Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

पार्वत्युवाच । यदुक्तं परया वाचा वचननं शंकर त्वया । सा किं प्रकृति र्नैव स्यादतीतस्तां भवान्कथम्

Transliteration

pārvatyuvāca | yaduktaṃ parayā vācā vacananaṃ śaṃkara tvayā | sā kiṃ prakṛti rnaiva syādatītastāṃ bhavānkatham

Translation

Sinabi ni Pārvatī: “O Śaṅkara, ang pahayag na iyong binigkas sa maringal na pananalita—hindi ba iyon mismo ay prakṛti? At paano mo iyon nalampasan?”

Word by Word

• पार्वती: Pārvatī
• पार्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — Nominative singular

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यत्: what/that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Relative pronoun; कर्म/विषय-निर्देश

• उक्तम्: said/spoken
• उक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• परया: supreme
• परया: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन — Instrumental singular; विशेषण (वाचा इत्यस्य)

• वाचा: by speech/words
• वाचा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन — Instrumental singular

• वचनम्: statement/utterance
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nominative/Accusative singular; पाठे 'वचननं' इति सम्भाव्य-लिप्यन्तरदोषः

• शंकर: O Śaṅkara
• शंकर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन — Vocative singular

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/करण), एकवचन — Instrumental singular

• सा: that (she/it)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular

• किम्: whether?/what?
• किम्: Sambandha (Interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)

• प्रकृतिः: Prakṛti
• प्रकृतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-निपात (negation)

• एव: indeed
• एव: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (emphasis)

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन

• अतीतः: gone beyond
• अतीतः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतीत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular; विशेषण (भवान् इत्यस्य)

• ताम्: that (Prakṛti)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — Accusative singular

• भवान्: you (honorific)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — Nominative singular; आदरार्थक-सर्वनाम

• कथम्: how?
• कथम्: Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (adverb)

Speaker

Pārvatī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śiva (Śaṅkara)

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī, attentive and incisive, questions Śaṅkara: is even your lofty statement not prakṛti? The scene is intimate—two divine figures against vast snow peaks, emphasizing subtlety of vāk and transcendence.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Śaṅkara
• Śiva
• Prakṛti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even sacred speech can be examined as part of prakṛti; true wisdom tests subtle attachments and assumptions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārakhaṇḍa provides the sacred Kedāra framework; the verse itself is metaphysical inquiry.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it encourages viveka (discriminative reflection).