Adhyaya 21

Verse 1

लोमश उवाच । वर्द्धमाना तदा साध्वी रराज प्रतिवासरम् । अष्टवर्षा यदा जाता हिमालयगृहे सती

Sinabi ni Lomaśa: Habang lumalaki ang banal na dalaga, lalo siyang nagliliwanag araw-araw. Nang magwalong taong gulang si Satī, siya’y nasa tahanan ni Himālaya.

Verse 2

महेशो हिमवद्द्रोण्यां तताप परमं तपः । सर्वैर्गणैः परिवृतो वीरभद्रादिभिस्तदा

Pagkaraan, isinagawa ni Maheśa ang sukdulang pag-aayuno at pagninilay sa isang lambak ng Himālaya, napaliligiran ng lahat ng kanyang mga gaṇa—pinangungunahan nina Vīrabhadra at iba pa.

Verse 3

एतत्तपो जुषाणं तं महेशं हिमवान्ययौ । तत्पादपल्लवं द्रष्टुं पार्वत्या सह बुद्धिमान्

Nang makita ni Himavān na ang Maheśa (Śiva) ay lubos na nakalubog sa banal na pag-aayuno at tapas, lumapit ang marunong na bundok kasama si Pārvatī, nagnanais masilayan ang malambot na “usbong ng lotus” ng Kanyang mga paa.

Verse 4

यावत्समागतो द्रष्टं नंदिनासौ निवारितः । द्वारि स्थिते च तदा क्षणमेकं स्थिरोऽभवत्

Nang siya’y dumating upang masilayan (si Śiva), hinarang siya ni Nandin; at habang nakatayo sa may pintuan, nanatili siyang tahimik sa isang saglit.

Verse 5

पुनर्विज्ञापयामास नंदिना हिमवान्गिरिः । विज्ञप्तो नंदिना शंभुरचलो द्रष्टुमागतः

Muling ipinaabot ni Himavān na Bundok ang kanyang pakiusap sa pamamagitan ni Nandin. Nang maipabatid ni Nandin, si Śambhu—bagaman di gumagalaw sa tapas—ay kumilala sa dumating upang masilayan Siya.

Verse 6

तदाकर्ण्य वचस्तस्य नंदिनः परमेश्वरः । आनयस्व गिरिं चात्र नंदिनं वाक्यमब्रवीत्

Nang marinig ng Parameśvara ang mga salita ni Nandin, sinabi Niya kay Nandin: “Dalhin mo rito ang bundok na iyon.”

Verse 7

तथेति मत्वा नंदी तं पर्वतं च हिमाचलम् । आनयामास स तथा शंकरं लोकशंकरम्

Sa pag-iisip na, “Gayon nga,” dinala ni Nandin ang bundok na iyon—si Himācala—doon; at sa gayon ay naihanda ang pagharap kay Śaṅkara, ang tagapagpala ng mga daigdig.

Verse 8

दृष्ट्वा तदानीं सकलेश्वरं प्रभुं तपो जुषाणं विनिमीलितेक्षणम्

Noon, nang masdan ang Panginoon—ang Tagapamahala ng lahat—na lubos na nakalubog sa pag-aayuno at pagninilay, marahang nakapikit ang mga mata,

Verse 9

कपर्द्धिनं चंद्रकलाविभूषणं वेदांतवेद्यं परमात्मनि स्थितम् । ववंद शीर्ष्णा च तदा हिमाचलः परां मुदं प्रापदहीनसत्त्वः

Pagkaraan, yumukod si Himācala at sumamba sa Panginoon—may buhol-buhol na buhok, pinalamutian ng gasuklay na buwan, nakikilala sa pamamagitan ng Vedānta, nakatatag sa Kataas-taasang Sarili—at sa pusong di-natitinag, natamo niya ang sukdulang kagalakan.

Verse 10

उवाच वाक्यं जगदेकमंगलं हिमालयो वाक्यविदां वरिष्ठः

Si Himālaya, ang pinakadakila sa mga bihasa sa pananalita, ay nagsalita ng mga salitang siyang iisang pagpapala ng sanlibutan.

Verse 11

सभाग्योऽहं महादेव प्रसादात्तव शंकर । प्रत्यहं चागमिष्यामि दर्शनार्थं तव प्रभो

“Mapalad ako, O Mahādeva, sa iyong biyaya, O Śaṅkara. At araw-araw akong darating, O Panginoon, upang makamtan ang iyong darśana.”

Verse 12

अनया सह देवेश अनुज्ञां दातुर्महसि । श्रुत्वा तु वचनं तस्य देवदेवो महेश्वरः

“O Panginoon ng mga diyos, nararapat na ipagkaloob mo ang pahintulot upang makasama siya (sa akin).” Nang marinig ang kanyang mga salita, si Maheśvara—Diyos ng mga diyos—ay tumugon.

Verse 13

आगंतव्यं त्वया नित्यं दर्शनार्थं ममाचल । कुमारीं च गृहे स्थाप्य नान्यथा मम दर्शनम्

“O Acala, dapat kang pumarito araw-araw upang tumanggap ng aking darśana. At kapag naitira mo na ang dalaga sa bahay, saka mo lamang makakamit ang aking pagtanaw—kung hindi, hindi.”

Verse 14

अचलः प्रत्युवाचेदं गिरिशं नतकंधरः । कस्मान्मयानया सार्द्धं नागंतव्यं तदुच्यताम् । अचलं च व्रीत शंभुः प्रहसन्वाक्यमब्रवीत्

Si Acala, na nakayukod ang ulo sa pagyuko, ay sumagot kay Giriśa: “Bakit hindi ako dapat pumarito kasama niya? Ipagpaunawa mo sa akin.” Pagkaraan, si Śambhu, na nakangiti, ay nagsalita kay Acala ng ganitong mga salita.

Verse 15

इयं कुमारी सुश्रोणी तन्वी चारुप्रभाषिणी । नानेतव्या मत्समीपे वारयामि पुनः पुनः

“Ang dalagang ito—may magandang balakang, payat at banayad magsalita—ay hindi dapat ilapit sa akin. Ipinagbabawal ko ito nang paulit-ulit.”

Verse 16

एतच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शंभोर्निरामयं निःस्पृहनिष्ठुरं वा । तपस्विनोक्तं वचनं निशम्य उवाच गौरी च विहस्य शंभुम्

Nang marinig ang mga salita ni Śambhu—payapa, walang pagnanasa, at maging mahigpit—si Gaurī, matapos pakinggan ang wika ng mapag-asceta, ay nagsalita habang nakangiti kay Śambhu.

Verse 17

गौर्युवाच । तपःशक्त्यान्वितः शंभो करोषि विपुलं तपः । तव बुद्धिरियं जाता तपस्तप्तुं महात्मनः

Sinabi ni Gaurī: “O Śambhu, taglay mo ang lakas ng tapas, kaya nagsasagawa ka ng napakalawak na pag-aayuno at pagninilay. O dakilang kaluluwa, sumibol sa iyong isip ang pasyang ito na magtiis ng tapas.”

Verse 18

कस्त्वं का प्रकृतिः सूक्ष्मा भगवंस्तद्विमृश्यताम् । पार्वत्यास्तद्वचः श्रुत्वा महेशो वाक्यमब्रवीत्

“Sino ka? Ano ang maselang prakṛti na ito? O Pinagpala—pagbulayan ito.” Nang marinig ni Maheśa ang mga salita ni Pārvatī, siya’y sumagot.

Verse 19

तपसा परमेणैव प्रकृतिं नाशयाम्यहम् । प्रकृत्या रहितः सुभ्रु अहं तिष्ठमि तत्त्वतः । तस्माच्च प्रकृते सिद्धैर् कार्यः संग्रहः क्वचित्

“Sa pamamagitan lamang ng kataas-taasang tapas, nilulusaw Ko ang prakṛti. O may magandang kilay, malaya sa prakṛti, Ako’y nananatili sa katotohanan. Kaya nga, kung minsan, ang mga siddha ay nararapat ding pigilin at tipunin ang kanilang prakṛti.”

Verse 20

पार्वत्युवाच । यदुक्तं परया वाचा वचननं शंकर त्वया । सा किं प्रकृति र्नैव स्यादतीतस्तां भवान्कथम्

Sinabi ni Pārvatī: “O Śaṅkara, ang pahayag na iyong binigkas sa maringal na pananalita—hindi ba iyon mismo ay prakṛti? At paano mo iyon nalampasan?”

Verse 21

यच्छृणोपि यदश्रासि यच्च पश्यसि शंकर । वाग्वादेन च किं कार्यमस्माके चाधुना प्रभो

“Anuman ang iyong naririnig, anuman ang iyong ipinadidinig, at anuman ang iyong nakikita, O Śaṅkara—ano pa ang kailangan naming pagtatalo sa salita ngayon, O Panginoon?”

Verse 22

तत्सर्वं प्रकृतेः कार्यं मिथ्यावादो निर्र्थकः । प्रकृतेः परतो भूत्वा किमर्थं तप्यते तपः

“Ang lahat ng iyon ay gawa lamang ng prakṛti; ang pagsasalita nang taliwas dito ay walang saysay. Kung tunay kang nakatindig lampas sa prakṛti, bakit pa isinasagawa ang tapas na ito?”

