Pāpa-bheda, Naraka-yātanā, Mahāpātaka-vicāra, Atonement Limits, Daśa-vidhā Bhakti, and Gaṅgā as Final Remedy

Verse 1

धर्मराज उवाच । पाप भेदान्प्रवक्ष्यामि यथा स्थूलाश्च यातनाः । श्रृणुष्व धैर्यमास्थाय रौद्रा ये नरका यतः ॥ १ ॥

Wika ni Dharmarāja: “Ipapaliwanag ko ang iba’t ibang uri ng kasalanan, gayundin ang mabibigat na pagdurusa. Makinig ka, pinatatatag ang loob, tungkol sa mga kakila-kilabot na naraka na pinagmumulan ng mga pahirap na iyon.”

Verse 2

पापिनो ये दुरात्मानो नरकाग्निषु सन्ततम् । पच्यन्ते येषु तान्वक्ष्ये भयंकरफलप्रदान् ॥ २ ॥

Ang mga makasalanan na may masamang loob ay patuloy na niluluto sa mga apoy ng naraka. Ilalarawan ko ang mga apoy na iyon, na nagkakaloob ng nakapanghihilakbot na bunga.

Verse 3

तपनोवालुकाकुम्भौमहारौरवरौरवौ । कुम्भघीपाको निरुच्छ्वासः कालसूत्रः प्रमर्दनः ॥ ३ ॥

Ang Tapana, Vālukā, at Kumbha; gayundin ang Raurava at Mahāraurava; ang Kumbhaghīpāka, Nirucchvāsa, Kālasūtra, at Pramardana ay tinatawag na mga impiyerno.

Verse 4

असिपत्रवनं घोरं लालाभक्षोहिमोत्कटः । मूषावस्था वसाकूपस्तथा वैतरणी नदी ॥ ४ ॥

Naroon ang kakila-kilabot na Asipatravana (gubat ng mga dahong espada), ang paghihirap na tinatawag na Lālābhakṣa, ang matinding nagyeyelong kaharian (Himotkaṭa), ang kalagayan ng pagiging daga (Mūṣāvasthā), ang hukay ng taba (Vasākūpa), at ang ilog Vaitaraṇī.

Verse 5

भक्ष्यन्ते मूत्रपानं च पुरीषह्लद एव च । तप्तशूलं तप्तशिला शाल्मलीद्रुम एव च ॥ ५ ॥

Sila ay pinipilit na kumain ng dumi at uminom ng ihi; sila rin ay inilulubog sa putik ng dumi. Sila ay pinahihirapan ng mga nagbabagang sibat, maiinit na bato, at maging ng punong śālmalī na may masasakit na tinik.

Verse 6

तथा शोणितकूपश्च घोरः शोणितभोजनः । स्वमांसभोजनं चैव वह्निज्वालानिवेशनम् ॥ ६ ॥

Gayundin, naroon ang kakila-kilabot na impiyerno na tinatawag na Śoṇitakūpa ("ang hukay ng dugo"), at isa pang tinatawag na Śoṇitabhojana ("pagkain ng dugo"); pati na rin ang Svamāṃsabhojana ("pagkain ng sariling laman"), at Vahnijvālāniveśana ("paninirahan sa gitna ng apoy").

Verse 7

शिलावृष्टिः शस्त्रवृष्टिर्वह्निवृष्टिस्तथैव च । क्षारोदकं चोष्णतोयं तप्तायः पिण्डभक्षणम् ॥ ७ ॥

May ulan ng mga bato, ulan ng mga sandata, at gayundin ang ulan ng apoy; may tubig na alkalina at kumukulong tubig, at ang pagkain ng mga tipak ng nagbabagang bakal.

Verse 8

अथ शिरःशोषणं च मरुत्प्रपतनं तथा । तथा पाशाणवर्णं च कृमिभोजनमेव च ॥ ८ ॥

Pagkatapos ay nangyayari ang pagkatuyo ng ulo, pagbagsak dahil sa hangin, pagbabago ng kulay na parang bato, at maging ang pagkakain ng mga uod.

Verse 9

क्षारो दपानं भ्रमणं तथा क्रकचदारणम् । पुरीषलेपनं चैव पुरीषस्य च भोजनम् ॥ ९ ॥

Nakakapasong alkali, pag-inom ng mga nakalalasing, walang layuning paggala, pagputol gamit ang lagari, pagpahid ng dumi, at maging pagkain ng dumi.

Verse 10

रेतः पानं महाघोरं सर्वसन्धिषुदाडनम् । धूमपानं पाशबन्धं नानाशूलानुलेपनम् ॥ १० ॥

Pinipilit silang uminom ng semilya—isang labis na kakila-kilabot na pagpapahirap; ang bawat kasukasuan nila ay sinusunog; pinipilit silang lumunok ng usok; iginagapos sila ng mga silo; at pinapahiran ng maraming uri ng matatalim na tinik.

Verse 11

अङ्गारशयनं चैव तथा मुसलमर्द्दनम् । बहूनि काष्ठयन्त्राणि कषणं छेदनं तथा ॥ ११ ॥

May paghiga sa mga kama ng nagbabagang uling, at gayundin ang pagkadurog sa pamamagitan ng mga pambayo; mayroong maraming kagamitang kahoy (ng pagpapahirap), pati na rin ang pagkaskas at paghiwa.

Verse 12

पतनोत्पतनं चैव गदादण्डादिपीहनम् । गजदन्तप्रहरणं नानासर्पैश्च दंशनम् ॥ १२ ॥

Mayroong paulit-ulit na pagkahulog at muling paghahagis paitaas; pagkadurog sa pamamagitan ng mga club, tungkod, at katulad nito; mga hampas gamit ang mga pangil ng elepante; at mga kagat ng maraming uri ng ahas.

Verse 13

शीताम्बुसेचनं चैव नासायां च मुखे तथा । घोरक्षाराम्बुपानं च तथा लवणभक्षणम् ॥ १३ ॥

Dapat ding iwasan ang pagbuhos ng malamig na tubig, at ang pagbuhos ng tubig sa ilong at sa bibig; ang pag-inom ng matapang na tubig na alkalino, at gayundin ang pagkain ng asin.

Verse 14

स्त्रायुच्छेदं स्नायुबन्धमस्थिच्छेदं तथैव च । क्षाराम्बुपूर्णरन्ध्राणां प्रवेशं मांसभोजनम् ॥ १४ ॥

Ang pagputol ng litid, ang pagkaputol ng mga tali ng kasukasuan, at ang pagbasag ng mga buto; ang pagpasok sa mga siwang na puno ng tubig na alkalino; at ang pagkain ng karne—lahat ng ito’y itinuturing na gawaing nagdudulot ng dungis sa ritwal at dapat iwasan sa mga panatang kalinisan.

Verse 15

पित्तपानं महाघोरं तथैवःश्लेष्मभोजनम् । वृक्षाग्रात्पातनंचैव जलान्तर्मज्जनं तथा ॥ १५ ॥

Ang pag-inom ng apdo—lubhang kakila-kilabot—at gayundin ang pagkain ng plema; ang maihagis mula sa tuktok ng puno; at ang mapilitang ilubog sa ilalim ng tubig—ang mga ito’y inilarawan ding mga matitinding pagdurusa.

Verse 16

पाषाणधारणं चैव शयनं कण्टकोपरि । पिपीलिकादंशनं च वृश्चिकैश्चापि पीडनम् ॥ १६ ॥

Ang pagbubuhat ng mabibigat na bato, ang paghiga sa ibabaw ng mga tinik, ang makagat ng mga langgam, at ang pahirapan ng mga alakdan—mga hirap na sinasadya sa sarili ang mga ito.

Verse 17

व्याघ्रपीडा शिवापीडा तथा महिषमीडनम् । कर्द्दमे शयनं चैव दुर्गन्धपरिपूरणम् ॥ १७ ॥

May pahirap mula sa tigre, pagdurusa mula sa asong-gubat, at gayundin ang pagyurak ng kalabaw; may paghiga sa putik, at ang mapuno nang lubos ng mabahong amoy.

Verse 18

बहुशश्चार्धशयनं महातिक्तनिषेवणम् । अत्युष्णतैलपानं च महाकटुनिषेवणम् ॥ १८ ॥

Madalas na hindi sapat na tulog, labis na pagkain ng mapapait, pag-inom ng mantikang napakainit, at labis na paggamit ng maaanghang na pagkain.

Verse 19

कषायोदकपानं च तत्पपाषाणतक्षणम् । अत्युष्णशीतस्नानं च तथा दशनशीर्णनम् ॥ १९ ॥

Pag-inom ng mapaklang tubig, pagtistis ng bato para sa layuning iyon, paliligo sa sobrang init o lamig na tubig, at pagpudpod ng ngipin.

Verse 20

तप्तायः शयनं चैव ह्ययोभारस्य बन्धनम् । एवमाद्यामहाभाग यातनाः कोटिकोटिशः ॥ २० ॥

Paghiga sa kama ng nagbabagang bakal, at pagtatali sa ilalim ng bigat ng bakal — ang mga ganito at hindi mabilang na iba pang paghihirap, O dakilang kaluluwa, ay nangyayari nang milyun-milyon.

Verse 21

अपि वर्षसहस्त्रेण नाहं निगदितुं क्षमः । एतेषु यस्य यत्प्राप्तं पापिनः क्षितिरक्षक ॥ २१ ॥

Kahit sa isang libong taon ay hindi ko ito kayang ilarawan nang lubusan. O tagapagtanggol ng lupa, sa mga makasalanang ito, ang bawat isa ay tumatanggap ng anumang partikular na resulta na nakalaan sa kanya.

