Adhyaya 15

Verse 1

भीष्म उवाच । किं कृतं ब्रह्मणा ब्रह्मन्प्रेष्य वाराणसीपुरीम् । जनार्दनेन किं कर्म शंकरेण च यन्मुने

Bhīṣma thưa: Bạch Bà-la-môn, Phạm Thiên đã làm gì khi sai (một người) đến thành thánh Vārāṇasī? Và bạch hiền giả, Janārdana (Viṣṇu) đã thực hiện công hạnh nào, còn Śaṅkara (Śiva) đã làm việc gì?

Verse 2

कथं यज्ञः कृतस्तेन कस्मिंस्तीर्थे वदस्व मे । के सदस्या ऋत्विजश्च सर्वांस्तान्प्रब्रवीहि मे

Xin hãy nói cho ta: lễ tế yajña ấy được người ấy cử hành ra sao, và tại tīrtha (bến thánh) nào? Ai là các vị dự hội, ai là các ṛtvij (tư tế chủ lễ)? Xin thuật lại tất cả cho ta.

Verse 3

के देवास्तर्पितास्तेन एतन्मे कौतुकं महत् । पुलस्त्य उवाच । श्रीनिधानं पुरं मेरोः शिखरे रत्नचित्रितम्

“Những vị thần nào được làm cho thỏa mãn bởi hành vi ấy?” Đó là điều ta vô cùng hiếu kỳ. Pulastya nói: “Trên đỉnh núi Meru có một thành gọi là Śrīnidhāna, được trang hoàng bằng châu báu.”

Verse 4

अनेकाश्चर्यनिलयंबहुपादपसंकुलम् । विचित्रधातुभिश्चित्रं स्वच्छस्फटिकनिर्मलम्

Thành ấy là nơi cư ngụ của muôn điều kỳ diệu, đông đúc các loài hữu tình có chân. Đa sắc bởi nhiều loại khoáng chất, thật lạ lùng—trong suốt, tinh khiết như pha lê sáng ngời.

Verse 5

लतावितानशोभाढ्यं शिखिशब्दविनादितम् । मृगेन्द्ररववित्रस्त गजयूथसमाकुलम्

Nơi ấy rực rỡ bởi những giàn dây leo như mái vòm, vang vọng tiếng kêu chim công. Bầy voi hoảng hốt vì tiếng gầm sư tử chen chúc hỗn độn quanh đó.

Verse 6

निर्झरांबुप्रपातोत्थ शीकरासारशीतलम् । वाताहततरुव्रात प्रसन्नापानचित्रितम्

Nơi ấy mát lạnh nhờ làn sương li ti bốc lên từ thác nước của dòng suối núi, lại được điểm trang bởi dòng nước trong veo, hoan hỷ; rặng cây lay động theo gió khiến cảnh sắc hiện ra phong phú như bức họa.

Verse 7

मृगनाभिवरामोद वासिताशेषकाननम् । लतागृहरतिश्रान्त सुप्तविद्याधराध्वगम्

Khắp cõi rừng đều ướp hương tuyệt diệu của mṛganābhi (xạ hương); và những lữ khách Vidyādhara, mỏi mệt vì cuộc hoan lạc trong lầu các phủ dây leo, đã nằm ngủ yên tại đó.

Verse 8

प्रगीतकिन्नरव्रात मधुरध्वनिनादितम् । तस्मिन्ननेकविन्यास शोभिताशेषभूमिकम्

Nơi ấy vang dội những âm điệu ngọt ngào của đoàn Kinnara ca hát. Trong đó, mọi tầng bậc và mọi sân thềm đều được trang hoàng bằng vô số cách bày biện, hoa văn rực rỡ.

Verse 9

वैराजं नाम भवनं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । तत्र दिव्यांगनोद्गीत मधुरध्वनि नादिता

Có một cung điện mang tên Vairāja, thuộc về Phạm Thiên (Brahmā) bậc Paramēṣṭhin, Chúa tể tối thượng của muôn loài. Nơi ấy vang lên âm thanh ngọt ngào du dương do các tiên nữ cất tiếng ca.

Verse 10

पारिजाततरूत्पन्न मंजरीदाममालिनी । रत्नरश्मिसमूहोत्थ बहुवर्णविचित्रिता

Vòng hoa kết từ những chùm nụ sinh ra nơi cây Pārijāta, xâu thành chuỗi hoa; rực sáng bởi dòng tia ngọc báu, và được điểm trang bằng sự kỳ diệu của muôn sắc màu.

Verse 11

विन्यस्तस्तंभकोटिस्तु निर्मलादर्शशोभिता । अप्सरोनृत्यविन्यास विलासोल्लासलासिता

Nơi ấy được trang hoàng bằng những hàng cột bày đặt ngay ngắn, lại rực đẹp bởi các mặt phẳng trong sạch như gương không tì vết. Nhờ vũ điệu được sắp đặt uyển chuyển của các apsarā, nó bừng sáng với vẻ duyên dáng tinh nghịch và quang huy hoan hỷ.

Verse 12

बह्वातोद्यसमुत्पन्नसमूहस्वननादिता । लयतालयुतानेक गीतवादित्र शोभिता

Nơi ấy vang dội bởi hợp âm hòa quyện phát sinh từ muôn loại nhạc khí. Lại được điểm trang bằng vô số khúc ca và tiếng đàn tiếng trống, hòa cùng laya và tāla—nhịp điệu và phách nhịp trang nghiêm.

Verse 13

सभा कांतिमती नाम देवानां शर्मदायिका । ऋषिसंघसमायुक्ता मुनिवृंदनिषेविता

Tại đó có một giảng đường hội họp mang tên Kāntimatī, ban sự an ổn và phúc lạc cho chư thiên. Nơi ấy quy tụ các hội chúng ṛṣi và luôn được các bậc muni đông đảo lui tới phụng sự.

Verse 14

द्विजातिसामशब्देन नादिताऽऽनंददायिनी । तस्यां निविष्टो देवेशस्संध्यासक्तः पितामहः

Giảng đường ban hỷ lạc ấy vang rền tiếng tụng Sāman của hàng dvija. Ngay tại đó, Đấng Chúa của chư thiên—Pitāmaha Brahmā—an tọa, chuyên chú chìm sâu trong nghi lễ Sandhyā.

Verse 15

ध्यायति स्म परं देवं येनेदं निर्मितं जगत् । ध्यायतो बुद्धिरुत्पन्ना कथं यज्ञं करोम्यहम्

Ngài thiền quán Đấng Tối Thượng, bởi Ngài mà vũ trụ này được tạo thành. Khi đang nhập định, trong trí tuệ bỗng khởi lên ý niệm: “Ta sẽ cử hành yajña như thế nào?”

Verse 16

कस्मिन्स्थाने मया यज्ञः कार्यः कुत्र धरातले । काशीप्रयागस्तुंगा च नैमिषं शृंखलं तथा

Ta nên cử hành tế lễ (yajña) ở nơi nào trên mặt đất? Ở Kāśī, Prayāga, Tuṅgā, Naimiṣa hay tại Śṛṅkhala chăng?

Verse 17

कांची भद्रा देविका च कुरुक्षेत्रं सरस्वती । प्रभासादीनि तीर्थानि पृथिव्यामिह मध्यतः

Kāñcī, Bhadrā và Devikā; Kurukṣetra cùng sông Sarasvatī; và các thánh địa bắt đầu từ Prabhāsa—những tīrtha ấy đều ở miền trung của địa cầu này.

Verse 18

क्षेत्राणि पुण्यतीर्थानि संति यानीह सर्वशः । मदादेशाच्च रुद्रेण कृतान्यन्यानि भूतले

Mọi thánh địa và các tīrtha công đức hiện hữu khắp nơi tại đây đều có; và những tīrtha khác trên mặt đất cũng do Rudra thiết lập theo mệnh lệnh của Ta.

Verse 19

यथाहं सर्वदेवेषु आदिदेवो व्यवस्थितः । तथा चैकं परं तीर्थमादिभूतं करोम्यहम्

Như Ta được an lập giữa muôn thần làm Ādi-deva, thì cũng vậy, Ta tạo nên một tīrtha tối thượng duy nhất—vốn mang bản tính nguyên sơ, thuở ban đầu.

Verse 20

अहं यत्र समुत्पन्नः पद्मं तद्विष्णुनाभिजम् । पुष्करं प्रोच्यते तीर्थमृषिभिर्वेदपाठकैः

Nơi Ta xuất hiện—đóa sen sinh từ rốn của Viṣṇu—được các bậc ṛṣi tụng đọc Veda tuyên xưng là thánh địa mang danh Puṣkara.

Verse 21

एवं चिंतयतस्तस्य ब्रह्मणस्तु प्रजापतेः । मतिरेषा समुत्पन्ना व्रजाम्येष धरातले

Khi Prajāpati Phạm Thiên trầm tư như vậy, trong Ngài liền khởi lên quyết ý: “Nay ta sẽ xuống mặt đất.”

Verse 22

प्राक्स्थानं स समासाद्य प्रविष्टस्तद्वनोत्तमम् । नानाद्रुमलताकीर्णं नानापुष्पोपशोभितम्

Đến miền phương Đông, Ngài bước vào khu rừng thượng diệu ấy—đầy dẫy cây cối và dây leo muôn loại, lại được tô điểm bởi vô vàn hoa thắm.

Verse 23

नानापक्षिरवाकीर्णं नानामृगगणाकुलम् । द्रुमपुष्पभरामोदैर्वासयद्यत्सुरासुरान्

Khu rừng vang dậy tiếng hót muôn loài chim, chen chúc bầy thú đủ dạng; hương hoa nặng trĩu trên cành tỏa thơm, ướp hương cho cả chư thiên lẫn a-tu-la.

Verse 24

बुद्धिपूर्वमिव न्यस्तैः पुष्पैर्भूषितभूतलम् । नानागंधरसैः पक्वापक्वैश्च षडृतूद्भवैः

Mặt đất như được điểm trang bằng hoa, tựa hồ đã được sắp đặt bằng trí tuệ; lại tràn đầy sản vật của sáu mùa—có thứ chín, có thứ còn xanh—mang muôn hương muôn vị.

Verse 25

फलैः सुवर्णरूपाढ्यैर्घ्राणदृष्टिमनोहरैः । जीर्णं पत्रं तृणं यत्र शुष्ककाष्ठफलानि च

Nơi ấy có những quả mang sắc ánh vàng, làm vui lòng cả hương lẫn sắc; và cũng có lá úa, cỏ khô, những mảnh gỗ khô cùng các thứ quả đã khô.

