Mohinī-ākhyāna: The Trial of Ekādaśī and the King’s Satya-saṅkalpa

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । तद्वाक्यं ब्राह्मणाः श्रुत्वा मोहिन्या समुदीरितम् । तथ्यमित्येवमुक्त्वा तु राजानं वाक्यमब्रुवन् ॥ १ ॥

Sinabi ni Vasiṣṭha: Nang marinig ng mga brāhmaṇa ang mga salitang binigkas ni Mohinī, sinabi nila, “Tunay nga,” at pagkatapos ay nagsalita sila sa hari bilang tugon.

Verse 2

ब्राह्मणा ऊचुः । यस्त्वया नृपते पुण्यः कृतोऽयं शपथः किल । एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि ॥ २ ॥

Sinabi ng mga brāhmaṇa: “O hari, tunay ngang tinanggap mo ang banal na panatang ito: sa Ekādaśī ay hindi dapat kumain—sa dalawang pakṣa, maliwanag man o madilim.”

Verse 3

न कृतः शास्त्रदृष्ट्या तु स्वबुद्ध्यैव प्रकल्पितः । साग्रीनां प्राशनं प्रोक्तमुभयोः संध्ययोः किल ॥ ३ ॥

Hindi ito itinatag ayon sa patotoo ng śāstra, kundi inimbento lamang ng sariling isip. Gayunman, sinasabi na ang pagkain ng sāgrī ay ginagawa sa dalawang sandhyā—sa pagsalubong ng umaga at ng gabi.

Verse 4

होमोच्छिष्टप्रभोक्तारस्त्रयो वर्णाः प्रकीर्तिताः । विशेषाद्भूमिपालानां कथं युक्तमुपोषणम् ॥ ४ ॥

Itinuturo na ang tatlong uri ng dvija (dalawang ulit na isinilang) ay kumakain ng nalalabi mula sa handog na homa. Lalo na sa mga hari, tagapangalaga ng lupa, paano magiging angkop ang pag-aayuno?

Verse 5

सर्वदोद्यतशस्त्राणां दुष्टसंयमिनां विभो । शास्त्रतोऽशास्त्रतो वापि यस्त्वया शपथः कृतः ॥ ५ ॥

O Panginoon, sa gitna ng masasamang taong pumipigil sa iba sa pamamagitan ng dahas, laging handa ang sandata—maging ayon man sa śāstra o laban dito—anumang panatang ginawa Mo, nawa’y manatiling may bisa at nagbubuklod.

Verse 6

परिपूर्णो भवत्यद्य वाक्येन हि द्विजन्मनाम् । व्रतभंगो न तेऽस्तीह भुक्ष्वं विप्रसमन्वितः ॥ ६ ॥

Ngayong araw, sa mismong salita ng mga dvija (brāhmaṇa), ikaw ay nagiging ganap. Dito’y walang paglabag sa iyong vrata—kumain ka, kasama ang mga brāhmaṇa.

Verse 7

परितापो न ते कार्यो विप्रवाक्यं महत्तरम् । योऽन्यथा मन्यते वाक्यं विप्राणां नृपसत्तम ॥ ७ ॥

Huwag kang magdalamhati; ang salita ng mga brāhmaṇa ang may pinakamataas na kapangyarihan. O pinakamainam sa mga hari, sinumang mag-isip na iba o salungat ang payo ng mga brāhmaṇa ay maliligaw sa landas.

Verse 8

स याति राक्षसीं योनिं जन्मानि दश पञ्च च । तच्छ्रुत्वा वचनं रोद्रं राजा कोपसमन्वितः ॥ ८ ॥

“Mapupunta siya sa sinapupunan ng rākṣasī (demonyang babae) sa loob ng labinlimang kapanganakan.” Nang marinig ng hari ang mabagsik na pananalitang iyon, siya’y napuno ng galit.

Verse 9

उवाच स्फुरमाणौष्टस्तान्विप्रान्श्लक्ष्णया गिरा । सर्वेषामेव भूतानां भवंतो मार्गदर्शिनः ॥ ९ ॥

Nang nanginginig ang mga labi, marahan niyang kinausap ang mga brāhmaṇa sa banayad na pananalita: “Kayo nga ang mga tagapagpakita ng landas para sa lahat ng nilalang.”

Verse 10

यतीनां विधवानां च श्लोकोऽयं पठ्यते द्विजाः । विमार्गगामिनां चैतन्मतं न सात्वतां क्वचित् ॥ १० ॥

O mga dalawang-ulit na isinilang, ang talatang ito’y binibigkas para sa mga ascetic at sa mga balo; ngunit ang ganitong palagay ay sa mga naligaw sa maling landas—hindi kailanman aral ng mga Sāttvata, ang mga deboto ng Panginoon.

