Adhyaya 91

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे यतिप्रायश्चित्तं नाम नवतितमो ऽध्यायः सूत उवाच अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि अरिष्टानि निबोधत येन ज्ञानविशेषेण मृत्युं पश्यन्ति योगिनः

Sa gayon, sa Śrī Liṅga Mahāpurāṇa (Pūrvabhāga), nagsisimula ang ika-91 kabanata na tinatawag na “Pagtubos para sa mga Yati (ascetic)”. Wika ni Sūta: “Mula ngayon ay ipaliliwanag ko ang mga ariṣṭa, ang mga palatandaan; unawain ninyo nang mabuti. Sa natatanging kaalamang espirituwal na iyon, namamasdan ng mga yogin ang Kamatayan mismo at nalalampasan ang takot sa pamamagitan ng pagtanaw kay Pati, ang Panginoon.”

Verse 2

अरुन्धतीं ध्रुवं चैव सोमछायां महापथम् यो न पश्येन्न जीवेत्स नरः संवत्सरात्परम्

Ang taong hindi nakakakita kay Arundhatī, kay Dhruva, sa maningning na landas ng Buwan, at sa Dakilang Daan (sa kalangitan), ay hindi nabubuhay nang lampas sa isang taon. Sa gayon, itinuturo ng Purāṇa ang banal na kaayusan ng sansinukob; ang wastong pagtanaw ay sumusuporta sa dharma at nagpapatatag sa pashu (kaluluwang nakagapos) tungo kay Pati (Śiva).

Verse 3

अरिश्मवन्तम् आदित्यं रश्मिवन्तं च पावकम् यः पश्यति न जीवेद्वै मासादेकादशात्परम्

Sinumang makakita sa Araw na “walang sinag” at sa banal na Apoy na “nagniningning sa mga sinag”—sa pagharap sa masamang pagbaligtad ng kaayusan ng sansinukob, hindi siya mabubuhay nang lampas sa labing-isang buwan.

Verse 4

वमेन्मूत्रं पुरीषं च सुवर्णं रजतं तथा प्रत्यक्षमथवा स्वप्ने दशमासान्न जीवति

Kung ang isang tao ay magsuka ng ihi o dumi, o magsuka ng ginto o pilak—mangyari man ito nang hayagan sa paggising o magpakita sa panaginip—hindi siya mabubuhay nang lampas sa sampung buwan. Ito’y ipinahahayag na masamang tanda: gaya ng pāśa (tali ng pagkagapos) na humihigpit sa paśu na may katawan kapag humihina ang dharma at prāṇa.

Verse 5

रुक्मवर्णं द्रुमं पश्येद् गन्धर्वनगराणि च पश्येत् प्रेतपिशाचांश् च नवमासान् स जीवति

Kung may makakita ng punong kulay ginto, at makita rin ang mga lungsod ng mga Gandharva, at higit pa’y makita ang mga preta at piśāca, ang taong iyon ay mabubuhay na lamang nang siyam na buwan.

Verse 6

अकस्माच्च भवेत्स्थूलो ह्य् अकस्माच्च कृशो भवेत् प्रकृतेश् च निवर्तेत चाष्टौ मासांश् च जीवति

Kung ang isang tao ay biglang tumaba, o biglang pumayat, at lumihis sa likas na kalagayan ng katawan, sinasabi na mabubuhay na lamang siya nang walong buwan pa.

Verse 7

अग्रतः पृष्ठतो वापि खण्डं यस्य पदं भवेत् पांसुके कर्दमे वापि सप्तमासान्स जीवति

Kung ang bakas ng paa ng isang tao ay maging putol o basag—sa unahan man o sa hulihan—sa alikabok man o maging sa putik, mabubuhay na lamang siya nang pitong buwan. Itinuturo ang tandang ito bilang mabigat na pangitain sa ilalim ng pamamahala ni Pati (Śiva), na lumuluwag o humihigpit sa pāśa ayon sa karma.

Verse 8

काकः कपोतो गृध्रो वा निलीयेद्यस्य मूर्धनि क्रव्यादो वा खगो यस्य षण्मासान् नातिवर्तते

Kung ang uwak, kalapati, o buwitre ay dumapo sa ulo ng isang tao—o kung ang ibong kumakain ng laman ay nananatiling malapit at hindi umaalis kahit anim na buwan—ito’y ipinahahayag na mabigat na masamang palatandaan: ang paśu (kaluluwang nakagapos) ay papalapit sa wakas ng buhay na may katawan sa ilalim ng lakas ng pāśa (mga gapos ng karma).

