Rukmāṅgada–Vāmadeva Saṃvāda: Ahimsa, Hunting, and the Fruit of Dvādaśī-Bhakti

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । ततः प्राह विशालाक्षी भर्तुर्वाक्यं निशम्य सा । सत्यमुक्तं त्वया राजन्पुत्रसौख्यात्परं सुखम् ॥ १ ॥

Sinabi ni Vasiṣṭha: Pagkaraan, ang babaeng malalaki ang mata, nang marinig ang salita ng kanyang asawa, ay nagsalita: “O Hari, totoo ang iyong sinabi—walang ligayang hihigit sa kagalakang dulot ng isang anak na lalaki.”

Verse 2

न भवेदिह राजेंद्र मुनीनां भाषितं यथा । तुल्यं भवति लोकेऽस्मिन् विष्ण्वाख्यस्य परस्य हि ॥ २ ॥

O pinakamainam sa mga hari, sa mundong ito’y walang anumang makapapantay sa mga wika ng mga muni; sapagkat ang mga iyon ay kaayon ng Kataas-taasang tinatawag na Viṣṇu.

Verse 3

पुत्रे भारस्त्वया न्यस्तः सप्तद्वीपसमुद्भवः । मार्गी हिंसां परित्यज्य यज्ञैरिष्ट्वा जनार्दनम् ॥ ३ ॥

Anak ko, ang bigat ng pamamahala sa daigdig—na binubuo ng pitong kontinente at mga karagatan—ay naipasan na sa iyo. Kaya lumakad ka sa landas ng dharma, talikdan ang karahasan, at sambahin si Janārdana sa pamamagitan ng mga yajña.

Verse 4

भोगस्पृहां परित्यज्य सेवस्व सुरनिम्नगाम् । एतन्न्याय्यं भवति भो न न्याय्यो मृगनिग्रहः ॥ ४ ॥

Talikdan ang pagnanasa sa mga kalugurang pandama at mag-alay ng sarili sa banal na ilog ng mga deva. Ito ang tunay na nararapat, kaibigan; hindi nararapat ang pagpatay sa mga hayop.

Verse 5

हृदये नखपातो हि वृद्धाया भूपते यथा । तथा विषयसेवा हि पितॄणां पुत्रिणां विदुः ॥ ५ ॥

O Hari, kung paanong masakit ang pagkalmot ng kuko sa puso ng isang matandang babae, gayon din nalalaman ng marurunong na ang pagkalulong sa mga bagay ng pandama ay nagdadala ng pagdurusa sa mga magulang na may mga anak.

Verse 6

गृहे वापि हृषीकेशं पूजयस्व महीपते । निर्दोषमृगयूथानां न युक्तं सूदनं तव ॥ ६ ॥

O Hari, sambahin mo si Hṛṣīkeśa (Viṣṇu) kahit sa loob ng sarili mong tahanan. Hindi nararapat sa iyo ang pagpatay sa mga kawan ng hayop na walang sala.

Verse 7

अहिंसा परमो धर्मः पुराणे परिकीर्तितः । हिंसया वर्तमानस्य व्यर्थो धर्म्मोभवेदिति । कुर्वन्नपि वृथा धर्मान्यो हिंसामनुवर्तते ॥ ७ ॥

Sa Purāṇa ay ipinahahayag na ang ahiṁsā (di-panliligalig, di-karahasan) ang pinakamataas na dharma. Ang nabubuhay sa karahasan ay nawawalan ng saysay ang dharma; kahit magsagawa pa ng ibang gawaing panrelihiyon, walang kabuluhan, sapagkat patuloy pa rin siyang sumusunod sa hiṁsā.

Verse 8

परैरुपहतां भूप नोपभुंजंति साधवः । षड्विधं नृप ते प्रोक्तं विद्वद्भिर्जीवघातनम् ॥ ८ ॥

O hari, ang mga sādhū ay hindi kumakain o tumatanggap ng anumang nakamtan sa pamamagitan ng pananakit na ginawa ng iba. O pinuno, ipinahayag ng mga pantas na ang pagpatay (o pananakit) sa mga nilalang ay may anim na uri.