Verse 26

बहिः क्षिपति जातानि मारुतोनुग्रहादिव । नानापुष्पसमूहानां गंधमादाय मारुतः

Như nhờ ân huệ của gió, mọi vật đã sinh ra đều bị tung ra ngoài; và gió mang theo hương thơm của những chùm hoa muôn loại, rồi tiếp tục thổi đi.

Verse 27

शीतलो वाति खं भूमिं दिशो यत्राभिवासयन् । हरितस्निग्ध निश्छिद्रैरकीटकवनोत्कटैः

Nơi ấy gió mát thổi qua trời và khắp mặt đất, lan tỏa đến mọi phương; và chốn ấy rậm rạp rừng cây—xanh tươi, mượt mà, liền mạch, không bị sâu bọ quấy nhiễu.

Verse 28

वृक्षैरनेकसंज्ञैर्यद्भूषितं शिखरान्वितैः । अरोगैर्दर्शनीयैश्च सुवृत्तैः कैश्चिदुज्ज्वलैः

Chốn ấy được trang hoàng bởi muôn loài cây cối, đội những ngọn cao vút như vương miện; khỏe mạnh không bệnh, đẹp mắt, dáng thế cân xứng, và có nơi rực sáng.

Verse 29

कुटुंबमिव विप्राणामृत्विग्भिर्भाति सर्वतः । शोभंते धातुसंकाशैरंकुरैः प्रावृता द्रुमाः

Khắp bốn bề, nơi ấy rạng ngời như một gia tộc Bà-la-môn tụ hội cùng các ṛtvij (tư tế hành lễ); và cây cối phủ đầy mầm non óng ánh như khoáng thạch, trông thật huy hoàng.

Verse 30

कुलीनैरिव निश्छिद्रैः स्वगुणैः प्रावृता नराः । पवनाविद्धशिखरैः स्पृशंतीव परस्परम्

Con người được bao phủ bởi những đức hạnh không tì vết của chính mình, như khoác tấm áo cao quý liền mạch; họ dường như chạm vào nhau, tựa những đỉnh núi có chóp bị gió quét, kề sát nhau.

Verse 31

आजिघ्रंती वचाऽन्योन्यं पुष्पशाखावतंसकाः । नागवृक्षाः क्वचित्पुष्पैर्द्रुमवानीरकेसरैः

Họ ngửi hương vacā (xương bồ) thơm ngát của nhau, đeo vòng hoa và đồ trang sức tai kết từ cành hoa. Ở vài nơi, cây nāga được điểm tô bằng muôn hoa, mang những chùm sợi phấn hoa rực rỡ như nhụy nghệ tây.

Verse 32

नयनैरिव शोभंते चंचलैः कृष्णतारकैः । पुष्पसंपन्नशिखराः कर्णिकारद्रुमाः क्वचित्

Ở vài nơi, cây karṇikāra với ngọn đầy hoa rực rỡ, lấp lánh như đôi mắt—sáng trong, với con ngươi đen lay động.

Verse 33

युग्मयुग्माद्विधा चेह शोभन्त इव दंपती । सुपुष्पप्रभवाटोपैस्सिंदुवार द्रुपंक्तयः

Nơi đây, những hàng cây sinduvāra được sắp thành đôi đôi, rạng ngời như các cặp phu thê—lộng lẫy bởi vẻ sum suê sinh từ những đóa hoa mỹ lệ.

Verse 34

मूर्तिमत्य इवाभांति पूजिता वनदेवताः । क्वचित्क्वचित्कुंदलताः सपुष्पाभरणोज्वलाः

Các nữ thần rừng được tôn kính bằng lễ bái dường như hiện thân rõ rệt; nơi này nơi kia, dây kunda rực sáng như đôi hoa tai, lấp lánh bởi trang sức kết từ hoa.

Verse 35

दिक्षु वृक्षेषु शोभंते बालचंद्रा इवोच्छ्रिताः । सर्जार्जुनाः क्वचिद्भान्ति वनोद्देशेषु पुष्पिताः

Khắp bốn phương, cây cối tỏa sáng, vươn cao như vầng trăng non; ở vài dải rừng, cây sārja và arjuna lấp lánh, phủ kín bởi muôn hoa nở.

Verse 36

धौतकौशेयवासोभिः प्रावृताः पुरुषा इव । अतिमुक्तकवल्लीभिः पुष्पिताभिस्तथा द्रुमाः

Như những người khoác y phục lụa đã giặt sạch, các cây hiện ra tựa nhân gian; và cũng vậy, chúng được trang nghiêm bởi những dây leo atimuktaka đang nở hoa rực rỡ.

Verse 37

उपगूढा विराजंते स्वनारीभिरिव प्रियाः । अपरस्परसंसक्तैः सालाशोकाश्च पल्लवैः

Quấn quyện khắng khít, chúng rạng ngời—như người chồng yêu dấu được chính thê tử ôm ấp; còn chồi non và lá của cây sāla và aśoka thì đan xen vào nhau.

Verse 38

हस्तैर्हस्तान्स्पृशंतीव सुहृदश्चिरसंगताः । फलपुष्पभरानम्राः पनसाः सरलार्जुनाः

Tựa như tay chạm tay, những người bạn gắn bó lâu đời—các cây panasa (mít), sarala (thông) và arjuna—đứng sát bên nhau, cúi rạp vì nặng trĩu quả và hoa.

Verse 39

अन्योन्यमर्चयंतीव पुष्पैश्चैव फलैस्तथा । मारुतावेगसंश्लिष्टैः पादपास्सालबाहुभिः

Như thể đang cúng dường nhau bằng hoa và quả, những cây với “cánh tay” tựa cây śāla bị sức gió cuốn xiết mà ôm chặt lấy nhau.

Verse 40

अभ्याशमागतं लोकं प्रतिभावैरिवोत्थिताः । पुष्पाणामवरोधेन सुशोभार्थं निवेशिताः

Khi người đời tiến lại gần, chúng như vươn dậy trong sự ganh đua với nhau; và bằng những dải hoa dày đặc, chúng được sắp đặt tại chỗ để làm nên vẻ đẹp huy hoàng.

Verse 41

वसंतमहमासाद्य पुरुषान्स्पर्द्धयंति हि । पुष्पशोभाभरनतैः शिखरैर्वायुकंपितैः

Khi mùa xuân đến, chúng dường như thật sự sánh đua với con người—ngọn cây cúi rạp vì sức nặng của vẻ đẹp hoa, và rung chuyển theo gió.

Verse 42

नृत्यंतीव नराः प्रीताः स्रगलंकृतशेखराः । शृंगाग्रपवनक्षिप्ताः पुष्पावलियुता द्रुमाः

Những người vui mừng, đầu đội vòng hoa, như thể đang múa; còn cây cối chất đầy từng hàng hoa cũng rung rinh bởi gió lướt qua các đỉnh núi.

Verse 43

सवल्लीकाः प्रनृत्यंति मानवा इव सप्रियाः । स्वपुष्पनतवल्लीभिः पादपाः क्वचिदावृताः

Cây cối khoác đầy dây leo dường như đang múa, như người có người thương bên cạnh; và ở vài nơi, cây bị phủ kín bởi chính dây leo của mình, cúi rạp vì sức nặng của hoa.

Verse 44

भांति तारागणैश्चित्रैः शरदीव नभस्तलम् । द्रुमाणामथवाग्रेषु पुष्पिता मालती लताः

Bầu trời rực rỡ, như đêm thu được điểm trang bởi muôn vàn sao sáng; và trên ngọn cây, những dây mālatī (hoa nhài) nở rộ tràn đầy.

Verse 45

शेखराइव शोभंते रचिता बुद्धिपूर्वकम् । हरिताः कांचनच्छायाः फलिताः पुष्पिता द्रुमाः

Được sắp đặt khéo léo, chúng tỏa sáng như đồ trang sức; cây cối xanh tươi, ánh lên sắc vàng—kết trái và phủ đầy hoa.

Verse 46

सौहृदं दर्शयंतीव नराः साधुसमागमे । पुष्पकिंजल्ककपिला गताः सर्वदिशासु च

Như thể bày tỏ lòng thiện chí trong hội chúng bậc hiền thánh, dân chúng—vàng nhạt như phấn hoa—đã tỏa đi khắp mọi phương.

Verse 47

कदंबपुष्पस्य जयं घोषयंतीव षट्पदाः । क्वचित्पुष्पासवक्षीबाः संपतंति ततस्ततः

Như thể loan báo chiến thắng của hoa kadamba, bầy ong vo ve; và ở vài nơi, say men mật hoa, chúng lại đậu xuống hết lần này đến lần khác, chỗ này chỗ kia.

Verse 48

पुंस्कोकिलगणावृक्ष गहनेष्विव सप्रियाः । शिरीषपुष्पसंकाशाः शुका मिथुनशः क्वचित्

Và ở vài nơi, những đôi vẹt—xinh đẹp bên bạn tình—hiện ra giữa lùm cây rậm rạp; như bầy chim kukila trống, rạng ngời như hoa śirīṣa.

Verse 49

कीर्तयंति गिरश्चित्राः पूजिता ब्राह्मणा यथा । सहचारिसुसंयुक्ता मयूराश्चित्रबर्हिणः

Những con công, khoác lông đuôi rực rỡ và có bạn tình kề bên, cất lên tiếng kêu kỳ diệu—như các brāhmaṇa được tôn kính đang tụng đọc lời thiêng.

Verse 50

वनांतेष्वपि नृत्यंति शोभंत इव नर्त्तकाः । कूजंतःपक्षिसंघाता नानारुतविराविणः

Ngay cả nơi ven rừng, chúng dường như múa, tựa những vũ công duyên dáng; bầy chim ríu rít, làm đầy không trung bằng muôn vàn âm điệu.

Verse 51

कुर्वंति रमणीयं वै रमणीयतरं वनम् । नानामृगगणाकीर्णं नित्यं प्रमुदितांडजम्

Họ làm cho khu rừng ấy thật sự mỹ lệ—lại càng mỹ lệ hơn nữa—đầy ắp bầy đàn muôn loài thú, và luôn vang vọng tiếng hót hoan hỷ của chim muông.

Verse 52

तद्वनं नंदनसमं मनोदृष्टिविवर्द्धनम् । पद्मयोनिस्तु भगवांस्तथा रूपं वनोत्तमम्

Khu rừng ấy tựa Nandana—lâm viên thiên giới của Indra—làm tăng trưởng cả tâm ý lẫn thị kiến. Và Đức Bhagavān Brahmā, bậc Padma-yoni (sinh từ hoa sen), cũng chiêm ngưỡng hình tướng khu rừng tối thắng ấy trong trọn vẹn huy hoàng.