Verse 11

यद्भवद्भिः समुद्दिष्टं राज्ञां नोपोषणं स्मृतम् । तत्र वाक्यानि श्रृणुत वैष्णवा चारलक्षणे ॥ ११ ॥

“Ang ipinaliwanag ninyo—na para sa mga hari ay hindi itinakda ang pag-aayuno—ngayon pakinggan ninyo ang aking mga salita tungkol sa asal at mga palatandaan ng isang Vaiṣṇava.”

Verse 12

न शंखेन पिबेत्तोयं न हन्यात्कूर्मसूकरौ । एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि ॥ १२ ॥

Huwag uminom ng tubig mula sa kabibe ng conch, at huwag pumatay ng pagong o baboy-ramo. Sa Ekādaśī, huwag kumain—maging sa maliwanag o madilim na kalahati ng buwan.

Verse 13

न पातव्यं हि मद्य तु न हन्तव्यो द्विजः क्वचित् । क्रीडेन्नाक्षैस्तु धर्मज्ञो नाश्नीयाद्धरिवासरे ॥ १३ ॥

Tunay nga, huwag uminom ng nakalalasing na alak; at huwag kailanman manakit ng isang brāhmaṇa. Ang nakaaalam ng dharma ay hindi dapat magsugal sa dice, at sa banal na araw ni Hari ay huwag ding kumain.

Verse 14

अभक्ष्य भक्षणं पापं परदाराभिमर्शनम् । एकादश्यां भोजनं च पतनस्यैव कारणम् ॥ १४ ॥

Ang pagkain ng ipinagbabawal ay kasalanan; gayundin ang paglapit sa asawa ng iba. Gayon din, ang pagkain sa araw ng Ekādaśī ay mismong sanhi ng pagbagsak sa espiritu.

Verse 15

अकार्यकरणं कृत्वा किं जीवेच्छरदां शतम् । को हि संचेष्टमानस्तु भुनक्ति हरिवासरे ॥ १५ ॥

Kung nagawa na ang hindi dapat gawin, ano pa ang saysay ng mabuhay kahit sandaang taglagas? Sapagkat sino, na tunay na may pagkamalay at nagsisikap, ang kakain sa banal na araw ni Hari?

Verse 16

चतुष्पदेभ्योऽपि जनैर्नान्नं देयं हरेर्दिने । उत्तराशास्थितैर्विप्रैर्विष्णुधर्मपरायणैः ॥ १६ ॥

Sa banal na araw ni Hari, hindi dapat magbigay ng pagkain kahit sa mga hayop na may apat na paa. Sa halip, ang pagkain ay ialay sa mga Brahmana na nakaharap sa hilaga at tapat sa dharma ni Viṣṇu.

Verse 17

सोऽहं कथं करोम्यद्य अभक्ष्यस्य तु भक्षणम् । नोपक्षीणशरीरोऽहं नामयावी द्विजोत्तमाः ॥ १७ ॥

“Paano ko magagawa ngayon ang pagkain ng ipinagbabawal? Hindi naman nanghihina ang aking katawan, ni wala akong karamdaman, O pinakamainam sa mga dvija.”

Verse 18

स कथं हि व्रतं त्यक्षे विमार्गस्थद्विजोक्तितः । धर्मभूषणसंज्ञेन रक्ष्यमाणे धरातले ॥ १८ ॥

Paano ko maiiwan ang aking panata dahil lamang sa salita ng isang Brahmana na nalihis sa tamang landas, samantalang ang daigdig ay binabantayan ng kinikilalang “Hiyas ng Dharma”?

Verse 19

न च रक्षाविहीनोऽहं शत्रुः कोऽपिन मेऽस्ति च । एवं ज्ञात्वा द्विजश्रेष्ठा वैष्णवव्रतशालिनः ॥ १९ ॥

Hindi ako walang pag-iingat, at wala rin akong anumang kaaway. Sa pagkaalam nito, O pinakamainam sa mga dwija, ang mga matatag sa mga panatang Vaiṣṇava ay nananatiling ligtas at panatag.

Verse 20

भवद्भिर्नोचितं वक्तुं प्रतिकूलं व्रतापहम् । असंपरीक्ष्य ये दद्युः प्रायश्चित्तं द्विजातयः ॥ २० ॥

Hindi nararapat na magsalita kayo ng salungat sa dharma at sumisira sa banal na panata. Ang mga dwija na nagtatakda ng pag-penitensiya nang hindi muna sinusuri ang pangyayari ay nagkakamali.

Verse 21

तेषामेव हि तत्पापं स्मृतिवैकल्यसम्भवम् । देवो वा दानवो वापि गन्धर्वो राक्षसोऽपि वा ॥ २१ ॥

Tunay nga, ang kasalanang iyon—na nagmumula sa pagkukulang ng pag-alaala—ay nauukol lamang sa kanila (na lumilimot sa wastong tungkulin). Maging siya’y deva, danava, gandharva, o kahit rākṣasa, iisa ang tuntunin.

