Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

Devanagari script

तत्र भार्यासहस्राणि दृष्ट्वा बाणस्य धीमतः । यथायोग्यं यथाकाममागतः क्षोभ्य तत्पुरम्

Transliteration

tatra bhāryāsahasrāṇi dṛṣṭvā bāṇasya dhīmataḥ | yathāyogyaṃ yathākāmamāgataḥ kṣobhya tatpuram

Translation

Tại đó, thấy hàng ngàn thê thất của Bāṇa bậc trí, Ngài tiến bước theo điều hợp lẽ và theo ý muốn, khiến cả thành ấy dậy sóng xao động.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: ‘there’)

• भार्या-सहस्राणि: thousands of wives
• भार्या-सहस्राणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st case), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भाऱ्याणां सहस्राणि = thousands of wives)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Gerundial action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); ‘having seen’

• बाणस्य: of Bāṇa
• बाणस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th case), एकवचन (genitive singular)

• धीमतः: of the intelligent (one)
• धीमतः: Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: धीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th case), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘बाणस्य’)

• यथा-योग्यम्: as appropriate
• यथा-योग्यम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + योग्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव समास; क्रियाविशेषण (adverb: ‘as appropriate’)

• यथा-कामम्: as he wished
• यथा-कामम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव समास; क्रियाविशेषण (adverb: ‘as desired/at will’)

• आगतः: (he) came/arrived
• आगतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle used finitely); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘he came/arrived’

• क्षोभ्य: having disturbed
• क्षोभ्य: Kriya (Gerundial action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षुभ् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having agitated/disturbed’

• तत्-पुरम्: that city
• तत्-पुरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन; तत्पुरुष (तस्य पुरम् = that city)

Speaker

Mārkaṇḍeya (narrating); action by Nārada

Visual Art Cues

Scene: A bustling fortified city; the hero arrives and beholds Bāṇa’s vast inner palace with innumerable queens; the atmosphere turns tense as the city is ‘stirred’.

Characters & Entities

• Nārada
• Bāṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic narratives often show how seemingly disruptive actions can become instruments that bring hidden adharma to light.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.