Verse 9

गच्छेद् वायसपङ्क्तीभिः पांसुवर्षेण वा पुनः स्वच्छायां विकृतां पश्येच् चतुःपञ्च स जीवति

Kung habang naglalakad ay masagi ng mga hanay ng uwak, o matamaan ng pag-ulan ng alikabok, at pagkatapos ay makita ang sariling anino na baluktot at kakaiba, ang taong iyon ay mabubuhay na lamang ng apat o limang taon pa.

Verse 10

अनभ्रे विद्युतं पश्येद् दक्षिणां दिशमास्थिताम् उदके धनुर् ऐन्द्रं वा त्रीणि द्वौ वा स जीवति

Kung makakita ng kidlat sa langit na walang ulap, na wari’y nakatindig sa dakong timog—o kung makita ang bahaghari ni Indra sa tubig—maging tatlong araw man o dalawa—siya’y magpapatuloy na mabuhay (nalalayo ang kinatatakutang panganib).

Verse 11

अप्सु वा यदि वादर्शे यो ह्यात्मानं न पश्यति अशिरस्कं तथा पश्येन् मासाद् ऊर्ध्वं न जीवति

Kung ang isang tao ay hindi makita ang sariling anyo na nasasalamin sa tubig o sa salamin—o kung makita niya ang sarili na tila walang ulo—hindi siya mabubuhay nang lampas sa isang buwan. Itinuturo ang palatandaang ito bilang mabigat na masamang pangitain, na humihimok sa paśu (kaluluwang nakagapos) na sumilong kay Pati, kay Śiva, sa pamamagitan ng paglilinis na disiplina at pagsamba.

Verse 12

शवगन्धि भवेद्गात्रं वसागन्धमथापि वा मृत्युर्ह्युपागतस्तस्य अर्धमासान्न जीवति

Kung ang katawan ng isang tao ay magsimulang umamoy na parang bangkay—o kahit parang panis na taba—kung gayon ang Kamatayan ay tunay nang lumalapit; ang taong iyon ay hindi mabubuhay nang lampas sa kalahating buwan.

Verse 13

यस्य वै स्नातमात्रस्य हृदयं परिशुष्यति धूमं वा मस्तकात्पश्येद् दशाहान्न स जीवति

Kung pagkaraang maligo ay tila natutuyo ang puso ng tao, o kung makita niyang may usok na umaakyat mula sa sarili niyang ulo, hindi siya mabubuhay nang lampas sa sampung araw.

Verse 14

संभिन्नो मारुतो यस्य मर्मस्थानानि कृन्तति अद्भिः स्पृष्टो न हृष्येत तस्य मृत्युरुपस्थितः

Kapag ang prāṇa-vāyu sa loob ay nagulo at wari’y pumuputol sa mga maseselang marman, at kahit dampi ng tubig ay di na nakapagpapasariwa o nakapagpapaligaya—alamin na ang Kamatayan ay lumalapit na.

Verse 15

ऋक्षवानरयुक्तेन रथेनाशां च दक्षिणाम् गायन्नृत्यन् व्रजेत् स्वप्ने विद्यान्मृत्युरुपस्थितः

Kung sa panaginip ay patungong timog siyang sumakay sa karwaheng hinihila ng mga oso at unggoy, habang umaawit at sumasayaw, dapat maunawaan na ang Kamatayan ay lumalapit na.

Verse 16

कृष्णांबरधरा श्यामा गायन्ती वाप्यथाङ्गना यं नयेद्दक्षिणामाशां स्वप्ने सो ऽपि न जीवति

Kung sa panaginip ay may babaeng maitim na nakaitim na kasuotan, umaawit at inaakay ang isang tao patungong timog, ang taong iyon ay hindi rin mabubuhay.

Verse 17

छिद्रं वा स्वस्य कण्ठस्य स्वप्ने यो वीक्षते नरः नग्नं वा श्रमणं दृष्ट्वा विद्यान्मृत्युमुपस्थितम्

Kung sa panaginip ay makita ng lalaki ang butas sa sarili niyang lalamunan, o makakita siya ng hubad na śramaṇa, dapat niyang malaman na ang Kamatayan ay lumalapit na. Sa ganitong tanda, ang paśu—kaluluwang nakagapos—ay dapat kumupkop kay Pati, si Śiva, sa pamamagitan ng pag-alaala at pagsamba; sapagkat ang Panginoon lamang ang nagpapaluwag sa pāśa ng takot at kamatayan.