Verse 22

तत्सर्वं संप्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः श्रृणु । ब्रह्महा च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः ॥ २२ ॥

Ipapaliwanag ko ngayon ang lahat ng iyon nang buo — makinig ka sa aking pagsasalita: ang pumatay ng isang brahmana, ang umiinom ng nakalalasing, ang magnanakaw, at ang lumapastangan sa higaan ng guro.

Verse 23

महापातकिनस्त्वेते तत्संसर्गी च पञ्चमः । पंतिभेदीवृथापाकी नित्यं ब्रह्मणदूषकः ॥ २३ ॥

Sila nga ang mga dakilang makasalanan (mahāpātakin); at bilang ikalima ay ibinibilang ang nakikisama at nakikihalubilo sa kanila. Kasama rin ang sumisira sa hanay ng sabayang pagkain, ang nagluluto ng pagkain nang walang wastong layon o ritwal, at ang palaging naninira sa isang brāhmaṇa.

Verse 24

आदेशी वेदविक्रेता पञ्चैते ब्रह्मधातकाः । ब्रह्मणं यः समाहूय दास्यामीति धनादिकम् । एश्चान्नास्तीति यो ब्रुयात्तमाहुर्ब्रह्यघातिनम् ॥ २४ ॥

Ang nag-uutos na may kapangyarihan bilang tagapaglingkod-panrelihiyon para sa pakinabang, at ang nagbebenta ng Veda—kabilang sila sa limang tinatawag na “mamamatay ng Brahman” (sumisira sa kabanalan ng brāhmaṇa). Gayundin, ang tumatawag sa isang brāhmaṇa at nagsasabing, “Bibigyan kita ng yaman at iba pa,” ngunit pagkatapos ay magsasabing, “Wala pala,” ay itinuturing na nagkasala ng brahma-ghāta.

Verse 25

स्नानार्थं पूजनार्थँ वा गच्छतो ब्राह्मणस्य यः । समायात्यंतरायत्वं तमाहुर्ब्रह्मधातिनम् ॥ २५ ॥

Sinumang lumapit at maging sagabal sa isang brāhmaṇa na papunta sa paliligo ng paglilinis o sa pagsamba—ang taong iyon ay ipinahahayag na “mamamatay ng Brahman” (lumalapastangan sa banal na kaayusan).

Verse 26

पस्निन्दासु निरतश्चात्मोत्कर्षरतश्व यः । असत्यनिरतश्वचैव ब्रह्महा परिकीर्तितः ॥ २६ ॥

Ang nalulubog sa paninirang-puri sa kapwa, ang nalulugod sa pagmamataas sa sarili, at ang nananatiling tapat sa kasinungalingan—ang gayong tao ay tinatawag na brahmahā (mamamatay ng brāhmaṇa) sa diwang moral at espirituwal.

Verse 27

अधर्मस्यानुमन्ता च ब्रह्महा परिकीर्तितः । अन्योद्वेगरतश्चैव अन्येषां दोषसूवकः ॥ २७ ॥

Ang pumapayag sa adharma (kawalang-dharma) ay ipinahahayag ding brahmahā. Gayundin, ang nalulugod sa paggambala at pagpapabagabag sa iba, at ang nagbubunyag at nagkakalat ng pagkukulang ng kapwa (bilang tagapagsumbong), ay ibinibilang sa gayong mga makasalanan.

Verse 28

दम्भाचाररतश्वैव ब्रह्महेत्यभिधीयते । नित्यं प्रतिग्रहरतस्तथा प्राणिवधे रतः ॥ २८ ॥

Ang taong nakatuon sa mapagkunwaring asal ay tunay na tinatawag na “pumapatay ng brāhmaṇa” (brahmahā). Gayundin, ang laging sabik tumanggap ng mga handog, at ang nagagalak sa pagpatay sa mga nilalang na may buhay, ay itinuturing sa kaparehong mabigat na uri ng kasalanan.

Verse 29

अधर्मस्यानुममन्ता च ब्रह्महा परिकीर्तितः । ब्रह्महत्या समं पापमेव बहुविधं नृप ॥ २९ ॥

O hari, ang nagbibigay ng pagsang-ayon sa adharma ay ipinahahayag na “pumapatay ng brāhmaṇa”. Siya’y nagkakamit ng sari-saring kasalanan, na kapantay ng kasalanan ng pagpatay sa brāhmaṇa.

Verse 30

सुरापानसमं पापं प्रवक्ष्यामि समासतः । गणान्नभोजनं चैव गणिकानां निषेवणम् ॥ ३० ॥

Sasabihin ko nang maikli ang mga kasalanang kapantay ng pag-inom ng alak: ang pagkain ng pagkaing mula sa maruruming pangkat, at ang pakikisama sa mga bayarang babae.

Verse 31

पतितान्नादनं चैव सुरापानसमं स्मृतम् । उपासमापरित्यागो देवलानां च भोजनम् ॥ ३१ ॥

Ang pagkain ng pagkaing ibinigay ng taong bagsak ang asal ay itinuturing na kapantay ng pag-inom ng alak. Gayundin, ang pagtalikod sa araw-araw na pagsamba, at ang pagkain ng handog sa mga diyos (bago ito tanggapin nang wasto bilang prasāda) ay hinahatulan din.

Verse 32

सुरापयोषित्संयोगः सुरापानसमः स्मृतः । यः शूद्रेण समाहतो भोजनं कुरुते द्विजः ॥ ३२ ॥

Ang pakikipag-ugnay sa babaeng may kaugnayan sa alak ay itinuturing na kapantay ng pag-inom ng alak. Gayundin, ang isang dvija (dalawang ulit na isinilang) na kumakain ng pagkaing nahampas o nadungisan ng isang Śūdra ay itinuturing ding gaya ng umiinom ng alak.

Verse 33

सुरापी स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः । यः शूद्रेणाभ्यनुज्ञातः प्रेष्यकर्म करोति च ॥ ३३ ॥

Ang gayong tao ay dapat kilalaning tagainom ng surā, itinakwil sa lahat ng pagsasagawa ng dharma; yaong, sa pahintulot ng isang Śūdra, ay gumagawa ng alipin at mababang gawa bilang utusan.

Verse 34

सुरापान समं पापं लभते स नराधमः । एवं बहुविधं पापं सुरापानसमं स्मृतम् ॥ ३४ ॥

Ang pinakamasamang tao ay nagkakamit ng kasalanang kapantay ng pag-inom ng surā. Kaya’t maraming uri ng kasalanan ang itinuturing sa tradisyon na kauri ng pag-inom ng surā.

Verse 35

हेमस्तेयसमं पापं प्रवक्ष्यामि निशामय । कन्दमूलफलानां च कस्तूरी पटवाससाम् ॥ ३५ ॥

Makinig: ilalarawan ko ang kasalanang kapantay ng pagnanakaw ng ginto—ang pagnanakaw ng mga ugat, lamang-ugat at mga bunga, gayundin ng kastūrī (musk), mga dahon ng nganga, at mga kasuotan.

Verse 36

सदा स्तेयं च रत्नानां स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । ताम्रायस्त्र्रपुकांस्यानामाज्यस्य मधुनस्तथा ॥ ३६ ॥

Ang pagnanakaw ng mga hiyas ay laging itinuturing na kapantay ng pagnanakaw ng ginto; gayundin ang pagkuha ng tanso, bakal, lata, kāṃsya (metal ng kampana), ghee, at pulot ay ibinibilang sa kaparehong uri.

Verse 37

स्तेयं सुगन्धद्रव्याण्णां स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । क्रमुकस्यापिहरणमम्भसां चन्दनस्य च ॥ ३७ ॥

Ang pagnanakaw ng mga mababangong sangkap ay ipinahahayag na kapantay ng pagnanakaw ng ginto; gayundin ang pagkuha ng kramuka (bunga ng bunga), ng tubig, at ng sandalwood ay ibinibilang sa mabibigat na pagnanakaw.

Verse 38

पर्णरसापहरणं स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । पितृयज्ञपरित्यागो धर्मकार्यविलोपनम् ॥ ३८ ॥

Ang pagnanakaw ng katas ng dahon ay ipinahayag na katumbas ng pagnanakaw ng ginto. Gayundin, ang pagtalikod sa pag-aalay sa mga ninuno (Pitr-yajna) ay katumbas ng pagsira sa tungkuling panrelihiyon.

Verse 39

यतीर्नां निन्दतं चैव स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । भक्ष्याणां चापहरणं धान्यानां हरणं तथा ॥ ३९ ॥

Ang paninirang-puri sa mga asetiko (Yatis) ay ipinahayag na katumbas ng pagnanakaw ng ginto. Gayundin, ang pagkuha ng pagkain at pagnanakaw ng butil ay itinuturing na malubhang kasalanan.

Verse 40

रुद्राक्षहरणं चैव स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । भागीनीगमनं चैव पुत्रस्त्रीगमनं तथा ॥ ४० ॥

Ang pagnanakaw ng mga butil ng Rudraksha ay ipinahayag na katumbas ng pagnanakaw ng ginto. Gayundin, ang pakikipagtalik sa kapatid na babae at sa asawa ng anak na lalaki ay nasa parehong kategorya.

Verse 41

रजस्वलादिगमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम् । हीनजात्याभिगमनं मद्यपस्त्रीनिषेवणम् ॥ ४१ ॥

Ang pakikipagtalik sa babaeng may regla ay ipinahayag na katumbas ng paglapastangan sa higaan ng guro. Gayundin, ang paglapit sa babaeng mababa ang uri o umiinom ng alak.

Verse 42

परस्त्रीगमनं चैव गुरुतल्पसमं स्मृतम् । भ्रातृस्त्रीगमनं चैव वयस्यस्त्रीनिषेवणम् ॥ ४२ ॥

Ang pakikipagtalik sa asawa ng ibang lalaki ay ipinahayag na katumbas ng paglapastangan sa higaan ng guro. Gayundin, ang paglapit sa asawa ng kapatid at asawa ng kaibigan.