Verse 22

सिद्धो वा ब्राह्मणो वापि पितास्माकं स्वयं वदेत् । हरिर्वापि हरो वापि मोहिनीजनकोऽपि वा ॥ २२ ॥

Maging isang siddha o isang brāhmaṇa, hayaang ang aming ama mismo ang magsabi nito; o kaya’y si Hari, o si Hara, o maging ang nagluwal kay Mohinī man ay magsabi.

Verse 23

दिनकृल्लोकपालो वा नो भोक्ष्ये हरिवासरे । यो हि रुक्मांगदो राजा विख्यातो भूतले द्विजाः ॥ २३ ॥

Kahit ang Araw mismo, tagapangalaga ng mga daigdig, ang mag-utos sa akin, hindi ako kakain sa araw ni Hari (Ekādaśī). Sapagkat ang haring si Rukmāṅgada ay bantog sa ibabaw ng lupa, O mga dwija.

Verse 24

सत्यप्रतिज्ञां विफलां न कदाचित्करोति हि । द्युपतेः क्षीयते तेजो हिमवान्परिवर्त्तते ॥ २४ ॥

Tunay nga, kailanman ay hindi Niya hinahayaang maging walang saysay ang tapat na panata. Maaaring kumupas ang ningning ng Panginoon ng langit, at magbago pa ang Himavān (Himalaya)—ngunit ang Kanyang tunay na pangako ay hindi nabibigo.

Verse 25

जलधिः शोषमायाति पावकश्चोष्णतां त्यजेत् । तथापि न त्यजे विप्रा व्रतमेकादशीदिने ॥ २५ ॥

Kahit matuyo ang karagatan at iwan ng apoy ang init nito, gayon pa man, O mga brāhmaṇa, hindi ko kailanman tatalikuran ang panatang Ekādaśī sa mismong araw ng Ekādaśī.

Verse 26

प्रसिद्धिरेषा भुवनत्रयेऽपि आरट्यते मे पटहेन विप्राः । ग्रामेषु देशेषु परेषु वापि ये भुञ्जते रुक्मविभूषणस्य ॥ २६ ॥

O mga brāhmaṇa, ang aking kabantugan ay ipinahahayag sa pagtambol ng tambol maging sa tatlong daigdig: sa mga nayon, sa mga lupain, at maging sa malalayong bansa—na (ako yaong) tumatanggap at nakikibahagi sa pagkain ng isang nabibihisan ng mga palamuting ginto.

Verse 27

दण्ड्याश्च वध्याश्च सपुत्रकास्ते न चापि वासो विषये हि तेषाम् । हरेर्दिने सर्वमखप्रधाने पापापहे धर्मविवर्द्धने च ॥ २७ ॥

Sa banal na araw ni Hari—na pinakadakila sa lahat ng paghahandog, tagapawi ng kasalanan at tagapagpalago ng dharma—maging yaong nararapat parusahan o patayin, kasama ang kanilang mga anak, ay hindi dapat pahintulutang manirahan sa kaharian.

Verse 28

मोक्षप्रदे जन्मनिकृंतनाख्ये तेजो निधौ सर्वजनप्ररूढे । एंवविधे प्रोद्गत एव शब्दे यद्यस्मि भोक्ता वृजिनस्य कर्त्ता ॥ २८ ॥

Sa tīrtha na nagkakaloob ng mokṣa na tinatawag na “Janma-nikṛntana,” isang kayamanang liwanag na banal na tanyag sa lahat ng tao—kung, kahit malinaw nang ipinahayag ang gayong salita, ako’y nananatiling gumagawa ng kasalanan at tumatanggap ng bunga nito (ano pa ang pag-asa para sa akin?)

Verse 29

अमेध्यलिप्तः पटहो भवेत्तदा संछादितो नीलमयेन वाससा । उत्पाद्य कीर्तिं स्वयमेव जतुर्निकृंतति प्राणभयाच्च पापात् ॥ २९ ॥

Kung magkagayon, siya’y nagiging tulad ng tambol na pinahiran ng karumihan at tinakpan ng telang bughaw; matapos itaas ang sariling dangal, siya rin ang pumuputol at sumisira nito—dahil sa takot sa buhay at dahil sa kasalanan.

Verse 30

यस्तस्य वासो निरये युगानां षष्टिर्भवेद्वा क्रिमिदंशसंज्ञे । वृथा हि सूता मम सा जनित्री भवेन्निराशा द्विजपितृदेवाः ॥ ३० ॥

Sinumang gumawa niyon—ang kanyang tahanan ay sa impiyerno sa loob ng animnapung yuga, sa pook na tinatawag na Krimidaṃśa (“pahirap ng mga uod at mga nilalang na nangangagat”). Tunay, walang saysay ang pagluwal sa akin ng aking ina; at ang mga dalawang-ulit na isinilang, ang mga Pitṛ, at ang mga diyos ay mawawalan ng pag-asa.