Verse 23

त्वया शंभोऽधुना ह्यस्मिन्गिरौ हिमवति प्रभो । प्रकृत्या मिलितोऽसि त्वं न जानासि हि शंकर

O Śambhu, O Panginoon—dito at ngayon, sa bundok na Himālaya, ikaw ay napag-isa sa Prakṛti; O Śaṅkara, wari’y hindi mo ito natatalos.

Verse 24

वाग्वादेन च किं कार्यमस्माकं चाधुना प्रभो । प्रकृतेः परतस्त्वं च यदि सत्यं वचस्तव । तर्हि त्वया न भेतव्यं मम शंकर संप्रति

At ano ang silbi ng pagtatalo sa salita para sa amin ngayon, O Panginoon? Kung totoo ang wika mo—na ikaw ay lampas sa Prakṛti—kung gayon, O Śaṅkara, hindi ka dapat matakot sa akin sa sandaling ito.

Verse 25

प्रहस्य भगवान्देवो गिरिजां प्रत्युवाच ह

Ngumiti ang Mapalad na Panginoon—si Śiva—at saka sumagot kay Girijā.

Verse 27

महादेव उवाच । प्रत्यहं कुरु मे सेवां गिरिजे साधुभाषिणि

Sinabi ni Mahādeva: “O Girijā, mabuting magsalita—maglingkod ka sa akin araw-araw.”

Verse 28

तपस्तप्तुमनुज्ञा मे दातव्या पर्वताधिप । अनुज्ञया विना किंचित्तपः कर्तुं न पार्यते

“O Panginoon ng mga bundok, ipagkaloob mo sa akin ang pahintulot upang magsagawa ng tapas (pagpapakasakit). Kung walang pahintulot, hindi makakamit kahit kaunting tapas.”

Verse 29

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य शूलिनः । प्रहस्य हिमवाञ्छंभुमिदं वचनमब्रवीत्

Nang marinig ang mga salita ng Diyos ng mga diyos, ang Panginoong may hawak na trisula, ngumiti si Himavān at nagsalita ng ganitong tugon kay Śambhu.

Verse 30

त्वदीयं हि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् । किमहं तु महादेव तुच्छो भूत्वा ददामि ते

“O Mahādeva, ang buong sanlibutan—kasama ang mga deva, asura, at mga tao—ay tunay na sa Iyo. Kaya ano ang maihahandog ko, na hamak, sa Iyo?”

Verse 31

एवमुक्तो हिमवता शंकरो लोकशंकरः । प्रहस्य गिरिराजं तं याहीति प्राह सादरम्

Nang masabi ito ni Himavān, si Śaṅkara—ang tagapagpala ng mga daigdig—ay ngumiti at magalang na nagsabi sa haring bundok na iyon, “Humayo ka.”

Verse 32

शंकरेणाब्यनुज्ञातः स्वगृहं हिमवान्ययौ । सार्द्धं गिरिजया सोऽपि प्रत्यहं दर्शने स्थितः

Nang pahintulutan ni Śaṅkara, umuwi si Himavān sa kanyang tahanan. Kasama si Girijā, siya man ay nanatiling handa araw-araw para sa darśana (banal na pagharap).

Verse 33

एवं कतिपयः कालो गतश्चोपासनात्तयोः

Kaya lumipas ang ilang panahon habang ang dalawang iyon ay nananatiling masigasig sa debosyonal na pagsamba.

Verse 34

सुतापित्रोश्च तत्रैव शंकरो दुरतिक्रमः । पार्वतीं प्रति तत्रैव चिंतामापेदिरे सुराः

Doon din, nanatili roon si Śaṅkara—di-malalampasan—na nakatuon sa kanyang layon; at ang mga diyos, sa paggunita kay Pārvatī, ay sinaklot ng pangamba.

Verse 35

ते चिंत्यमानाश्च सुरास्तदानीं कथं महेशो गिरिजां समेष्यति । किं कार्यमद्यैव वयं च कुर्मो बृहस्पते तत्कथयस्व मा चिरम्

Pagkaraan, ang mga diyos na nag-iisip ay nagtanong: “Paano makikipag-isa si Maheśa kay Girijā? Ano ang dapat naming gawin ngayon din? O Bṛhaspati, sabihin mo—huwag mag-antala.”

Verse 36

बृहस्पतिरुवाचेदं महेंद्रं प्रति सद्वचः । एवमेतत्त्वया कार्यं महेंद्र श्रूयतां तदा

Nagsalita si Bṛhaspati ng mabubuting salita kay Mahendra: “Ito ang dapat mong gawin, O Mahendra—makinig ka ngayon.”

Verse 37

एतत्कार्यं मदनेनैव राजन्नान्यः समर्थो भविता त्रिलोके । विप्लावितं तापसानां तपो हि तस्मात्त्वरात्प्रार्थनीयो हि मारः

“Ang gawaing ito ay kay Madana lamang magagawa, O hari; sa tatlong daigdig ay wala nang iba ang may kakayahan. Yamang nayayanig niya ang pag-aayuno at pagsasadhana ng mga asceta, kaya si Māra ay dapat tawagin agad.”

Verse 38

गुरोर्वचनमाकर्ण्य आह्वयन्मदनं हरिः । आह्वानादाजगामाथ मदनः कार्यसाधकः

Nang marinig ni Hari ang salita ng guro, tinawag niya si Madana; at sa pagtawag na iyon, dumating si Madana—ang makapagtatapos ng gawain—sa lugar na yaon.

Verse 39

रत्या समेतः सह माधवेन स पुष्पधन्वा पुरतः सभायाम् । महेंद्रमागम्य उवाच वाक्यं सगर्वितं लोकमनोहरं च

Kasama si Rati at si Mādhava, ang may busog na bulaklak (Kāma) ay humarap sa kapulungan; lumapit kay Mahendra at nagsalita ng mga salitang may pagmamataas ngunit kaakit-akit sa daigdig.

Verse 40

अहमाकारितः कस्माद्ब्रूहि मेऽद्य शचीपते । किं कार्यं करवाण्यद्य कथ्यतां मा विलंबितम्

“Bakit ako ipinatawag? Sabihin mo sa akin ngayon, O panginoon ni Śacī. Anong gawain ang dapat kong gawin ngayon? Magsalita—huwag mag-antala.”

Verse 41

मम स्मरणमात्रेण विभ्रष्टा हि तपस्विनः । त्वमेव जानासि हरे मम वीर्यपराक्रमौ

“Sa pag-alaala lamang sa akin, ang mga asceta ay nalalaglag mula sa kanilang pag-aayuno at pagninilay; ikaw lamang, O Hari, ang nakaaalam ng aking lakas at kagitingan.”

Verse 42

मम वीर्यं च जानाति शक्तेः पुत्रः पराशरः । एवं चानये च बहवो भृग्वाद्य ऋषयो ह्यमी

“Ang aking kapangyarihan ay nalalaman din ni Parāśara, anak ni Śakti; gayundin, marami pang ṛṣi—mula kay Bhṛgu at iba pa—ang lubos na nakaaalam nito.”

Verse 43

गुरुरप्यभिजानाति भार्योतथ्यस्य चैव हि । तस्यां जातो भरद्वाजो गुरुणा संकरो हि सः

Maging ang Guru ay batid na siya nga ang asawa ni Utathya. Gayunman, sa kanya isinilang si Bharadvāja—na sinasabing may halong pinagmulan, sapagkat ang Guru ang nagluwal sa kanya.

Verse 44

भरद्वाजो महाभाग इत्युवाच गुरुस्तदा । जानाति मम वीर्यं च शौर्यं चैव प्रजापतिः

Pagkaraan, nagsalita ang Guro: “Si Bharadvāja ay lubhang mapalad. Batid ni Prajāpati ang aking kapangyarihan at aking kagitingan.”

Verse 45

क्रोधो हि मम बंधुश्च महाबलपरक्रमः । उभाभ्यां द्रावितं विश्वं जंगमाजंगमं महत् । ब्रह्मादिस्तंबपर्यंतं प्लावितं सचराचरम्

“Ang Poot ay tunay na aking kamag-anak, makapangyarihan sa lakas at tapang. Sa aming dalawa, ang malawak na sansinukob—gumagalaw man o hindi—ay nayanig; mula kay Brahmā hanggang sa munting talim ng damo, ang buong daigdig, kasama ang lahat ng may galaw at walang galaw, ay natabunan at nalunod.”

Verse 46

देवा ऊचुः । मदनद्वं समर्थोसि अस्माञ्जेतुं सदैव हि । महेशं प्रति गच्छाशु सुरकार्यार्थसिद्धये । पार्वत्या सहितं शंभुं कुरुष्वाद्य महामते

Nagsalita ang mga diyos: “O Madana, lagi kang may kakayahang manaig kahit sa amin. Magmadali kang lumapit kay Maheśa upang matupad ang layon ng mga diyos. O dakila ang pag-iisip, ngayong araw ay pasukuin mo si Śambhu—kasama si Pārvatī—sa iyong impluwensiya.”

Verse 47

एवमभ्यर्थितो देवैर्मदनो विश्वमोहनः । जगाम त्वरितो भूत्वा अप्सरोभिः समन्वितः

Sa gayon, nang pakiusapan ng mga diyos, si Madana—ang mang-aakit ng mga daigdig—ay agad na umalis nang mabilis, kasama ang mga Apsara.