Verse 18

आ मस्तकतलाद्यस् तु निमज्जेत्पङ्कसागरे दृष्ट्वा तु तादृशं स्वप्नं सद्य एव न जीवति

Kung sa panaginip ay makita ang isang tao na mula sa tuktok ng ulo pababa ay lumulubog sa dagat ng putik, sa pagkakita ng gayong panaginip ay hindi na siya mabubuhay—darating agad ang kamatayan.

Verse 19

भस्माङ्गारांश् च केशांश् च नदीं शुष्कां भुजङ्गमान् पश्येद्यो दशरात्रं तु न स जीवति तादृशः

Kung ang isang tao ay makakita ng abo at nagliliyab na baga, nagkalat na buhok, tuyong ilog, at mga ahas sa loob ng sampung gabing sunod-sunod, hindi na siya magpapatuloy sa buhay—mga palatandaan ito ng kamatayan.

Verse 20

कृष्णैश् च विकटैश्चैव पुरुषैरुद्यतायुधैः पाषाणैस्ताड्यते स्वप्ने यः सद्यो न स जीवति

Kung sa panaginip ay binabato at hinahampas ng mga bato ng maiitim at nakatatakot na lalaki na nakataas ang sandata, hindi siya magtatagal sa buhay—darating nang mabilis ang kamatayan.

Verse 21

सूर्योदये प्रत्युषसि प्रत्यक्षं यस्य वै शिवाः क्रोशन्त्यभिमुखं प्रेत्य स गतायुर्भवेन्नरः

Sa pagsikat ng araw, sa unang bukang-liwayway, kung malinaw na marinig ng isang lalaki ang mga Śiva-gaṇa na sumisigaw na nakaharap sa kanya, kung gayon pagpanaw niya ay makikilalang ubos na ang itinakdang haba ng buhay.

Verse 22

यस्य वा स्नातमात्रस्य हृदयं पीड्यते भृशम् जायते दन्तहर्षश् च तं गतायुषमादिशेत्

Kung matapos maligo ay biglang dumanas ang isang tao ng matinding pagsikip at sakit sa puso, at sumunod pa ang panginginig o pagngangalit ng ngipin, dapat ipahayag na natapos na ang kanyang itinakdang buhay—palatandaang umaalis ang prāṇa at ang paśu (nakagapos na kaluluwa) ay papalapit sa hangganang itinakda ng karma at pāśa.

Verse 23

भूयोभूयस्त्रसेद्यस्तु रात्रौ वा यदि वा दिवा दीपगन्धं च नाघ्राति विद्यान्मृत्युम् उपस्थितम्

Kung ang isang tao ay paulit-ulit na sinasakmal ng biglaang takot, sa gabi man o sa araw, at hindi niya maamoy ang halimuyak ng lampara, dapat maunawaan na ang Kamatayan ay lumalapit na.

Verse 24

रात्रौ चेन्द्रधनुः पश्येद् दिवा नक्षत्रमण्डलम् परनेत्रेषु चात्मानं न पश्येन्न स जीवति

Kung may makakita ng bahaghari sa gabi, o ng bilog ng mga bituin sa araw, at hindi niya makita ang sariling anino sa mga mata ng iba, ang taong iyon ay hindi na magpapatuloy sa buhay (malapit na ang kamatayan).

Verse 25

नेत्रमेकं स्रवेद्यस्य कर्णौ स्थानाच्च भ्रश्यतः वक्रा च नासा भवति विज्ञेयो गतजीवितः

Ang may isang matang nagsisimulang maglabas ng likido, ang mga tainga’y tila lumilihis sa wastong puwesto, at ang ilong ay nababaluktot—dapat maunawaan na siya’y lumisan na sa buhay.

Verse 26

यस्य कृष्णा खरा जिह्वा पद्माभासं च वै मुखम् गण्डे वा पिण्डिकारक्ते तस्य मृत्युरुपस्थितः

Sa taong ang dila’y nangingitim at nagiging magaspang, ang mukha’y namumutla na tila lotus, o ang mga pisngi’y namumula na parang namamagang bukol—ang kamatayan ay lumalapit na sa kanya.