Verse 9

अनुमोदयिता पूर्वं द्वितीयो घातकः स्मृतः । विश्वासकस्तृतीयोऽपि चतुर्थो भक्षकस्तथा । पंचमः पाचकः प्रोक्तः षष्ठो भूपात्र विग्रही । हिं सया संयुतं धर्ममधर्मं च विदुर्बुधाः ॥ ९ ॥

Una, ang nagpapahintulot o sumasang-ayon; ikalawa, ang mismong pumapatay, ayon sa turo. Ikatlo, ang nang-uudyok o kumukuha ng tiwala ng iba upang ipagawa; ikaapat, ang kumakain. Ikalima, ang nagluluto; ikaanim, O hari, ang sumasakop sa lupa at sisidlan (ang mga paraan at ari-arian). Nalalaman ng marurunong na kapwa dharma at adharma ay nadudungisan kapag iniuugnay sa hiṁsā.

Verse 10

न पापं कुरुते भूप पुत्रे भारं निवेश्य वै । धर्मं समाश्रयमन्सम्यक्संजातपलितः पिता ॥ १० ॥

O hari, kapag ang ama na may uban na—tanda ng katandaan—ay naipasa nang wasto ang mga pananagutan sa kanyang anak, hindi na siya gumagawa ng kasalanan; sa halip, siya’y marapat na kumakapit sa dharma.

Verse 11

परित्यज्य इमं भावं मृगहिंसासमुद्भवम् । मृगशीला हि राजानो विनष्टाः शतशो नृप ॥ ११ ॥

Talikdan ang gawi at pag-uugaling ito na nagmumula sa pangangaso at pananakit sa mga hayop. O hari, daan-daang mga pinunong nahumaling sa pangangaso ang napahamak na.

Verse 12

तस्माद्दुष्टं हि तन्मन्ये यत्र मृगपातनम् । दया वरा मृगेराज्ञां धर्मिणामपि दृश्यते ॥ १२ ॥

Kaya itinuturing kong tunay na masama ang pook na yaon—kung saan pinapatay ang mga usa; sapagkat maging sa hari ng mga mababangis na hayop ay nasisilayan ang higit na marangal na habag, at ang habag na iyon ay nakikita pa kahit sa mga nag-aangking matuwid sa dharma.

Verse 13

निवारितो मया हि त्वं हितबुद्ध्या पुनः पुनः । एवं ब्रुवाणां तां भार्यां नृपो वचनमब्रवीत् ॥ १३ ॥

“Tunay ngang pinigil kita nang paulit-ulit, taglay ang isip na para sa iyong kapakanan.” Nang magsalita nang gayon ang asawa, sumagot ang hari sa kanya sa mga salitang ito.

Verse 14

नहिहिंसे मृगान्देवि मृगव्याजेन कानने । पर्य्यटिष्ये धनुष्पाणिः कुर्वन्कंटकशोधनम् ॥ १४ ॥

“O Devi, hindi ako pumapatay ng mga hayop sa gubat sa pagkukunwaring pangangaso. Taglay ang aking pana, lilibot lamang ako upang alisin ang mga tinik at mapaminsalang hadlang.”

Verse 15

जनमध्ये सुतो मेऽस्तु काननेऽहं वरानने । श्वापदेभ्यश्च दस्युभ्यः प्रजा रक्ष्या महीभृता ॥ १५ ॥

“O marikit ang mukha, nawa’y magkaroon ako ng isang anak na lalaki sa gitna ng mga tao, at nawa’y manahan ako sa gubat. At ang mga nasasakupan ay dapat pangalagaan ng hari—laban sa mababangis na hayop at laban din sa mga tulisan.”

