

जय दुरवबोध संसारतार कलिकलुषमहार्णवघोरतार । जय सुरासुरदेवगणेश नमो हयवानरसिंहगजेन्द्रमुख

Khải hoàn thay Ngài—dẫu khó thấu triệt, vẫn là đấng cứu độ đưa chúng sinh vượt qua saṃsāra; là bậc đưa qua biển lớn ghê rợn của uế trược thời Kali. Khải hoàn thay Ngài, chủ tể các gaṇa của chư thiên và A-tu-la; xin đảnh lễ Ngài, đấng hiện các diện mạo: ngựa, khỉ, Narasiṃha và voi chúa.

Verse 92

अतिह्रस्वस्थूलसुदीर्घतम उपलब्धिर्न शक्यते ते ह्यमरैः । प्रणतोऽस्मि निरञ्जन ते चरणौ जय साम्ब सुलोचनकान्तिहर

Ngay cả các bậc bất tử cũng không thể thấu hiểu Ngài trọn vẹn—dù Ngài cực vi tế, thô đại, vô cùng bao la, hay là Tối thượng vượt ngoài hết thảy. Con cúi lạy đôi chân thanh tịnh vô nhiễm của Ngài. Khải hoàn thay Sāmba, đấng mắt đẹp, đấng vượt thắng mọi quang huy bằng chính uy quang của mình.

Verse 93

अप्राप्य त्वां किमत्यन्तमुच्छ्रयी न विनाशयेत् । अतिप्रमाथि च तदा तपो महत्सुदारुणम्

Không đạt đến Ngài, sự vươn lên cao cả nào rồi cũng chẳng tránh khỏi hoại diệt. Vì thế, khi ấy người ta nên thực hành tapas lớn lao, vô cùng khắc nghiệt, để nghiền tan mọi cấu uế đến tận cùng.

Verse 94

न पुत्रबान्धवा दारा न समस्तः सुहृज्जनः । सङ्कटेऽभ्युपगच्छन्ति व्रजन्तमेकगामिनम्

Không con cái, không bà con, không vợ, cũng chẳng cả vòng bạn hữu nào đến cứu giúp khi tai nạn; khi con người ra đi, họ bước một mình trên con đường duy nhất của tử thần.

Verse 95

यदेव कर्म कैवल्यं कृतं तेन शुभाशुभम् । तदेव सार्थवत्तस्य भवत्यग्रे तु गच्छतः

Bất cứ nghiệp nào người ấy đã tự làm—thiện hay ác—chính nghiệp ấy trở thành của cải chân thật duy nhất của người ấy, có ý nghĩa ở phía trước khi người ấy tiếp tục đi (sau khi chết).

Verse 96

निर्धनस्यैव चरतो न भयं विद्यते क्वचित् । धनीभयैर्न मुच्येत धनं तस्मात्त्यजाम्यहम्

Người sống không của cải thì chẳng thấy sợ hãi ở đâu; còn kẻ giàu không thoát khỏi những nỗi sợ do của cải sinh ra. Vì thế, ta từ bỏ tài sản.

Verse 97

लुब्धाः पापानि कुर्वन्ति शुद्धांशा नैव मानवाः । श्रुत्वा धर्मस्य सर्वस्वं श्रुत्वा चैवावधार्य तत्

Kẻ tham lam làm điều tội lỗi; con người thật ra chẳng thanh tịnh trong phần của mình. Dẫu đã nghe trọn tinh yếu của dharma, nghe rồi suy niệm ghi lòng, (vẫn sa ngã vì lòng tham).

Verse 98

त्वं विष्णुस्त्वं जगन्नाथो ब्रह्मरूपः सनातनः । इन्द्रस्त्वं देवदेवेश सुरनाथ नमोऽस्तु ते

Ngài là Viṣṇu, Ngài là Jagannātha, Ngài là Đấng vĩnh cửu mang hình Brahmā. Ngài cũng là Indra. Ôi Devadeveśa, Chúa tể của chư thiên, ôi Suranātha, con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 99

त्वं क्षितिर्वरुणश्चैव पवनस्त्वं हुताशनः । त्वं दीक्षा यजमानश्च आकाशं सोम एव च

Ngài là đất; Ngài là Varuṇa; Ngài là gió; Ngài là lửa thiêng (Hutāśana). Ngài là dīkṣā (lễ thọ giới) và cũng là yajamāna (người chủ tế); Ngài là hư không, và Ngài cũng chính là Soma.