Verse 27

मुक्तकेशो हसंश्चैव गायन्नृत्यंश् च यो नरः याम्यामभिमुखं गच्छेत् तदन्तं तस्य जीवितम्

Kung ang isang lalaki, nakalugay ang buhok, tumatawa, umaawit at sumasayaw, ay magtungo na nakaharap sa timog—ang dako ni Yama—ang mismong kilos na iyon ang hangganan ng kanyang buhay; doon nagwawakas ang kanyang hininga.

Verse 28

यस्य श्वेतघनाभासा श्वेतसर्षपसंनिभा श्वेता च मूर्तिर्ह्यसकृत् तस्य मृत्युरुपस्थितः

Ang sinumang paulit-ulit na nakakakita ng isang puting anyo—kumikinang na gaya ng maputlang ulap at kasingliit ng puting butil ng mustasa—sa kanya’y lumapit na ang Kamatayan at nakatindig sa harap niya.

Verse 29

उष्ट्रा वा रासभा वाभियुक्ताः स्वप्ने रथे शुभाः यस्य सो ऽपि न जीवेत्तु दक्षिणाभिमुखो गतः

Kung sa panaginip ay makita ang mga kamelyo o asno na nakaharness sa isang karwahe—kahit magmukhang mapalad ang karwahe—hindi magtatagal ang buhay ng taong iyon, sapagkat ito’y tanda ng paglalakbay sa timog, sa dako ni Yama, hudyat ng nalalapit na kamatayan.

Verse 30

द्वे वाथ परमे ऽरिष्टे एकीभूतः परं भवेत् घोषं न शृणुयात्कर्णे ज्योतिर् नेत्रे न पश्यति

Kapag sumapit ang sukdulang kapahamakan (ariṣṭa), ang dalawang kapangyarihan ng pandama ay nagiging iisa; hindi na nakaririnig ang tainga ng anumang tunog, at hindi na nakakakita ang mga mata ng anumang liwanag.

Verse 31

श्वभ्रे यो निपतेत्स्वप्ने द्वारं चापि पिधीयते न चोत्तिष्ठति यः श्वभ्रात् तदन्तं तस्य जीवितम्

Kung sa panaginip ay mahulog ang tao sa hukay, at pati ang pinto ay maisara, at hindi siya makabangon mula roon—ito ang itinuturing na pinakahangganan ng kanyang buhay.

Verse 32

ऊर्ध्वा च दृष्टिर्न च सम्प्रतिष्ठा रक्ता पुनः सम्परिवर्तमाना /* मुखस्य शोषः सुषिरा च नाभिरत्युष्णमूत्रो विषमस्थ एव

Kapag ang tingin ay nakapako sa itaas at ang katawan ay walang paninindigan; kapag namumula ang mga mata at paulit-ulit na umiikot; kapag natutuyo ang bibig, tila hungkag ang pusod, labis na mainit ang ihi, at hindi makapanatili sa wastong tindig—ang mga ito’y mabibigat na palatandaan, na nagsasaad na ang paśu (kaluluwang nakagapos) ay dinadaig ng mga tali ng kapalaran (pāśa) at papalapit sa krisis ng buhay.

Verse 33

दिवा वा यदि वा रात्रौ प्रत्यक्षं यो निहन्यते हन्तारं न च पश्येच्च स गतायुर्न जीवति

Maging sa araw o sa gabi, kung ang isang tao ay hayagang mapatay ngunit hindi man lamang makita ang pumatay, alamin na ang itinakdang haba ng kanyang buhay ay naubos na—hindi na siya magpapatuloy na mabuhay.

Verse 34

अग्निप्रवेशं कुरुते स्वप्नान्ते यस्तु मानवः स्मृतिं नोपलभेच्चापि तदन्तं तस्य जीवितम्

Kung ang isang tao, sa dulo ng panaginip, ay makita ang sarili na pumapasok sa apoy at pagkatapos ay hindi na muling makamit ang malinaw na pag-alaala, ang sandaling iyon ang sinasabing hangganan ng buhay sa katawan. Para sa paśu (kaluluwang nakagapos), ang tandang ito’y nagpapahiwatig na malapit nang maubos ang prārabdha-karma, maliban kung mapapayapa ang Pati (Śiva) sa pamamagitan ng pagsamba kay Śiva.