Verse 16

आत्मनावाथ पुत्रेण गोपनीयाः प्रजा शुभे । प्रजा अरक्षन्नृपतिः सधर्म्मोऽपि व्रजत्यधः ॥ १६ ॥

O mapalad, ang mga tao ay dapat pangalagaan—ng hari mismo o ng kanyang anak. Ang pinunong hindi nagtatanggol sa nasasakupan, kahit pa siya’y itinuturing na matuwid sa dharma, ay bumabagsak pa rin.

Verse 17

सोऽहं रक्षणमुद्दिश्यगमिष्यामि वनं प्रिये । विमुक्तभावोऽहमिति मेरुश्रृंगे रविर्यथा ॥ १७ ॥

Kaya nga, minamahal, upang magbigay ng pag-iingat ay tutungo ako sa gubat—naninindigan sa pananalig na, “Ako’y malaya, di na nakagapos,” gaya ng araw na nakatindig sa tuktok ng Bundok Meru.

Verse 18

एवमुद्दिश्य तां राजा आरुरोह हयोत्तमम् । दोषापतिसमप्रख्यं निर्दोषं क्षितिभूषणम् ॥ १८ ॥

Pagkapagpasyahan niya nang gayon tungkol sa kanya, sumakay ang hari sa pinakamainam na kabayo—nagniningning na parang panginoon ng gabi (ang buwan), walang kapintasan, at palamuti ng daigdig.

Verse 19

देववाहसमं रूपे प्रभंजनसमं जवे । धरामादृत्य भूपालो दत्वा तं दक्षिणं करम् ॥ १९ ॥

Sa anyo, tila sasakyang-buhat ng mga diyos; sa bilis, tila humahagibis na hangin. Ang hari, na gumagalang sa lupa, ay iniabot ang kanyang kanang kamay bilang pagtanggap.

Verse 20

सहस्रकोटिदातारं कामिनीकुचपीडनम् । अशोकपल्लवाकारं वज्रांकुशविरोहणम् ॥ २० ॥

Siya’y tagapagkaloob ng mga biyaya at handog na libo-libong krore; siyang dumidiin sa dibdib ng kasintahang nag-aalab; ang anyo’y tulad ng malambot na usbong ng aśoka; at taglay ang mga tanda ng vajra at aṅkuśa (pangsundot).

Verse 21

संप्रतस्थे महीपालश्चालयानो महीतलम् । साधयानो ययौ देशान्काननं स नृपोत्तमः ॥ २१ ॥

Pagkaraan, ang tagapangalaga ng lupa—ang pinakadakilang hari—ay lumisan, na wari’y inuuga ang lupang kanyang tinatapakan; matatag na tinutupad ang layon, naglakbay siya sa maraming lupain at pumasok sa gubat.

Verse 22

वाजिवेगेन निर्द्धूता वारणाः स्यंदना हयाः । पदातयो निपेतुस्ते मूर्च्छिताः क्षितिमण्डले ॥ २२ ॥

Sa biglang bugso ng matuling takbo ng mga kabayo, nagkawatak-watak ang mga elepante, karwahe at mga kabayo; at ang mga kawal na naglalakad ay bumagsak, nahimatay sa ibabaw ng lupa.

Verse 23

स राजा सहसा प्राप्तो मुनीनामाश्रमं परम् । योजनानां समुत्तीर्य शतमष्टोत्तरं नृप ॥ २३ ॥

O hari, ang haring iyon ay biglang nakarating sa dakilang ashram ng mga muni, matapos tawirin ang isang daan at walong yojana.

Verse 24

प्रविवेशाश्रमं रम्यं कदलीखण्डमण्डितम् । अशोकबकुलोपेतं पुन्नागसरलावृतम् ॥ २४ ॥

Pumasok siya sa isang kaaya-ayang ashram, pinalamutian ng mga kumpol ng saging; pinaganda ng aśoka at bakula, at napalilibutan ng punnāga at śarala.