Verse 100

त्वं सूर्यस्त्वं तु वित्तेशो यमस्त्वं गुरुरेव च । त्वया व्याप्तं जगत्सर्वं त्रैलोक्यं भास्वता यथा

Ngài là Mặt Trời; Ngài là Vitteśa, Chúa tể của tài bảo; Ngài là Yama; và Ngài cũng là Guru. Nhờ Ngài, toàn thể vũ trụ được thấm nhuần—như ánh sáng rực rỡ tràn đầy khắp ba cõi.

Verse 101

एतद्बाणकृतं स्तोत्रं श्रुत्वा देवो महेश्वरः । क्रोधं मुक्त्वा प्रसन्नात्मा तदा वचनमब्रवीत्

Nghe bài thánh ca do Bāṇa soạn, đức Maheśvara liền buông bỏ cơn thịnh nộ. Với tâm an tịnh và hoan hỷ, khi ấy Ngài nói những lời này.

Verse 102

ईश्वर उवाच । न भेतव्यं न भेतव्यमद्यप्रभृति दानव । सौवर्णे भवने तिष्ठ मम पार्श्वेऽथवा पुनः

Īśvara phán: “Chớ sợ—chớ sợ, hỡi Dānava, từ hôm nay trở đi. Hãy ở trong cung điện vàng, hoặc hãy ở ngay bên cạnh Ta.”

Verse 103

पुत्रपौत्रप्रपौत्रैश्च बान्धवैः सह भार्यया । अद्यप्रभृति वत्स त्वमवध्यः सर्वशत्रुषु

“Cùng với các con, cháu, chắt, bà con quyến thuộc và hiền thê của ngươi—hỡi người con yêu dấu—từ hôm nay trở đi ngươi sẽ là kẻ bất khả sát trước mọi kẻ thù; không ai có thể giết ngươi.”

Verse 104

मार्कण्डेय उवाच । भूयस्तस्य वरो दत्तो देवदेवेन भारत । स्वर्गे मर्त्ये च पाताले पूजितः ससुरासुरैः

Mārkaṇḍeya nói: “Lại nữa, hỡi Bhārata, Đấng Thần của chư thần ban cho người ấy thêm một ân phúc: ở cõi trời, cõi người và cõi âm, người ấy được tôn kính—bởi cả Deva lẫn Asura.”

Verse 105

अक्षयश्चाव्ययश्चैव वस त्वं वै यथासुखम् । ततो निवारयामास रुद्रः सप्तशिखं तदा

“Hãy bất hoại và không suy tàn; cứ an trú tùy ý trong an lạc.” Rồi khi ấy, Rudra đã ngăn giữ Saptashikha.

Verse 106

तृतीयं रक्षितं तस्य पुरं देवेन शम्भुना । ज्वालामालाकुलं चान्यत्पतितं धरणीतले

Thành thứ ba của người ấy được thần Śambhu che chở; nhưng một phần khác, rực đầy những tràng hoa lửa, đã rơi xuống mặt đất.

Verse 107

अर्धेन प्रस्थितादूर्ध्वं तस्य ज्वाला दिवं गताः । हाहाकारो महांस्तत्र ऋषिसङ्घैरुदीरितः

Khi một nửa vọt lên cao, ngọn lửa của nó bốc thẳng tới cõi trời. Tại đó, các hội chúng hiền triết đã cất tiếng kêu than lớn: “Than ôi!”

Verse 108

दैवतैश्च महाभागैः सिद्धविद्याधरादिभिः । एकं तु पतितं तत्र श्रीशैले खण्डमुत्तरम्

Và các vị thần phúc đức—cùng với các Siddha, Vidyādhara và những bậc khác—đã thấy một mảnh phía bắc rơi xuống nơi ấy, trên núi Śrīśaila.

Verse 109

द्वितीयं पतितं राजञ्छैले ह्यमरकण्टके । प्रज्वलत्पतितं तत्र तेन ज्वालेश्वरं स्मृतम्

Tâu Đại vương, mảnh thứ hai rơi xuống ngọn núi mang danh Amarakāṇṭaka. Vì rơi nơi ấy trong ngọn lửa bừng cháy, chốn ấy được ghi nhớ với tên “Jvāleśvara”.

Verse 110

दग्धे तु त्रिपुरे राजन्पतिते खण्ड उत्तमे । रुद्रो देवः स्थितस्तत्र ज्वालामालानिवारकः

Tâu Đại vương, khi Tripura đã bị thiêu đốt và mảnh tối thắng ấy rơi xuống, thần Rudra vẫn an trụ tại đó—Đấng ngăn chặn và xua tan vòng hoa lửa vây quanh.