Verse 35

यस्तु प्रावरणं शुक्लं स्वकं पश्यति मानवः कृष्णं रक्तमपि स्वप्ने तस्य मृत्युरुपस्थितः

Kung makita ng isang tao ang sarili niyang kasuotan na puti, ngunit sa iisang panaginip ay magmukhang itim o pulang-dugo, kung gayon ang kamatayan ay lumalapit na sa kanya. Ang pangitaing ito ay isang nimitta (palatandaan), na nagpapahiwatig na niluluwagan ni Kāla ang pāśa (gapós), hanggang ang paśu (kaluluwang may katawan) ay lumingon kay Pati—Śiva—bilang kanlungan.

Verse 36

प्रेपरतिओन् फ़ोर् देअथ् अरिष्टे सूचिते देहे तस्मिन्काल उपस्थिते त्यक्त्वा खेदं विषादं च उपेक्षेद् बुद्धिमान् नरः

Kapag ang katawan ay nagpakita ng mga ariṣṭa, mga masamang palatandaang naghuhudyat ng kamatayan, at dumating na ang oras na iyon, dapat talikdan ng marunong ang dalamhati at panghihina ng loob, at manatiling hindi nakakapit—inihahantong ang isip kay Pati (Śiva), sa halip na kumapit gaya ng paśu na ginagapos ng pāśa.

Verse 37

प्राचीं वा यदि वोदीचीं दिशं निष्क्रम्य वै शुचिः समे ऽतिस्थावरे देशे विविक्ते जन्तुवर्जिते

Pagkatapos maging dalisay, dapat lumabas ang isa patungo sa silangan—o kaya’y sa hilaga—at manatili sa isang patag, matatag, liblib, tahimik na pook na walang mga nilalang (para sa pagsasanay). Sa gayon inihahanda ng sādhaka ang angkop na pook upang sambahin at mapagtanto si Pati (Śiva), at upang ang paśu ay lumuwag ang pāśa sa pamamagitan ng disiplinadong pagtalima.

Verse 38

उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा स्वस्थश् चाचान्त एव च स्वस्तिकेनोपविष्टस्तु नमस्कृत्वा महेश्वरम्

Nakaharap sa hilaga o silangan, na payapa ang katawan at matapos ang ācāmana, maupo sa pusturang svastika; saka yumukod at maghandog ng paggalang kay Mahēśvara—si Pati, si Śiva, ang Panginoong nagpapaluwag sa mga pāśa na nagbubusabos sa paśu (kaluluwa).

Verse 39

समकायशिरोग्रीवो धारयन् नावलोकयेत् यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता

Panatilihing tuwid at matatag ang katawan, ulo, at leeg; ituon ang kamalayan at huwag hayaang gumala palabas. Gaya ng ilawang nasa lugar na walang hangin at hindi kumikislap, gayon ang katatagang ito—ang angkop na talinghaga para sa pagkalubog sa pagninilay na nakatuon kay Pati, Śiva.

Verse 40

प्रागुदक्प्रवणे देशे तथा युञ्जीत शास्त्रवित् कामं वितर्कं प्रीतिं च सुखदुःखे उभे तथा

Sa pook na bahagyang pahilig sa silangan at patungo sa tubig, ang nakaaalam sa śāstra ay magsagawa ng disiplinadong Yoga—pasukuin ang pagnanasa, ang vitarka (pag-iisip na paligoy), ang prīti (pagkakapit na may ligaya), at kapwa saya at dalamhati—upang ang paśu (kaluluwang nakagapos) ay lumuwag sa mga pāśa at humarap kay Pati, Śiva.

Verse 41

निगृह्य मनसा सर्वं शुक्लं ध्यानम् अनुस्मरेत् घ्राणे च रसने नित्यं चक्षुषी स्पर्शने तथा

Matapos supilin ng isip ang lahat, laging alalahanin ang dalisay (śukla) na pagninilay—panatilihing may paghahari sa ilong (amoy), dila (lasa), dalawang mata (paningin), at gayundin sa paghipo. Sa disiplinadong dhyāna na nakatuon kay Śiva, ang Pati, nagsisimulang lumuwag ang paśu sa mga pāśa.