Verse 53

ददर्शादर्शवद्दृष्ट्या सौम्ययापा पयन्निव । ता वृक्षपंक्तयः सर्वा दृष्ट्वा देवं तथागतम्

Với ánh nhìn như tấm gương không tì vết, Ngài chiêm ngắm cảnh sắc hiền hòa ấy, như thể đang uống trọn vào lòng. Và mọi hàng cây, thấy vị thần đã đến như vậy, đều sững sờ ngước nhìn.

Verse 54

निवेद्य ब्रह्मणे भक्त्या मुमुचुः पुष्पसंपदः । पुष्पप्रतिग्रहं कृत्वा पादपानां पितामहः

Dâng lên Brahmā với lòng bhakti, chúng tuôn rải kho tàng hoa nở. Và Đức Pitāmaha (Brahmā), sau khi thọ nhận lễ hiến hoa ấy, liền ban ân phúc cho muôn cây.

Verse 55

वरं वृणीध्वं भद्रं वः पादपानित्युवाच सः । एवमुक्ता भगवता तरवो निरवग्रहाः

Ngài nói với hàng cây: “Hãy chọn một ân huệ; nguyện phúc lành đến với các ngươi.” Được Đức Bhagavān phán dạy như thế, muôn cây liền đáp lời không chút do dự.

Verse 56

ऊचुः प्रांजलयः सर्वे नमस्कृत्वा विरिंचनम् । वरं ददासि चेद्देव प्रपन्नजनवत्सल

Tất cả đều chắp tay, cúi lạy Viriñci (Phạm Thiên Brahmā) và thưa: “Bạch Đấng Tối Thượng, bậc từ ái che chở những người nương tựa—nếu Ngài ban ân phúc, xin ban cho chúng con ân phúc ấy.”

Verse 57

इहैव भगवन्नित्यं वने संनिहितो भव । एष नः परमः कामः पितामह नमोस्तु ते

Bạch Bhagavān, xin Ngài mãi hiện diện ngay trong khu rừng này. Đó là ước nguyện tối thượng của chúng con. Bạch Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā), xin đảnh lễ Ngài.

Verse 58

त्वं चेद्वससि देवेश वनेस्मिन्विश्वभावन । सर्वात्मना प्रपन्नानां वांछतामुत्तमं वरम्

Bạch Đấng Chúa tể chư thiên, bậc dưỡng nuôi vũ trụ—nếu Ngài ngự trong khu rừng này, xin ban ân phúc tối thượng cho những ai đã quy phục Ngài bằng trọn vẹn thân tâm và khát cầu ân phúc thù thắng.

Verse 59

वरकोटिभिरन्याभिरलं नो दीयतां वरम् । सन्निधानेन तीर्थेभ्य इदं स्यात्प्रवरं महत्

Muôn vàn phúc lành khác, dù đến triệu triệu, cũng đã đủ—xin ban cho chúng con phúc lành này: nhờ sự hiện diện của các tīrtha linh thiêng, nguyện nơi này (hay hạnh sự này) trở nên tối thắng và vĩ đại.

Verse 60

ब्रह्मोवाच । उत्तमं सर्वक्षेत्राणां पुण्यमेतद्भविष्यति । नित्यं पुष्पफलोपेता नित्यसुस्थिरयौवनाः

Phạm Thiên Brahmā phán: “Nơi này sẽ trở thành kṣetra tối thắng trong mọi thánh địa, một tīrtha vô cùng công đức. Nơi đây mãi đầy hoa trái, và sức xuân sẽ bền vững muôn đời, không hề già cỗi.”

Verse 61

कामगाः कामरूपाश्च कामरूपफलप्रदाः । कामसंदर्शनाः पुंसां तपःसिद्ध्युज्वला नृणाम्

Họ đi lại theo ý muốn, tùy ý hiện thân, và ban cho quả báo của những hình tướng được ước cầu. Với nam nhân, họ hiện ra theo cách làm thỏa mãn dục nguyện; còn với các bậc khổ hạnh, họ rực sáng bằng hào quang của thành tựu khổ hạnh.

Verse 62

श्रिया परमया युक्ता मत्प्रसादाद्भविष्यथ । एवं स वरदो ब्रह्मा अनुजग्राह पादपान्

“Nhờ ân sủng của Ta, các ngươi sẽ được đầy đủ phúc thịnh tối thượng.” Nói vậy, đấng Brahmā ban ân huệ đã gia ân cho muôn cây cối.

Verse 63

स्थित्वा वर्ष सहस्रं तु पुष्करं प्रक्षिपद्भुवि । क्षितिर्निपतिता तेन व्यकंपत रसातलम्

Sau khi trụ ở đó một ngàn năm, người ấy ném Puṣkara xuống mặt đất. Vì cú va chạm ấy, đất đai sụp lún, và Rasātala (cõi hạ giới) rung chuyển.

Verse 64

विवशास्तत्यजुर्वेलां सागराः क्षुभितोर्मयः । शक्राशनि हतानीव व्याघ्र व्याला वृतानि च

Bị áp đảo, các đại dương rời bỏ bờ cõi của mình, sóng cuộn dữ dội; và hổ cùng rắn cũng ngã quỵ như thể bị lưỡi sét (vajra) của Indra đánh trúng.

Verse 65

शिखराण्यप्यशीर्यंत पर्वतानां सहस्रशः । देवसिद्धविमानानि गंधर्वनगराणि च

Ngay cả các đỉnh của hàng ngàn ngọn núi cũng vỡ vụn sụp đổ; những vimāna của chư Thiên và các bậc Siddha, cùng các thành quách của Gandharva, đều rung chuyển rồi hoại diệt.

Verse 66

प्रचेलुर्बभ्रमुः पेतुर्विविशुश्च धरातलम् । कपोतमेघाः खात्पेतुः पुटसंघातदर्शिनः

Họ run rẩy, loạng choạng quay cuồng, ngã xuống rồi lún vào lòng đất. Những đám mây màu bồ câu rơi từ trời cao, hiện ra như những khối dày đặc tụ thành từng cụm.

Verse 67

ज्योतिर्गणांश्छादयंतो बभूवुस्तीव्र भास्कराः । महता तस्य शब्देन मूकांधबधिरीकृतम्

Những quầng sáng rực cháy như mặt trời bừng dậy, che lấp cả muôn vàn ánh quang. Và bởi uy lực của tiếng động ấy, chúng sinh trở nên câm lặng, mù lòa và điếc đặc.

Verse 68

बभूव व्याकुलं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । सुरासुराणां सर्वेषां शरीराणि मनांसि च

Cả tam giới—hữu tình và vô tình—đều rối loạn. Giữa hết thảy chư thiên và a-tu-la, cả thân lẫn tâm đều bị cuốn vào cơn chấn động.

Verse 69

अवसेदुश्च किमिति किमित्येतन्न जज्ञिरे । धैर्यमालंब्य सर्वेऽथ ब्रह्माणं चाप्यलोकयन्

Họ sầu não, cứ hỏi mãi: “Vì sao? Vì sao?”—nhưng vẫn chẳng hiểu đây là điều gì. Rồi nương vào lòng can đảm, tất thảy cũng hướng mắt về phía Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 70

न च ते तमपश्यंत कुत्र ब्रह्मागतो ह्यभूत् । किमर्थं कंपिता भूमिर्निमित्तोत्पातदर्शनम्

Nhưng họ chẳng thấy Ngài—Brahmā đã đi về đâu? Vì cớ gì mặt đất rung chuyển, và vì sao những điềm gở, những dấu hiệu tai ương lại hiện ra?

Verse 71

तावद्विष्णुर्गतस्तत्र यत्र देवा व्यवस्थिताः । प्रणिपत्य इदं वाक्यमुक्तवंतो दिवौकसः

Bấy giờ Viṣṇu đi đến nơi chư thiên đang hội tụ; các cư dân cõi trời cúi lạy rồi thưa lên những lời này.

Verse 72

किमेतद्भगवन्ब्रूहि निमित्तोत्पातदर्शनम् । त्रैलोक्यं कंपितं येन संयुक्तं कालधर्मणा

“Bạch Đấng Bhagavān, điều này là gì? Xin Ngài giảng rõ cảnh tượng điềm báo và tai biến này—khiến tam giới rung chuyển, như thể gắn liền với pháp của Thời gian (định mệnh).”

Verse 73

जातकल्पावसानं तु भिन्नमर्यादसागरम् । चत्वारो दिग्गजाः किं तु बभूवुरचलाश्चलाः

“Nhưng vào lúc kết thúc kalpa trước, biển cả đã vượt khỏi giới hạn; khi ấy bốn voi trấn bốn phương—vốn được xem là bất động—cũng rung lắc, chao đảo.”

Verse 74

समावृता धरा कस्मात्सप्तसागरवारिणा । उत्पत्तिर्नास्ति शब्दस्य भगवन्निः प्रयोजना

“Vì sao đất đai bị bao phủ bởi nước của bảy biển? Và bạch Đức Thế Tôn—lời nói chẳng bao giờ khởi lên vô cớ.”

Verse 75

यादृशो वा स्मृतः शब्दो न भूतो न भविष्यति । त्रैलोक्यमाकुलं येन चक्रे रौद्रेण चोद्यता

“Một âm thanh như thế được ghi nhớ—chưa từng có trước đây và cũng chẳng bao giờ có lại—khiến tam giới, bị thúc đẩy bởi cơn cuồng nộ dữ dội, rối loạn đảo điên.”

Verse 76

शुभोऽशुभो वा शब्दोरेयं त्रैलोक्यस्य दिवौकसाम् । भगवन्यदि जानासि किमेतत्कथयस्व नः

Âm thanh này là cát tường hay bất tường—phải chăng là tiếng của chư thiên trong ba cõi? Bạch Đấng Bhagavan, nếu Ngài biết, xin nói cho chúng con đó là gì.

Verse 77

एवमुक्तोऽब्रवीद्विष्णुः परमेणानुभावितः । मा भैष्ट मरुतः सर्वे शृणुध्वं चात्र कारणम्

Được thưa hỏi như vậy, Đức Vishnu—động lòng bởi lòng từ bi tối thượng—phán: “Chớ sợ, hỡi các Marut, tất cả các ngươi. Hãy lắng nghe, Ta sẽ nói rõ nguyên do.”

Verse 78

निश्चयेनानुविज्ञाय वक्ष्याम्येष यथाविधम् । पद्महस्तो हि भगवान्ब्रह्मा लोकपितामहः

Sau khi đã biết chắc, Ta sẽ giảng giải đúng theo pháp thức: bởi Đức Brahmā, Đấng cầm hoa sen trong tay, chính là Pitāmaha—tổ phụ và đấng sinh thành của các thế giới.

