Shloka 28

Mohinī-ākhyāna: The Trial of Ekādaśī and the King’s Satya-saṅkalpa

Devanagari script

मोक्षप्रदे जन्मनिकृंतनाख्ये तेजो निधौ सर्वजनप्ररूढे । एंवविधे प्रोद्गत एव शब्दे यद्यस्मि भोक्ता वृजिनस्य कर्त्ता ॥ २८ ॥

Transliteration

mokṣaprade janmanikṛṃtanākhye tejo nidhau sarvajanaprarūḍhe | eṃvavidhe prodgata eva śabde yadyasmi bhoktā vṛjinasya karttā || 28 ||

Translation

Sa tīrtha na nagkakaloob ng mokṣa na tinatawag na “Janma-nikṛntana,” isang kayamanang liwanag na banal na tanyag sa lahat ng tao—kung, kahit malinaw nang ipinahayag ang gayong salita, ako’y nananatiling gumagawa ng kasalanan at tumatanggap ng bunga nito (ano pa ang pag-asa para sa akin?)

Word by Word

• मोक्ष-प्रदे: (in the word) that grants liberation
• मोक्ष-प्रदे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शब्दे); तत्पुरुषः (मोक्षं प्रददाति)

• जन्म-निकृंतन-आख्ये: named ‘cutter of rebirth’
• जन्म-निकृंतन-आख्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक) + निकृंतन (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शब्दे); तत्पुरुषः (जन्मनः निकृंतनम् इति आख्या यस्य)

• तेजः: splendor
• तेजः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (समास-पूर्वपदत्वे रूपम्)

• निधौ: in the treasure/storehouse
• निधौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• सर्व-जन-प्ररूढे: well-established among all people
• सर्व-जन-प्ररूढे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक) + प्ररूढ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शब्दे); तत्पुरुषः (सर्वेषु जनेषु प्ररूढः = widely established)

• एवम्-विधे: of such a kind
• एवम्-विधे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एवम् (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शब्दे); अव्ययीभावः (एवम् प्रकारः)

• प्रोद्गते: uttered, arisen
• प्रोद्गते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-उद्-गम् (धातु) → प्रोद्गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; भूतकृत् (क्त) कृदन्त; विशेषणम् (शब्दे)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic: just/indeed)

• शब्दे: in the word/utterance
• शब्दे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शब्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• यदि: if
• यदि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-अव्यय (conditional particle: if)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन

• भोक्ता: enjoyer, experiencer
• भोक्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भुज् (धातु) → भोक्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि तृच्-प्रत्ययान्त (agent noun)

• वृजिनस्य: of sin, of evil
• वृजिनस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वृजिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• कर्त्ता: doer, perpetrator
• कर्त्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृ (धातु) → कर्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि तृच्-प्रत्ययान्त (agent noun)

Speaker

Narada (narrative voice within a Tirtha-Mahatmya passage; exact interlocutor not specified in the given excerpt)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Janma-nikṛntana (Tirtha)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It underscores the extraordinary purifying power attributed to the Janma-nikṛntana tīrtha: even the proclamation of its moksha-giving nature is presented as so potent that persisting in sin thereafter becomes a self-indictment of one’s unwillingness to transform.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not naming a deity directly, the verse reflects a bhakti-aligned inner stance—humility, moral accountability, and trust in sacred means (tīrtha, śabda/pramāṇa). Such receptivity is foundational for Vishnu-bhakti as described across the Narada Purana’s moksha-oriented teachings.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The emphasis is on śabda (authoritative utterance) and its efficacy—aligned with Vyākaraṇa/Nirukta-style attention to meaning and with Dharma-śāstra logic: actions have karmaphala, and tīrtha-sevā is prescribed as a remedial discipline for papa-kṣaya.