Verse 31

वैवस्वतो हर्षमुपाश्रयेच्च सलेखको मे व्रतभंग एव । किं तेन जातेन दुरात्मना हि ददाति हर्षं रिपुसुंदरीणाम् ॥ ३१ ॥

Hahanapin ko ba ang ligaya kay Vaivasvata (Yama)? Para sa akin, ang itinatala lamang ay ang paglabag sa panata at pagkasira ng vrata. Ano ang silbi ng gayong pagsilang sa masamang-loob na yaon, na nagbibigay-aliw sa magagandang babae ng mga kaaway?

Verse 32

कुकर्मणा पापरतिः कुजातिः सर्वस्य नाशी त्वशुचिस्स मूढः । न मन्यते वेदपुराणशास्त्रानंते पुरीं याति दिनेशसूनोः ॥ ३२ ॥

Sa masamang gawa, siya’y nagiging mahilig sa kasalanan, bumabagsak sa abang kalagayan at nagiging tagawasak ng lahat ng kabutihan; marumi at nalilinlang, wala siyang paggalang sa mga Veda, Purāṇa, at mga śāstra. Sa huli, napupunta siya sa lungsod (kaharian) ng anak ng Diyos-Araw—si Yama.

Verse 33

कृत्वैव वांतिं पुनरत्ति तां यस्तद्वत्प्रतिज्ञाव्रतभङ्गकारी । वेदा न शास्त्रं न च तत्पुराणं न चापि सन्तः स्मृतयो न च स्युः ॥ ३३ ॥

Ang sinumang matapos sumuka ay kinakain muli ang mismong suka—ganyan ang sumisira ng panata at lumalabag sa vrata. Para sa taong gayon, wari’y wala ang mga Veda, wala ang mga śāstra, wala ang mga Purāṇa; wala rin ang mga banal na tao, at maging ang mga Smṛti ay parang hindi umiiral bilang gabay.

Verse 34

ये माधवस्य प्रियकृत्ययोग्ये वदंति शुद्धेऽह्नि भुजिक्रियां तु । श्राद्धेन तेनापि न चास्ति तृप्तिः पितुश्च चीर्णेन हरेर्दिने तु ॥ ३४ ॥

Yaong nagsasabing dapat kumain sa “malinis na araw,” kahit ang araw na iyon ay angkop sa paggawa ng gawang kalugud-lugod kay Mādhava—sa gayong śrāddha ay walang kasiyahang natatamo ang ama, kapag ito’y isinagawa sa banal na araw ni Hari.

Verse 35

व्रतेन यद्विष्णुपदप्रदेन साकं क्षयाहेन वदंतु मूढाः ॥ ३५ ॥

Hayaan ang mga nalilinlang na magsabing ito’y “kasabay ng araw ng pagliit”; ngunit ang panatang (vrata) na nagkakaloob ng kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu ay hindi nababawasan ng gayong pananalita.

Verse 36

एतच्छ्रुत्वा तु तद्वाक्यं मोहिनी ज्वलितांतरा । कोपसंरक्तनयना भर्तारं पर्यभाषत् ॥ ३६ ॥

Nang marinig ang mga salitang iyon, si Mohinī ay nag-alab sa kalooban; namumula sa galit ang kanyang mga mata, at nagsalita siya sa kanyang asawa.

Verse 37

करोषि चेन्न मे वाक्यं धर्मबाह्यो भविष्यसि । धर्मबाह्यो हि पुरुषः पांशुना तुल्यतां व्रजेत् ॥ ३७ ॥

Kung hindi mo gagawin ang ayon sa aking salita, magiging taong nasa labas ka ng dharma. Sapagkat ang lalaking nasa labas ng dharma ay tunay na nagiging kapantay ng alikabok.

Verse 38

पांशुना पूर्यते गर्तः स गर्तखनको भवेत् । त्वया ममार्पितः पाणिर्वराय पृथिवीपते ॥ ३८ ॥

Napupuno ng alikabok ang hukay, at ang naghukay nito ay wari’y napapawi. O panginoon ng lupa, ikaw ang nagkaloob ng aking kamay sa pag-aasawa sa isang karapat-dapat na manliligaw.

Verse 39

तामुल्लंघ्य प्रतिज्ञां स्वां पालयिष्यासि नो यदि । कृतकृत्या तदा यास्ये प्राप्तो धर्मो मया तव ॥ ३९ ॥

Kung matapos mong lumabag doon ay hindi mo tutuparin ang sarili mong pangako, ako’y aalis na, sapagkat natupad na ang aking layon—mula sa iyo ay natamo ko ang dharma na nararapat sa akin.

Verse 40

न चाहं ते प्रिया भार्या न च त्वं मे पतिर्नृप । उपधानं करिष्यामि स्वकं बाहुं न ते युधि ॥ ४० ॥

O hari, hindi ako ang iyong minamahal na asawa, at hindi ka rin aking asawa. Hindi ko gagawing unan ang sarili kong bisig para sa iyo—lalo na sa gitna ng digmaan.