Verse 79

भूप्रदेशे पुण्यराशौ यज्ञं कर्तुं व्यवस्थितः । अवरोहे पर्वतानां वने चातीवशोभने

Ngài chuẩn bị cử hành tế lễ yajña trên một miền đất chất chứa công đức—nơi sườn núi thoai thoải đi xuống, trong khu rừng đẹp đẽ vượt bậc.

Verse 80

कमलं तस्य हस्तात्तु पतितं धरणीतले । तस्य शब्दो महानेष येन यूयं प्रकंपिताः

Hoa sen từ tay Ngài rơi xuống mặt đất. Chính tiếng động lớn phát ra từ đó là âm thanh đã làm tất cả các ngươi chấn động.

Verse 81

तत्रासौ तरुवृंदेन पुष्पामोदाभिनंदितः । अनुगृह्याथ भगवान्वनंतत्समृगांडजम्

Tại đó, Ngài—được rừng cây từng cụm nghênh đón và hoan hỷ trước hương thơm hoa nở—rồi Đức Thế Tôn, ban ân điển, bước vào khu rừng đầy muông thú và chim chóc.

Verse 82

जगतोऽनुग्रहार्थाय वासं तत्रान्वरोचयत् । पुष्करं नाम तत्तीर्थं क्षेत्रं वृषभमेव च

Vì lợi ích của thế gian, Ngài chọn an trú tại đó. Bến thánh ấy được gọi là Puṣkara, và thánh địa (kṣetra) ấy cũng mang danh Vṛṣabha.

Verse 83

जनितं तद्भगवता लोकानां हितकारिणा । ब्रह्माणं तत्र वै गत्वा तोषयध्वं मया सह

Sự tạo tác ấy do Đức Bhagavān—Đấng làm lợi lạc cho các cõi—khởi sinh. Vậy hãy đến đó, đến với Phạm Thiên Brahmā, và cùng Ta làm Ngài hoan hỷ.

Verse 84

आराध्यमानो भगवान्प्रदास्यति वरान्वरान् । इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुः सह तैर्देवदानवैः

“Khi Đức Bhagavān được phụng thờ, Ngài sẽ ban những ân huệ tối thượng.” Nói vậy xong, Đức Viṣṇu ở cùng các chư thiên và dānavas ấy.

Verse 85

जगाम तद्वनोद्देशं यत्रास्ते स तु कंजजः । प्रहृष्टास्तुष्टमनसः कोकिलालापलापिताः

Ngài đi đến miền rừng ấy, nơi Đấng Liên Hoa Sinh (Brahmā) đang ngự—chốn khiến lòng người hân hoan mãn nguyện, và vang đầy tiếng gáy gọi của chim cuốc.

Verse 86

पुष्पोच्चयोज्ज्वलं शस्तं विविशुर्ब्रह्मणो वनम् । संप्राप्तं सर्वदेवैस्तु वनं नंदनसंमितम्

Họ bước vào khu rừng thượng diệu của Phạm Thiên, rực sáng bởi những đống hoa chất đầy; khu rừng ấy đã được chư thiên đều đến, sánh ngang vườn Nandana của Đế Thích.

Verse 87

पद्मिनीमृगपुष्पाढ्यं सुदृढं शुशुभे तदा । प्रविश्याथ वनं देवाः सर्वपुष्पोपशोभितम्

Bấy giờ khu rừng ấy, giàu có sen, nai và muôn hoa, vững bền và cân đối, bừng lên rực rỡ. Chư thiên bước vào, thấy rừng được trang nghiêm bởi mọi loài hoa.

Verse 88

इह देवोस्तीति देवा बभ्रमुश्च दिदृक्षवः । मृगयंतस्ततस्ते तु सर्वे देवाः सवासवाः

Nghĩ rằng: “Ở đây có một vị thần,” chư thiên lang thang khắp nơi, khát khao được chiêm bái; rồi tất cả chư thiên, cùng với Đế Thích, tìm kiếm Ngài.

Verse 89

अद्भुतस्य वनस्यांतं न ते ददृशुराशुगाः । विचिन्वद्भिस्तदा देवं दैवैर्वायुर्विलोकितः

Những bậc mau lẹ ấy chẳng thấy bờ cõi của khu rừng kỳ diệu kia. Khi chư thiên đang tìm kiếm vị thần, thì Vāyu được nhận thấy nhờ năng lực thiêng liêng.

Verse 90

स तानुवाच ब्रह्माणं न द्रक्ष्यथ तपो विना । तदा खिन्ना विचिन्वंतस्तस्मिन्पर्वतरोधसि

Ngài nói với họ: “Không có khổ hạnh (tapas) thì các ngươi chẳng thể chiêm kiến Phạm Thiên.” Bấy giờ mỏi mệt, họ vẫn tìm kiếm nơi ấy dọc theo lối qua núi.

Verse 91

दक्षिणे चोत्तरे चैव अंतराले पुनः पुनः । वायूक्तं हृदये कृत्वा वायुस्तानब्रवीत्पुनः

Ở phương Nam và phương Bắc, cùng khoảng không ở giữa, hết lần này đến lần khác; ghi khắc trong tâm điều Vāyu đã tuyên thuyết, Vāyu lại cất lời với họ một lần nữa.

Verse 92

त्रिविधो दर्शनोपायो विरिंचेरस्य सर्वदा । श्रद्धा ज्ञानेन तपसा योगेन च निगद्यते

Phương tiện chứng ngộ cho Viriñci (Phạm Thiên Brahmā) hằng được nói là ba—nhờ śraddhā (tín tâm), nhờ jñāna (trí tri), và nhờ tapas (khổ hạnh); lại cũng được nói là (thành tựu) nhờ yoga.

Verse 93

सकलं निष्कलं चैव देवं पश्यंति योगिनः । तपस्विनस्तु सकलं ज्ञानिनो निष्कलं परम्

Các yogin chiêm kiến Thần Tính vừa là sakala (hữu tướng, hữu đức) vừa là niṣkala (vô tướng, vô đức). Người khổ hạnh thấy Ngài là sakala, còn bậc trí giả chứng ngộ Đấng Tối Thượng là niṣkala, thuần vô thuộc tính.

Verse 94

समुत्पन्ने तु विज्ञाने मंदश्रद्धो न पश्यति । भक्त्या परमया क्षिप्रं ब्रह्म पश्यंति योगिनः

Dẫu tri kiến chân thật đã khởi, kẻ tín tâm yếu vẫn chẳng thấy (Chân Lý). Nhưng nhờ bhakti tối thượng, các yogin mau chóng chiêm kiến Brahman.

Verse 95

द्रष्टव्यो निर्विकारोऽसौ प्रधानपुरुषेश्वरः । कर्मणा मनसा वाचा नित्ययुक्ताः पितामहम्

Ngài—Chúa Tể của Pradhāna (Tự Tánh nguyên sơ) và Puruṣa (Tinh Thần)—cần được chứng tri là Đấng bất biến, vô biến dịch. Luôn điều phục trong hành động, tâm ý và lời nói, các hiền thánh chiêm kiến Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā).

Verse 96

तपश्चरत भद्रं वो ब्रह्माराधनतत्पराः । ब्राह्मीं दीक्षां प्रपन्नानां भक्तानां च द्विजन्मनाम्

Hãy tu khổ hạnh—nguyện điều cát tường thuộc về các ngươi—chuyên tâm thờ phụng Brahmā, và ở giữa hàng tín đồ nhị sinh đã thọ nhận lễ nhập môn Brāhmī do Brahmā truyền định.

Verse 97

सर्वकालं स जानाति दातव्यं दर्शनं मया । वायोस्तु वचनं श्रुत्वा हितमेतदवेत्य च

Ngài biết mọi lúc rằng ta nên ban cho người ấy được yết kiến (darśana). Và khi nghe lời của Vāyu, ngài hiểu rằng điều này quả thật là lợi ích.

Verse 98

ब्रह्मेच्छाविष्टमतयो वाक्पतिं च ततोऽब्रुवन् । प्रज्ञानविबुधास्माकं ब्राह्मीं दीक्षां विधत्स्व नः

Bấy giờ, tâm trí thấm nhập ý chí của Brahmā, họ thưa với Vākpati: “Ôi bậc hiền trí, người có tuệ giác sáng ngời, xin ban cho chúng tôi lễ nhập môn Brāhmī.”

Verse 99

स दिदीक्षयिषुः क्षिप्रममरान्ब्रह्मदीक्षया । वेदोक्तेन विधानेन दीक्षयामास तान्गुरुः

Muốn làm lễ thọ giới cho họ, vị đạo sư liền mau chóng cử hành Brahma-dīkṣā cho chư thiên, đúng theo nghi thức được Veda truyền dạy.

Verse 100

विनीतवेषाः प्रणता अंतेवासित्वमाययुः । ब्रह्मप्रसादं संप्राप्ताः पौष्करं ज्ञानमीरितम्

Trong y phục khiêm cung, cúi mình đảnh lễ, họ bước vào địa vị môn đồ. Được ân sủng của Brahmā, họ được truyền dạy thánh tri thức Puṣkara đã được tuyên thuyết.

Verse 101

यज्ञं चकार विधिना धिषणोध्वर्युसत्तमः । पद्मं कृत्वा मृणालाढ्यं पद्मदीक्षाप्रयोगतः

Dhīṣaṇa, vị tư tế chủ lễ tối thượng, đã cử hành tế lễ đúng theo nghi pháp; rồi theo nghi thức Padma-dīkṣā, ngài tạo nên một đóa sen dồi dào sợi non mềm của cuống sen.

Verse 102

अनुजग्राह देवांस्तान्सुरेच्छा प्रेरितो मुनिः । तेभ्यो ददौ विवेकिभ्यः स वेदोक्तावधानवित्

Được thiện ý của chư thiên thúc đẩy, vị hiền triết đã ban ân cho các thần ấy; và vì tinh thông sự chú tâm đúng theo điều Veda truyền dạy, ngài truyền trao lời chỉ giáo cho những bậc có phân biệt trí.

Verse 103

दीक्षां वै विस्मयं त्यक्त्वा बृहस्पतिरुदारधीः । एकमग्निं च संस्कृत्य महात्मा त्रिदिवौकसाम्

Gạt bỏ sự bối rối và thọ nhận dīkṣā, Bṛhaspati tâm hồn cao quý—bậc đại nhân được tôn kính giữa chư thiên—đã làm nghi thức gia trì để chuẩn bị một ngọn thánh hỏa duy nhất.