Verse 48

ततो जगामाशु महाधनुर्द्धरो विस्फार्य चापं कुसुमान्वितं महत् । तथैव बाणांश्च मनोरमांश्च प्रगृह्य वीरो भुवनैकजेता । तस्मिन्हिमाद्रौ परिदृश्यमानोऽवनौ स्मरो योधयतां वरिष्ठः

Pagkaraan, siya’y nagmadaling lumakad, tangan ang dakilang busog; hinigpitan niya ang makapangyarihang busog na pinalamutian ng mga bulaklak, at kinuha rin ang mga palasong kaakit-akit. Ang bayaning iyon—tanging mananakop ng mga daigdig—ay namataan sa kabundukang Himalaya: si Smara, ang pinakadakila sa mga mandirigmang lumalaban sa pamamagitan ng pang-akit.

Verse 49

तत्रागता तदा रंभा उर्वशी पुंजिकस्थली । सुम्लोचा मिश्रकेशी च सुभगा च तिलोत्तमा

Doon, dumating doon sina Rambhā, Urvaśī, Puñjikasthalī, Sumlocā, Miśrakeśī, Subhagā, at Tilottamā.

Verse 50

अन्याश्च विविधाः जाताः साहाय्ये मदनस्य च । अप्सरसो गणैर्दृष्टा मदनेन सहैव ताः

At marami pang ibang Apsaras na sari-sari ang anyo ang dumating upang tumulong kay Madana. Nakita sila ng mga Gaṇa, kasama mismo si Madana.

Verse 51

सर्वे गणाश्च सहसा मदनेन विमोहिताः । भृंगिणा च तदा रंभा चण्डेन सह चोर्वशी

Ang lahat ng Gaṇa ay biglang nalinlang ni Madana. Noon, si Rambhā ay kasama ni Bhṛṅgin, at si Urvaśī ay kasama ni Caṇḍa.

Verse 52

मेनका वीरभद्रेण चण्डेन पुंजिकस्थली । तिलोत्तमादयस्तत्र संवृताश्च गणैस्तदा

Si Menakā ay kasama ni Vīrabhadra, at si Puñjikasthalī ay kasama ni Caṇḍa. Si Tilottamā at ang iba pa roon ay noon ay napalibutan ng mga Gaṇa.

Verse 53

अमत्तभूतैर्बहुभिस्त्रपां त्यक्त्वा मनीषिभिः । अकाले कोकिला भिश्च व्याप्तामासीन्महीतलम्

Napuno ang ibabaw ng lupa ng napakaraming nilalang na wari’y lasing, itinatapon ang hiya—maging ang marurunong man; at maging ang mga kokila, kahit wala sa panahon, ay nagpalaganap ng kanilang awit sa lahat ng dako.

Verse 54

अशोकाश्चंपकाश्चूता यूथ्यश्चैव कदंबकाः । नीषाः प्रियालाः पनसा राजवृक्षाश्चरायणाः

Naroon ang mga punong aśoka at campaka, mga punong mangga, mga baging na yūthikā at kadamba; gayundin ang nīṣa, priyāla, langka at rājavṛkṣa—kasama ng iba pang halamang-gubat—na sagana sa pag-usbong.

Verse 55

द्राक्षावल्लयः प्रदृश्यंते बहुला नागकेशराः । तथा कदल्यः केतक्यो भ्रमरैरुपशोभिताः

Makikita sa lahat ng dako ang mga baging ng ubas; sagana ang mga punong nāgakeśara; at ang mga halamang saging at mga bulaklak na ketakī ay lalo pang gumanda sa pag-ikot ng nagkakawan-kawang mga bubuyog.

Verse 56

मत्ता मदनसंगेन हंसीभिः कलहंसकाः । करेणुभिर्गजाह्यासञ्छिखंडीभिः शिखंडिनः

Nalasing sa dampi ng pag-ibig, ang mga lalaking sisne ay dumikit sa kanilang mga kapareha; ang mga lalaking elepante ay sumiksik sa mga inahing elepante; at ang mga lalaking pabo-real ay kumapit sa mga pabo-real na babae.

Verse 57

निष्कामा ह्यतुरा ह्यासञ्छिवसंपर्कजैर्गुणैः । अकस्माच्च तथाभूतं कथं जातं विमृश्य च

Dati’y wala silang pagnanasa at walang dalamhati, puspos ng mga katangiang isinilang mula sa pakikipag-ugnay kay Śiva. Kaya’t nagmuni-muni sila at nagtaka: “Paano naganap ang biglaang pagbabagong ito?”

Verse 58

शैलादो हि महातेजा नंदी ह्यमितविक्रमः । रक्षसं विबुधानां वा कृत्यमस्तीत्यचिंतयत्

Pagkaraan, si Nandī, anak ni Śailāda—nagniningning at may lakas na di masukat—ay nag-isip: “Tiyak na may gawain ng isang rākṣasa, o ng mga diyos, na nagaganap.”

Verse 59

एतस्मिन्नंतरे तत्र मदनो हि धनुर्द्धरः । पंचबाणान्समारोप्य स्वकीये धनुषि द्विजाः । तरोश्छायां समाश्रित्य देवदारुगतां तदा

Noon din, sa pook na yaon, si Madana na mamamana—O kayong dalawang-ulit na isinilang—ay ikinabit ang limang palaso sa sarili niyang busog, at sumilong sa lilim ng punong deodāra.

Verse 60

निरीक्ष्य शंभुं परमासने स्तितं तपो जुषाणं परमेष्ठिनां पतिम् । गंगाधरं नीलतमालकंठं कपर्दिनं चन्द्रकलासमेतम्

Pagmasid kay Śambhu na nakaluklok sa kataas-taasang luklukan, lubos sa pag-aayuno at tapa—Panginoon ng mga pinakadakila—tagapasan ng Gaṅgā, may lalamunang maitim na gaya ng nīla-tamāla, may buhol-buhol na buhok, at may palamuting gasuklay na buwan.

Verse 61

भुजंगभोगांकितसर्वगात्रं पंचाननं सिंहविशालविक्रमम् । कर्पूरगौरे परयान्वितं च स वेद्धुकामो मदनस्तपस्विनम्

Ang buong katawan Niya’y may bakas ng mga ahas na nakapulupot, may limang mukha, may malawak na tapang na gaya ng leon; maputi na parang kampor at kasama ang Kataas-taasang Diyosa—si Madana, na ibig Siyang sugatan, ay tumutok sa Panginoong mapag-tapa.

Verse 62

दुरासदं दीप्तिमतां वरिष्ठं महेशमुग्रं सह माधवेन । यावच्छिवं वेद्धुकामः शरेण तावद्याता गिरिजा विश्वमाता । सखीजनैः संवृता पूजनार्थं सदाशिवं मंगलं मंगलानाम्

Si Maheśa—mabangis, di-malalapitan, pinakadakila sa mga nagniningning—ay naroon kasama ni Mādhava. At nang ibig ni Madana na tusukin si Śiva ng palaso, sa sandaling iyon din dumating si Girijā, Ina ng sansinukob, napaliligiran ng mga kasama, upang sumamba kay Sadāśiva—ang Mapalad, bukal ng lahat ng pagpapala.

Verse 63

कनककुसुममालां संदधे नीलकंठे सितकिरणमनोज्ञादुर्ल्लभा सा तदानीम् । स्मितविकसितनेत्रा चारुवक्त्रं शिवस्य सकलजननित्री वीक्षमाणा बभूव

Noon, inilagay ng Ina ng lahat ng nilalang ang kuwintas na bulaklak na ginto sa Nīlakaṇṭha—bihira at kaaya-aya na parang sinag ng buwan. Sa mga matang bumubukadkad sa banayad na ngiti, minasdan niya ang marikit na mukha ni Śiva.

Verse 64

तावद्विद्धः शरेणैव मोहनाख्येन चत्वरात् । विध्यमानस्तदा शंभुः शनैरुन्मील्य लोचने । ददर्श गिरिजां देवोब्धिर्यथा शशिनः कलाम्

Noon din, tinamaan si Śambhu ng palasong tinatawag na “Moha” mula sa sangandaan. Habang siya’y nasusugatan, dahan-dahan niyang idinilat ang mga mata at nasilayan si Girijā—gaya ng diyos ng karagatan na tumatanaw sa gasuklay na buwan.

Verse 65

चारुप्रसन्नवदनां बिंबोष्ठीं सस्मितेक्षणाम् । सुद्विजामग्निजां तन्वीं विशालवदनोत्सवाम्

Nakita niya siya na may kaibig-ibig at payapang mukha; mga labing mapula na gaya ng bungang bimba; mga matang nakangiti; payat at marikit ang anyo—nagniningning at mapalad, na wari’y isang pista sa pagtanaw sa maluwang at maringal niyang mukha.

Verse 66

गौरीं प्रसन्नमुद्रां च विश्वमोहनमोहनाम् । यया त्रिलोकरचना कृता ब्रह्मादिभिः सह

Nasilayan niya si Gaurī na may mapagpala at payapang tindig—siya na umaakit maging sa umaakit sa sanlibutan. Sa kapangyarihan niya, kasama si Brahmā at iba pang mga deva, natutupad ang kaayusan ng tatlong daigdig.