Verse 111

हाहाकारपराणां तु ऋषीणां रक्षणाय च । स्वयं मूर्तिर्महेशानुमावृषभसंयुतः

Để che chở các hiền sĩ đang kêu than trong khốn nạn, chính Maheśa đã tự thân hiển hiện—cùng Umā và cưỡi trên bò (Nandin).

Verse 112

मनसापि स्मरेद्यस्तु भक्त्या ह्यमरकण्टकम् । चान्द्रायणाधिकं पुण्यं स लभेन्नात्र संशयः

Ai với lòng sùng kính, dù chỉ tưởng niệm Amarakāṇṭaka trong tâm, người ấy được công đức còn lớn hơn hạnh nguyện Cāndrāyaṇa; điều này không nghi ngờ.

Verse 113

अतिपुण्यो गिरिश्रेष्ठो यस्माद्भरतसत्तम । अस्मान्नित्यं भवेद्राजन्सर्वपापक्षयंकरः

Hỡi bậc tối thắng trong dòng Bhārata, vì núi này vô cùng phước đức, là bậc nhất trong các sơn nhạc, nên tâu Đại vương, đối với những người như chúng ta, nơi đây hằng diệt trừ mọi tội lỗi.

Verse 114

नानाद्रुमलताकीर्णो नानापुष्पोपशोभितः । नानागुल्मलताकीर्णो नानावल्लीभिरावृतः

Nơi ấy tràn đầy muôn loài cây và dây leo, rực rỡ bởi vô số hoa; um tùm bụi rậm và dây mây đủ dạng, lại phủ kín bởi không kể xiết những loài cây leo quấn.

Verse 115

सिंहव्याघ्रसमाकीर्णो मृगयूथैरलंकृतः । श्वापदानां च घोषेण नित्यं प्रमुदितोऽभवत्

Nơi ấy dày đặc sư tử và hổ, lại được điểm trang bởi đàn nai; và bởi tiếng gọi của muôn thú rừng, nơi ấy luôn tràn đầy niềm hoan hỷ rộn ràng.

Verse 116

ब्रह्मेन्द्रविष्णुप्रमुखैर्ह्यमरैश्च सहस्रशः । सेव्यते देवदेवेशः शङ्करस्तत्र पर्वते

Trên ngọn núi ấy, Śaṅkara—Đấng Chúa tể của chư thiên—được phụng thờ; hàng ngàn vị bất tử, do Brahmā, Indra và Viṣṇu dẫn đầu, đều đến lễ bái nơi đây.

Verse 117

पतनं कुरुते योऽस्मिन्पर्वतेऽमरकण्टके । क्रीडते क्रमशो राजन्भुवनानि चतुर्दश

Tâu Đại vương, ai gieo mình xuống núi Amarakaṇṭaka này, người ấy sẽ dần dần vui chơi khắp mười bốn cõi (bhuvana).

Verse 118

ऐन्द्रं वाह्नं च कौबेरं वायव्यं याम्यमेव च । नैरृत्यं वारुणं चैव सौम्यं सौरं तथैव च

Cõi của Indra, của Agni, của Kubera, của Vāyu và của Yama; lại có cõi của Nairṛta, của Varuṇa, của Soma và của Sūrya nữa—

Verse 119

ब्राह्मं च पदमक्लिष्टं वैष्णवं तदनन्तरम् । उमारुद्रं महाभाग ऐश्वरं तदनन्तरम्

Rồi đến cõi Phạm Thiên (Brahmā) thanh tịnh không vết nhơ, kế đó là cõi Tỳ-thấp-nô (Viṣṇu); rồi cõi Umā–Rudra, hỡi bậc đại phúc, và sau nữa là cõi Aiśvara.

Verse 120

परं सदाशिवं शान्तं सूक्ष्मं ज्योतिरतीन्द्रियम् । तस्मिन्याति लयं धीरो विधिना नात्र संशयः

Vượt trên hết thảy là Sadāśiva—an tịnh, vi tế, là ánh quang vượt ngoài các căn. Người kiên định hòa nhập vào Ngài theo đúng pháp; điều ấy không hề nghi ngờ.