Verse 43

विश्वस्तागमनं चैव गुरुतल्पसमं स्मृतम् । अकाले कर्मकरणं पुत्रीगमनमेव च ॥ ४३ ॥

Ang pakikipagtalik sa isang pinagkakatiwalaang (protektadong) babae ay ipinahayag na katumbas ng kasalanan ng paglapastangan sa higaan ng guro. Gayundin ang pagsasagawa ng mga sekswal na gawain sa hindi tamang oras, at pakikipagtalik sa sariling anak na babae.

Verse 44

धर्मलोपः शास्त्रनिन्दा गुरुतल्पसमं स्मृतम् । इत्येवमादयो राजन्महापातकसंज्ञिताः ॥ ४४ ॥

Ang pagtalikod sa dharma at ang paglapastangan sa mga sagradong kasulatan ay ipinahayag na katumbas ng kasalanan ng paglapastangan sa higaan ng guro. Kaya, O Hari, ang mga ito at ang mga katulad na gawain ay kilala bilang mga "malalaking kasalanan" (mahāpātakas).

Verse 45

एतेष्वेकतमेनापि सङ्गकृत्तत्समो भवेत् । यथाकथंचित्पापानामेतेषां परमर्षिभिः ॥ ४५ ॥

Kahit sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa isa lamang sa mga ito, ang isang tao ay nagiging katumbas ng makasalanang iyon. Gayunpaman, sa anumang paraan, ang mga dakilang pantas ay nagpahayag ng paraan para sa pag-alis ng mga kasalanan.

Verse 46

शान्तैस्तु निष्कृतिर्दृष्टा प्रायश्चितादिकल्पनैः । प्रायश्चित्तविहीनानि पापानि श्रृणु भूपते ॥ ४६ ॥

Ang pagbabayad-puri (niṣkṛti) ay tunay na itinuturo sa pamamagitan ng mga ritwal ng kapayapaan (śānti) at mga itinakdang anyo ng pagbabayad-sala (prāyaścitta). Ngayon, O Hari, pakinggan mo ang mga kasalanang walang itinakdang pagbabayad-sala.

Verse 47

समस्तपापतुल्यानि महानरकदानि च । ब्रह्महत्यादिपापानां कथंचिन्निष्कृतिर्भवेत् ॥ ४७ ॥

Ang mga (kasalanang) ito ay katumbas ng lahat ng kasalanan at nagdadala sa malalaking impiyerno; kahit para sa mga kasalanang tulad ng pagpatay sa isang brāhmaṇa (brahma-hatyā), ang ilang paraan ng pagbabayad-puri ay maaaring maging posible.

Verse 48

ब्रह्मणं द्वेष्टि यस्तस्य निष्कृतिर्नास्ति कुत्रचित् । विश्वस्तघातिनं चैव कृतन्घानां नरेश्वर ॥ ४८ ॥

O hari, ang sinumang napopoot sa mga Brahmana ay walang anumang pagtubos-sala saanman; gayundin ang nagtataksil sa taong nagtiwala, at ang pumapatay sa mga nagkaloob ng kabutihan sa kanya.

Verse 49

शूद्रस्त्रीसङ्गिनां चैव निष्कृतिर्नास्ति कुत्रचित् । शूद्रान्नपुष्टदेहानां वेदनिन्दारतात्मनाम् ॥ ४९ ॥

Para sa mga nakikisama sa mga babaeng Śūdra, walang anumang pagtubos-sala saanman. Gayundin, yaong ang katawan ay pinataba ng pagkaing Śūdra at ang isip ay nalulugod sa paglibak sa Veda—walang masusumpungang pagsisisi o pag-atonement.

Verse 50

सत्कथानिन्दकानांच नेहामुत्रचनिष्कृतिः ॥ ५० ॥

Sa mga humahamak sa banal at marangal na pag-uusap (satkathā), walang pag-atonement—hindi sa mundong ito at hindi rin sa susunod.

Verse 51

बौद्धालयं विशेद्यस्तु महापद्यपि वैद्विजः । नतस्यनिष्कृतिर्दृष्टाप्रायश्चितशतैरपि ॥ ५१ ॥

Kahit ang isang dvija (dalawang-ulit na isinilang) ay pumasok sa dambanang Budista sa panahon ng malaking kapahamakan, walang itinakdang pagtubos-sala para sa kanya—kahit pa sa daan-daang gawa ng penitensiya.

Verse 52

बौद्धाः पाषंण्डिनः प्रोक्ता यतो वेदविनिन्दकाः । तस्माद्विजस्तान्नेक्षेत यतो धर्मबहिष्कृताः ॥ ५२ ॥

Ang mga Budista ay ipinahayag na mga pāṣaṇḍin (erehe), sapagkat nilalait nila ang mga Veda. Kaya ang isang dvija ay hindi man lamang dapat tumingin sa kanila, dahil sila’y itinakwil mula sa dharma.

Verse 53

ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि द्विजो बोद्धालयं विशेत् । ज्ञात्वा चेन्निष्कृतिर्नास्ति शास्त्राणामिति निश्वयः ॥ ५३ ॥

Maging sinasadya o di sinasadya, kung ang isang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay pumasok sa tahanan ng mga naliwanagan, kapag naunawaan niya ito ay tiyak na sinasabi ng mga śāstra: “Walang prāyaścitta (pagbabayad-sala) para sa paglabag na iyon.”

Verse 54

एतेषां पापबाहुल्यान्नरकं कोटिकल्पकम् । प्रायश्चित्तविहीनानि प्रोक्तान्यन्यानि च प्रभो ॥ ५४ ॥

O Panginoon, sapagkat ang mga ito’y hitik sa napakaraming kasalanan, humahantong ang mga ito sa impiyerno sa loob ng sampung milyong kalpa; at iba pang mga gawa rin ay inilarawang walang prāyaścitta (pagbabayad-sala).

Verse 55

पापानि तेषां नरकान्गदतो मे निशामय ॥ ५५ ॥

Makinig sa akin habang inilalarawan ko ang mga kasalanan ng mga iyon at ang mga impiyernong kanilang patutunguhan.

Verse 56

महापातकिनस्तेषु प्रत्येकं युगवासिनः । तदन्ते पृथिवीमेत्य सप्तजन्मसु गर्दभाः ॥ ५६ ॥

Sa mga iyon, ang mga nagkasala ng mahāpātaka ay nananatili roon, bawat isa sa loob ng isang yuga; sa dulo ng panahong iyon, bumabalik sa daigdig at isinisilang bilang asno sa pitong buhay.

Verse 57

ततः श्वानो विद्धदेहा भवेयुर्दशजन्मसु । आशताब्दं विट्कृमयः सर्पा द्वादशजन्मसु ॥ ५७ ॥

Pagkaraan nito, isinisilang sila bilang mga asong may pinahihirapang katawan sa sampung buhay. Sa loob ng isang daang taon, nagiging mga uod sa dumi; at pagkatapos ay isinisilang bilang mga ahas sa labindalawang buhay.

Verse 58

ततः सहस्त्रजन्मानि मृगाद्याः पशवो नृप । शताब्दं स्थावराश्चैव ततो गोधाशरीरिणः ॥ ५८ ॥

Pagkaraan nito, O hari, ang tao ay isinisilang nang isang libong ulit sa mga hayop gaya ng usa at iba pa; saka sa loob ng sandaang taon ay nananatili sa mga nilalang na di-kumikilos (mga halaman). Pagkatapos niyon, nagkakamit siya ng katawan na gaya ng godhā (butiki/bayawak).

Verse 59

ततस्तु सत्पजन्मानि चण्डालाः पापकारिणः । ततः षोडश जन्मानि शूद्राद्या हीनजातयः ॥ ५९ ॥

Pagkaraan nito, ang makasalanang gumagawa ng masama ay isinisilang sa pitong buhay bilang caṇḍāla. Pagkatapos niyon, sa labing-anim na kapanganakan, siya’y isinisilang sa mabababang uri—mula sa śūdra at iba pang hamak na pagsilang.

Verse 60

ततस्तु जन्मद्वितये दरिद्राव्याधिपीडिताः । प्रतिग्रहपरा नित्यं ततो निरयगाः पुनः ॥ ६० ॥

Pagkatapos, sa susunod na dalawang kapanganakan, siya’y pinahihirapan ng kahirapan at karamdaman; laging nakatuon sa pamumuhay sa pagtanggap ng limos. Pagkaraan niyon, muli siyang napapasa-impiyerno.

Verse 61

असूयाविष्टमनसो रौरवे नरके स्मृतम् । तत्र कल्पद्वयं स्थित्वा चाण्डालाः शतजन्मसु ॥ ६१ ॥

Ang mga ang isip ay sinapian ng inggit ay sinasabing nahuhulog sa impiyernong tinatawag na Raurava. Pagkaraang manatili roon sa loob ng dalawang kalpa, sila’y isinisilang bilang caṇḍāla sa sandaang buhay.

Verse 62

मा ददस्वेति यो ब्रूयाद्गवान्गिब्राह्मणेषु च । शुनां योनिशतं गत्वा चाण्डालेषूपजायते ॥ ६२ ॥

Sinumang magsabi ng “Huwag magbigay,” at humadlang sa pag-aalay ng mga baka at iba pang handog sa mga Brāhmaṇa—pagkaraang dumaan sa sandaang sinapupunan ng mga aso—ay isinisilang sa hanay ng caṇḍāla.