Verse 67

उत्पत्तिपालनविनाशकरी च या वै कृत्वाग्रतः सत्त्वरजस्तमांसि । सा चेतनेन ददृशे पुरतो हरेण संमोहनी सकलमंगलमंगलैका

Siya na nagdudulot ng paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw—na inihaharap sa sarili ang mga guna: sattva, rajas, at tamas—ay nakita noon ni Hara nang harapan, sa ganap na kamalayan. Siya ang Tagapag-akit, ang tanging sukdulang pagpapala sa lahat ng pagpapala.

Verse 68

तां निरीक्ष्य भवो देवो गिरिजां लोकपावनीम् । मुमोह दर्शनात्तस्या मदनेनातुरीकृतः । विस्मयोत्फुल्लनयनो बभूव सहसा शिवः

Nang masdan niya siya—si Girijā, tagapagpadalisay ng mga daigdig—si Panginoong Bhava ay nalito at nabighani sa mismong pagtanaw, pinahirapan ni Kāma. Bigla, lumawak ang mga mata ni Śiva, namukadkad sa pagkamangha.

Verse 69

एवं विलोकमानोऽसौ देवदेवो जगत्पतिः । मनसा दूयमानेन इदमाह सदाशिवः

Sa gayon, habang tumitingin, ang Diyos ng mga diyos, ang Panginoon ng sansinukob—na ang isip ay nag-aalab sa loob—ay nagsalita si Sadāśiva ng mga salitang ito.

Verse 70

अनया मोहितः कस्मात्तपःस्थोऽहं निरामयः । कुतः कस्माच्च केनेदं कृतमस्ति ममाप्रियम्

“Bakit ako nalinlang niya, gayong ako’y nananatili sa pag-aayuno at walang karamdaman? Mula saan, sa anong dahilan, at kanino nagmula ang di-kanais-nais na bagay na ito sa akin?”

Verse 71

ततो व्यलोकयच्छंभुर्द्दिक्षु सर्वासु सादरम् । तावद्दृष्टो दक्षिणस्यां दिशि ह्यात्तशरासनः

Pagkaraan, masusing tumingin si Śambhu sa lahat ng dako. Noon din, sa timog na panig, nakita niya ang isang may hawak na busog at mga palaso, handang-handang gamitin.

Verse 72

चक्रीकृतधनुः सज्जं चक्रे बेद्धुं सदाशिवम् । यावत्पुनः संधयति मदनो मदनांतकम् । तावद्दृष्टो महेशेन सरोषेण तदा द्विजाः

Iniyuko ni Madana ang busog na tila bilog at inihanda upang sugatan si Sadāśiva. Ngunit nang muli niyang itinutok sa Pumupuksa kay Madana, siya’y nakita ni Maheśa; at noon, O mga brāhmaṇa, sumiklab ang galit.

Verse 73

निरीक्षितस्तृतीयेन चक्षुषा परमेण हि । मदनस्तत्क्षणादेव ज्वालामालावृतोऽभवत् । हाहाकारो महानासीद्देवानां तत्र पश्यताम्

Tunay nga, nang masilayan siya ng kataas-taasang ikatlong mata, si Kāma (Madana) ay agad nabalutan ng kuwintas ng mga liyab. Habang nakatingin ang mga diyos, sumiklab ang isang malaking sigaw ng dalamhati sa kanila.

Verse 74

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव देवानां वरदो भव । गिरिजायाः सहायार्थं प्रेषितो मदनोऽधुना

Wika ng mga diyos: “O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva—maging tagapagkaloob ng biyaya sa mga diyos. Ngayon ay isinugo si Madana (Kāmadeva) upang tumulong kay Girijā (Pārvatī).”

Verse 75

वृथा त्वयाथ दग्धोऽसौ मदनो हि महाप्रभः

“O makapangyarihang Panginoon, ang maringal na si Madana ay sinunog Mo nang walang saysay.”

Verse 76

त्वया हि कार्यं जगदेकबंधो कार्यं सुराणां परमेण वर्चसा । अस्यां समुत्पत्स्यति देव शंभो तेनैव सर्वं भवतीह कार्यम्

“O tanging kamag-anak ng sansinukob, sa Iyong kataas-taasang ningning, Ikaw ang dapat tumupad sa gawain ng mga diyos. O Śambhu, mula sa kanya ay lilitaw ang itinadhana; sa pamamagitan niya lamang, ang lahat ng dapat gawin dito ay matutupad.”

Verse 77

तारकेण महादेव देवाः संपीडिता भृशम् । तदर्थं जीवितं चास्य दत्त्वा च गिरिजां प्रभो

“O Mahādeva, ang mga diyos ay labis na pinahihirapan ni Tāraka. Kaya para sa layuning iyon, O Panginoon, (kami’y kumilos) sa pagbibigay sa kanya ng buhay at sa pag-aalay kay Girijā…”

Verse 78

वरयस्व महाभाग देवाकार्ये भव क्षमः । गजासुरात्तवया त्राता वयं सर्वे दिवौकसः

“O lubhang mapalad na Isa, piliin Mo (pumanig) at maging ganap sa gawain ng mga diyos. Mula kay Gajāsura, iniligtas Mo kaming lahat na mga nananahan sa langit.”

Verse 79

कालकूटाच्च नूनं हि रक्षिताः स्मो न चान्यथा । भस्मासुराच्च सर्वेश त्वया त्राता न संशयः

Tunay ngang Ikaw lamang ang nagligtas sa amin mula sa Kālakūṭa, ang nakamamatay na lason, at hindi sa ibang paraan. At mula rin kay Bhasmāsura, O Panginoon ng lahat, Ikaw ang tumubos sa amin—walang pag-aalinlangan.

Verse 80

मदनोयं समायातः सुराणां कार्यसिद्धये । तस्मात्त्वया रक्षणीय उपकारः परो हि नः

Ang Madana (Kāmadeva) na ito ay dumating upang matupad ang layunin ng mga diyos. Kaya nararapat siyang ingatan Mo, sapagkat ang kanyang tulong ay pinakamahalaga para sa amin.

Verse 81

विना तेन जगत्सर्वं नाशमेष्यति शंकर । निष्कामस्त्वं कथं शंभो स्वबुद्ध्या च विमृस्यताम्

Kung wala siya, O Śaṅkara, ang buong daigdig ay mapapahamak. O Śambhu, bagaman Ikaw ay walang pagnanasa, pagnilayan Mo ito sa sarili Mong karunungan.

Verse 82

तदोवाच रुषाविष्टो देवान्प्रति महेश्वरः । विना कामेन भो देवा भवितव्यं न चान्यथा

Pagkaraan, si Maheśvara, na nag-aalab sa galit, ay nagsalita sa mga diyos: “O mga diyos, kung wala si Kāma, hindi ito mangyayari—wala nang ibang daan.”

Verse 83

यदाःकामं पुरस्कृत्य सर्वे देवाः सवासवाः । पदभ्रष्टाश्च दुःखेन व्याप्ता दैन्यं समाश्रिताः

Nang ilagay ng lahat ng diyos—kasama si Indra—ang Kāma (pagnanasa) sa unahan, sila’y nahulog mula sa nararapat nilang kalagayan; nilamon ng dalamhati, sila’y naghirap at lumubog sa kaapihan.

Verse 84

कामो हि नरकायैव सर्वेषां प्राणिनां ध्रुवम् । दुःखरूपी ह्यनंगोऽयं जानीध्वं मम भाषितम्

Ang pagnanasa (kāma) ay tiyak na umaakay sa lahat ng nilalang tungo sa impiyerno. Ang walang-katawang Kāma na ito ay tunay na may likas na pagdurusa—alamin ninyo ito bilang aking ipinahayag na aral.

Verse 85

तारकोऽपि दुराचारो निष्कामोऽद्य भविष्यति । विनाकामेन च कथं पापमाचरते नरः

Kahit si Tāraka, bagama’t masama ang asal, ngayong araw ay magiging walang pagnanasa. Sapagkat kung walang pagnanasa, paano makagagawa ng kasalanan ang tao?

Verse 86

तस्मात्कामो मया दग्धः सर्वेषां शांतिहेतवे । युष्माभिश्च सुरैः सर्वैरसुरैश्च महर्षिभिः

Kaya nga, sinunog ko si Kāma alang-alang sa kapayapaan ng lahat—sa harap ninyong lahat na mga deva, ng mga asura, at ng mga dakilang rishi rin.

Verse 87

अन्यैः प्राणिभिरेवात्र तपसे धीयतां मनः । कामक्रोधविहीनं च जगत्सर्वं मया कृतम्

Dito, hayaang ang ibang nilalang ay ituon ang isip sa tapas (pag-aayuno at pagninilay). Sapagkat hinubog ko ang buong daigdig na walang pagnanasa at walang poot.

Verse 88

तस्मादेनं पापिनं दुःखमूलं न जीवयिष्यामि सुराः प्रतीक्ष्यताम् । निरन्तरं चात्मसुखप्रबोधमानंदलक्षणमागाधमनन्यरूपम्

Kaya nga, hindi ko hahayaang mabuhay ang makasalanang ito—ang ugat ng pagdurusa; O mga deva, maghintay at masdan. At sa halip, nawa’y magkaroon ng walang-putol na paggising sa sariling kaligayahan ng ātman—isang kalagayang dalisay na kagalakan, di-masukat ang lalim, at natatanging tunay.