Verse 104

प्रादादांगिरसस्तुष्टो जाप्यं वेदोदितं तु यत् । त्रिसुपर्णं त्रिमधु च पावमानीं च पावनीम्

Hậu duệ của Aṅgiras, hoan hỷ, đã ban truyền pháp japa do Veda dạy: các thánh ca Trisuparṇa, Trimadhu, và Pāvamānī thanh tịnh—những lời tụng có năng lực tẩy sạch.

Verse 105

स हि जाप्यादिकं सर्वमशिक्षयदुदारधीः । आपो हिष्ठेति यत्स्नानं ब्राह्मं तत्परिपठ्यते

Bậc tâm hồn cao quý ấy đã dạy trọn các pháp môn, khởi từ japa (trì tụng) trở đi; và việc tắm gội kèm tụng thánh ca mở đầu “Āpo hi ṣṭhā …” được gọi là brāhma-snāna, Phạm thiên tịnh dục.

Verse 106

पापघ्नं दुष्टशमनं पुष्टिश्रीबलवर्द्धनम् । सिद्धिदं कीर्तिदं चैव कलिकल्मषनाशनम्

Điều ấy diệt trừ tội lỗi, hàng phục kẻ ác, và làm tăng dưỡng chất, phúc thịnh (śrī) cùng sức mạnh. Nó ban cho thành tựu (siddhi) và danh tiếng, lại còn tiêu trừ mọi cấu uế của thời Kali nữa.

Verse 107

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मस्नानं समाचरेत् । कुर्वंतो मौनिनो दांता दीक्षिताः क्षपितेंद्रियाः

Vì thế, với mọi nỗ lực, người ta nên thực hành ‘brāhma-snāna’—tắm gội thiêng liêng. Người thực hành phải giữ im lặng (mauna), tự chế, đã thọ dīkṣā đúng pháp, và điều phục các căn.

Verse 108

सर्वे कमंडलुयुता मुक्तकक्षाक्षमालिनः । दंडिनश्चीरवस्त्राश्च जटाभिरतिशोभिताः

Tất cả đều mang kamaṇḍalu (bình nước), đeo yajñopavīta và tràng hạt rudrākṣa; tay cầm gậy (daṇḍa), mặc y phục bằng vỏ cây, và rực rỡ trang nghiêm với mái tóc bện (jaṭā).

Verse 109

स्नानाचारासनरताः प्रयत्नध्यानधारिणः । मनो ब्रह्मणि संयोज्य नियताहारकांक्षिणः

Họ hoan hỷ trong kỷ luật tắm gội, chánh hạnh và tư thế (āsana), bền bỉ nâng giữ thiền định bằng nỗ lực. Gắn tâm vào Brahman, họ mong cầu sự ăn uống điều độ, có chừng mực.

Verse 110

अतिष्ठन्दर्शनालापसंगध्यानविवर्जिताः । एवं व्रतधराः सर्वे त्रिकालं स्नानकारिणः

Họ không đứng chơi vô ích, không rong xem cảnh, không chuyện trò, không giao du tụ tập, và không để tâm lang thang. Như vậy, tất cả những người giữ giới nguyện đều tắm gội theo tam thời (trikāla) mỗi ngày.

Verse 111

भक्त्या परमया युक्ता विधिना परमेण च । कालेन महता ध्यानाद्देवज्ञानमनोगताः

Được trang bị lòng sùng kính tối thượng và tuân theo kỷ luật cao nhất, trải qua thời gian dài nhờ thiền định, họ đạt sự chứng ngộ nội tâm về tri kiến thần linh.

Verse 112

ब्रह्मध्यानाग्निनिर्दग्धा यदा शुद्धैकमानसाः । अविर्बभूव भगवान्सर्वेषां दृष्टिगोचरः

Khi họ được ngọn lửa thiền quán về Brahman thiêu đốt để thanh tịnh, tâm trở nên thuần nhất và nhất tâm, bấy giờ Đức Bhagavān hiển lộ—hiện rõ trước mắt mọi người.

Verse 113

तेजसाप्यायितास्तस्य बभूवुर्भ्रांतचेतसः । ततोवलंब्य ते धैर्यमिष्टं देवं यथाविधि

Được nuôi dưỡng bởi hào quang của Ngài, tâm họ trở nên bối rối ngỡ ngàng. Rồi họ lấy lại bình tâm, nương nơi dũng lực, và phụng thờ vị thần sở nguyện của mình đúng theo nghi thức.

Verse 114

षडंगवेदयोगेन हृष्टचित्तास्तु तत्पराः । शिरोगतैरंजलिभिः शिरोभिश्च महीं गताः

Hợp nhất với yoga sáu chi phần của kỷ luật Veda, lòng hân hoan và chuyên chú vào nghi lễ ấy, họ chắp tay đưa lên đỉnh đầu mà đảnh lễ, rồi cúi xuống để đầu chạm đất.

Verse 115

तुष्टुवुः सृष्टिकर्त्तारं स्थितिकर्तारमीश्वरम् । देवा ऊचुः । ब्रह्मणे ब्रह्मदेहाय ब्रह्मण्यायाऽजिताय च

Chư thiên tán dương Đấng Tự Tại, bậc Tạo Hóa và bậc Hộ Trì. Chư thiên thưa: “Kính lễ Brahmā; kính lễ Đấng có thân là Brahman; kính lễ bậc hộ trì Brahman; và kính lễ Đấng Ajita—bất khả chiến bại.”

Verse 116

नमस्कुर्मः सुनियताः क्रतुवेदप्रदायिने । लोकानुकंपिने देव सृष्टिरूपाय वै नमः

Với tâm ý nghiêm cẩn, chúng con cúi đầu đảnh lễ Ngài, ôi Thần linh—Đấng ban trao Veda và các nghi lễ tế tự, đầy lòng thương xót đối với muôn cõi; xin kính lễ Ngài, Đấng có chính hình thể là Sáng Tạo.

Verse 117

भक्तानुकंपिनेत्यर्थं वेदजाप्यस्तुताय च । बहुरूपस्वरूपाय रूपाणां शतधारिणे

Nhằm tuyên dương rằng Ngài thương xót các tín đồ, và rằng Ngài được tán thán bằng sự tụng niệm Veda; xin đảnh lễ Đấng có tự tánh muôn hình vạn trạng, mang lấy trăm ngàn hình tướng—(kính lễ).

Verse 118

सावित्रीपतये देव गायत्रीपतये नमः । पद्मासनाय पद्माय पद्मवक्त्राय ते नमः

Ôi Thần linh, xin kính lễ Ngài—Chúa tể của Sāvitrī, Chúa tể của Gāyatrī. Xin kính lễ Ngài ngự trên tòa sen, Đấng sinh từ sen, và Đấng có dung nhan như hoa sen.

Verse 119

वरदाय वरार्हाय कूर्माय च मृगाय च । जटामकुटयुक्ताय स्रुवस्रुचनिधारिणे

Xin kính lễ Đấng ban ân phúc, xứng đáng nhận những phẩm vật tối thượng; kính lễ Đấng cũng là Kūrma và Mṛga; kính lễ Đấng đội mũ jata, tay cầm sruva và sruci—muỗng thiêng của tế lễ.

Verse 120

मृगांकमृगधर्माय धर्मनेत्राय ते नमः । विश्वनाम्नेऽथ विश्वाय विश्वेशाय नमोनमः

Xin kính lễ Ngài—Đấng mang dấu hiệu vầng nguyệt, có bản tánh là dharma của sự hiền hòa; xin kính lễ Ngài, Con Mắt của Dharma. Xin kính lễ mãi mãi Ngài—Đấng mang danh “Vũ Trụ”, chính là Vũ Trụ, và là Viśveśa, Chúa tể của Vũ Trụ.

Verse 121

धर्मनेत्रत्राणमस्मादधिकं कर्तुमर्हसि । वाङ्मनःकायभावैस्त्वां प्रपन्नास्स्मः पितामह

Hỡi Tổ phụ Brahmā, xin Ngài ban cho chúng con sự hộ trì của Chánh pháp còn lớn lao hơn thế này. Với lời nói, tâm ý, thân thể và nội tình, chúng con đã quy y nương tựa nơi Ngài.

Verse 122

एवं स्तुतस्तदा देवैर्ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः । प्रदास्यामि स्मृतो बाढममोघं दर्शनं हि वः

Được chư thiên tán thán như vậy khi ấy, Brahmā—bậc tối thượng trong hàng người biết Phạm—phán rằng: “Hễ khi nào các ngươi tưởng niệm Ta, Ta nhất định ban cho các ngươi sự kiến hiện (darśana) của Ta, không bao giờ hư vọng.”

Verse 123

ब्रुवंतु वांछितं पुत्राः प्रदास्यामि वरान्वरान् । एवमुक्ता भगवता देवा वचनमब्रुवन्

“Hãy nói đi, hỡi các con, các con mong cầu điều gì; Ta sẽ ban những phúc ân tối thượng.” Được Đấng Bhagavān phán như vậy, chư thiên liền thưa lên điều thỉnh cầu.

Verse 124

एष एवाद्य भगवन्सुपर्याप्तो महान्वरः । जनितो नः सुशब्दोयं कमलं क्षिपता त्वया

Bạch Bhagavān, hôm nay phúc ân cao quý và hùng vĩ này đã được thành tựu viên mãn. Khi Ngài tung đóa sen, thì ‘Kamala’—danh xưng cát tường—đã được sinh khởi cho chúng con.

Verse 125

किमर्थं कंपिता भूमिर्लोकाश्चाकुलिताः कृताः । नैतन्निरर्थकं देव उच्यतामत्र कारणम्

Vì cớ gì đất rung chuyển, và các cõi thế gian đều náo loạn? Bạch Deva, điều này hẳn chẳng phải vô cớ; xin Ngài nói rõ nguyên nhân tại đây.

Verse 126

ब्रह्मोवाच । युष्मद्धितार्थमेतद्वै पद्मं विनिहितं मया । देवतानां च रक्षार्थं श्रूयतामत्र कारणम्

Phạm Thiên nói: “Quả thật, vì phúc lợi của các ngươi mà ta đã đặt đóa sen này tại đây; lại cũng để hộ trì chư thiên. Nay hãy lắng nghe nguyên do.”

Verse 127

असुरो वज्रनाभोऽयं बालजीवापहारकः । अवस्थितस्त्ववष्टभ्य रसातलतलाश्रयम्

Đây là A-tu-la Vajranābha, kẻ cướp đoạt sinh mạng trẻ thơ. Hắn đứng vững, tự chống đỡ, nương náu nơi tầng Rasātala.