Verse 63

ततो विष्ठाकृतमिश्चैव ततो व्याघ्रस्त्रिजन्मसु । तदंते नरकं याति युगानामेकविंशतिम् ॥ ६३ ॥

Pagkaraan, siya’y nagiging nilalang na kumakain ng dumi; at pagkatapos, sa tatlong kapanganakan, isinisilang siyang tigre. Sa wakas niyon, bumabagsak siya sa impiyerno sa loob ng dalawampu’t isang yuga.

Verse 64

परनिन्दापरा ये च ये च निष्ठुरभाषिणः । दानानां विघ्नकर्त्तारस्तेषां पापफलं श्रृणु ॥ ६४ ॥

Pakinggan ang bungang-makasalanan ng mga nalulugod sa paninirang-puri sa kapwa, nagsasalita nang malupit, at humahadlang sa pagbibigay ng kawanggawa (dāna).

Verse 65

मुशलोलूखलाभ्यां तु चूर्ण्यन्ते तस्करा भृशम् । तदन्ते तप्तपाषाणग्रहणं वत्सरत्रयम् ॥ ६५ ॥

Ngunit ang mga magnanakaw ay marahas na dinudurog hanggang maging pulbos sa pamamagitan ng pambayo at lusong; at pagkatapos, sa loob ng tatlong taon, pinapahawak sa kanila ang mga batong naglalagablab sa init.

Verse 66

ततश्च कालसूत्रेण भिद्यन्ते सप्त वत्सरान् । शोचन्तः स्वानिकर्माणि परद्रव्यापहारकाः ॥ ६६ ॥

Pagkatapos, sa pahirap na tinatawag na Kālasūtra, ang mga magnanakaw na kumukuha ng ari-arian ng iba ay hinihiwa at tinutusok sa loob ng pitong taon, habang tinatangisan ang sarili nilang gawa.

Verse 67

कर्मणा तत्र पच्यन्ते नरकान्गिषु सन्ततम् ॥ ६७ ॥

Doon, dahil sa sarili nilang karma, sila’y patuloy na sinusunog sa mga apoy ng mga daigdig ng impiyerno.

Verse 68

परस्वसूचकानां च नरकं श्रृणु दारुणम् । यावद्युगसहस्त्रं तु तप्तायः पिण्डभक्षणम् ॥ ६८ ॥

Pakinggan ngayon ang tungkol sa kakila-kilabot na impiyerno na nakalaan para sa mga nagtuturo ng kayamanan ng iba: sa loob ng isang libong yuga, sila ay pinipilit kumain ng mga kimpal ng nagbabagang bakal.

Verse 69

संपीड्यते च रसना संदंशैर्भृशदारुणैः । निरुच्छ्वासं महाघोरे कल्पार्द्धं निवसन्ति ते ॥ ६९ ॥

Ang kanilang dila ay dinudurog ng labis na nakakatakot na mga sipit; habang hirap huminga, sila ay naninirahan sa pinakakila-kilabot na lugar na iyon sa loob ng kalahating kalpa.

Verse 70

परस्त्रीलोलुपानां च नरकं कथयामि ते । तप्तताम्रस्त्रियस्तेन सुरुपाभरणैर्युताः ॥ ७० ॥

Ngayon ay sasabihin ko sa iyo ang tungkol sa impiyerno na nakalaan para sa mga nagnanasa sa asawa ng ibang lalaki: doon, ang mga babaeng gawa sa nagbabagang tanso, na pinalamutian ng magagandang hiyas at kaakit-akit na anyo, ay nagiging instrumento ng pagpapahirap.

Verse 71

यादृशीस्तादृशीस्ताश्च रमन्ते प्रसभं बहु । विद्ववन्तं भयेनासां गृह्णन्ति प्रसभं च तम् ॥ ७१ ॥

Ang mga babaeng may ganitong ugali ay malayang nakikihalubilo nang walang kahihiyan; at dahil sa takot sa kanila, sapilitan nilang inaagaw kahit ang isang matalinong lalaki.

Verse 72

कथयन्तश्च तत्कर्म नयन्ते नरकान्क्रमात् । अन्यं भजन्ते भूपाल पतिं त्यक्त्वा च याः स्त्रियः ॥ ७२ ॥

At ang mga nagsasalita ng pagsang-ayon sa gayong pag-uugali ay umaakay (sa kanilang sarili at sa iba) nang paunti-unti patungo sa impiyerno. O hari, ang mga babaeng nag-iiwan sa kanilang asawa at nakikisama sa iba ay nagkakaroon din ng ganitong pagbagsak.

Verse 73

तत्पायःपुरुशास्तास्तु तत्पायःशयनेबलात् । पातयित्वा रमन्ते च बहुकालं बलान्विताः ॥ ७३ ॥

Ngunit ang mga lalaking iyon, na pinaghaharian ng gayunding pamimilit, ay napapailalim sa kapangyarihan sa mismong higaan; at matapos ibagsak ang iba, sila’y naglalaro at nagsasaya nang matagal, pinalalakas ng sariling lakas.

Verse 74

ततस्तैर्योषितो मुक्ता हुताशनसमोज्ज्वलम् । यः स्तम्भं समाश्लिष्य तिष्ठन्त्यब्दसहस्त्रकम् ॥ ७४ ॥

Pagkatapos, pinalaya nila ang mga babaeng iyon; at sila’y nanatili sa loob ng isang libong taon, mahigpit na nakakapit sa isang haliging nagliliwanag sa ningning ng apoy.

Verse 75

ततः क्षारोदकस्नानं क्षारोदकनिषेवणम् । तदन्ते नरकान् सर्वान् भुञ्जतेऽब्दशतं शतम् ॥ ७५ ॥

Pagkaraan nito ay ang pagligo sa tubig na maalat at mapait (alkalina) at ang sapilitang pag-inom ng gayong tubig; at pagkatapos, dinaranas niya ang lahat ng mga impiyerno, nagdurusa sa loob ng sandaang sandaang taon (sampung libong taon).

Verse 76

यो हन्ति ब्राह्मणं गां च क्षत्रियं च नृपोत्तमम् । स चापि यातनाः सर्वा भुंक्ते कल्पेषु पञ्चसु ॥ ७६ ॥

Ang sinumang pumatay sa isang Brahmana, sa isang baka, at sa isang Kshatriya na dakilang hari—siya man ay magtitiis ng lahat ng parusa, at mararanasan iyon sa loob ng limang kalpa.

Verse 77

यः श्रृणोति महन्निन्दां सादरं तत्फलं श्रृणु । तेषां कर्णेषु दाप्यन्ते तप्तायः कीलसंचयाः ॥ ७७ ॥

Ang sinumang nakikinig nang masigasig sa mabigat na paninirang-puri—pakinggan ang bunga nito: sa mga tainga ng gayong tao ay itinutulos ang mga kumpol ng pulang-pulang pako na bakal na nagbabaga.

Verse 78

ततश्च तेषु छिद्रेषु तैलमत्युष्णमुल्बणम् । पूर्यते च ततश्चापिं कुम्भीपाकं प्रपद्यते ॥ ७८ ॥

Pagkaraan, sa mga butas na iyon ay ibinubuhos ang langis na labis na mainit at mabagsik; at pagkatapos nito, ang makasalanan ay pinadaraan sa pahirap na tinatawag na Kumbhīpāka.

Verse 79

नास्तिकानां प्रवक्ष्यामि विमुखानां हरे हरौ । अब्दानां कोटिपर्यन्तं लवणं भुञ्जते हि ते ॥ ७९ ॥

Ngayon ay ilalarawan ko ang hantungan ng mga walang pananampalataya—yaong tumalikod kay Hari: sa loob ng hanggang sampung milyong taon, sila’y pinabubuhay sa asin lamang.

Verse 80

ततश्च कल्पपर्यन्तं रौरवे तप्तसैकते । भज्यंते पापकर्मणोऽन्येप्येवं नराधिप ॥ ८० ॥

Pagkaraan, hanggang sa wakas ng kalpa, sa impiyernong Raurava na may naglalagablab na buhangin, ang mga gumagawa ng kasalanan ay dinudurog at pinahihirapan sa gayong paraan din, O hari.

Verse 81

ब्राह्मणान्ये निरीक्षन्ते कोपदृष्ट्या नराधमाः । तप्तसूचीसहस्त्रेण चक्षुस्तेषां प्रसूर्यते ॥ ८१ ॥

Yaong mga hamak na tao na tumitig sa mga Brahmana nang may galit, ang kanilang paningin ay tinutusok—na wari’y ng sanlibong karayom na nagbabagang pula.

Verse 82

ततः क्षाराम्बुधाराभिः सेच्यन्ते नृपसत्तम । ततश्च क्रकर्चेर्घोरैर्भिद्यन्ते पापकर्म्मणः ॥ ८२ ॥

Pagkatapos, O pinakadakilang hari, sila’y binabasa ng mga agos ng nakakaagnas na tubig-alkali; at saka ang mga gumagawa ng masama ay hinihiwa ng mga kasangkapang nakatatakot na parang lagari.

Verse 83

विश्वासघातिनां चैव मर्यादाभेदिनां तथा । परान्नलोल्लुपानां च नरकं श्रृणु दारुणम् ॥ ८३ ॥

Para sa mga nagtataksil sa tiwala, lumalabag sa itinakdang hangganan at tuntunin ng asal, at sakim na nag-aasam sa pagkain ng iba—pakinggan ngayon ang kakila-kilabot na impiyernong nakalaan sa kanila.

Verse 84

स्वमांसभोजिनो नित्यं भक्षमाणाः श्वभिस्तु ते । नरकेषु समस्तेषु प्रत्येकं ह्यब्दवासिनः ॥ ८४ ॥

Ang mga kumakain ng sariling laman ay walang tigil na nilalapa ng mga aso; sa bawat impiyerno, kailangan nilang manahan nang tig-isang taon sa bawat isa.