Verse 89

एवमुक्तास्तदा तेन शंभुना परमेष्ठिना । ऊचुर्महर्षयः सर्वे शकर लोकशंकरम्

Nang panahong iyon, nang masabihan sila ni Śambhu, ang Kataas-taasang Panginoon, ang lahat ng dakilang rishi ay nagsalita kay Śakara, ang tagapagpala ng mga daigdig.

Verse 90

यदुक्तं भवता शंभो परं श्रेयस्करं हि नः । किं तु वक्ष्याम देवेश श्रूयतां चावधार्यताम्

O Śambhu, ang sinabi Mo ay tunay na pinakamataas na kabutihan para sa amin. Ngunit, O Panginoon ng mga diyos, may dapat pa kaming ipahayag—pakinggan Mo at pag-isipan nang mabuti.

Verse 91

यथा सृष्टमिदं विश्वं कामक्रोधसमन्वितम् । तत्सर्वं कामरूपं हि स कामो न तु हन्यते

Sapagkat ang sansinukob na ito ay nilikha na may pagnanasa at poot na nakahabi rito, ang lahat ay tunay na anyo ng pagnanasa; kaya ang Kāma ay hindi tunay na mapapatay.

Verse 92

धर्मार्थकामामोक्षाश्च चत्वारो ह्येकरूपताम् । नीतायेन महादेव स कामोऽयं न हन्यते

Ang Dharma, Artha, Kāma, at Mokṣa—ang apat na ito, O Mahādeva, ay pinagsama Mo sa iisang pagkakaisa; kaya ang Kāma na ito ay hindi mapapatay.

Verse 93

कथं त्वया हि संदग्धः कामो हि दुरतिक्रमः । येन संघटितं विश्वमाब्रह्मस्थावरात्मकम्

Paano Mo nga ba masusunog ang Kāma, na napakahirap daigin? Siya ang nagbubuklod sa buong sansinukob na ito, mula kay Brahmā hanggang sa mga nilikhang di-nakikilos.

Verse 94

कामेन हीयते विश्वं कामेन पाल्यते । कामेनोत्पद्यते विश्वं तस्मात्कामो महाबलः

Sa pamamagitan ni Kāma (pagnanasa) humihina ang daigdig; sa pamamagitan ni Kāma ito’y inaalagaan; sa pamamagitan ni Kāma isinilang ang daigdig—kaya si Kāma ay may dakilang kapangyarihan.

Verse 95

यस्मात्क्रोधो भवत्युग्रो येन त्वं च वशीकृतः । तस्मात्कामं महादेव संबोधयितुमर्हसि

Sapagkat mula sa kanya sumisibol ang mabangis na poot, at dahil sa kanya maging ikaw ay napapasailalim; kaya, O Mahādeva, nararapat mong gisingin muli si Kāma (ibalik siya).

Verse 96

त्वया संपादितो देव मदनो हि महाबलः । समर्थो हि समर्थत्वात्तत्सामर्थ्यं करिष्यति

O Deva, si Madana ay dinala sa gayong kalagayan sa pamamagitan mo, at siya’y tunay na makapangyarihan; yamang ganap na may kakayahan, muli niyang gagampanan ang kapangyarihang iyon (ang kanyang tungkulin).

Verse 97

ऋषिभिश्चैवमुक्तोऽपि द्विगुणं रूपमास्थितः । चक्षुषा हि तृतीयेन दग्धुकामो हरस्तदा

Kahit sinabi na iyon ng mga rishi, si Hara ay nag-anyong doble ang tindi; at noon, sa ikatlong mata, ninais niyang sunugin si Kāma.

Verse 98

मुनिभिश्चारणैः सिद्धैर्गणैश्चापि सदाशिवः । स्तुतश्च वंदितो रुद्रः पिनाकी वृषवाहनः

Si Sadāśiva—si Rudra, tagapagdala ng Pināka at nakasakay sa toro—ay pinuri at sinamba ng mga muni, Cāraṇa, Siddha, at ng mga Gaṇa rin.

Verse 99

मदनं च तथा दग्ध्वा त्यक्त्वा तं पर्वतं रुषा । हिमवंताभिधं सद्यस्तिरोधानगतोऽभवत्

Matapos sunugin nang gayon si Madana, at iwan ang bundok na iyon sa poot, siya’y agad naglaho, nagkubli sa bundok na tinatawag na Himavant.

Verse 100

तिरोधानगतं देवी वीक्ष्य दग्धं च मन्मथम् । सकोकिलं सचूतं च सभृंगं सहचंपकम्

Nang makita ng Diyosa (Pārvatī) na siya’y pumasok sa pagkukubli at na si Manmatha ay nasunog, nasilayan din niya ang tanawin ng tagsibol—may mga kukú, may mga punong mangga, may mga bubuyog, at may mga bulaklak na campaka.

Verse 101

तथैव दग्धं मदनं विलोक्य रत्या विलापं च तदा मनस्विनी । सबाष्पदीर्घं विमना विमृस्य कथं स रुद्रो वशगो भवेन्मम

Nang makita niyang nasunog si Madana at marinig ang panaghoy ni Rati, ang matatag ang loob ay nagmuni-muni—malumbay, may mahahabang buntong-hiningang may luha: “Paano kaya mapapasailalim sa aking kapangyarihan ang Rudra na iyon?”

Verse 102

एवं विमृश्य सुचिरं गिरिजा तदानीं संमोहमाप च सती हि तथा बभाषे । संमुह्यमाना रुदतीं निरीश्यरतिर्महारूपवतीं मनस्विनीम्

Matapos magnilay nang matagal si Girijā, siya noon ay nalugmok sa pagkalito; si Satī ay nagsalita sa gayong kalagayan, habang tinitingnan si Rati—dakila sa kagandahan at marangal ang loob—na nalulunod sa dalamhati at umiiyak.

Verse 103

मा विषादं कुरु सखि मदनं जीवयाम्यहम् । त्वदर्थं भो विशालाक्षि तपसाऽराधयाम्यहम्

“Huwag kang magdalamhati, kaibigan; bubuhayin kong muli si Madana. Para sa iyo, O malalapad ang mata, sasambahin ko si Śiva sa pamamagitan ng tapas (pagpapakasakit-ascetiko).”

Verse 104

हरं रुद्रं विरुपाक्षं देवदेवं जगद्गुरुम् । मा चिंतां कुरु सुश्रोमि मदनं जीवयाम्यहम्

Aking lulugdan at papayapain si Hara—si Rudra, ang Virūpākṣa na may kakaibang mata, ang Diyos ng mga diyos, ang Guru ng sanlibutan. Huwag kang mangamba, O may magandang balakang; bubuhayin kong muli si Madana.

Verse 105

एवम श्वास्य तां साध्वी गिरिजां रतिरंजसा । तपस्तेपे च सुमहत्पतिं प्राप्तुं सुमध्यमा

Kaya nito, matapos niyang mabilis na aliwin ang banal na babae—si Rati—ang may magandang baywang ay nagsagawa ng dakilang pagtitika, upang muling makamtan ang kanyang asawa.

Verse 106

मदनो यत्र दग्धश्च रुद्रेण परमात्मना । तप्यमानां तपस्तत्र नारदो ददृशे तदा

Doon—sa mismong pook na sinunog ni Rudra, ang Kataas-taasang Sarili, si Madana—noon nakita ni Nārada na siya’y nagsasagawa ng naglalagablab na pagtitika.

Verse 107

उवाच गत्वा सहसा भामिनीं रतिमंतिके । कस्यासि त्वं विशालाक्षि केन वा तप्यते तपः

Mabilis na lumapit si Nārada sa masidhing babae—si Rati—at nagsalita: “O malalaking-mata, kanino ka nabibilang? At para kanino isinasagawa ang pagtitikang ito?”

Verse 108

तरुणी रूपसंपन्ना सौभाग्येन परेण हि । नारदस्य वचः श्रुत्वा रोषेण महता तदा । उवाच वाक्यं मधुरं किंचिन्निष्ठुरमेव च

Siya—bata pa, marikit, at lubhang pinagpala—nang marinig ang mga salita ni Nārada ay sinaklot ng matinding galit; at nagsalita ng mga salitang matamis, ngunit bahagyang matalim.

Verse 109

रतिरुवाच । नारदोऽसि मया ज्ञातः कुमारस्त्वं न संशयः । स्वस्वरूपादर्शनं च कर्तुमर्हसि सुव्रत

Wika ni Rati: “Nakikilala kita—ikaw si Nārada. At ikaw ay isang batang lalaki, walang pag-aalinlangan. O taong may mabubuting panata, nararapat na pigilan mo ang pagpapakita ng iyong sarili sa iyong karaniwang anyo (dito).”

Verse 110

यथागतेन मार्गेण गच्छ त्वं मा विलंबितम् । बटो न किंचिज्जानासि केवलं कलिकृन्महान्

“Bumalik ka sa mismong daang dinaanan mo—huwag magtagal. O bata, wala kang nalalaman; ikaw ay pawang dakilang tagapagpasimula ng alitan.”

Verse 111

परस्त्रीकामुकाः क्षुद्रा विटा व्यसनिनश्च ये । तथा ह्यकर्मिणः स्तब्धास्तेषां मध्ये त्वमग्रणीः

“Ang mga nagnanasa sa asawa ng iba ay hamak; gayundin ang mga mapagpakasasa at mga alipin ng bisyo. Gayon din ang mga tamad at mapagmataas—sa gitna nila, ikaw ang nangunguna.”