Verse 41

धिक् त्वां धर्मक्षयकरं स्ववचोलोपकारकम् । म्लेच्छेष्वपि न दृश्येत त्वादृशो धर्मलोपकः ॥ ४१ ॥

Kapintasan ka! Ikaw na sumisira sa dharma at nagpapawalang-bisa sa sarili mong salita! Kahit sa mga mleccha ay bihirang makita ang maninira ng dharma na gaya mo.

Verse 42

सत्याच्चलितमद्यत्वां परित्यक्ष्ये सुपापिनम् । एवमुक्त्वा वरारोहा ह्युदतिष्ठत्त्वरान्विता ॥ ४२ ॥

“Iiwan ko ang malaking makasalanang ito, na dahil sa pagkalasing ay lumihis sa katotohanan.” Pagkasabi nito, ang marangal na babae ay agad tumindig, nagmamadali.

Verse 43

यथा सती हरं त्यक्त्वा दिव्याभरणभूषिता । प्रस्थिता सा तदा तन्वी भूसुरैश्च समन्विता ॥ ४३ ॥

Gaya ni Satī na iniwan si Hara (Śiva), na pinalamutian ng makalangit na alahas, gayon din noon ang payat na babae ay naglakbay, kasama ang mga banal na brāhmaṇa.

Verse 44

वरं मद्यस्य संस्पर्शो नास्य संगो नृपस्य वै । वरं नीलांबरस्पर्शो नास्य धर्मच्युतस्य हि ॥ ४४ ॥

Mas mabuti pang mahaplos lamang ng alak kaysa makisama sa isang hari; mas mabuti pang mahaplos ang bughaw na kasuotan kaysa makisama sa taong nalihis sa dharma.

Verse 45

एवं हि मोहिनी रुष्टा प्रलपंती तदा भृशम् । गौतमादिसमायुक्ता निर्जगाम गृहाद्ब्रहिः ॥ ४५ ॥

Kaya nga, si Mohinī—nagalit at saka naghinagpis nang matindi—ay lumabas ng bahay, kasama si Gautama at ang iba pa.

Verse 46

हा तात हा जगन्नाथ सृष्टिस्थित्त्यंतकारक । इत्येव शब्दं क्रोशंती ब्रह्मणोमानसोद्भवा ॥ ४६ ॥

“Ay, ama! Ay, Jagannātha, Panginoon ng sansinukob, Tagapaglikha, Tagapagpanatili, at Tagapagwakas!”—sa mga salitang ito lamang sumisigaw, ang mga anak na isinilang sa isipan ni Brahmā ay humagulhol nang malakas.

Verse 47

एतस्मिन्नेव काले तु वाजिराजं समास्थितः । अटित्वा सकलामुर्वीं संप्राप्तो धर्मभूषणः ॥ ४७ ॥

Sa mismong sandaling iyon, si Dharmabhūṣaṇa ay sumakay sa hari ng mga kabayo; at matapos libutin ang buong daigdig, siya’y dumating sa lugar na itinakda.

Verse 48

संमुखोऽभूज्जनन्यास्तु त्वरायुक्तो विमत्सरः । कर्णाभ्यां तस्य शब्दोऽसौ विश्रुतः पितृवत्सलः ॥ ४८ ॥

Mabilis siyang tumayo sa harap ng kanyang ina, walang inggit sa puso; at sa dalawang tainga niya’y narinig niya ang tanyag na tinig na iyon, puspos ng pag-ibig sa ama.

Verse 49

मोहिनीवक्त्रसंभूतो विप्रवाक्योपबृंहितः । धर्मांगदो धर्ममूर्तिः रुक्मागदसुतस्तदा ॥ ४९ ॥

At noon ay isinilang si Dharmāṅgada—ang mismong anyo ng Dharma—na lumitaw mula sa bibig ni Mohinī at pinatibay ng mga banal na salita ng mga brāhmaṇa; at sa panahong iyon siya ang anak ni Rukmāgada.

Verse 50

अवरुह्य हयात्तूर्णं ययौ तातपदांतिके । पुनरुत्थाय विप्रेन्द्रान्ननाम विहितांजलिः ॥ ५० ॥

Mabilis siyang bumaba sa kabayo at agad nagtungo sa paanan ng kanyang ama. Pagkatapos ay tumindig muli at yumukod sa mga pinunong brāhmaṇa, na magkadikit ang mga palad sa paggalang.

Verse 51

ततः शीघ्रगतिं दृष्ट्वा मोहिनीं रुष्टमानसाम् । आलक्ष्य तरसा मातः प्राह राजन् कृतांजलिः ॥ ५१ ॥

Pagkaraan, nang makita niyang si Mohinī ay nagmamadaling lumakad at ang puso’y nag-aalab sa galit, agad niya itong napansin at, magkasalikop ang mga kamay, nagsalita: “O Ina…”—wika ng hari.

