Rig Veda 2.39.3: Mandala 2, Sukta 39, Mantra 3

Sukta 2.39

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Aśvinau

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

शृङ्गेव नः प्रथमा गन्तमर्वाक्छफाविव जर्भुराणा तरोभिः । चक्रवाकेव प्रति वस्तोरुस्रार्वाञ्चा यातं रथ्येव शक्रा ॥

Recitation with translationRig Veda 2.39.3

Transliteration

śṛ́ṅgeva naḥ prathamā́ gántam arvā́k śaphā́viva járbhurāṇā tárō-bhiḥ | cakravā́keva práti vástor usrā́rvā́ñcā yātaṃ rathyéva śakrā ||

Translation

ہمارے پاس سب سے پہلے آؤ، دو سینگوں کی طرح آگے لے جاتی ہوئی؛ دو کھروں کی طرح جو اپنے چھلانگوں سے تیزی سے چلتی ہیں۔ چکر واک پرندوں کی طرح جو صبح کے گھر کی طرف لوٹتی ہیں، یہاں آؤ؛ رتھ کے راستے پر دو طاقتوروں کی طرح، اے طاقتور جوڑے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शृङ्गा: (like) two horns
• शृङ्गा: उपमान (तुलना-निर्देश) / विशेषण-भाव
• Type: Noun
• Root: शृङ्ग (प्रातिपदिक) < PIE *ḱerh₂- ‘horn’

• इव: like, as
• इव: सम्बन्ध/उपमान-चिह्न
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• नः: of us, our
• नः: सम्बन्ध (अस्माकम्) / लाभार्थ-सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रथमा: first, foremost
• प्रथमा: विशेषण (गमनस्य/आगमनस्य) / क्रियाविशेषणार्थ
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• गन्तम्: (you) two who come / to be approached
• गन्तम्: कर्म (यौ—‘you two’ as goal of invocation) / विधेय-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गन्तृ/गन्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अर्वाक्: hither, towards here
• अर्वाक्: अधिकारण (दिशा/गति-निर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: अर्वाक् (अव्यय/दिशावाचक)

• छफौ: two hooves
• छफौ: उपमान (तुलना-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: छफ (प्रातिपदिक) ‘hoof’

• इव: like
• इव: सम्बन्ध/उपमान-चिह्न
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• जर्भुराणौ: you two, bustling/quick-moving
• जर्भुराणौ: कर्तृ (यौ—आगच्छतः) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: जर्भुर (प्रातिपदिक; ‘quick-moving/active’, Vedic)

• तरोभिः: with (their) wooden (parts) / with shafts
• तरोभिः: करण
• Type: Noun
• Root: तरु (प्रातिपदिक) ‘tree/wood; (also) oar/shaft’ (Vedic usage varies)

• चक्रवाकौ: like two cakravāka birds
• चक्रवाकौ: उपमान (तुलना-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: चक्रवाक (प्रातिपदिक) ‘cakravāka-birds’

• इव: like
• इव: सम्बन्ध/उपमान-चिह्न
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• प्रति: towards, in response to
• प्रति: अधिकारण/दिशा (अभिमुखता)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• वस्तोः: of the night / of the resting-time
• वस्तोः: सम्बन्ध (रात्रेः/वास-कालस्य)
• Type: Noun
• Root: वस्तु/वस्तु (प्रातिपदिक) ‘dwelling; night; time of rest’ (Vedic: ‘night’)

• उस्राः: the ruddy (dawn-)rays / dawn-cows
• उस्राः: कर्तृ (उद्गमन/प्रकाशन) / विषय
• Type: Noun
• Root: उसर/उस्र (प्रातिपदिक) ‘reddish; dawn-cows/rays’

• अर्वाञ्चा: you two, hitherward-facing
• अर्वाञ्चा: कर्तृ-विशेषण (यौ—आगच्छतः)
• Type: Adjective
• Root: अर्वाञ्च् (प्रातिपदिक/विशेषण) ‘hitherward’

• यातम्: go/come (you two)!
• यातम्: क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: या (धातु) ‘to go’

• रथ्या: as by a chariot(-road) / in chariot-fashion
• रथ्या: करण/उपमान (यथा रथ्यया)
• Type: Adjective
• Root: रथ्य (प्रातिपदिक) ‘of a chariot; chariot-way’

• इव: like
• इव: सम्बन्ध/उपमान-चिह्न
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• शक्रा: O you two mighty ones
• शक्रा: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: शक्र (प्रातिपदिक) ‘mighty, able’