Verse 121

युधिष्ठिर उवाच । कोऽप्यत्र विधिरुद्दिष्टः पतने ऋषिसत्तम । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व संशयोऽस्ति महामुने

Yudhiṣṭhira thưa: “Bạch bậc thượng thủ các hiền triết, ở đây có pháp tắc (vidhi) nào được chỉ dạy về hành vi patana (sự rơi) chăng? Xin Ngài nói cho con trọn vẹn, bạch Đại Muni, vì trong con đã khởi nghi.”

Verse 122

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृणुष्व कथयिष्यामि तं विधिं पाण्डुनन्दन । यत्कृत्वा प्रथमं कर्म निपतेत्तदनन्तरम्

Śrī Mārkaṇḍeya đáp: “Hãy lắng nghe, hỡi con của Pāṇḍu. Ta sẽ giảng rõ pháp tắc ấy—trước hết làm nghi thức mở đầu, rồi sau đó mới tiến hành patana.”

Verse 123

कृत्वा कृच्छ्रत्रयं पूर्वं जप्त्वा लक्षं दशैव तु । शाकयावकभुक्चैव शुचिस्त्रिषवणो नृप

“Trước hết, sau khi thực hành ba lần khổ hạnh sám hối Kṛcchra, và tụng niệm (japa) đủ mười lakṣa; sống bằng rau xanh và cháo lúa mạch, giữ thân tâm thanh tịnh, và hành trì các nghi lễ hằng ngày ở ba thời sandhyā, hỡi Đại vương—”

Verse 124

त्रिकालमर्चयेदीशं देवदेवं त्रिलोचनम् । दशांशेन तु राजेन्द्र होमं तत्रैव कारयेत्

Người ấy nên thờ phụng Īśa—Thần của các thần, Đấng Tam Nhãn—vào ba thời trong ngày; và hỡi bậc vương thượng, lấy một phần mười của japa làm lễ vật mà cử hành homa ngay tại đó.

Verse 125

लक्षवारं जपेद्देवं गन्धमाल्यैश्च पूजयेत् । रात्रौ स्वप्ने तदा पश्येद्विमानस्थं ततः क्षिपेत्

Người ấy nên trì tụng danh Chúa một lakh lần và thờ cúng bằng hương thơm cùng vòng hoa. Rồi trong đêm, nơi giấc mộng, người ấy thấy Ngài ngự trên vimāna; sau đó thực hành patana (gieo mình xuống).

Verse 126

अनेनैव विधानेन आत्मानं यस्तु निक्षिपेत् । स्वर्गलोकमनुप्राप्य क्रीडते त्रिदशैः सह

Ai theo đúng nghi thức này mà thực hành patana, buông bỏ chính thân mình, sẽ đạt đến cõi trời và vui chơi nơi ấy cùng chư thiên.

Verse 127

त्रिंशद्वर्षसहस्राणि त्रिंशत्कोट्यस्तथैव च । मुक्त्वा मनोरमान्भोगांस्तदा गच्छेन्महीतलम्

Trong ba vạn năm—và cũng vậy, ba mươi koṭi—sau khi hưởng thụ các lạc thú mỹ diệu, người ấy bấy giờ trở lại mặt đất.

Verse 128

पृथिवीमेकच्छत्रेण भुनक्ति लोकपूजितः । व्याधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

Được dân chúng tôn kính, người ấy cai trị địa cầu dưới một vương tán duy nhất. Thoát khỏi bệnh tật và sầu khổ, người ấy sống trọn một trăm mùa thu—đủ một thế kỷ.

Verse 129

ज्वालेश्वरं तु तत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तत्र ज्वाला नदी पार्थ प्रस्रुता शिवनिर्मिता

Bến thánh ấy gọi là Jvāleśvara, lừng danh trong ba cõi. Tại đó, hỡi con của Pṛthā, sông Jvālā tuôn chảy—do chính Śiva tạo dựng.

Verse 130

निर्वाप्य तद्बाणपुरं रेवया सह संगता । तत्र स्नात्वा महाराज विधिना मन्त्रसंयुतः

Sau khi dập tắt Bāṇapura, dòng ấy hòa nhập cùng Revā (Narmadā). Tại đó, hỡi đại vương, khi tắm gội đúng theo nghi pháp và kèm tụng chân ngôn—

Verse 131

तिलसंमिश्रतोयेन तर्पयेत्पितृदेवताः । पिण्डदानेन च पित्ःन् पैण्डरीकफलं लभेत्

Dùng nước hòa mè mà làm lễ tarpaṇa dâng lên các thần linh tổ tiên thì các Pitṛ được thỏa mãn; và nhờ cúng piṇḍa cho tổ tiên, hành giả đạt công đức gọi là quả “Paiṇḍarīka”.