Verse 25

मातुलिंगैः कपित्थैश्च खर्जूरैः पनसादिभिः । नारिकेलैस्तथा तालैः केतकैः सिंदुवारकैः ॥ २५ ॥

Naroon ang mātuliṅga (sitron), kapittha (wood-apple), kharjūra (datiles), panasa (langka) at iba pa; gayundin ang nārikela (niyog) at tāla; at ang mga bulaklak na ketakī at sinduvāra para sa banal na pag-aalay.

Verse 26

चन्दनैः सतमालैश्च सालैः पिप्पलचंपकैः । क्रमुकैर्दाडिमैश्चैव धात्रीवृक्षैः सहस्रशः ॥ २६ ॥

May libo-libong puno—sandalwood, satamāla, śāla, pippala at campaka; gayundin ang kramuka (punong bunga ng areca), dāḍima (granada), at napakaraming dhātrī (āmalakī) na puno.

Verse 27

निम्बवृक्षैश्च बहुशस्तथाम्रैर्लोध्रपादपैः । परिपक्वफलैर्नम्रैः खगारूढैः समावृतम् ॥ २७ ॥

Ang pook na iyon ay napaliligiran sa lahat ng panig ng maraming punong neem, gayundin ng mga punong mangga at lodhra—nakayuko ang mga sanga dahil sa hinog na hinog na bunga, at masigla sa mga ibong nakadapo sa mga sanga.

Verse 28

ह्यद्येन वायुना युक्तं पुष्पगन्धावृतेन हि । पश्यमानो मुनिं राजा ददर्श हुतभुक्प्रभम् ॥ २८ ॥

Pagkaraan, sa mismong simoy na iyon na nababalot ng halimuyak ng mga bulaklak, ang hari—habang tumitingin—ay namasdan ang pantas, nagniningning na tila apoy ng paghahandog.

Verse 29

वामदेवं द्विजवरं बहुशिष्यसमावृतम् । अवरुह्य हयाद्दृष्ट्वा प्रणनाम च सादरम् ॥ २९ ॥

Nang makita niya si Vāmadeva—ang pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang—na napaliligiran ng maraming alagad, bumaba siya sa kabayo at yumukod na may taimtim na paggalang.

Verse 30

तेनापि मुनिना राजा ह्यर्घाद्यैरभिपूजितः । उपविश्यासने कौशे प्राह संहृष्टया गिरा ॥ ३० ॥

Pinarangalan din ng pantas ang hari sa nararapat na paraan sa pamamagitan ng mga handog gaya ng arghya. Pagkaraan, umupo ang hari sa upuang yari sa damong kuśa at nagsalita sa masayang tinig.

Verse 31

अद्य मे पातकं क्षीणं संप्राप्तं कर्मणः फलम् । दृष्ट्वा तव पदांभोजं सम्यग्ध्यानपरस्य च ॥ ३१ ॥

Ngayong araw, napawi ang aking kasalanan at natamo ko ang tunay na bunga ng aking dating karma—sapagkat nasilayan ko ang iyong mga paang-loto, at nakita ko ang isang ganap na nakatuon sa wastong pagninilay (dhyāna).

Verse 32

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य रुक्मांगदमहीपतेः । संपृष्ट्वा कुशलं प्राह वामदेवो मुदान्वितः ॥ ३२ ॥

Nang marinig ni Vāmadeva ang mga salita ng haring Rukmāṅgada, matapos niyang kamustahin ang kanyang kalagayan, siya’y nagsalita nang may galak.

Verse 33

राजंस्त्वयातिपुण्येन विष्णुभक्तेन वीक्षितः । ममाश्रमो महाभाग पुण्यो जातो धरातले ॥ ३३ ॥

O Hari, dahil sa iyong dakilang kabanalan at debosyon kay Viṣṇu, nang iyong masdan, O mapalad, ang aking āśrama ay naging banal sa ibabaw ng lupa.