Verse 128

युष्मदागमनं ज्ञात्वा तपस्थान्निहितायुधान् । हंतुकामो दुराचारः सेंद्रानपि दिवौकसः

Biết các ngươi đến—khi các ngươi là bậc khổ hạnh đã đặt vũ khí xuống—kẻ ác ấy, lòng muốn sát hại, đã xông đánh cả chư thiên trên trời, kể cả Đế Thích (Indra).

Verse 129

घातः कमलपातेन मया तस्य विनिर्मितः । स राज्यैश्वर्यदर्पिष्टस्तेनासौ निहतो मया

Ta đã bày định sự diệt vong của hắn bằng cú đánh của lá sen. Hắn kiêu căng vì vương quyền và uy lực, nên bởi đó mà bị ta sát diệt.

Verse 130

लोकेऽस्मिन्समये भक्ता ब्राह्मणा वेदपारगाः । मैव ते दुर्गतिं यांतु लभंतां सुगतिं पुनः

Trong cõi đời này, vào thời này, nguyện cho các Bà-la-môn chí thành—những vị đã vượt qua bờ bên kia của Veda—chớ bao giờ rơi vào ác thú; trái lại, nguyện họ lại đạt được thiện đạo, con đường cát tường.

Verse 131

देवानां दानवानां च मनुष्योरगरक्षसाम् । भूतग्रामस्य सर्वस्य समोस्मि त्रिदिवौकसः

Hỡi những bậc cư ngụ cõi trời, Ta bình đẳng đối với chư Thiên và Dānava, đối với loài người, Nāga và Rākṣasa—thật vậy, đối với toàn thể muôn loài hữu tình.

Verse 132

युष्मद्धितार्थं पापोऽसौ मया मंत्रेण घातितः । प्राप्तः पुण्यकृतान्लोकान्कमलस्यास्य दर्शनात्

Vì lợi ích của các ngươi, kẻ tội lỗi ấy đã bị Ta diệt trừ bằng thần chú; và chỉ nhờ được chiêm ngưỡng đóa sen này, hắn đã đạt đến những cõi giới mà người làm công đức được đến.

Verse 133

यन्मया पद्ममुक्तं तु तेनेदं पुष्करं भुवि । ख्यातं भविष्यते तीर्थं पावनं पुण्यदं महत्

Vì Ta đã thuyết về đóa sen, nên nơi này trên cõi đất sẽ được xưng tụng là Puṣkara—một đại thánh địa (tīrtha) thanh tịnh, tẩy uế và ban công đức lớn.

Verse 134

पृथिव्यां सर्वजंतूनां पुण्यदं परिपठ्यते । कृतो ह्यनुग्रहो देवा भक्तानां भक्तिमिच्छताम्

Trên cõi đất, điều ấy được tụng đọc như nguồn ban công đức cho mọi loài hữu tình. Quả thật, chư Thiên đã rủ lòng gia hộ cho những người mộ đạo khát ngưỡng bhakti.

Verse 135

वनेस्मिन्नित्यवासेन वृक्षैरभ्यर्थितेन च । महाकालो वनेऽत्रागादागतस्य ममानघाः

Do Ta thường trú trong khu rừng này, và theo lời thỉnh cầu của cây cối, hỡi những người vô tội, Mahākāla đã đến nơi rừng này—đáp lại lời Ta thỉnh mời.

Verse 136

तपस्यतां च भवतां महज्ज्ञानं प्रदर्शितम् । कुरुध्वं हृदये देवाः स्वार्थं चैव परार्थकम्

Hỡi những vị đang chuyên tâm khổ hạnh, đại trí đã được hiển lộ cho các vị. Vậy nên, ô chư Thiên, hãy khắc ghi vững chắc trong tâm—vì lợi ích cho mình và cũng vì lợi ích cho người khác.

Verse 137

भवद्भिर्दर्शनीयं तु नानारूपधरैर्भुवि । द्विषन्वै ज्ञानिनं विप्रं पापेनैवार्दितो नरः

Quả thật, chư vị hiện thân muôn hình trên cõi đất, xứng đáng để được chiêm bái. Nhưng kẻ nào oán ghét một vị Bà-la-môn trí giả, thì kỳ thực chỉ bị tội lỗi hành hạ mà thôi.

Verse 138

न विमुच्येत पापेन जन्मकोटिशतैरपि । वेदांगपारगं विप्रं न हन्यान्न च दूषयेत्

Dẫu trải qua hàng trăm ức kiếp sinh, người ấy cũng chẳng thoát khỏi tội ấy. Vì vậy, chớ giết hại, cũng chớ phỉ báng vị Bà-la-môn tinh thông Veda và các Vedāṅga.

Verse 139

एकस्मिन्निहते यस्मात्कोटिर्भवति घातिता । एकं वेदांतगं विप्रं भोजयेच्छ्रद्धयान्वितः

Vì giết hại một sinh linh được xem như sát hại một ức, nên với lòng tín thành, hãy thọ thực cúng dường dù chỉ một vị Bà-la-môn an trú trong Vedānta.

Verse 140

तस्य भुक्ता भवेत्कोटिर्विप्राणां नात्र संशयः । यः पात्रपूरणीं भिक्षां यतीनां तु प्रयच्छति

Đối với người ấy, không nghi ngờ gì, được xem như đã thọ thực cúng dường đến một ức vị Bà-la-môn—đó là người bố thí cho các vị yati (bậc xuất gia), làm đầy bát khất thực của các ngài.

Verse 141

विमुक्तः सर्वपापेभ्यो नाऽसौ दुर्गतिमाप्नुयात् । यथाहं सर्वदेवानां ज्येष्ठः श्रेष्ठः पितामहः

Khi đã được giải thoát khỏi mọi tội lỗi, người ấy sẽ không rơi vào ác thú. Như Ta đây là bậc trưởng thượng và tối thắng trong hết thảy chư thiên—Pitāmaha (Phạm Thiên).

Verse 142

तथा ज्ञानी सदा पूज्यो निर्ममो निः परिग्रहः । संसारबंधमोक्षार्थं ब्रह्मगुप्तमिदं व्रतम्

Cũng vậy, bậc trí chân thật luôn đáng được tôn kính—không chấp ngã, không tích trữ. Hạnh nguyện này do Phạm Thiên giữ kín, nhằm giải thoát khỏi trói buộc của luân hồi.

Verse 143

मया प्रणीतं विप्राणामपुनर्भवकारणम् । अग्निहोत्रमुपादाय यस्त्यजेदजितेंद्रियः

Nghi lễ này do Ta thiết lập cho hàng Bà-la-môn như nhân duyên đưa đến vô tái sinh. Ai đã thọ trì Agnihotra mà vì các căn không điều phục rồi bỏ dở, người ấy mắc lỗi.

Verse 144

रौरवं स प्रयात्याशु प्रणीतो यमकिंकरैः । लोकयात्रावितंडश्च क्षुद्रं कर्म करोति यः

Kẻ mải mê việc nhỏ nhen, lại xen vào quấy nhiễu làm trở ngại nếp sống thường nhật của người đời, sẽ mau chóng bị sứ giả Diêm Vương dẫn đi đến địa ngục Raurava.

Verse 145

स रागचित्तः शृंगारी नारीजन धनप्रियः । एकभोजी सुमिष्टाशी कृषिवाणिज्यसेवकः

Tâm người ấy bị dục nhiễm thúc đẩy; ham tình ái, ưa phụ nữ và của cải. Người ấy ăn mỗi ngày một bữa, thích đồ ngọt, và chuyên lo việc nông nghiệp cùng buôn bán.

Verse 146

अवेदो वेदनिंदी च परभार्यां च सेवते । इत्यादिदोषदुष्टो यस्तस्य संभाषणादपि

Kẻ không thừa nhận Veda, phỉ báng Veda và tư thông với vợ người khác—người bị ô nhiễm bởi các lỗi ấy; ngay cả việc trò chuyện với hắn cũng đáng chê trách.

Verse 147

नरो नरकगामी स्याद्यश्च सद्व्रतदूषकः । असंतुष्टं भिन्नचित्तं दुर्मतिं पापकारिणम्

Người khinh chê các giới nguyện chân chính ắt sa vào địa ngục—bất mãn, tâm trí phân tán, tà kiến và làm điều tội lỗi.

Verse 148

न स्पृशेदंगसंगेन स्पृष्ट्वा स्नानेन शुद्ध्यति । एवमुक्त्वा स भगवान्ब्रह्मा तैरमरैः सह

“Chớ chạm bằng thân thể; nếu đã lỡ chạm thì tắm rửa sẽ được thanh tịnh.” Nói vậy xong, đức Bhagavān Brahmā tôn kính liền cùng các chư thiên tiến bước.

Verse 149

क्षेत्रं निवेशयामास यथावत्कथयामि ते । उत्तरे चंद्रनद्यास्तु प्राची यावत्सरस्वती

Ngài đã thiết lập kṣetra linh thiêng tại đó; ta sẽ nói cho ngươi biết ranh giới đúng đắn. Nó ở phía bắc sông Candranadī và kéo dài về phía đông cho đến sông Sarasvatī.

Verse 150

पूर्वं तु नंदनात्कृत्स्नं यावत्कल्पं सपुष्करम् । वेदी ह्येषा कृता यज्ञे ब्रह्मणा लोककारिणा

Thuở xưa, bắt đầu từ Nandana, toàn cõi này—cùng với Puṣkara—tồn tại trọn suốt một kalpa. Quả thật, chính bàn tế này được Brahmā, đấng lợi ích cho các thế giới, tạo dựng để cử hành yajña.

Verse 151

ज्येष्ठं तु प्रथमं ज्ञेयं तीर्थं त्रैलोक्यपावनम् । ख्यातं तद्ब्रह्मदैवत्यं मध्यमं वैष्णवं तथा

Hãy biết tīrtha Jyeṣṭha là bến thánh tối thượng, thanh tẩy cả ba cõi. Nơi ấy nổi danh thuộc về Brahmā làm vị thần chủ; còn tīrtha ở giữa cũng được gọi là Vaiṣṇava, lấy Viṣṇu làm thần chủ.

Verse 152

कनिष्ठं रुद्रदैवत्यं ब्रह्मपूर्वमकारयत् । आद्यमेतत्परं क्षेत्रं गुह्यं वेदेषु पठ्यते

Tīrtha Kaniṣṭha lấy Rudra làm thần chủ; chính Brahmā đã lập nên thánh địa này trước tiên. Đây là kṣetra nguyên sơ và tối thượng; trong các Veda, điều ấy được tụng đọc như một giáo huấn bí mật.