Verse 52

केनावमानिता देवि कथं रुष्टा पितुः प्रिये । एतैर्द्विजेंद्रैः सहिता क्व त्वं संप्रस्थिताधुना ॥ ५२ ॥

“O Diyosa, sino ang uminsulto sa iyo? Bakit ka nagalit, ikaw na minamahal ng ama? At kasama ng mga pinakamarangal na brāhmaṇa na ito, saan ka patutungo ngayon?”

Verse 53

धर्मांगदवचः श्रुत्वा मोहिनी वाक्यमब्रवीत् । पिता तवानृती पुत्र करो येन वृथा कृतः ॥ ५३ ॥

Nang marinig ang mga salita ni Dharmāṅgada, nagsalita si Mohinī: “Anak ko, gawin mong magsalita ng di-katotohanan ang iyong ama, upang mawalan ng saysay ang kanyang panata.”

Verse 54

यः कर्त्ता सुकृतं भूरि रक्ताशोकाकृतिः स्थितः । ध्वजांकुशांकितः श्रीमान्दक्षिणः कनकांगदः ॥ ५४ ॥

Siya na gumagawa ng saganang kabutihang may gantimpala ay nakatayo roon, kawangis ng pulang punong aśoka; may tatak ng sagisag na watawat at angkuśa (pangsundot), mapalad at nagniningning—siya si Dakṣiṇa, na may ginintuang pulseras sa bisig.

Verse 55

रुक्मांगदेन ते पित्रा न चाहं वस्तुमुत्सहे ॥ ५५ ॥

Ang iyong ama na si Rukmāṅgada ang nag-utos/nag-ayos nito; ngunit wala akong loob na manatili rito.

Verse 56

धर्मांगद उवाच । यद्ववीषि वचो देवि तत्कर्त्ताहं न संशयः । मा कोपं कुरु मातस्त्वं निवर्त्ततस्व पितुः प्रिये ॥ ५६ ॥

Wika ni Dharmāṅgada: “O Diyosa, anumang salitang iyong sinabi, ako ang gagawa niyon—walang pag-aalinlangan. Ina, huwag kang magalit; minamahal, mangyaring bumalik ka sa iyong ama.”

Verse 57

मोहिन्युवाच । अनेन समयेनाहं त्वत्पित्रा मंदराचले । कृता भार्या शिवः साक्ष्ये स्थितो यत्र सुराधिपः ॥ ५७ ॥

Sinabi ni Mohinī: “Sa mismong sandaling ito, sa Bundok Mandara, ako’y kinuha ng iyong ama bilang asawa; doon si Śiva ay nakatayo bilang saksi, at naroon din ang Panginoon ng mga diyos.”

Verse 58

समयात्स च्युतः सम्यक्पिता ते रुक्मभूपणः । न प्रयच्छति मे देयं तस्य वृद्धिं विचिंतये ॥ ५८ ॥

O Rukmabhūpaṇa, ang iyong ama ay tunay na lumihis sa napagkasunduang panahon; hindi niya ibinibigay sa akin ang nararapat na akin. Kaya pinag-iisipan ko ang pagpapalakas at pagpapalawak ng aking paghahabol at paggiit laban sa kanya.

Verse 59

न याचे कांचनं धान्यं हस्त्यश्वं ग्रामवाससी । येन तस्य भवेद्धानिर्न याचे तन्नृपात्मज ॥ ५९ ॥

O prinsipe, hindi ako humihingi ng ginto, butil, elepante, kabayo, mga nayon, o kasuotan. Wala rin akong hinihingi na magdudulot sa kanya ng anumang pagkalugi.

Verse 60

येनासौ प्रीणयेद्देहं स्वकीयं देहिनां वर । तन्मया प्रार्थितं पुत्र स मोहान्न प्रयच्छति ॥ ६० ॥

O pinakamainam sa mga may katawan, ang bagay na makapagpapasaya at makapagpapanatili sa sarili niyang katawan—iyon ang aking ipinakiusap, anak ko; ngunit sa pagkahibang, hindi niya ibinibigay.

Verse 61

तस्यैव चोपकाराय शरीरस्य नृपात्मज । याचितः सुखहेतोस्तु मया नृपतिसत्तमः ॥ ६१ ॥

O prinsipe, para sa kapakanan ng mismong katawang ito at alang-alang sa kaligayahan, ako mismo ang nakiusap sa pinakadakilang hari.

Verse 62

स्थितः सोऽद्यानृते घोरे सुरापानसमे विभुः ॥ ६२ ॥

Ang makapangyarihan ay ngayo’y nananatili sa kakila-kilabot na kasinungalingan—isang gawaing itinuturing na katumbas ng pag-inom ng alak.

Verse 63

सत्यच्युतं निष्ठुरवाक्यभाषिणं विमुक्तधर्मं त्वनृतं शठं च । परित्यजेयं जनकं तवाधमं नैव स्थितिर्मे भविता हि तेन ॥ ६३ ॥

Ang nalihis sa katotohanan, nagsasalita ng malulupit na salita, tumalikod sa dharma—sinungaling at mapanlinlang: ang gayong hamak na tao, kahit siya pa ang iyong ama, tatalikuran ko. Sapagkat kasama niya, wala akong magiging anumang katatagan.