Verse 34

कस्तेऽन्यस्तुल्यतामेति पार्थिवो धरणीतले । येन वैवस्वतो माग्रो भग्नो निर्जित्य वै यमम् ॥ ३४ ॥

Sino pa bang hari sa lupa ang makapapantay sa iyo? Ikaw ang siyang sumira sa landas ni Vaivasvata (Yama), sapagkat tunay mong napagtagumpayan si Yama mismo.

Verse 35

प्रापितः सकलो लोको वैकुंठं पदमव्ययम् । उपोषयित्वा नृपतेद्वादशीं पापनाशिनीम् ॥ ३५ ॥

O Hari, sa pagtalima sa banal na pag-aayuno ng Dvādaśī na pumapawi ng kasalanan, ang buong sambayanan ay naihatid sa Vaikuṇṭha—ang di-nasisirang tahanan.

Verse 36

चतुर्भिः शोभनोपायैः प्रजाः सयम्य भूतले । स्वकर्मस्था विकर्मस्था नीता मधुभिदः पदम् ॥ ३६ ॥

Sa apat na marilag na paraan, pinigil at dinisiplina niya ang mga tao sa lupa; yaong nananatili sa sariling tungkulin, at maging ang naligaw sa maling gawa, ay naihatid sa tahanan ni Madhubhidh (Viṣṇu).

Verse 37

सोऽस्माकं द्रष्टुकामानां संप्राप्तो दर्शनं नृप । श्वपचोऽपि महीपाल विष्णुभक्तो द्विजाधिकः ॥ ३७ ॥

O hari, siya ay dumating sa aming paningin, kaming sabik na makakita sa kanya at tumanggap ng darśana. O tagapamahala ng lupa, kahit ang pinakamababa ang kapanganakan, kung bhakta ni Viṣṇu, ay higit kaysa sa isang dwija.

Verse 38

विष्णुभक्तिविहीनस्तु द्विजोऽपि श्वपचाधिकः । दुर्लभा भूप राजानो विष्णुभक्ता महीतले ॥ ३८ ॥

Ang dwija na walang bhakti kay Viṣṇu, kahit dwija pa, ay itinuturing na mas mababa kaysa sa kumakain ng aso. O hari, bihira sa lupa ang mga pinunong tunay na bhakta ni Viṣṇu.

Verse 39

नावैष्णवो भवेद्राजा क्षितिलक्ष्मीप्रसाधकः । यो न राजा हरेर्भक्तो देवेष्वन्येषु भक्तिमान् ॥ ३९ ॥

Ang haring nagnanais magpaganda at mamahala sa kasaganaan ng daigdig ay hindi dapat maging di-Vaiṣṇava. Ang haring walang bhakti kay Hari, kahit may debosyon sa ibang mga diyos, ay hindi tunay na pinuno.

Verse 40

यथा जारे पतिं त्यक्त्वा रता स्त्री स तथा नृपः । एवं व्यतिक्रमस्तस्य नृपतेर्भवति ध्रुवम् ॥ ४० ॥

Gaya ng babaeng iniwan ang asawa at napalapit sa kasintahan, gayon din ang hari na tumatalikod sa nararapat na tungkulin. Kaya sa haring iyon, ang paglabag sa dharma ay tiyak na darating.

Verse 41

धर्मस्यार्थस्य कामस्य प्रज्ञायाश्च गतेरपि । तत्त्वया न्यायविहितं कृतं विष्णोः प्रपूजनम् ॥ ४१ ॥

Ang pagsamba kay Viṣṇu ay naisagawa ayon sa wastong pamamaraan at tunay na mga prinsipyo, kaya naging daan tungo sa Dharma, Artha, Kāma, at sa pag-unlad ng karunungan (prajñā).