Verse 153

अरण्यं पुष्कराख्यं तु ब्रह्मा सन्निहितः प्रभुः । अनुग्रहो भूमिभागे कृतो वै ब्रह्मणा स्वयम्

Trong khu rừng mang danh Puṣkara, đức Brahmā hiện diện kề bên. Quả thật, chính Brahmā đã tự thân ban ân phúc lên phần đất ấy.

Verse 154

अनुग्रहार्थं विप्राणां सर्वेषां भूमिचारिणाम् । सुवर्णवज्रपर्यंता वेदिकांका मही कृता

Để ban ân cho hết thảy các brāhmaṇa đang bước đi trên mặt đất, phần đất ấy được tạo tác như một vedi—bệ đàn tế—mở rộng đến tận ranh giới bằng vàng và vajra (kim cương).

Verse 155

विचित्रकुट्टिमारत्नैः कारिता सर्वशोभना । रमते तत्र भगवान्ब्रह्मा लोकपितामहः

Được trang hoàng bằng nền lát khảm châu báu kỳ diệu, đẹp đẽ mọi bề, ấy là thánh xứ. Chính tại đó, đức Bhagavān Brahmā—Pitāmaha của muôn cõi—an vui ngự trị.

Verse 156

विष्णुरुद्रौ तथा देवौ वसवोप्पश्चिनावपि । मरुतश्च महेंद्रेण रमंते च दिवौकसः

Viṣṇu và Rudra, cùng chư thiên, các Vasu và đôi Aśvin nữa—kèm theo các Marut—đều hoan hỷ trong sự đồng hành của Đại Indra; bởi vậy các cư dân cõi trời đều vui mừng.

Verse 157

एतत्ते तथ्यमाख्यातं लोकानुग्रहकारणम् । संहितानुक्रमेणात्र मंत्रैश्च विधिपूर्वकम्

Chân lý này đã được giảng cho ông vì lợi ích an lạc của các thế giới—tại đây theo đúng thứ tự của các Saṃhitā, cùng với các thần chú, đúng theo nghi thức đã định.

Verse 158

वेदान्पठंति ये विप्रा गुरुशुश्रूषणे रताः । वसंति ब्रह्मसामीप्ये सर्वे तेनानुभाविताः

Những vị brāhmaṇa tụng đọc Veda và chuyên tâm phụng sự thầy (guru) đều an trú gần kề Phạm Thiên (Brahmā)—mỗi vị được nâng cao chính nhờ ảnh hưởng của kỷ luật và sự phụng sự ấy.

Verse 159

भीष्म उवाच । भगवन्केन विधिना अरण्ये पुष्करे नरैः । ब्रह्मलोकमभीप्सद्भिर्वस्तव्यं क्षेत्रवासिभिः

Bhīṣma thưa rằng: “Bạch Bhagavan, theo quy tắc hay phương pháp nghi định nào mà người đời nên cư trú trong rừng Puṣkara—những ai khát cầu đạt đến Brahmaloka—khi sống như cư dân của thánh địa ấy?”

Verse 160

किं मनुष्यैरुतस्त्रीभिरुत वर्णाश्रमान्वितैः । वसद्भिः किमनुष्ठेयमेतत्सर्वं ब्रवीहि मे

Cớ sao chỉ nói về nam nhân—hay nữ nhân—hoặc những người an lập trong pháp varṇa và āśrama? Với những ai cư trú nơi ấy, cần thực hành những nghi hạnh (anuṣṭhāna) nào? Xin nói cho tôi tất cả.

Verse 161

पुलस्त्य उवाच । नरैः स्त्रीभिश्च वस्तव्यं वर्णाश्रमनिवासिभिः । स्वधर्माचारनिरतैर्दंभमोहविवर्जितैः

Pulastya nói: Nam và nữ cư trú trong khuôn phép varṇa và āśrama hãy sống chuyên cần theo hạnh svadharma của mình, lìa mọi giả dối và mê lầm.

Verse 162

कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्मभक्तैर्जितेंद्रियैः । अनसूयुभिरक्षुद्रैः सर्वभूतहिते रतैः

Bằng việc làm, bằng ý nghĩ và bằng lời nói—những người sùng kính Brahmā, đã chế ngự các căn; không ganh ghét, không nhỏ nhen, và vui thích trong lợi ích của mọi loài hữu tình.

Verse 163

भीष्म उवाच । किं कुर्वाणो नरः कर्म ब्रह्मभक्तस्त्विहोच्यते । कीदृशा ब्रह्मभक्ताश्च स्मृता नॄणां वदस्व मे

Bhīṣma thưa: “Làm những hành nghiệp nào thì một người ở đây được gọi là kẻ sùng kính Brahmā? Và hạng người nào được ghi nhớ là bhakta của Brahmā? Xin nói cho tôi.”

Verse 164

पुलस्त्य उवाच । त्रिविधा भक्तिरुद्दिष्टा मनोवाक्कायसंभवा । लौकिकी वैदिकी चापि भवेदाध्यात्मिकी तथा

Pulastya đáp: Bhakti được dạy là ba mặt—phát sinh từ ý, lời và thân; lại cũng có ba loại: thế tục, theo Veda, và nội linh (tâm linh bên trong).

Verse 165

ध्यानधारणया बुद्ध्या वेदार्थस्मरणे हि यत् । ब्रह्मप्रीतिकरी चैषा मानसी भक्तिरुच्यते

Sự ghi nhớ ý nghĩa của các Veda bằng trí tuệ được an định nhờ thiền định và nhiếp tâm—đó là bhakti nơi ý (mānasī), khiến Brahman hoan hỷ.

Verse 166

मंत्रवेदनमस्कारैरग्निश्राद्धादिचिंतनैः । जाप्यैश्चावश्यकैश्चैव वाचिकी भक्तिरिष्यते

Bhakti bằng lời nói được dạy rằng gồm: tụng niệm thần chú, học tập Veda, đảnh lễ cung kính, quán niệm các nghi lễ như cúng tế vào lửa thiêng và śrāddha, cùng với japa và những pháp hành bắt buộc khác.

Verse 167

व्रतोपवासनियतैश्चितेंद्रियनिरोधिभिः । भूषणैर्हेमरत्नाढ्यैस्तथा चांद्रायणादिभिः

Nhờ các vrata (lời nguyện), sự nhịn ăn và những kỷ luật nghiêm trì—những pháp tu chế ngự các căn—cùng với trang sức dồi dào vàng và châu báu, và các phép trì giới như Cāndrāyaṇa v.v.

Verse 168

ब्रह्मकृच्छ्रोपवासैश्च तथाचान्यैः शुभव्रतैः । कायिकीभक्तिराख्याता त्रिविधा तु द्विजन्मनाम्

Do thực hành trai giới Brahmakṛcchra và các lời nguyện cát tường khác, bhakti nơi thân (kāyikī-bhakti) được nêu rõ; và đối với hàng dvija (nhị sinh) thì nói là có ba loại.

Verse 169

गोघृतक्षीरदधिभिः रत्नदीपकुशोदकैः । गंधैर्माल्यैश्च विविधैर्धातुभिश्चोपपादितैः

Với lễ vật là ghee từ sữa bò, sữa và sữa chua; với đèn như châu báu và nước thấm nhuần cỏ kuśa; với hương thơm và các vòng hoa muôn dạng; cùng nhiều khoáng chất và sắc phẩm đã chuẩn bị để phụng thờ.

Verse 170

घृतगुग्गुलुधूपैश्च कृष्णागरुसुगंधिभिः । भूषणैर्हेमरत्नाढ्यैश्चित्राभिः स्रग्भिरेव च

Với hương đốt từ ghee và guggulu, tỏa thơm bởi agaru sẫm màu; với trang sức dồi dào vàng và ngọc; và cả những vòng hoa rực rỡ muôn sắc.

Verse 171

नृत्यवादित्रगीतैश्च सर्वरत्नोपहारकैः । भक्ष्यभोज्यान्नपानैश्च या पूजा क्रियते नरैः

Sự thờ phụng mà con người cử hành với múa, nhạc khí và ca hát, với lễ vật là mọi loại châu báu, cùng các món ngọt, bữa ăn, thức ăn đã nấu chín và đồ uống—

Verse 172

पितामहं समुद्दिश्य भक्तिस्सा लौकिकी मता । वेदमंत्रहविर्योगैर्भक्तिर्या वैदिकी मता

Lòng sùng kính hướng về Pitāmaha (Phạm Thiên, Brahmā) được xem là sùng kính thế tục (laukikī); còn lòng sùng kính kết hợp với thần chú Veda và các lễ vật hiến cúng (havis) được xem là sùng kính theo Veda (vaidikī).

Verse 173

दर्शे वा पौर्णमास्यां वा कर्तव्यमग्निहोत्रकम् । प्रशस्तं दक्षिणादानं पुरोडाशं चरुक्रिया

Vào ngày sóc hoặc ngày rằm, nên cử hành lễ Agnihotra. Việc dâng dakṣiṇā (lễ phí cho tư tế) đáng tán thán; cũng như việc hiến cúng bánh puroḍāśa và nghi thức caru, tức lễ vật đồ ăn chín.

Verse 174

इष्टिर्धृतिः सोमपानां यज्ञीयं कर्म सर्वशः । ऋग्यजुःसामजाप्यानि संहिताध्ययनानि च

Các nghi lễ tế tự và kỷ luật bền vững của những người uống Soma—thật vậy, mọi hành vi nghi lễ liên hệ đến tế tự—bao gồm việc tụng đọc Ṛg-, Yajur- và Sāma-Veda, sự lặp lại để japa, cùng việc học các bộ Saṃhitā.

Verse 175

क्रियंते विधिमुद्दिश्य सा भक्तिर्वैदिकीष्यते । अग्नि भूम्यनिलाकाशांबुनिशाकरभास्करम्

Khi các hành vi được thực hiện với quy tắc Veda làm chuẩn, lòng sùng kính ấy được gọi là ‘sùng kính theo Veda’—tức sự thờ phụng lửa, đất, gió, trời, nước, mặt trăng và mặt trời.

Verse 176

समुद्दिश्य कृतं कर्म तत्सर्वं ब्रह्मदैवतम् । आध्यात्मिकी तु द्विविधा ब्रह्मभक्तिः स्थिता नृप

Mọi hành động được làm với ý hướng tỉnh thức hướng về Đấng Tối Thượng đều trở thành sự hiến dâng trọn vẹn cho Phạm (Brahman) như vị thần chủ tể. Nhưng, hỡi Đại vương, lòng sùng kính tâm linh đối với Phạm được an lập thành hai hình thái riêng biệt.