Verse 64

तच्छ्रुत्वा मोहिनीवाक्यं पुत्रो धर्मांगदोऽब्रवीत् । मयि जीवति तातो मे न भवेदनृती क्वचित् ॥ ६४ ॥

Nang marinig ang mga salita ni Mohinī, sumagot ang anak na si Dharmāṅgada: “Hangga’t ako’y nabubuhay, ang aking ama ay hindi kailanman, sa anumang oras, magiging tagapagsalita ng kasinungalingan.”

Verse 65

निवर्तस्व वरारोहे करिष्येऽहं तवेप्सितम् । पित्रा मे नानृतं देवि पूर्वमुक्तं कदाचन ॥ ६५ ॥

Bumalik ka, O babaeng may marikit na balakang; gagawin ko ang iyong ninanais. O Diyosa, ang aking ama’y hindi kailanman nagsalita ng kasinungalingan; ang kanyang naunang salita’y hindi pa naging di-totoo.

Verse 66

स कथं मयि जाते तु वदिष्यति महीपतिः । यस्य सत्ये स्थिता लोकाः सदेवासुरमानुषाः ॥ ६६ ॥

Kung gayon, nang ako’y isinilang, paano magsasalita o kikilos ang hari ng lupa?—yaong sa kanyang katotohanan nakatindig ang lahat ng daigdig, kasama ang mga deva, asura, at tao.

Verse 67

वैवस्वतगृहं येन कृतं शून्यं हि पापिभिः । विजृंभते यस्य कीर्तिर्व्याप्तं ब्रह्मांडमंडलम् ॥ ६७ ॥

Siya na nagpagawang walang laman ang tahanan ni Vaivasvata (Yama) dahil sa pagkawala ng mga makasalanan; ang kanyang karangalan ay lumalawak at sumasaklaw sa buong saklaw ng brahmāṇḍa, ang sansinukob.

Verse 68

स कथं जायते भूपो मिथ्यावचनसंस्थितः । अश्रुतं भूपतेर्वाक्यं परोक्षे श्रद्दधे कथम् ॥ ६८ ॥

Kung gayon, paano magiging hari ang isang nakatindig sa huwad na pananalita? At paano ako maniniwala, kapag siya’y wala, sa pahayag ng haring hindi ko man lamang narinig?

Verse 69

ममोपरि दयां कृत्वा निवर्तस्व शुभानने । एतद्धर्मांगदेनोक्तं वाक्यमाकर्ण्य मोहिनी ॥ ६९ ॥

“Maawa ka sa akin at bumalik ka, O may magandang mukha.” Nang marinig ni Mohinī, ang mapang-akit na diwata, ang mga salitang sinabi ni Dharmāṅgada, siya’y tumugon ayon dito.

Verse 70

न्यवर्तत महीपालपुत्रस्कंधावलंबिनी । यत्र रुक्मांगदः शेते मृतकल्पो रविप्रभः ॥ ७० ॥

Pagkaraan, ang agos ay bumalik, nakakapit sa balikat ng anak ng hari; at doon nakahimlay si Rukmāṅgada, maningning na parang araw, ngunit hindi gumagalaw na wari’y patay.

Verse 71

तस्मिन्निवेशयामास शयने कांचनान्विते । दीपरत्नैः सुप्रकाशे विद्रुमैश्चित्रिते वरे ॥ ७१ ॥

Doon niya pinaupo (ang naroon) sa isang maringal na higaan na may palamuting ginto, nagniningning sa mga hiyas na tila mga lampara, at maganda ang pagkakaukit ng korales.

Verse 72

आखंडलास्त्रमणिभिः कृतपादे सुकोमले । दीर्घविस्तारसंयुक्ते ह्यनौपम्ये मनोहरे ॥ ७२ ॥

Ang mga hakbang nito’y yari sa mga batong-hiyas na kumikislap na parang sandata ni Indra, napakalambot; at ito’y mahaba at malapad, walang kapantay, kaakit-akit sa isipan.

Verse 73

ततः कृतांजलिः प्राहपितरं श्लक्ष्णया गिरा । तातैषा जननी मेऽद्य त्वां वदत्यनृती त्विति ॥ ७३ ॥

Pagkatapos, na nakatiklop ang mga kamay sa paggalang, nagsalita siya sa kanyang ama sa banayad na tinig: “Ama, ngayon ay tinatawag ka ng aking ina na ‘nagsasalita ng di-katotohanan.’”

Verse 74

कस्मात्त्वमनृती भूप भविष्यसि महीतले । सकोषरत्ननिचये गजाश्वरथसंयुते ॥ ७४ ॥

O hari, bakit ka magiging tagapagsalita ng kasinungalingan sa lupa, gayong ikaw ay may mga kayamanan at bunton ng hiyas, at may mga elepante, kabayo, at mga karwahe?