Verse 85

प्रतिग्रहरता ये च ये वै नक्षत्रपाठकाः । ये च देवलकान्नानां भोजिनस्ताञ्श्रृणुष्व मे ॥ ८५ ॥

Pakinggan mo mula sa akin ang tungkol sa mga nalululong sa pagtanggap ng mga handog, sa mga nabubuhay sa pagbasa ng agham ng mga bituin, at sa mga kumakain ng pagkain ng mga tagapaglingkod ng templo (devalaka).

Verse 86

राजन्नाकल्पपर्यन्तं यातनास्वासु दुःखिताः । पच्यन्ते सततं पापाविष्टा भोगरताः सदा ॥ ८६ ॥

O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari—O Hari, O Hari

Verse 87

ततस्तैलेन पूर्यन्ते कालसूत्रप्रपीडिताः । ततः क्षारोदकस्नानं मूत्रविष्टानिषेवणम् ॥ ८७ ॥

Pagkaraan, sa impiyernong tinatawag na Kālasūtra, sila’y pinahihirapan at binababad sa langis. Pagkatapos nito, pinapaligo sila sa nakapapasong alat na tubig at pinipilit lumamon ng ihi at dumi.

Verse 88

तदन्ते भुवमासाद्य भवन्ति म्लेच्छजातयः । अन्योद्वेगरता ये तु यान्ति वैतरणीं नदीम् ॥ ८८ ॥

Pagkatapos magwakas ang panahong iyon ng pagdurusa, sa pagbabalik sa daigdig sila’y isisilang sa mga pamayanang mleccha (mga tagalabas). Ngunit yaong nalulugod sa pagdulot ng takot at pighati sa kapwa ay tutungo sa Ilog Vaitaraṇī.

Verse 89

त्यक्तपञ्चमहायज्ञा लालाभक्षं व्रजन्ति हि । उपासनापरित्यागी रौरवं नरकं व्रजेत् ॥ ८९ ॥

Ang tumatalikod sa limang dakilang arawang yajña (pañca-mahā-yajña) ay tunay na babagsak sa kalagayang kumakain ng laway. Ang nagwawaksi sa upāsanā (pagsamba) ay mapupunta sa impiyernong Raurava.

Verse 90

विप्रग्रामकरादानं कुर्वतां श्रृणु भूपते । यातनास्वासु पच्यन्ते यावदाचन्द्रतारकम् ॥ ९० ॥

O Hari, pakinggan mo: yaong nagpapataw ng buwis sa mga Brahmana at sa mga nayon ay lulutuin sa mga pahirap hangga’t nananatili ang buwan at mga bituin.

Verse 91

ग्रामेषु भूपालवरो यः कुर्यादधिकं करम् । स सहस्त्रकुलो भुङ्क्तेनरकं कल्पपञ्चसु ॥ ९१ ॥

Ang pinakadakilang hari na nagpapataw ng labis na buwis sa mga nayon—siya, kasama ang sanlibong salinlahi ng kanyang angkan, ay magdurusa sa impiyerno sa loob ng limang kalpa.

Verse 92

विप्रग्रामकरादानं योऽनुमन्तातु पापकृत् । स एव कृतवान् राजन्ब्रह्महत्यासहस्त्रकम् ॥ ९२ ॥

O Hari, ang makasalanang taong pumapayag lamang sa pangongolekta ng buwis mula sa pamayanang Brahmana ay tila siya mismo’y nakagawa ng sanlibong brahmahatyā (pagpatay sa Brahmana).

Verse 93

कालसूत्रे महाघोरे स वसेद्दिचतुर्युगम् । अयोनौ च वियोनौ च पशुयोनौ च यो नरः ॥ ९३ ॥

Ang taong mahuhulog sa kapanganakang walang sinapupunan, sa kapanganakang may kapansanan, o sa sinapupunan ng hayop, ay mananahan sa lubhang kakilakilabot na impiyernong tinatawag na Kālasūtra sa loob ng dalawang ulit ng apat na yuga.

Verse 94

त्यजेद्रेतो महापापी सरेतोभोजनं लभेत् । वसाकूपं ततः प्राप्य स्थित्वा दिव्याब्दसत्पकम् ॥ ९४ ॥

Ang malaking makasalanang nag-aaksaya o nagtatapon ng semilya ay papakainin ng pagkaing hinaluan ng semilya; pagkaraan, pagdating sa “Hukay ng Taba” (Vasā-kūpa), mananatili siya roon sa loob ng pitumpung banal na taon.

Verse 95

रेतोभोजी भवेन्मर्त्यः सर्वलोकेषु निन्दितः । उपवासदिने राजन्दन्तधावनकृन्नरः ॥ ९५ ॥

Ang mortal na kumakain ng semilya ay hinahamak sa lahat ng daigdig. At, O Hari, ang taong naglilinis ng ngipin sa araw ng upavāsa (araw ng pag-aayuno) na lumalabag sa disiplina ng vrata ay kapintasan din.

Verse 96

स घोरं नरकं यातिव्याघ्रपक्षं चतुर्युगम् । यः स्वकर्मपरित्यागी पाषण्डीत्युच्यते बुधैः ॥ ९६ ॥

Siya ay mapupunta sa kakila-kilabot na impiyernong tinatawag na Vyāghrapakṣa sa loob ng apat na yuga—ang tumatalikod sa sariling itinakdang tungkulin ay tinatawag ng marurunong na pāṣaṇḍin (tumiwalag sa dharma).

Verse 97

तत्संगकृतमोघः स्यात्तावुभावतिपापिनौ । कल्पकोटिसहस्त्रेषु प्रान्पुतो नरकान्क्रमात् ॥ ९७ ॥

Ang pakikisalamuha sa gayong kasama ay nagpapawalang-bisa sa bunga ng buhay; ang dalawang iyon ay nagiging lubhang makasalanan, at sa loob ng libu-libong krore ng kalpa sila’y itinataboy, hakbang-hakbang, sa mga impiyerno—buhay matapos buhay.

Verse 98

देवद्रव्यापहर्त्तारो गुरुद्रव्यापहारकाः । ब्रह्महत्याव्रतसमं दुष्कृतं भुञ्जते नृप ॥ ९८ ॥

O Hari, ang mga nagnanakaw ng ari-arian na inialay sa mga diyos, at ang nagnanakaw ng ari-arian ng sariling guru, ay nagkakamit ng masamang karma na kapantay ng mabigat na kasalanan at panata ng pag-ubos-sala na tinatawag na Brahmahatyā-vrata.

Verse 99

अनाथधनहर्त्तारो ह्यनाथं ये द्विषन्ति च । कल्पकोटिसहस्त्राणि नरके ते वसन्ति च ॥ ९९ ॥

Ang nagnanakaw ng yaman ng mga walang kalaban-laban, at ang napopoot sa mga walang kalaban-laban, ay nananahan sa impiyerno sa loob ng libu-libong koro ng mga kalpa.

Verse 100

स्त्रीशूद्राणां समीपे तु ये वेदाध्ययने रताः । तेषां पापफलं वक्ष्ये श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ १०० ॥

Ngunit yaong masugid sa pag-aaral o pagbigkas ng Veda sa harap ng mga babae at mga Śūdra—makinig nang may isip na nakatuon, at aking sasabihin ang bungang-makasalanan para sa kanila.

Verse 101

अधःशीर्षोर्ध्वपादाश्च कीलिताः स्तम्भकद्वये । ध्रूम्रपानरता नित्यं तिष्ठन्त्याब्रह्मवत्सरम् ॥ १०१ ॥

Nakahang ang ulo at nakataas ang mga paa, sila’y ipinapako sa dalawang haligi; laging alipin ng paglanghap ng usok, nananatili silang gayon hanggang sa matapos ang isang taon ni Brahmā.

Verse 102

जले देवालये वापि यस्त्यजेद्देहजं मलम् । भ्रूणहत्यासमं पापं संप्रान्पोत्यतिदारुणम् ॥ १०२ ॥

Sinumang magtapon ng dumi ng katawan sa tubig—o kahit sa loob ng templo—ay nagkakamit ng lubhang kakila-kilabot na kasalanan, kapantay ng kasalanan ng pagpatay sa sanggol sa sinapupunan.

Verse 103

दन्तास्थिकेशनखरान्ये त्यज्यन्त्यमरालये । जले वा भुक्तशेषं च तेषां पापफलं श्रृणु ॥ १०३ ॥

Pakinggan ang makasalanang kahihinatnan na natatamo ng mga nagtatapon ng ngipin, buto, buhok, at kuko sa isang templo, o nagtatapon ng mga tira ng pagkain sa tubig.

Verse 104

प्रासप्रोता हलैर्भिन्ना आर्त्तरावविराविणः । अत्युष्णतैलपाकेऽतितप्यन्ते भृशदारुणे ॥ १०४ ॥

Tinutusok ng mga sibat at hinahati ng mga araro, sumisigaw sa matinding paghihirap, sila ay labis na pinahihirapan—pinakukuluan sa napakainit na mantika—sa isang pinakakila-kilabot na pagluluto.

Verse 105

कुर्वन्ति दुःखसंतप्तास्ततोऽन्येषु व्रजन्ति च । ब्रह्मसंहरते यस्तु गन्धकाष्टं तथैव च ॥ १०५ ॥

Pinahihirapan at sinusunog ng pagdurusa, patuloy nilang ginagawa (ang mga gawaing iyon) at pagkatapos ay lumilipat sa iba pang (mga landas). Ngunit ang sinumang nagdudulot ng pagkalusaw ng (diwa ng) 'Brahman' ay (sumisira) din sa 'kahoy na asupre' gayundin.