Verse 132

अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति

Hỡi bậc quân vương, ai thực hành trai giới tại thánh địa ấy sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và được đến Rudraloka, cõi của Rudra.

Verse 133

अमराणां शतैश्चैव सेवितो ह्यमरेश्वरः । तथैव ऋषिसङ्घैश्च तेन पुण्यतमो महान्

Amareśvara quả thật được hàng trăm chư thiên phụng thờ, lại cũng được các hội chúng ṛṣi tôn kính; vì thế nơi ấy và Thánh Chủ ấy là tối thượng công đức, vô cùng tôn quý.

Verse 134

समन्ताद्योजनं तीर्थं पुण्यं ह्यमरकण्टकम् । रुद्रकोटिसमोपेतं तेन तत्पुण्यमुत्तमम्

Amarkaṇṭaka là thánh địa tīrtha trải rộng một do-tuần về mọi phía; nơi đây được trang nghiêm bởi vô số ức Rudra, nên công đức linh thiêng của nó là tối thượng, không gì sánh kịp.

Verse 135

तस्य पर्वतराजस्य यः करोति प्रदक्षिणम् । प्रदक्षिणीकृता तेन पृथिवी नात्र संशयः

Ai thực hành pradakṣiṇā quanh vị “vua của núi” ấy, người ấy như đã pradakṣiṇā khắp cả địa cầu; điều này không chút nghi ngờ.

Verse 136

वाचिकं मानसं चैव कायिकं त्रिविधं च यत् । नश्यते पातकं सर्वमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

Śaṅkara đã phán như vầy: “Mọi tội lỗi—ba mặt nơi lời nói, nơi tâm ý và nơi thân hành—đều tiêu tan.”

Verse 137

अमरेश्वरपार्श्वे च तीर्थं शक्रेश्वरं नृप । तपस्तप्त्वा पुरा तत्र शक्रेण स्थापितं किल

Tâu đại vương, gần Amareśvara có một thánh địa tīrtha mang tên Śakreśvara; tương truyền thuở xưa, Śakra (Indra) đã tu khổ hạnh tại đó rồi lập nên nơi này.

Verse 138

कुशावर्तं नाम तीर्थं ब्रह्मणा च कृतं शुभम् । ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातं हंसतीर्थं तथा परम्

Có một thánh địa cát tường tên Kuśāvarta do Brahmā tạo lập; nơi ấy nổi danh là Brahmakuṇḍa, và cũng có Haṃsatīrtha thù thắng nữa.

Verse 139

अम्बरीषस्य तीर्थं च महाकालेश्वरं तथा । कावेर्याः पूर्वभागे च तीर्थं वै मातृकेश्वरम्

Nơi ấy có thánh địa (tīrtha) của Ambarīṣa, lại có Mahākāleśvara; và ở phần phía đông của sông Kāverī có tīrtha mang danh Mātṛkeśvara.

Verse 140

एतानि दक्षिणे तीरे रेवाया भरतर्षभ । संसेवनस्नानदानैः पापसङ्घहराणि च

Hỡi bậc trượng phu như bò mộng trong dòng Bhārata, các tīrtha này nằm ở bờ nam sông Revā; nhờ nương tựa, tắm gội và bố thí, chúng tiêu trừ những đống tội lỗi.

Verse 141

भृगुतुङ्गे महाराज प्रसिद्धो भैरवः शिवः । तस्य याम्यविभागे च तीर्थं वै चपलेश्वरम्

Hỡi đại vương, tại Bhṛgutunga, Śiva nổi danh với danh hiệu Bhairava; và ở phía nam nơi ấy quả có tīrtha mang tên Capaleśvara.

Verse 142

एतौ स्थितौ दुःखहरौ रेवाया उत्तरे तटे । तावभ्यर्च्य तथा नत्वा सम्यग्यात्राफलं भवेत् । अदृष्टपूजितौ तौ हि नराणां विघ्नकारकौ

Hai vị ấy an trụ nơi bờ bắc sông Revā, có năng lực tiêu trừ sầu khổ. Ai cung kính cúng dường đúng pháp và đảnh lễ, sẽ được trọn vẹn quả phúc của cuộc hành hương. Vì nếu không được chiêm bái và thờ phụng, hai vị ấy sẽ trở thành nguyên nhân gây chướng ngại cho người đời.