Verse 177

संख्याख्या योगजा चान्या विभागं तत्र मे शृणु । चतुर्विंशतितत्वानि प्रधानादीनि संख्यया

Hãy nghe ta nói về sự phân loại ấy: một được gọi là Sāṅkhya, một khác phát sinh từ Yoga. Theo phép liệt kê, có hai mươi bốn tattva, bắt đầu từ Pradhāna và các yếu tố tiếp theo.

Verse 178

अचेतनानि भोग्यानि पुरुषः पंचविंशकः । चेतनः पुरुषो भोक्ता न कर्ता तस्य कर्मणः

Các đối tượng để thọ hưởng đều vô tri; tattva thứ hai mươi lăm là Puruṣa, tách biệt. Puruṣa có ý thức là kẻ thọ hưởng/kinh nghiệm, nhưng không phải là người làm ra các hành vi thuộc về trường vô tri ấy.

Verse 179

आत्मा नित्योऽव्ययश्चैव अधिष्ठाता प्रयोजकः । अव्यक्तः पुरुषो नित्यः कारणं च पितामहः

Ātman là vĩnh cửu và bất hoại—vừa là Đấng giám sát vừa là Đấng thúc đẩy. Ngài là Puruṣa vô hiển (avyakta), thường hằng; và cũng chính là nguyên nhân—tức Pitāmaha, Phạm Thiên Brahmā.

Verse 180

तत्वसर्गो भावसर्गो भूतसर्गश्च तत्त्वतः । संख्यया परिसंख्याय प्रधानं च गुणात्मकम्

Thật vậy có sự tạo lập các nguyên lý (tattva-sarga), sự tạo lập các trạng thái (bhāva-sarga), và sự tạo lập các hữu thể/yếu tố (bhūta-sarga). Theo phương pháp Sāṅkhya—liệt kê và phân tích—Pradhāna được hiểu là cấu thành bởi các guṇa.

Verse 181

साधर्म्यमानमैश्वर्यं प्रधानं च विधर्मि च । कारणत्वं च ब्रह्मत्वं काम्यत्वमिदमुच्यते

Đây được gọi là “thành tựu đáng ước”: sự tương đồng với Thần linh, danh dự, quyền năng tối thượng, địa vị chủ yếu, sự giải thoát khỏi mọi thuộc tính hạn cuộc, làm nền tảng nhân duyên, và trạng thái Brahman.

Verse 182

प्रयोज्यत्वं प्रधानस्य वैधर्म्यमिदमुच्यते । सर्वत्रकर्तृस्यद्ब्रह्मपुरुषस्याप्यकर्तृता

Việc Pradhāna (Tự nhiên nguyên sơ) là cái được dùng bởi một đấng khác được gọi là đặc tính riêng của nó; và cũng vậy, tuy Brahman–Puruṣa là tác nhân khắp nơi, nhưng theo chân lý Ngài là vô tác (không phải kẻ làm).

Verse 183

चेतनत्वं प्रधाने च साधर्म्यमिदमुच्यते । तत्वांतरं च तत्वानां कर्मकारणमेव च

Người ta nói rằng tính tri giác (cetanatva) cũng là một điểm tương đồng, ngay cả với Pradhāna. Và giữa các tattva, một tattva trở thành nhân của nghiệp (karma) đối với tattva khác.

Verse 184

प्रयोजनं च नैयोज्यमैश्वर्यं तत्वसंख्यया । संख्यास्तीत्युच्यते प्राज्ञैर्विनिश्चित्यार्थचिंतकैः

Mục đích (prayojana), điều được vận dụng/phương tiện áp dụng (niyojya), và quyền năng tối thượng (aiśvarya) được xác định nhờ sự liệt kê các nguyên lý (tattva-saṃkhyā); vì thế các bậc trí, đã quyết định chân lý và suy niệm ý nghĩa, gọi đó là “Sāṃkhya”.

Verse 185

इति तत्वस्य संभारं तत्वसंख्या च तत्वतः । ब्रह्मतत्वाधिकं चापि श्रुत्वा तत्वं विदुर्बुधाः

Vì vậy, sau khi được nghe trọn bộ các nguyên lý, sự liệt kê tattva đúng như thực, và cả nguyên lý vượt trên Brahman, các bậc hiền trí liền biết được Thực tại chân thật.

Verse 186

सांख्यकृद्भक्तिरेषा च सद्भिराध्यात्मिकी कृता । योगजामपि भक्तानां शृणु भक्तिं पितामहे

Lòng bhakti sinh từ Sāṃkhya này đã được các bậc hiền thiện thiết lập như con đường nội tâm, thuộc về tâm linh. Nay, hỡi Pitāmaha, xin hãy lắng nghe cả bhakti của các tín đồ phát sinh từ Yoga.

Verse 187

प्राणायामपरो नित्यं ध्यानवान्नियतेंद्रियः । भैक्ष्यभक्षी व्रती वापि सर्वप्रत्याहृतेंद्रियः

Người luôn chuyên chú prāṇāyāma, thường hằng thiền định và điều phục các căn—sống bằng vật thực khất thực, giữ giới nguyện, và thu nhiếp trọn vẹn mọi căn (pratyāhāra).

Verse 188

धारणं हृदये कुर्याद्ध्यायमानः प्रजेश्वरम् । हृत्पद्मकर्णिकासीनं रक्तवक्त्रं सुलोचनम्

Trong khi thiền quán, hãy an lập dhāraṇā nơi trái tim—chiêm niệm Prajeśvara, ngự trên nhụy của đóa sen tâm, dung nhan hồng nhuận và đôi mắt mỹ lệ.

Verse 189

परितो द्योतितमुखं ब्रह्मसूत्रकटीतटम् । चतुर्वक्त्रं चतुर्बाहुं वरदाभयहस्तकम्

Dung nhan Ngài rực sáng khắp bốn phương; nơi thắt lưng có dây thánh brahmasūtra. Ngài bốn mặt, bốn tay, với thủ ấn ban ân huệ và ban vô úy.

Verse 190

योगजा मानसी सिद्धिर्ब्रह्मभक्तिः परा स्मृता । य एवं भक्तिमान्देवे ब्रह्मभक्तः स उच्यते

Thành tựu nội tâm phát sinh từ yoga được ghi nhớ là bhakti tối thượng đối với Brahman. Ai có lòng sùng kính đối với Đấng Thiêng Liêng như vậy, người ấy được gọi là brahma-bhakta.

Verse 191

वृत्तिं च शृणु राजेंद्र या स्मृता क्षेत्रवासिनाम् । स्वयं देवेन विप्राणां विष्ण्वादीनां समागमे

Hỡi đại vương, xin hãy lắng nghe nếp hạnh được Smṛti ghi nhớ cho những người cư trú trong thánh địa; chính Đấng Tối Thượng đã thiết lập điều ấy trong hội chúng các Bà-la-môn, giữa cuộc hội tụ của Viṣṇu và chư thiên khác.

Verse 192

कथिता विस्तरात्पूर्वं सर्वेषां तत्र सन्निधौ । निर्ममा निरहंकारा निःसंगा निष्परिग्रहाः

Điều ấy trước đây đã được trình bày tường tận trước mặt tất cả mọi người ở đó. (Họ) không còn tâm chiếm hữu, không còn ngã mạn, không vướng mắc, và không tích lũy của cải.

Verse 193

बंधुवर्गे च निःस्नेहास्समलोष्टाश्मकांचनाः । भूतानां कर्मभिर्नित्यैर्विविधैरभयप्रदाः

Ngay giữa hàng thân quyến, họ vẫn không vướng luyến; xem cục đất, hòn đá và vàng là ngang nhau. Nhờ những hành động thường hằng và đa dạng đối với muôn loài, họ luôn ban cho sự vô úy.

Verse 194

प्राणायामपरा नित्यं परध्यानपरायणाः । याजिनः शुचयो नित्यं यतिधर्मपरायणाः

Họ luôn chuyên cần prāṇāyāma và một lòng hướng về thiền định tối thượng; họ cử hành tế lễ (yajña), thường hằng thanh tịnh, và kiên định trong bổn phận của bậc yati—người xuất gia khổ hạnh.

Verse 195

सांख्ययोगविधिज्ञाश्च धर्मज्ञाश्छिन्नसंशयाः । यजंते विधिनानेन ये विप्राः क्षेत्रवासिनः

Những Bà-la-môn cư trú trong thánh vực ấy—thông hiểu phép tắc Sāṃkhya và Yoga, am tường dharma, và đã dứt mọi nghi hoặc—đều cử hành lễ bái và tế tự đúng theo chính phương pháp đã được quy định này.

Verse 196

अरण्ये पौष्करे तेषां मृतानां सत्फलं शृणु । व्रजंति ते सुदुष्प्रापं ब्रह्मसायुज्यमक्षयम्

Hãy nghe quả lành chân thật cho những ai xả thân trong rừng thiêng Puṣkara: họ đạt sự hợp nhất bất hoại với Phạm (Brahman), một cảnh giới cực kỳ khó chứng đắc.

Verse 197

यत्प्राप्य न पुनर्जन्म लभन्ते मृत्युदायकम् । पुनरावर्तनं हित्वा ब्राह्मीविद्यां समास्थिताः

Khi đã đạt cảnh giới/tri kiến tối thượng ấy, họ không còn thọ sinh trở lại—nguồn trao cái chết. Từ bỏ mọi sự quay về luân hồi, họ an trụ vững vàng trong Phạm học (brahma-vidyā) thiêng liêng.

Verse 198

पुनरावृत्तिरन्येषां प्रपंचाश्रमवासिनाम् । गार्हस्थ्यविधिमाश्रित्य षट्कर्मनिरतः सदा

Còn đối với kẻ khác—những người sống trong các nếp sống thế tục—thì có sự trở lại lặp đi lặp lại. Nương theo phép tắc gia chủ (gārhasthya), họ luôn chuyên cần trong sáu bổn phận (ṣaṭkarma).

Verse 199

जुहोति विधिना सम्यङ्मंत्रैर्यज्ञे निमंत्रितः । अधिकं फलमाप्नोति सर्वदुःखविवर्जितः

Được mời dự tế lễ (yajña), ai dâng cúng hỏa tế (homa) đúng pháp với những chân ngôn thanh tịnh, người ấy được quả báo thù thắng hơn và lìa mọi khổ não.

Verse 200

सर्वलोकेषु चाप्यस्य गतिर्न प्रतिहन्यते । दिव्येनैश्वर्ययोगेन स्वारूढः सपरिग्रहः

Trong mọi cõi (loka), đường đi của người ấy chẳng hề bị ngăn trở. Nương sức hợp nhất với uy quyền thần diệu, người ấy vững vàng tiến bước, mang theo mọi sở hữu tùy tùng (parigraha).