Verse 106

स याति नरकं घोरं यावदाचन्द्रतारकम् । ब्रह्मस्वहरणं राजन्निहामुत्र च दुःखदम् ॥ १०६ ॥

O Hari, siya ay mapupunta sa nakatatakot na impiyerno hangga't ang buwan at mga bituin ay nananatili. Ang pagnanakaw ng ari-arian ng isang Brahmana ay nagdudulot ng pagdurusa dito (sa mundong ito) at sa kabilang buhay.

Verse 107

इहसंपद्विनाशायपरत्रनरकाय च । कूटसाक्ष्यंवदेद्यस्तु तस्य पापफलंश्रृणु ॥ १०७ ॥

Sinumang nagbibigay ng maling testimonya ay nagdudulot ng pagkasira ng kasaganaan sa mundong ito at umaakay sa kanyang sarili sa impiyerno sa kabilang buhay. Pakinggan ngayon ang makasalanang kahihinatnan ng gayong pagsisinungaling.

Verse 108

स याति यातनाः सर्वा यावदिन्द्राश्चतुर्दश । इहपुत्राश्च विनश्यन्ति परत्र च ॥ १०८ ॥

Daranasin niya ang lahat ng uri ng pahirap sa loob ng panahong tumatagal ang labing-apat na Indra; at ang kanyang mga anak na lalaki ay napapahamak—sa mundong ito at maging sa kabilang-buhay.

Verse 109

रौरवं नरकं भुङक्ते ततोऽन्यानपि च क्रमात् । ये चातिकामिनो मर्त्या ये च मिथ्याप्रवादिनः ॥ १०९ ॥

Ang mga taong labis na alipin ng pita at ang mga nagsasalita ng kasinungalingan ay nagdurusa sa impiyernong tinatawag na Raurava; at pagkaraan, ayon sa pagkakasunod, daraan pa sila sa iba pang mga impiyerno.

Verse 110

तेषां सुखे जलौकास्तु पूर्य्यन्ते पन्नगोपमाः । एवं षष्टिसहस्त्राब्दे ततः क्षाराम्बुसेचनम् ॥ ११० ॥

Habang wari’y nasa ginhawa sila, ang mga linta na wari’y mga ahas ay nabusog nang lubos (sa kanilang dugo). Sa gayon, tumagal ito nang animnapung libong taon; saka sumunod ang pagwisik ng tubig na maalat-alkalina.

Verse 111

ये वृथामांसनिरतास्ते यान्ति क्षारकर्दमम् । ततो गजैर्निपात्यन्ते मरुत्प्रपतनं यथा ॥ १११ ॥

Ang mga nagpapakalulong sa pagkain ng karne nang walang wastong dahilan ay nahuhulog sa mapanuyang putik na maalat-alkalina. Mula roon, itinatapon sila ng mga elepante, na wari’y ibinubuwal sa bangin na hinahampas ng hangin.

Verse 112

तदन्ते भवमासाद्य हीनाङ्गाः प्रभवन्ति च । यस्त्वृतौ नाभिगच्छेत स्वस्त्रिंय मनुजेश्वर ॥ ११२ ॥

Pagkaraan, kapag naganap ang paglilihi, maaaring ipanganak ang mga anak na may kakulangan sa mga sangkap ng katawan. O panginoon ng mga tao, ang hindi lumalapit sa sariling asawa sa nararapat na panahon (ṛtu) ay nagkakamit ng gayong bunga.

Verse 113

स याति रौरवं घोरं ब्रह्महकत्यां च विन्दति । अन्याचाररतं दृष्ट्वा यः शक्तो न निवारयेत् ॥ ११३ ॥

Ang sinumang makakita ng taong nalulubog sa maling asal at may kakayahang pigilan ngunit hindi pumipigil, siya’y mapapasa-impiyernong Raurava na kakila-kilabot at magkakamit din ng kasalanang brahma-hatyā—ang pagpatay sa isang brāhmaṇa.

Verse 114

तत्पापं समवान्पोति नरकं तावुभावपि । पापिनां पापगणनां कृत्वान्येभ्यो दिशन्ति विन्दति ॥ ११४ ॥

Lubos niyang aanihin ang kasalanang iyon at papasok din sa impiyerno. Ang nagbibilang ng mga kasalanan ng mga makasalanan at ipinapasa sa iba ang paghatol at parusa, siya man ay tumatanggap ng nararapat na bunga.

Verse 115

अस्तित्वे तुल्यपापास्ते मिथ्यात्वे द्विगुणा नृप । अपापे पातकं यस्तु समरोप्य विनिन्दति ॥ ११५ ॥

O Hari, kung ang ibinibintang na kasalanan ay tunay na umiiral, ang kasalanan ng pagsasabi nito ay kapantay ng kasalanang iyon; ngunit kung ito’y kasinungalingan, nagiging doble ang kasalanan. At sinumang magpataw ng sala sa walang sala at manlait sa kanya ay gumagawa ng mabigat na paglabag.

Verse 116

स याति नरकं घोरं यावञ्चर्द्रार्क तारकम् । पापिनां निन्द्यमानानां पापार्द्धं क्षयमेति च ॥ ११६ ॥

Siya’y mapupunta sa kakila-kilabot na impiyerno sa habang nananatili ang buwan, araw, at mga bituin. At sa mga makasalanang sinasaway ng mga matuwid, kalahati ng kanilang kasalanan ay napapawi rin.

Verse 117

यस्तु व्रतानि संगृह्य असमाप्य परित्यज्येत् । सोऽसिपत्रेऽनुभूयार्तिं हीनाङगोजायते भुवि ॥ ११७ ॥

Ngunit ang sinumang tumanggap ng mga banal na panata (vrata) at iniwan ito bago matapos, siya’y magdurusa sa impiyernong Asipatra at pagkaraan ay isisilang sa daigdig na may kapansanan o kulang na mga sangkap ng katawan.

Verse 118

अन्यैः संगृह्यमाणानांव्रतानां विघ्नकृन्नरः । अतीव दुःखदंरौद्रं स याति श्लेष्मभोजनम् ॥ ११८ ॥

Ang taong humahadlang sa mga banal na panata (vrata) na isinasagawa ng iba ay mapupunta sa isang mabagsik at kakila-kilabot na daigdig ng matinding pagdurusa, kung saan siya’y pinapakain ng plema.

Verse 119

न्याये च धर्मशिक्षायां पक्षपातं करोति यः । न तस्य निष्कृतिर्भूयः प्रायश्चित्तायुतैरपि ॥ ११९ ॥

Sinumang nagpapakita ng pagkiling sa paghatol ng katarungan at sa pagtuturo ng dharma, wala nang ibang pagtubos para sa kanya, kahit pa sa sampu-sampung libong pagsisisi (prāyaścitta).

Verse 120

अभोज्यभोजी संप्राप्यं विङ्भोज्यं तु समायुतम् । ततश्चण्डालयोनौ तु गोमांसाशी सदा भवेत् ॥ १२० ॥

Ang kumakain ng ipinagbabawal kainin ay mapapasa kalagayang kumakain ng dumi. Pagkaraan, siya’y isisilang sa sinapupunan ng isang caṇḍāla at magiging taong laging kumakain ng laman ng baka.

Verse 121

अवमान्य द्विजान्वाग्भिर्ब्रह्महत्यां च विन्दति । सर्वाश्चयातना भुक्त्वा चाण्डालो दशजन्मसु ॥ १२१ ॥

Ang sinumang umalipusta sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang) sa pamamagitan ng mabagsik na pananalita ay nagkakamit ng kasalanang katumbas ng brahma-hatyā (pagpatay sa brāhmaṇa). Matapos danasin ang lahat ng parusa, siya’y isisilang bilang caṇḍāla sa sampung buhay.

Verse 122

विप्राय दीयमाने तु यस्तु विघ्नं समाचरेत् । ब्रह्महत्यासमं तेन कर्त्तव्यं व्रतमेव च ॥ १२२ ॥

Ngunit kapag may handog na ibinibigay sa isang brāhmaṇa at may taong sadyang humahadlang, ang kasalanan niya’y katumbas ng brahma-hatyā (pagpatay sa brāhmaṇa); kaya nararapat niyang isagawa ang isang panatang pagtubos (vrata).

Verse 123

अपहृत्य पस्स्यार्थं यः परेभ्यः प्रयच्छति । अपहर्त्ता तु निरयी यस्यार्थस्तस्य तत्फलम् ॥ १२३ ॥

Ang sinumang kumuha ng ari-arian ng iba at ibinigay ito sa iba—ang gayong nagbibigay ay tunay na magnanakaw. Ang magnanakaw ay mahuhulog sa impiyerno, habang ang bunga (ng kayamanang iyon) ay nararapat sa kung kanino ito kinuha.

Verse 124

प्रतिश्रुत्याप्रदानेन लालाभक्षं व्रजेन्नरः । यतिनिन्दापरो राजन् शिलानमात्रे प्रयाति हि ॥ १२४ ॥

Sa pamamagitan ng paggawa ng pangako at hindi pagtupad nito, ang isang tao ay nababawasan at nagiging kumakain ng laway. Ngunit ang isang nakatuon sa pag-alipusta sa mga asetiko, O Hari, ay tunay na ibinabagsak sa kalagayan ng isang bato.

Verse 125

आरामच्छेदिनो यान्ति युगानामेकविंशतिम् । श्वभोजनं ततः सर्वा भुञ्जते यातनाः क्रमात् ॥ १२५ ॥

Ang mga sumisira ng mga hardin ay mapupunta (sa impiyerno) sa loob ng dalawampu't isang yuga. Pagkatapos noon, sila ay pinakakain ng pagkain ng aso; pagkatapos, sa tamang pagkakasunod-sunod, pagdadaanan nila ang lahat ng iba pang paghihirap.