Verse 42

तेन धन्योऽसि नृपते वयं धन्यास्तवेक्षणात् । इत्येवं भाषमाणं तु वामदेवं नृपोत्तमः ॥ ४२ ॥

Kaya nga, O hari, ikaw ay pinagpala; at kami man ay pinagpala sa pagtanaw sa iyo. Habang nagsasalita si Vāmadeva nang gayon, ang dakilang hari ay tumugon.

Verse 43

उवाचावनतो भूत्वा प्रकृत्या विनयान्वितः । क्षामये त्वा द्विजश्रेष्ठ नाहमेतादृशो विभो ॥ ४३ ॥

Yumukod siya at, likas na may kababaang-loob, ay nagsabi: “O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, patawarin mo ako. O makapangyarihan, hindi ako taong ganyan.”

Verse 44

त्वत्पादपांसुना तुल्यो नाहं विप्र भवामि हि । न विप्रेभ्योऽधिका देवा भवंतीह कदाचन ॥ ४४ ॥

O brāhmaṇa, hindi man lamang ako kapantay ng alikabok sa iyong mga paa. Tunay, sa mundong ito, ang mga deva ay hindi kailanman nakahihigit sa mga brāhmaṇa.

Verse 45

परितुष्टैर्द्विजैर्भक्तिर्जंतोर्भवति माधवे । द्वेष्यो भवति तै रुष्टैः सत्यमेतन्मयेरितम् ॥ ४५ ॥

Kapag nalulugod ang mga dalawang-ulit na isinilang, sumisibol ang bhakti ng nilalang kay Mādhava (Viṣṇu); ngunit kapag sila’y nagagalit, ang taong iyon ay nagiging kasuklam-suklam sa kanila. Ito ang katotohanang aking ipinahayag.

Verse 46

तमाह वामदेवस्तु ब्रूहि किं ते ददाम्यहम् । नादेयं विद्यते राजन्गृहायातस्य तेऽधुना ॥ ४६ ॥

Pagkaraan, sinabi ni Vāmadeva: “Sabihin mo—ano ang maibibigay ko sa iyo? O hari, ngayong dumating ka sa aking tahanan, wala nang bagay na hindi maihahandog sa iyo.”

Verse 47

अभीष्टं हि महीपाल यो ददाति महीतले । पटहं वासरे विष्णोः प्रजाभोजनवारणम् ॥ ४७ ॥

O hari, sinumang nagbibigay ng ninanais sa ibabaw ng lupa ay nararapat ding magpahayag sa banal na araw ni Viṣṇu sa pamamagitan ng pagtambol, na nagbabawal sa pagpapakain o pagdiriwang para sa mga tao.

Verse 48

तमाह नृपतिर्विप्रं कृतांजलिपुटस्तदा । प्राप्तमेव मया सर्वं त्वदंघ्रियुगलेक्षणात् ॥ ४८ ॥

Pagkaraan, sinabi ng hari sa Brahmana, na magkasalikop ang mga kamay sa paggalang: “Tunay na natamo ko na ang lahat, sa pagtanaw lamang sa iyong dalawang paa.”

Verse 49

ममैकः संशयो ब्रह्मन् वर्तते बहुकालतः । तं पृच्छामि द्विजाग्र्यं त्वां सर्वसंदेहभञ्जनम् ॥ ४९ ॥

O Brahman, may isang pag-aalinlangan na matagal nang nananatili sa akin. Kaya itinatanong ko ito sa iyo, O pinakadakila sa mga dwija, tagapagwasak ng lahat ng pagdududa.

Verse 50

त्रैलोक्यसुन्दरी भार्या मम केन सुकर्मणा । या विलोकयते दृष्ट्या मां सदा मन्मथाधिकम् ॥ ५० ॥

Sa anong mabuting gawa ko natamo ang isang asawang kagandahan ng tatlong daigdig—siya na laging tumitingin sa akin na wari’y higit pa akong kaakit-akit kaysa kay Manmatha, diyos ng pag-ibig?