Verse 112

एवं निर्भर्त्सितो रत्या नारदो मुनिसत्तमः । स्वयं जगाम त्वरीतं शंबरं दैत्यपुंगवम्

Sa gayon, nang mapagalitan ni Rati, si Nārada—ang pinakadakila sa mga muni—ay nagmadaling tumungo nang siya mismo kay Śambara, ang pinakapanguna sa mga Dānava.

Verse 113

शशंस दैत्यराजाय दग्धं मदनमेव च । रुद्रेण क्रोधयुक्तेन तस्य भार्या मनस्विनी

Ang matatag na asawa ni Kāma ay nagsumbong sa hari ng mga Dānava na si Madana (Kāma) ay sinunog hanggang maging abo ni Rudra, na nag-aalab sa galit.

Verse 114

तामानय महाभाग भार्यां कुरु महाबल । अतीव रूपसंपन्ना या आनीतास्त्वयानघ । तासां मध्ये रूपवती रतिः सा मदनप्रिया

“Dalhin mo siya rito, O mapalad; gawin mo siyang asawa, O makapangyarihan. Sa mga babaeng labis ang kagandahang dinala mo, ang pinakamarikit ay si Rati—siya ang minamahal ni Madana (Kāma).”

Verse 115

एवमाकर्ण्य वचनं देवर्षेर्भावितात्मनः । जगाम सहसा तत्र यत्रास्ते सा सुशोभना

Nang marinig ang mga salita ng banal na rishi, na ang sarili’y hinubog ng pag-aayuno at pagninilay, siya’y dagling nagtungo sa pook na kinaroroonan ng marilag na babae.

Verse 116

तां दृष्ट्वा सु विशालाक्षीं रतिं मदनमोहिनीम् । उवाच प्रहसन्वाक्यं शंबरो देवसंकटः

Nang makita si Rati—malalaking mata at kagandahang nakalalasing maging kay Madana—si Śaṃbara, sindak ng mga diyos, ay nagsalita na may mapanuyang ngiti.

Verse 117

एहि तन्वि मया सार्द्धं राज्यं भोगान्यथेष्टतः । भुंक्ष्व देवि प्रसादान्मे तपसा किं प्रयोजनम्

“Halika, O payat na dalaga, sumama ka sa akin; tamasahin mo ang kaharian at mga ligaya ayon sa nais mo. O diyosa, tanggapin mo ang aking biyaya—ano pa ang kailangan sa pag-aayuno at pagpapakasakit?”

Verse 118

एवमुक्ता तदा तेन शंबरेण महात्मना । उवाच तन्वी मधुरं महिषी मदनस्य सा

Nang gayon siyang kausapin ni Śaṃbara, ang nag-aakalang dakilang-loob, si Rati—payat, matamis magsalita, at reyna ni Madana—ay sumagot.

Verse 119

विधवाहं महाबाहो नैवं भाषितुमर्हसि । राजा त्वं सर्वदैत्यानां लक्ष्णैः परिवारितः

Ako’y isang balo, O makapangyarihang may bisig; hindi mo nararapat akong kausapin nang ganito. Ikaw ang hari ng lahat ng Dānava, napalilibutan ng mga tanda ng pagkahari at ningning ng karangalan.

Verse 120

एतत्तद्वचनं श्रुत्वा शंबरः काममोहितः । करे ग्रहीतु कामोऽसौ तदा रत्या निवारितः

Nang marinig ang kanyang mga salita, si Śaṃbara—nalinlang ng pagnanasa—ay nagnasang sunggaban ang kanyang kamay; ngunit noon din, pinigil siya ni Rati.

Verse 121

विमृश्य मनसा सर्वमजेयत्वं च तस्य वै । मा स्पृश त्वं च रे मूढ मम संस्पर्शजेन वै

Pagbulay-bulayin mo sa isip ang lahat—pati ang kanyang di-matatalong kapangyarihan. Huwag mo akong hipuin, hangal; sa mismong paghipo sa akin…

Verse 122

संपर्केण च दग्धोऽसि नान्यथा मम भाषितम् । तदोवाच महातेजाः शंबरः प्रहसन्निव

Sa pagdikit pa lamang, ikaw ay masusunog—hindi magiging iba ang aking salita. Pagkaraan, ang maningning na si Śaṃbara ay sumagot na wari’y tumatawa.

Verse 123

विभीषिकाभिर्बह्वीभिर्मां भीषयसि मानिनि । गच्छ शीघ्रं मम गृहं बहूक्त्या किं प्रयोजनम्

Babaeng mapagmataas, tinatakot mo ako sa maraming pagbabanta. Pumaroon ka agad sa aking bahay—ano ang silbi ng napakaraming salita?

Verse 124

इत्युच्यमानेन तदा नीता सा प्रसभं तथा । स्वपुरं परमं तन्वी शंबरेण मनस्विनी

Nang siya’y masabihan nang gayon, ang dalagang payat ngunit matatag ang loob ay sapilitang dinala ni Śaṃbara sa sarili niyang maringal na lungsod.

Verse 125

कृता महानसेऽध्यक्षा नाम्ना मायावतीति च

Itinalaga siya bilang tagapangasiwa ng dakilang kusina, at nakilala sa pangalang Māyāvatī.

Verse 126

ऋषय ऊचुः । पार्वत्याधिकृतं सर्वं मदनानयनं प्रति । संबरेण हृतातन्वी मदनस्य प्रिया सती । अत ऊर्ध्वं तदा सूत किं जातं तत्र वर्ण्यताम्

Wika ng mga rishi: “Naipahayag na ang lahat ng ginawa ni Pārvatī upang mapaharap si Madana. Ang payat ngunit banal na minamahal ni Madana ay tinangay ni Śaṃbara. Ano ang sumunod na nangyari, O Sūta? Isalaysay mo.”

Verse 127

सूत उवाच । गतं तदा शिवं दृष्ट्वा दग्ध्वा मदनमोजसा । पार्वती तपसा युक्ता स्थिता तत्रैव भामिनी

Sinabi ni Sūta: “Noon, nang makita niyang lumisan si Śiva—matapos niyang sunugin si Madana sa naglalagablab na kapangyarihan—si Pārvatī, na puspos ng pag-aayuno at pagninilay, ay nanatili roon, matatag.”

Verse 128

पित्रा तेन तदा तन्वी मात्रा चैव विचारिता । बाले एहि गृहे शीघ्रं मा श्रमं कर्तुमर्हसि

Noon, pinayuhan siya ng kanyang ama at ina, ang payat na dalaga: “Anak, umuwi ka na agad; hindi mo nararapat pagdaanan ang ganitong paghihirap.”

Verse 129

उक्ता ताभ्यां तदा साध्वी गिरिजा वाक्यमब्रवीत्

Nang siya’y masabihan nila nang gayon, ang banal at marangal na si Girijā (Pārvatī) ay nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 130

पार्वत्युवाच । नागच्छामि गृहं मातस्तात मे श्रृणु तत्त्वतः । वाक्यं धर्मार्थयुक्तं च येन त्वं तोषमेष्यसि

Wika ni Pārvatī: “Ina, Ama, hindi ako uuwi sa bahay. Pakinggan ninyo ako sa katotohanan: magsasalita ako ng mga salitang nakaugat sa dharma at wastong layon, upang kayo’y masiyahan.”

Verse 131

शंभुः परेषां परमो दग्धो येन महाबलः । मदनो मम सान्निध्यमानयेऽत्रैव तं शिवम्

“Si Śambhu ang Kataas-taasan sa lahat. Sa Kanya, ang makapangyarihang si Madana ay sinunog. Kaya dadalhin ko ang Śiva na yaon dito mismo, sa aking harapan.”

Verse 132

दुर्लभोहि तदा शंभुः प्राणिनां गृहमिच्छताम् । नागच्छामि गृहं मातस्तस्मात्सर्वं विमृश्यताम्

“Tunay na mahirap makamtan si Śambhu para sa mga nilalang na ang nais lamang ay buhay-bahay. Kaya, Ina, hindi ako uuwi; pag-isipan nawa ang lahat nang mabuti.”

Verse 133

तदोवाच महातेजा हिमवान्स्वसुतां प्रति । दुराराध्यः शिवः साक्षात्सर्वदेवनमस्कृतः । त्वया प्राप्तुमशक्यो हि तस्मात्त्वं स्वगृहं व्रज

Pagkaraan, ang maringal na si Himavān ay nagsabi sa kaniyang anak na babae: “Si Śiva ay tunay na mahirap palugdan sa pagsamba—Siya ang Panginoon mismo, na iginagalang ng lahat ng mga deva. Hindi mo Siya madaling makakamtan; kaya bumalik ka sa iyong tahanan.”

Verse 134

सा बाष्पपूरितेनैव कंठेन स्वसुतां प्रति । उवाच मेना तन्वंगियाहि शीघ्रं गृहं प्रति

Pagkaraan, si Menā, na nabubulunan ng luha ang lalamunan, ay nagsabi sa kaniyang anak na babae: “O payat ang mga sangkap, magmadali—umuwi ka sa tahanan.”