Verse 126

देवतागृहभेत्तारस्तडागानां च भूपते । पुष्पारामभिदश्चैव यां गतिं यान्ति तच्छॄणु ॥ १२६ ॥

O hari, pakinggan mo kung anong kapalaran ang sasapitin ng mga sumisira sa mga templo ng mga diyos, sumisira sa mga imbakan ng tubig at lawa, at sumisira sa mga hardin ng bulaklak.

Verse 127

यातनास्वासु सर्वासु पच्यन्ते वै पृथक् पृथक् । ततश्च विष्टाकृमयः कल्पानामेकविंशतिम् ॥ १२७ ॥

Sa lahat ng mga kalagayang iyon ng pagpapahirap, sila ay tunay na niluluto—bawat isa ay hiwalay. Pagkatapos noon, sila ay nagiging mga uod sa dumi sa loob ng dalawampu't isang kalpa.

Verse 128

ततश्चाण्डालयोनौ तु शतजन्मानि भूपते । ग्रामविध्वंसकानां तु दाहकानां च लुम्पताम् ॥ १२८ ॥

Pagkaraan nito, O Hari, ang mga sumisira ng mga nayon—yaong nagsusunog at yaong nangloloob at nanglilimas—ay isisilang sa sinapupunan ng mga cāṇḍāla sa loob ng sandaang buhay.

Verse 129

महत्पापं तदादेष्टुं न क्षमोऽहं निजायुषा । उच्छिष्टभोजिनो ये च मित्रद्रोहपराश्च ये ॥ १२९ ॥

O Hari, ang dakilang kasalanang iyon ay hindi ko kayang ilarawan nang ganap kahit sa buong haba ng aking buhay—ang kasalanan ng mga kumakain ng maruming tira at ng mga laging handang magtaksil sa kaibigan.

Verse 130

एतेषां यातनास्तीव्रा भवन्त्याचन्द्रतारकम् । उच्छिन्नपितॄदेवेज्या वेंदमार्गबहिःस्थिताः ॥ १३० ॥

Para sa gayong mga tao, ang mga pahirap ay matindi at tumatagal hanggang sa panahon ng buwan at mga bituin. Yamang pinutol nila ang pagsamba na nararapat sa mga ninuno at sa mga deva, nananatili silang nasa labas ng landas ng Veda.

Verse 131

पापानां यातानानां च धर्माणां चापि भूपते । एवं बहुविधा भूप यातनाः पापकारिणाम् ॥ १३१ ॥

O Hari, sa gayon ay naipahayag ang mga parusa (yātanā) ng mga kasalanan, at gayundin ang mga alituntunin ng dharma. Sa ganitong paraan, O pinuno, sari-sari ang mapanakit na bunga para sa mga gumagawa ng kasamaan.

Verse 132

तेषां तासां च संख्यानं कर्त्तुं नालमहं प्रभो । पापानां यातनानां च धर्माणां चापि भूपते ॥ १३२ ॥

O Panginoon—O Hari—hindi ko kayang bilangin nang ganap ang dami ng mga uri ng kasalanan, ng mga pahirap (yātanā) na bunga nito, at maging ang mga anyo ng dharma.

Verse 133

संख्यां निगदितुं लोके कः क्षमो विष्णुना विना । एतेषां सर्वपापानां धर्मशास्त्रविधानतः ॥ १३३ ॥

Sa mundong ito, sino ang may kakayahang magsaad nang ganap ng bilang ng lahat ng kasalanang ito ayon sa mga tuntunin ng Dharma-śāstra—maliban kay Panginoong Viṣṇu?

Verse 134

प्रायश्चित्तेषु चीर्णेषु पापराशिः प्रणश्यति । प्रायश्चित्तानि कार्याणि समीपे कमलापतेः ॥ १३४ ॥

Kapag ang mga gawaing prāyaścitta (pagsisisi at pagtubos) ay naisagawa nang wasto, napapawi ang naipong bunton ng kasalanan. Kaya’t ang mga ritong pagtubos ay dapat gawin sa harap—malapit sa Kamalāpati, ang Panginoon ni Lakṣmī (Viṣṇu).

Verse 135

न्यूनातिरिक्तकृत्यानां संपूर्तिकरणाय च । गङ्गा चतुलसी चैव सत्सङ्गो हरिकीर्त्तनम् ॥ १३५ ॥

Upang maging ganap ang mga tungkuling panrelihiyon—maging ito’y nagawa nang kulang o labis—ang mga tulong ay: ang Ilog Gaṅgā, ang Tulasi, ang satsaṅga (pakikisama sa mga banal), at ang pag-awit ng mga Pangalan at kaluwalhatian ni Hari.

Verse 136

अनसूया ह्यहिंसा च सर्वेप्येते हि पापहाः । विष्ण्वर्पितानि कर्माणि सफलानि भवन्ति हि ॥ १३६ ॥

Ang kawalan ng inggit at ang ahiṃsā (di-karahasan)—tunay na ang lahat ng kabutihang ito’y pumupuksa sa kasalanan. At ang mga gawaing iniaalay kay Viṣṇu ay nagiging mabunga sa katotohanan.

Verse 137

अनर्प्पितानि कर्माणि भस्मविन्यस्तद्रव्यवत् । नित्यं नैमित्तिकं काम्यं यच्चान्यन्मोक्षमाधनम् ॥ १३७ ॥

Ang mga gawaing hindi iniaalay sa Panginoon ay tulad ng mahahalagang bagay na inilagak sa abo—nawawalan ng bunga. Maging ito man ay araw-araw na tungkulin, paminsan-minsang ritwal, mga seremonyang may hangarin, o iba pang pagsasanay na itinuturing na daan sa mokṣa, nagkakaroon lamang ng saysay kapag inihahandog bilang alay.

Verse 138

विष्णौ समार्पितं सर्वं सात्त्विकं सफलं भवेत् । हरिभक्तिः परा नृणां सर्वं पापप्राणाशिनी ॥ १३८ ॥

Anumang ialay kay Viṣṇu ay nagiging sāttvika at nagbubunga ng tunay na bunga. Para sa tao, ang bhakti kay Hari ang pinakamataas na landas, at winawasak nito ang mismong hininga-buhay ng lahat ng kasalanan.

Verse 139

सा भक्तिदशधा ज्ञेया पापारण्यदवोपमा । तामसै राजसैश्चैव सात्त्विकैश्च नृपोत्तम ॥ १३९ ॥

Ang bhakti na iyon ay dapat maunawaang may sampung anyo, tulad ng apoy sa gubat na tumutupok sa ilang ng kasalanan. O pinakamainam na hari, ito’y may uring tāmasika, rājāsika, at sāttvika rin.

Verse 140

यच्चान्यस्य विनाशार्थं भजनं श्रीपतेर्नृप । सा तामस्यधमा भक्तिः खलभावधरा यतः ॥ १४० ॥

O hari, ang pagsamba kay Śrīpati (Viṣṇu) na ginagawa upang wasakin ang iba ay ang pinakamababa at tāmasik na anyo ng bhakti, sapagkat ito’y pinananatili ng masamang pag-uugali.

Verse 141

योऽर्चयेत्कैतवधिया स्वैरिणी स्वपतिं यथा । नारायणं जगन्नाथं तामसी मध्यमा तु सा ॥ १४१ ॥

Ang sinumang sumasamba kay Nārāyaṇa, ang Panginoon ng sansinukob, na may mapanlinlang na layon—gaya ng babaeng di-tapat na lumalapit sa sariling asawa—ang pagsambang iyon ay tāmasī, nasa gitnang antas.

Verse 142

देवापूजापरान्दृष्ट्वा मात्सर्याद्योऽर्चयेद्धीरम् । सा भक्तिः पृथिवीपाल तामसी चोत्तमा स्मृता ॥ १४२ ॥

Kapag nakita ang iba na masigasig sa pagsamba sa Panginoon, at dahil sa inggit ay sumamba sa matatag na deboto—ang bhakti na iyon, O tagapangalaga ng lupa, ay itinuturing na tāmasī (mula sa tamas).

Verse 143

धनधान्यादिकं यस्तु प्रार्थयन्नर्चयेद्वरिम् । श्रद्धया परया युक्तः सा राजस्यधमा स्मृता ॥ १४३ ॥

Ang sinumang sumasamba kay Hari habang humihiling ng yaman, bigas, at iba pa—kahit may sukdulang pananampalataya—ang pagsambang iyon ay itinuturing na pinakamababa sa uring rājasa (makapagnanasa).

Verse 144

यः सर्वलोकविख्यातकीर्तिमुद्दिश्य माधवम् । अर्चयेत्परया भक्त्या सा मध्या राजसी मता ॥ १४४ ॥

Ang sinumang sumasamba kay Mādhava nang may sukdulang bhakti, ngunit ang hangad ay katanyagang kilala sa lahat ng daigdig—ang bhaktì na iyon ay itinuturing na katamtaman at rājasa.

Verse 145

सालोक्यादि पदं यस्तु समुद्दिश्यार्चयेद्धरिम् । सा राजस्युत्तमा भक्तिः कीर्तिता पृथिवीपते ॥ १४५ ॥

O Panginoon ng lupa, ang bhakti na ipinahayag na pinakamataas para sa isang hari ay yaong pagsamba kay Hari habang minimithi ang mga kalagayang gaya ng sālokya at iba pa.

Verse 146

यस्तु स्वकृतपापानां क्षयार्थं प्रार्चयेद्वरिम् । श्रद्धया परयोपेतः सा सात्त्विक्यधमा स्मृता ॥ १४६ ॥

Ngunit ang sumasamba kay Hari upang mapawi ang sariling nagawang mga kasalanan—kahit may sukdulang pananampalataya—ang pagsambang iyon ay itinuturing na mababang antas ng sāttvika (kabutihan).