Verse 75

राज्ये प्रशास्यमाने तु सप्तोदधिसमन्विते । प्रदेहि सकलं ह्यस्यै यत्त्या श्रावितं विभो ॥ ७५ ॥

O Panginoon, nang ang kahariang sumasaklaw sa pitong karagatan ay pinamamahalaan ayon sa dharma, ipagkaloob mo sa kanya nang buo ang lahat ng ipinahayag mo.

Verse 76

मयि चापधरे तात को व्यलीकं चरेत्तव । देहि शक्रपदं देव्यै जितं विद्धि पुरंदरम् ॥ ७६ ॥

O minamahal, yamang ako mismo ang may pasan ng bigat na ito, sino ang makagagawa ng panlilinlang sa iyo? Ipagkaloob sa Diyosa ang katayuan ni Indra; alamin mong si Purandara (Indra) ay napagtagumpayan na.

Verse 77

वैरिंच्यं दुर्ल्लभं यच्च योगिगम्यं निरंजनम् । तच्चाप्यहं प्रदास्यामि तपसा तोष्य पद्मजम् ॥ ७७ ॥

Maging ang bihirang kalagayang tinatawag na “Vairiñcya,” na dalisay at naaabot lamang ng mga yogi, ay ipagkakaloob ko rin, matapos kong pasayahin si Padmajā (Brahmā) sa pamamagitan ng matinding tapa.

Verse 78

समीहते यज्जननी मदीया रसातले वापि धरातले वा । त्रिविष्टपे वापि परे पदे वा दास्यामि जित्वा नरदेवदानवान् ॥ ७८ ॥

Anuman ang naisin ng aking ina—sa Rasātala man (daigdig sa ibaba), sa lupa, sa Triviṣṭapa (langit), o maging sa kataas-taasang tahanan—ipagkakaloob ko, matapos mapagtagumpayan ang tao, mga deva, at mga Dānava.

Verse 79

अहं हि दासस्तव भूप यस्माद्विक्रीयतां मामथवा तृणाय । हस्ते हि पापस्य दिवाप्रकीर्तेर्वत्स्यामि तत्कर्मकरः सुभुक्तः ॥ ७९ ॥

O hari, yamang ako’y tunay na alipin mo, ipagbili mo ako—kahit kapalit lamang ng isang talim ng damo. Mamumuhay ako sa kamay ng makasalanang may masamang pangalan, maglilingkod bilang abang utusan, at titiisin ko ito, kahit ako’y pakainin nang mabuti.

Verse 80

यद्दुष्करं भूमिपते त्रिलोक्यां नादेयमस्तीह तदिष्टंभावात् । तच्चापि राजेंद्र ददस्व देव्यै मज्जीवितं मज्जननीभवं वा ॥ ८० ॥

O panginoon ng lupa, sa tatlong daigdig ay walang bagay na tunay na mahirap makamtan, sapagkat kapag may tapat na mabuting kalooban, ang lahat ay maaaring ipagkaloob. Kaya, O pinakadakilang hari, ipagkaloob mo sa diyosang iyon maging ito: ang aking buhay, o hayaang ako’y muling isilang bilang kanyang anak na lalaki.

Verse 81

तेनैव सद्यो नृपनाथ लोके सत्कीर्तियुक्तो भव सर्वदैव । विराजयित्वा स्वगुणैर्नृपौघान्करैरिवात्मप्रभवैः खशोभैः ॥ ८१ ॥

Sa bisa ng mismong kabutihang iyon, O panginoon ng mga hari, agad kang magkakamit sa mundong ito ng marangal na katanyagan magpakailanman. Hihigit ka sa maraming hari sa ningning ng sarili mong mga birtud, gaya ng langit na pinapaganda ng mga sinag na isinilang mula sa sarili nitong liwanag.

Verse 82

कीर्तिप्रभंगे वृजिनं भविष्यति प्रजावधे यन्मनुराह सत्यम् । संमार्जयित्वा विमलं यशः स्वं कथं सुखी स्यां नृपते ततः क्षमः ॥ ८२ ॥

Kapag nabasag ang dangal, tiyak na susunod ang kapahamakan; at tunay na sinabi ni Manu na ang pagpatay sa mga nasasakupan ay mabigat na kasalanan. Kahit malinis at maibalik ko ang aking walang dungis na pangalan, paano pa ako magiging masaya pagkatapos niyon, O hari? Kaya, patawarin mo ako (at huwag ituloy ang landasing iyon).

Verse 83

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते पञ्चविंशोऽध्यायः ॥ २५ ॥

Sa gayon nagtatapos ang ika-dalawampu’t limang kabanata, “Ang Salaysay ni Mohinī,” sa Uttara-bhāga (huling bahagi) ng kagalang-galang na Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.