Verse 135

तदा प्रहस्य चोवाच मातरं प्रति पार्वती । प्रतिज्ञां श्रृणु मे मातस्तपसा परमेण हि

Pagkatapos, si Pārvatī, na nakangiti, ay nagsalita sa kaniyang ina: “Ina, pakinggan mo ang aking panata; sa pamamagitan ng sukdulang pag-aayuno at pagninilay (tapas), ito’y aking tutuparin.”

Verse 136

अत्रैव तं समानीय वरयामि विचक्षणम् । नाशयामि रुद्रस्य रुद्रत्वं वारवर्णिनि

“Dito mismo ko Siya dadalhin at pipiliin ang Marunong na iyon bilang aking mapapangasawa. O Inang maputi ang kutis, papayapain ko maging ang ‘pagka-Rudra’ ni Rudra—ang Kaniyang mabagsik at di-malapitan na anyo.”

Verse 137

सुखरूपं परित्यज्य गिरिजा च मनस्विनी । शंभोरारधनं चक्रे परमेण समाधिना

Tinalikuran ang ginhawa at aliwalas, si Girijā, ang anak ng bundok na matatag ang loob, ay nagsagawa ng pagsamba kay Śambhu sa pamamagitan ng sukdulang samādhi.

Verse 138

जया च विजया चैव माधवी च सुलोचना । सुश्रुता च श्रुता चैव तथैव च शुकी परा

Sina Jayā at Vijayā, Mādhavī at Sulocanā; sina Suśrutā at Śrutā, at gayundin ang dakilang Śukī—

Verse 139

प्रम्लोचा सुभगा श्यामा चित्रांगी चारुणी स्वधा । एताश्चान्याश्च बहवः सख्यस्ता गिरिजां प्रति । उपासांचक्रिरे सा च देवगर्भा च भामिनी

Sina Pramlocā, Subhagā, Śyāmā, Citrāṅgī, Cāruṇī, at Svadhā—sila at marami pang ibang kaibigang tapat ay nag-alay ng sarili sa pagdalo at paglilingkod kay Girijā; at si Devagarbhā rin, ang marilag na ginang, ay naglingkod sa kanya.

Verse 140

तपसा परमोग्रेण चरंती चारुहासिनी । मदनो यत्र दग्धश्च रुद्रेण च महात्मना । तत्रैव वेदिं कृत्वा च तस्योपरि सुसंस्थिता

Sa paglalakbay na may sukdulan at mahigpit na tapasya, ang dalagang may magandang ngiti ay dumating sa mismong pook kung saan sinunog ni Rudra na dakilang kaluluwa si Madana (Kāma). Doon din niya inihanda ang banal na dambana at matatag na umupo sa ibabaw nito.

Verse 141

त्यक्त्वा जलाशनं बाला पर्णादा ह्यभवच्च सा । ततः साऽर्द्राणि पर्णानि त्यक्त्वा शुष्काणि चाददे

Iniwan ng dalaga maging ang tubig at pagkain, at naging tagakain ng mga dahon. Pagkaraan, tinalikuran niya ang mamasa-masang dahon at tanging tuyong dahon lamang ang kinuha.

Verse 142

शुष्काणि चैव पर्णानि नाशितानि तया यदा । अपर्णेति च विख्याता बभुव तनुमध्यमा

Nang iwanin pa niya maging ang mga tuyong dahon, siya’y nakilala sa pangalang ‘Aparṇā’ (“yaong walang dahon”). Kaya ang dalagang may payat na baywang ay sumikat sa pangalang iyon.

Verse 143

वायुपानरता जाता अंबुपानादनंतरम् । कालक्रमेण महता बभूव गिरिजा सती । एकांगुष्ठेन च तदा दधार च निजं वपुः

Matapos mabuhay sa pag-inom lamang ng tubig, si Satī—si Girijā—ay nagtuon sa pamumuhay sa hangin lamang. Sa mahabang paglipas ng panahon, pinanatili niya ang kanyang katawan noon sa pamamagitan ng iisang daliri ng paa, matatag sa kanyang panata.

Verse 144

एवमुग्रेण तपसा शंकराराधनं सती । चकार परया तुष्ट्या शंभोः प्रीत्यर्थमेव च

Kaya nga, sa pamamagitan ng mabagsik na pagtitika, sinamba ni Satī si Śaṅkara nang may sukdulang galak, tanging upang kalugdan si Śambhu.

Verse 145

परं भावं समाश्रित्य जगन्मंगलमंगला । तुष्ट्यर्थं च महेशस्य तताप परमं तपः

Sumandig sa pinakadakilang layuning espirituwal, ang Mapalad na nagdudulot ng pagpapala sa mga daigdig ay nagsagawa ng sukdulang pagtitika upang masiyahan si Maheśa.

Verse 146

एवं दिव्यसहस्राणि वर्षाणि च तताप वै । हिमा लयस्तदागत्य पार्वतीं कृतनिश्चयाम्

Sa ganitong paraan, tunay ngang nagsagawa siya ng pagtitika sa loob ng libu-libong banal na taon. Pagkaraan, dumating si Himālaya kay Pārvatī na matatag na sa kanyang pasiya.

Verse 147

सभार्यः स सुतामाप्त उवाच च महासतीम् । मा खिद्यतां महादेवि तपसानेन भामिनि

Siya—si Himālaya—ay dumating doon kasama ang kanyang asawa at nagsalita sa dakilang Satī: “O Mahādevī, huwag kang magdalamhati dahil sa pagtitikang ito, O marilag.”

Verse 148

क्व रुद्रो दृश्यते बाले विरक्तो नात्र संशयः । त्वं तन्वी तरुणी बाला तपसा च विमोहिता

“O dalaga, saan makikita si Rudra? Siya’y walang pagkapit—walang alinlangan. Ikaw ay payat at bata pa, at ang pagtitikang ito’y nakalito sa iyong diwa.”

Verse 149

भविष्यति न संदेहः सत्यं प्रतिवदामि ते । तस्मादुत्तिष्ठ याह्याशु स्वगृहं वरवर्णिनि

Mangyayari ito—walang pag-aalinlangan; katotohanan ang sinasabi ko sa iyo. Kaya bumangon ka at magmadaling umuwi sa sarili mong tahanan, O marikit ang kutis.

Verse 150

किं तेन तव रुद्रेण ये दग्धः पुराऽनघे । मदनो निर्विकारित्वात्तं कथं प्रार्थयिष्यसि

O walang dungis, ano ang pakinabang mo kay Rudra—yaong minsang nagsunog kay Kāma? Yamang siya’y di-nagbabago at di-natitinag, paano mo siya mapapakiusapan?

Verse 151

गगनस्थो यथा चंद्रो ग्रहीतुं न हि शक्यते । तथैव दुर्गमः शर्भुर्जानीहि त्वं शुचिस्मिते

Gaya ng buwan na nasa langit na di masusunggaban, gayon din si Śarbhu ay mahirap marating. Alamin mo ito, O may dalisay na ngiti.

Verse 152

तथैव मेनया चोक्ता तथा सह्याद्रिणा सती । मेरुणा मंदरेणैव मैनाकेन तथैव च

Gayon din, si Satī ay pinayuhan ni Menā; gayon din ng Sahyādri, ng Meru, ng Mandara, at gayon din ni Maināka.

Verse 153

एभिरुक्ता तदा तन्वी पार्वती तपसि स्थिता । उवाच प्रहसन्त्तेव हिमवंतं शुचिस्मिता

Nang masabihan nang gayon, ang payat at marikit na si Pārvatī—matatag sa pag-aayuno at pagninilay—ay nagsalita kay Himavān na may dalisay at banayad na ngiti, na wari’y marahang pagtawa.

Verse 154

पुरा प्रोक्तं त्वया तात अंब किं विस्मृतं त्वया । अधुनैव प्रतिज्ञां च श्रृणुध्वं मम बांधवाः

Ama, minsan mo nang sinabi ito noon—nakalimutan mo na ba? Ngayon, dinggin ninyo agad ang aking banal na panata, O aking mga kamag-anak.

Verse 155

विरक्तोऽसौ महादेवो मदनो येन वै हतः । तं तोषयामि तपसा शंकरं लोकशंकरम्

Ang Mahādeva ay walang pagkapit sa pagnanasa—siya nga ang pumatay kay Kāma (Madana). Sa pamamagitan ng mahigpit na tapas, aking palulugurin si Śaṅkara, ang tagapagpala ng mga daigdig.

Verse 156

सर्वे यूयं च गच्छंतु नात्र कार्या विचारणा । दग्धो हि मदनो येन येन दग्धं गिरेर्वनम्

Kayong lahat ay magsialis—hindi na kailangan ang pag-uusap dito. Sapagkat siya na nagsunog kay Madana ay siya ring nagsunog sa gubat ng bundok na ito.

Verse 157

तमानयामि चात्रैव तपसा केवलेन हि । तपोबलेन महता सुसेव्यो हि सदाशिवः

Dito mismo ay aking mapalalapit Siya sa pamamagitan lamang ng tapas. Sa dakilang lakas na bunga ng pag-aayuno at pagninilay, si Sadāśiva ay tunay na dapat paglingkuran nang wagas at mapagwawagian ng biyaya.

Verse 158

तं जानीध्वं महाभागाः सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

Alamin ninyo ito, O mga pinagpala—katotohanan ang sinasabi ko, katotohanan lamang.