Verse 51

यत्र यत्र पदं देवी ददाति वरवर्णिनी । तत्र तत्र निधानानि प्रकाशयति मेदिनी ॥ ५१ ॥

Saanman ilapag ng marikit na Diyosa ang kanyang yapak, doon at doon inihahayag ng Daigdig ang mga nakatagong kayamanan.

Verse 52

यस्याश्चांगं जराहीनं वलीपलितवर्जितम् । सदा भाति मुनिश्रेष्ठ शारदेंदुप्रभा यथा ॥ ५२ ॥

O pinakadakilang muni, ang katawan niya’y walang tanda ng katandaan—walang kulubot at walang uban—at laging nagniningning na gaya ng liwanag ng buwan sa taglagas.

Verse 53

विनाग्निनापि सा विप्र साधयत्येव षड्रसम् । अन्नं पचति यत्स्वल्पं तस्मिन्भुञ्जंति कोटयः ॥ ५३ ॥

O brāhmaṇa, kahit walang apoy, naihahanda niya ang anim na lasa. Anumang kaunting pagkain na lutuin niya, doon ay napapakain ang milyun-milyon.

Verse 54

पतव्रता दानशीला सर्वभूतसुखावहा । नावज्ञा क्रियते ब्रह्मन् वाक्येनापि प्रसूप्तया ॥ ५४ ॥

Matatag siya sa panatang pang-asawa, mapagkawanggawa, at tagapagdala ng ligaya sa lahat ng nilalang. O Brahmin, hindi siya nangmamaliit—kahit sa isang salita—kahit pa ang iba’y pabaya o di-mapansin.

Verse 55

यस्यां जातस्तु तनयो ममाज्ञायां स्थितः सदा । अहमेव धरापृष्ठे पुत्री द्विजवरोत्तम ॥ ५५ ॥

Sa kanya isinilang ang isang anak na lalaki na laging nananatiling masunurin sa aking utos. At ako mismo, O pinakadakila sa mga dvija, ay naging isang anak na babae sa ibabaw ng daigdig.

Verse 56

यस्य पुत्रः पितुर्भक्तो ह्यधिको गुणसंचयैः । एकद्वीपपतिश्चाहं विदितो धरणीतले ॥ ५६ ॥

Ang anak niya’y deboto sa kanyang ama at higit pa sa ama sa naipong mga kabutihan. Ang taong iyon ay ako, na kilala sa daigdig bilang panginoon ng iisang pulo-kontinente.

Verse 57

पुत्रो ममाधिको जातः सप्तद्वीपप्रपालकः । मदर्थे येन विप्रेंद्र समानीता नृपात्मजा ॥ ५७ ॥

Isang anak na higit pa sa akin ang isinilang—tagapangalaga ng pitong kontinente; at alang-alang sa akin, O pinakadakilang Brahmana, dinala niya rito ang anak na babae ng hari.

Verse 58

विद्युल्लेखेति विख्याता रणे जित्वा महीभुजः । अथ तेनाधिपतिना रूपद्रविणशालिना ॥ ५८ ॥

Nakilala siya sa pangalang Vidyullekhā. Matapos niyang daigin ang hari sa digmaan, saka siya napaugnay sa pinunong iyon—pinagkalooban ng kagandahan at kayamanan.

Verse 59

षण्मासेन रणे जित्वा कृत्वा सर्वान्निरायुधान् । यो गत्वा प्रमदाराज्यं जित्वा ताः प्रमदा रणे ॥ ५९ ॥

Siya na sa loob ng anim na buwan ay nagwagi sa digmaan, ginawang walang sandata ang lahat ng kalaban; at saka nagtungo sa kaharian ng mga Pramadā at tinalo rin sila sa labanan.

Verse 60

आजहार शुभास्तासां मध्यादष्टौ वरांगनाः । प्रददौ मयि ताः सर्वाः प्रणम्य च पुनः पुनः ॥ ६० ॥

Mula sa mga mapalad na babae, inilapit niya ang walong dalagang napakahusay; at matapos yumukod nang paulit-ulit, inihandog niya silang lahat sa akin.