Verse 147

हरेरिदं प्रियमिति शुश्रूषां कुरुते तु यः । श्रद्धया संयुतो भूयः सात्त्विकी मध्यमा तु सा ॥ १४७ ॥

Ang naglilingkod nang masikap, iniisip na “Ito ang minamahal ni Hari (Viṣṇu),” at ginagawa iyon nang may pananampalataya—ang bhaktì na iyon ay higit na sāttvika at itinuturing na nasa gitnang antas.

Verse 148

विधिबुद्ध्यार्चयेद्यस्तु दासवच्छ्रीपतिं नृप । भक्तीनां प्रवरा सा तु उत्तमा सात्त्विकी स्मृता ॥ १४८ ॥

O hari, mahal na hari, ang debosyong itinuturing na pinakadakila—tunay na pinakamataas at sāttvika—ay yaong pagsamba kay Śrīpati na may pagkaunawa sa wastong tuntuning pangkasulatan at may saloobin ng isang lingkod.

Verse 149

महीमानं हरेर्यस्तु किंचित्कृत्वा प्रियो नरः । तन्मयत्वेन संतुष्टः सा भक्तिरुत्तमोत्तमा ॥ १४९ ॥

Ang taong kahit sa munting paglilingkod ay nagiging minamahal ni Hari, at nasisiyahan dahil sa ganap na pagkalubog sa Kanya—ang debosyong iyon ang pinakamataas sa pinakamataas.

Verse 150

अहमेव परो विष्णुर्मयिसर्वमिदं जगत् । इति यः सततं पश्येत्तं विद्यादुत्तमोत्तमम् ॥ १५० ॥

“Ako lamang ang Kataas-taasang Viṣṇu; sa Akin nananahan ang buong sansinukob.” Sinumang laging nakakakita nang ganito, alamin siyang pinakamainam sa pinakamainam.

Verse 151

एवं दशविधा भक्तिः संसारच्छेदकारिणी । तत्रापि सात्त्विकी भक्तिः सर्वकामफलप्रदा ॥ १५१ ॥

Kaya nito, ang bhakti ay may sampung uri at pumuputol sa gapos ng sansara. Sa mga ito, ang sāttvikang bhakti (dalisay) ang nagbibigay ng bunga ng lahat ng marapat na hangarin.

Verse 152

तस्माच्छृणुष्व भूपाल संसारविजिगीषुणा । स्वकर्मणो विरोधेन भक्तिः कार्या जनार्दने ॥ १५२ ॥

Kaya makinig, O hari: ang nagnanais manaig sa sansara ay dapat magsagawa ng bhakti kay Janārdana (Viṣṇu) nang hindi sumasalungat sa sariling wastong tungkulin.

Verse 153

यः स्वधर्मं परित्यज्य भक्तिमात्रेण जीवति । न तस्य तुष्यते विष्णुराचारेणैव तुष्यते ॥ १५३ ॥

Ang sinumang tumalikod sa sariling svadharma at nabubuhay sa bhakti lamang—hindi nalulugod si Viṣṇu sa gayong tao; nalulugod Siya sa wastong ācāra, ang tamang asal at gawi.

Verse 154

सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्पते । आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः ॥ १५४ ॥

Sa lahat ng āgama (mga kasulatan), ang ācāra—ang tamang asal—ang itinatag bilang pangunahing saligan. Mula sa asal nagmumula ang dharma, at ang Panginoon ng dharma ay si Acyuta, ang Di-nasisira (Viṣṇu).

Verse 155

तस्मात्कार्या हरेर्भक्तिः स्वर्धमस्याविरोधिनी । सदाचारविहीनानां धर्मा अप्यसुखप्रदाः ॥ १५५ ॥

Kaya nga, ang bhakti kay Hari ay dapat isagawa nang hindi sumasalungat sa sariling svadharma. Sa mga salat sa sadācāra (mabuting asal), maging ang mga tungkuling panrelihiyon ay nagiging sanhi ng dalamhati.

Verse 156

स्वधर्महीना भक्तिश्वाप्यकृतैव प्रकीर्तिता । यत्तु पृष्टं त्वया भूयस्तत्सर्वं गदितं मया ॥ १५६ ॥

Kahit ang bhakti na walang kasamang sariling svadharma ay inilarawang walang bisa. At ang anumang iba pa na itinanong mo sa akin—lahat ay naipahayag ko na.

Verse 157

तस्माद्धर्मपरो भूत्वा पूजयस्व जनार्दनम् । नारायणमणीयांसं सुखमेष्यसि शाश्वतम् ॥ १५७ ॥

Kaya nga, maging masigasig sa dharma at sambahin si Janārdana. Sa pagsamba kay Nārāyaṇa—na higit pang masinop kaysa sa pinakamasinop—makakamtan mo ang walang hanggang ligaya.

Verse 158

शिव एव हरिः साक्षाद्धरिरेव शिवः स्वयम् । द्वयोरन्तरदृग्याति नरकारन्कोटिशः खलः ॥ १५८ ॥

Si Śiva ay tunay na si Hari mismo, at si Hari rin ay si Śiva sa Kanyang sarili. Ang masamang taong nakakakita ng pagkakaiba sa dalawa ay mahuhulog sa impiyerno sa milyun-milyong kalpa.

Verse 159

तस्माद्विष्णुं शिवं वापि समं बुद्धा समर्चय । भेदकृद्दुःखमाप्नोति इह लोके परत्र च ॥ १५९ ॥

Kaya nga, sa pagkilalang magkapantay sina Viṣṇu at Śiva, sambahin sila nang may paggalang. Ngunit ang sinumang naghahati-hati sa kanila ay magtatamo ng pagdurusa—sa mundong ito at sa susunod.

Verse 160

यदर्थमहमायातस्त्वत्समीपं जनाधिप । तत्ते वक्ष्यामि सुमते सावधानं निशामय ॥ १६० ॥

O panginoon ng mga tao, sasabihin ko sa iyo ang tunay na layunin kung bakit ako lumapit sa iyong harapan. O marunong, makinig nang buong pag-iingat.

Verse 161

आत्मघातकपाप्मानो दग्धाः कपिलकोपतः । वसन्ति नरके ते तु राजंस्तव पितामहाः ॥ १६१ ॥

O Hari, ang iyong mga ninuno—mga makasalanang gumawa ng pagwasak sa sarili—ay sinunog ng poot ni Kapila at ngayo’y nananahan sa impiyerno.

Verse 162

तानुद्धर महाभाग गङ्गानयनकर्मणा । गङ्गा सर्वाणि पापानि नाशयत्येव भूपते ॥ १६२ ॥

O marangal, iligtas mo sila sa pamamagitan ng ritwal ng pagdadala (sa kanila) sa Ilog Gaṅgā. O Hari, ang Gaṅgā ay tunay na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 163

केशास्थिनखदन्दाश्च भस्मापि नृपसत्तम । नयति विष्णुसदनं स्पृष्टा गाङ्गेन वारिणा ॥ १६३ ॥

O pinakadakilang hari, ang buhok, mga buto, mga kuko, mga ngipin—maging ang abo—kapag nahipo ng banal na tubig ng Gaṅgā, ay dinadala sa tahanan ni Viṣṇu.

Verse 164

यस्यास्थि भस्म वा राजन् गङ्गायां क्षिप्यते नरैः । स सर्वपापनिर्मुक्तः प्रयाति भवनं हरेः ॥ १६४ ॥

O Hari, kung ang mga buto o abo ng isang tao ay inihahagis ng mga tao sa Gaṅgā, siya’y napapalaya sa lahat ng kasalanan at nagtutungo sa tahanan ni Hari.

Verse 165

यानि कानि च पापानि प्रोक्तानि तव भूपते । तानि कर्माणि नश्यन्ति गङ्गाबिन्द्वभिषेचनात् ॥ १६५ ॥

O hari, anumang mga kasalanang sinabi sa iyo, mahal na pinuno—ang mga gawang karma na iyon ay napapawi sa pagwisik kahit isang patak ng tubig ng Gaṅgā.

Verse 166

सनक उवाच । इत्युक्त्वा मुनिशार्दूल महाराजं भगीरथम् । धर्मात्मानं धर्मराजः सद्यश्वान्तर्दधेतदा ॥ १६६ ॥

Sinabi ni Sanaka: Pagkasabi nito, si Dharma-rāja (Yama), ang matuwid, matapos kausapin si Haring Bhagīratha—ang tigre sa mga pantas—ay naglaho agad.

Verse 167

स तु राजा महाप्राज्ञः सर्वशास्त्रार्थपारगाः । निक्षिप्य पृथिवीं सर्वां सचिवेषु ययौ वनम् ॥ १६७ ॥

Ang haring iyon, lubhang marunong at batid ang diwa ng lahat ng śāstra, ay ipinagkatiwala ang buong kaharian sa mga ministro at nagtungo sa gubat.

Verse 168

तुहिनाद्रौ ततो गत्वा नरनारायणाश्रमात् । पश्चिमे तुहिनाक्रान्ते श्रृङ्गेषोडशयोजने ॥ १६८ ॥

Pagkaraan, mula sa āśrama nina Nara at Nārāyaṇa, siya’y nagtungo sa bundok na nababalutan ng niyebe (Tuhinādri) at narating ang kanlurang tuktok na balot ng yelo, sa layong labing-anim na yojana.

Verse 169

तपस्तप्त्वानयामास गङ्गां त्रैलोक्यपावनीम् ॥ १६९ ॥

Matapos magsagawa ng mahigpit na tapas (pagpapakasakit-espirituwal), kanyang ipinababa ang Gaṅgā—ang tagapaglinis ng tatlong daigdig.