Verse 159

संभाषमाणा जननीं तदानीं हिमालयं चैव तथा च मेनाम् । तथैव मेरुं मितभाषिणी तदा सा मंदरं पर्वतराजकन्या । जग्मुस्तदा तेन पथा च पर्वता यथागतेनापि विचक्षमाणाः

Noong sandaling iyon, nakipag-usap siya sa kanyang ina, gayundin kay Himālaya at kay Menā. Ang mahinahong magsalitang anak na babae ng Hari ng mga Bundok ay tumungo sa Mandara, at ang mga bundok ay sumabay sa landas na iyon, minamasdan siya habang siya’y lumalayo.

Verse 160

गतेषु तेषु सर्वेषु सखीभिः परिवारिता । तत्रैव च तपस्तेपे परमार्था सती तदा

Nang makaalis na silang lahat, siya—napalilibutan ng kanyang mga kasama—ay nagsagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay doon mismo. Si Satī, ang banal at marangal, na nakatuon sa pinakamataas na layon, ay gumawa nito noon.

Verse 161

तपसा तेन महता तप्तमासीच्चराचरम् । तदा सुरासुराः सर्वे ब्रह्माणं शरणं गताः

Dahil sa dakilang pag-aayuno at pagninilay na iyon, ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw ay tila napaso. Kaya noon, ang lahat ng mga deva at asura ay lumapit kay Brahmā upang sumilong.

Verse 162

देवा ऊचुः । त्वया सृष्टमिदं सर्वं जगद्देव चराचरम् । त्रातुमर्हसि देवान्नस्त्वदन्यो नोपपद्यते

Nagsalita ang mga diyos: “O Panginoon, ikaw ang lumikha sa buong daigdig na ito—ang gumagalaw at ang di-gumagalaw. Nararapat mong iligtas at ingatan kaming mga deva; sapagkat bukod sa iyo, wala nang karapat-dapat.”

Verse 163

अस्माकं रक्षणे शक्त इत्याकर्ण्य वचस्तदा । विमृश्य च तदा ब्रह्मा मनसा परमेण हि

Nang marinig ang mga salitang, “Siya ang may kakayahang magtanggol sa amin,” si Brahmā ay nagmuni-muni nang malalim noon, sa pamamagitan ng kanyang pinakamataas na pag-iisip.

Verse 164

गिरिजातपसोद्भूतं दावाग्निं परमं महत् । ज्ञात्वा ब्रह्मा जगा माशु क्षीराब्धिं परमाद्भुतम्

Nang malaman ni Brahmā na ang napakalawak at kataas-taasang apoy sa gubat ay sumiklab mula sa tapas ni Girijā, dali-dali siyang nagtungo sa kamangha-manghang Karagatan ng Gatas.

Verse 165

तत्र सुप्तं सुप्लयंके शेषाख्ये चातिशोभने । लक्ष्म्या पादोपयुगलं सेव्यमानं निरंतरम्

Doon ay nasilayan niya si Viṣṇu na natutulog sa maringal na higaan na tinatawag na Śeṣa, habang si Lakṣmī ay walang patid na naglilingkod sa dalawang paa ng Panginoon.

Verse 166

दूरस्थेनापि तार्क्ष्येण नतकंधरधारिणा । सेव्यमानं श्रिया कांत्या क्षांत्या वृत्त्या दयादिभिः

Kahit nasa malayo, si Tārkṣya (Garuḍa) ay naglilingkod na nakayuko ang leeg; at ang Panginoon ay pinaglilingkuran din ni Śrī—sa pamamagitan ng ningning, pagtitiis, wastong asal, habag, at iba pang mga kabutihan.

Verse 167

नवशक्तियुतं विष्णुं पार्पदैः परिवारितम् । कुमुदोथ कुमुद्वांश्च सनकश्च सनंदनः

Nakita niya si Viṣṇu na may siyam na kapangyarihan, na napalilibutan ng mga kasama—sina Kumuda, Kumudvān, at ang mga pantas na sina Sanaka at Sanandana.

Verse 168

सनातनो महाभागः प्रसुप्तो विजयोऽरिजित् । जयंतश्च जयत्सेनो जयश्चैव महाप्रभः

Naroon din sina Sanātana na mapalad, si Prasupta, si Vijaya na manlulupig ng mga kaaway, at gayundin sina Jayanta, Jayatsena, at si Jaya na may dakilang ningning.

Verse 169

सनत्कुमारः सुतपा नारदश्चैव तुंबुरुः । पांचजन्यो महाशंखो गदा कौमोदकी तथा

Naroon sina sina Sanatkumāra, Sutapā, Nārada, at Tumburu; at naroon din ang Pāñcajanya, ang dakilang kabibe, at ang pamalong Kaumodakī.

Verse 170

सुदर्शनं तथा चापं शार्ङ्गं च परमाद्भुतम् । एतानि वै रूपवंति दृष्टानि परमेष्ठिना

Namasdan din niya ang Sudarśana, at ang kahanga-hangang busog na Śārṅga; ang mga maringal na anyong ito ay tunay na nasilayan ni Parameṣṭhin (Brahmā).

Verse 171

विष्णोः समीपे परमामनो भृशं समेत्य सर्वे सुरदानवास्तदा । विष्णुं चाहुः परमेष्ठिनां पतिं तीरे तदानीमुदधेर्महात्मनः

Noon, ang lahat ng mga diyos at dānava, na labis ang bigat ng loob, ay nagtipon malapit kay Viṣṇu sa pampang ng maringal na karagatan, at tinawag Siya bilang Panginoon ng mga Parameṣṭhin.

Verse 172

त्राहित्राहि महाविष्णो तप्तान्नः शरणागतान् । तपसोग्रेण महता पार्वत्याः परमेण हि । शेषासने चोपविष्ट उवाच परमेश्वरः

Sumigaw sila: “Iligtas mo kami, iligtas mo kami, O Mahāviṣṇu—kami na sinusunog ng pagdurusa at dumulog bilang mga naghahanap ng kanlungan. Sa mabagsik, napakalaki, at kataas-taasang tapas ni Pārvatī, iligtas mo kami.” Pagkasabi nito, ang Panginoon, na nakaupo sa luklukan ni Śeṣa, ay nagsalita.

Verse 173

युष्माभिः सहितश्चापि व्रजामि परमेश्वरम् । महादेवं प्रार्थयामो गिरिजां प्रति वै सुराः

“Kasama kayong lahat, paroroon ako sa Kataas-taasang Panginoon. O mga diyos, manalangin tayo kay Mahādeva hinggil kay Girijā (Pārvatī).”

Verse 174

पाणिग्रहार्थमधुना देवदेवः पिनाकधृक् । यथा नेष्यति तत्रैव करिष्यामोऽधुना वयम्

Ngayon, para sa banal na paghawak-kamay ng kasal, ang Diyos ng mga diyos—si Śiva na may hawak ng Pināka—ang siyang mangunguna; kung paano niya ito aakayin, gayon din kami kikilos.

Verse 175

तस्माद्वयं गमिष्यामो यत्र रुद्रो महाप्रभुः । तपसोग्रेण संयुक्तो ह्यास्ते परममंगलः

Kaya nga, tutungo kami sa kinaroroonan ni Rudra, ang Dakilang Panginoon—na nakaugnay sa matinding tapasya—siya ang pinakamataas na kabanalan at pagpapala.

Verse 176

विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा ऊचुः सर्वे सुरासुराः । न यास्यामो वयं सर्वे विरूपाक्षं महाप्रभम्

Nang marinig ang mga salita ni Viṣṇu, sinabi ng lahat ng mga deva at asura: “Hindi kami pupunta—kaming lahat—kay Virūpākṣa, ang Dakilang Panginoon.”

Verse 177

यदा दग्धः पुरा तेन मदनो दुरतिक्रमः । तथैव धक्ष्यत्यस्माकं नात्र कार्या विचारणा

Sapagkat noong una, sa kanya, kahit si Madana (Kāma) na di-madaig ay sinunog; gayon din susunugin niya kami—wala nang dapat pag-isipan pa rito.

Verse 178

प्रहस्य भगवान्विष्णुरुवाच परमेश्वरः । मा भयं क्रियतां सर्वैः शिवरूपी सदाशिवः

Ngumiti ang pinagpalang Panginoong Viṣṇu at nagsabi: “Huwag kayong matakot, sinuman sa inyo; si Sadāśiva ay mismong anyo ng kabutihan at pagpapala.”

Verse 179

स न धक्ष्यति सर्वेषां देवानां भयनाशनः । तस्माद्भवद्भिर्गतव्यं मया सार्द्धं विचक्षणाः

Hindi niya kayo susunugin—siya ang tagapag-alis ng takot ng lahat ng mga deva. Kaya, O mga marurunong, magsama-sama kayong sumama sa akin.

Verse 180

शंभुं पुराणं पुरुषं ह्यधीशं वरेण्यरूपं च परं पराणाम् । तपो जुषाणं परमार्थरूपं परात्परं तं शरणं व्रजामि

Kay Śambhu—ang Sinaunang Persona, ang Kataas-taasang Panginoon, ang anyong pinakamarapat sambahin, ang Pinakamataas na lampas sa lahat ng pinakamataas—ako’y dumudulog sa kanlungan. Siya ang nalulugod sa tapa (pagpapakasakit) at ang kanyang likas ay ang sukdulang katotohanan.