Verse 61

यानि वासांसि दिव्यानि यानि रत्नानि भूतले । तानि मे प्रददौ पुत्रो जनन्या तूपवर्णितः ॥ ६१ ॥

Anumang mga kasuotang makalangit at anumang mga hiyas sa ibabaw ng lupa—ibinigay lahat iyon sa akin ng aking anak, ayon sa isinalaysay sa kanya ng kanyang ina.

Verse 62

एकाह्ना पृथिवीं सर्वामतीत्य बहुयोजनाम् । पुनरायाति शर्वर्यां मत्पादाभ्यंगकारणात् ॥ ६२ ॥

Sa loob ng isang araw, nililibot niya ang buong daigdig—na may lawak na maraming yojana—at pagsapit ng gabi ay nagbabalik siya, sapagkat pinahiran at pinaglingkuran niya ang aking banal na mga paa.

Verse 63

निशीथेंऽगानि संवाह्य द्वारि तिष्ठति दंशितः । प्रबोधयन्प्रेष्यजनान्निद्रया संकुलेंद्रियान् ॥ ६३ ॥

Sa hatinggabi, ang nakagat ay nakatayo sa may pintuan, kinukuskos ang mga bahagi ng katawan, at ginising ang mga alila sa bahay na nalalabuan ang pandama dahil sa antok.

Verse 64

तथायं मे मुनिश्रेष्ठ देहो रोगविवर्जितः । अप्रमेयं मम सुखं वशगा हि प्रिया गृहे ॥ ६४ ॥

Kaya nga, O pinakadakilang muni, ang aking katawan ay walang karamdaman; ang aking ligaya ay di masukat, at ang aking minamahal na asawa ay masunurin dito sa tahanan.

Verse 65

वाजिनो वारणाश्चैव धनधान्यमनंतकम् । वर्तते हि जनः सर्वो ममाज्ञापालकः क्षितौ ॥ ६५ ॥

May mga kabayo at mga elepante, at kayamanang walang hanggan at butil ng ani—tunay nga, ang lahat ng tao sa lupa ay kumikilos ayon sa aking utos.

Verse 66

केन कर्मप्रभावेण ममेदं सांप्रतं सुखम् । इह जन्मकृतं वापि परजन्मकृतं तथा ॥ ६६ ॥

Sa bisa ng alinmang karma dumating sa akin ang kasalukuyang kaligayahang ito—dahil ba sa mga gawa sa buhay na ito, o dahil din sa mga gawa sa nakaraang kapanganakan?

Verse 67

मम पुण्यं वद ब्रह्मन् विचार्य स्वमनीषया ॥ ६७ ॥

O kagalang-galang na Brahmana, matapos mong pagnilayan sa sarili mong pag-unawa, sabihin mo sa akin ang aking kabutihang-loob at gantimpala (puṇya).

Verse 68

देहे न रोगो वशगाप्रिया च गृहे विभूतिर्नृहरौ च भक्तिः । विद्वत्सु पूजा द्विजदानशक्तिर्मन्येऽहमेतत्सुकृतप्रसूतम् ॥ ६८ ॥

Sa katawan, walang karamdaman; may asawang minamahal at maayos ang pagsasama; may kasaganaan sa tahanan; at may debosyon kay Nṛhari (si Panginoong Viṣṇu bilang Narasiṃha)—kasama ang paggalang sa mga pantas at ang kakayahang magbigay ng kawanggawa sa mga dwija: iniisip kong ang lahat ng ito’y bunga ng dating mabubuting gawa.

Verse 69

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे रुक्मांगद वामदेवसंवादो नाम दशमोऽध्यायः ॥ १० ॥

Sa gayon nagtatapos ang ikasampung kabanata, na tinatawag na “Ang Pag-uusap nina Rukmāṅgada at Vāmadeva,” sa Uttara-bhāga ng kagalang-galang na Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.