Verse 42

श्रोत्रे मनसि बुद्धौ च तत्र वक्षसि धारयेत् कालकर्माणि विज्ञाय समूहेष्वेव नित्यशः

Itatag niya (ang kamalayan kay Śiva) sa pandinig, sa isip, at sa talino; at saka panatilihing matatag sa dibdib, sa puso. Matapos maunawaan ang mga gawaing pinamamahalaan ng kāla (panahon), patuloy niyang ingatan ang pagsasanay na ito sa lahat ng pagtitipon at gawain, araw-araw.

Verse 43

द्वादशाध्यात्ममित्येवं योगधारणमुच्यते शतमर्धशतं वापि धारणां मूर्ध्नि धारयेत्

Kaya nito, ito ang tinatawag na yogikong dhāraṇā na nakabatay sa labindalawang panloob na disiplina (adhyātma). Dapat panatilihin ang pagtuon sa tuktok ng ulo—sa isang daang bilang o kahit limampu—na itinatali ang isip doon sa matatag na pagpipigil.

Verse 44

खिन्नस्य धारणायोगाद् वायुरूर्ध्वं प्रवर्तते ततश्चापूरयेद् देहम् ओङ्कारेण समन्वितः

Kapag napapagod ang nagsasanay, sa pamamagitan ng disiplina ng dhāraṇā ay pinaiigting na umakyat ang prāṇa, ang hiningang-buhay. Pagkaraan, kaisa ng panginginig ng Oṃkāra, dapat niyang punuin ang katawan ng hiningang iyon, unti-unting niluluwagan ang pāśa upang hilahin ang paśu palapit sa Pati, ang Panginoon.

Verse 45

तथौंकारमयो योगी अक्षरे त्वक्षरी भवेत् ओंकार अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि ओङ्कारप्राप्तिलक्षणम्

Kaya nito, ang yogin na lubusang naging anyo ng Oṃkāra ay naitatatag sa Akṣara, ang Di-Nasisira. Ngayon, mula rito, ipahahayag ko ang mga palatandaang nakikilala ang pag-abot sa Oṃkāra.

Verse 46

एष त्रिमात्रो विज्ञेयो व्यञ्जनं चात्र चेश्वरः प्रथमा विद्युती मात्रा द्वितीया तामसी स्मृता

Ang Panginoong ito ay dapat makilala bilang may tatlong mātrā (trimātrā); at dito rin Siya ang vyañjana, yaong nagpapalinaw ng kahulugan. Ang unang mātrā ay inaalala bilang vidyutī, maningning na gaya ng kidlat; ang ikalawa ay itinuturo bilang tāmasī, nagtatakip at may likas na tamas.

Verse 47

तृतीयां निर्गुणां चैव मात्रामक्षरगामिनीम् गान्धारी चैव विज्ञेया गान्धारस्वरसंभवा

Ang ikatlong mātrā ay dapat ding makilala bilang nirguṇā, lampas sa mga guṇa, at bilang sukat na dumadaloy sa di-nasisirang pantig (akṣara). Ang mātrā na iyon ay dapat maunawaan bilang Gāndhārī, na nagmumula sa tonong Gāndhāra sa musika.

Verse 48

पिपीलिकागतिस्पर्शा प्रयुक्ता मूर्ध्नि लक्ष्यते यथा प्रयुक्त ओङ्कारः प्रतिनिर्याति मूर्धनि

Kapag wasto ang pagsasagawa, nadarama sa tuktok ng ulo ang tila haplos ng paglakad ng langgam; gayundin, kapag ang banal na Oṁkāra ay binigkas nang tama, ito’y muling umaakyat at lumalabas sa tuktok—hudyat ng pag-akyat ng prāṇa patungo kay Śiva, ang Pati.

Verse 49

तथौंकारमयो योगी त्व् अक्षरी त्वक्षरी भवेत् प्रणवो धनुः शरो ह्यात्मा ब्रह्मलक्षणमुच्यते

Kaya nga, ang yogin na nahuhubog ng banal na pantig na Oṁ ay napapagtibay sa Di-Nasisira. Ang Praṇava ang sinasabing busog, at ang Sarili (Ātman) ang palaso—ito ang ipinahahayag na tanda ng Brahman.

Verse 50

अप्रमत्तेन वेद्धव्यं शरवत् तन्मयो भवेत् ओमित्येकाक्षरं ह्येतद् गुहायां निहितं पदम्

Sa di-nagpapabaya na pagbabantay, dapat butasin (ang panloob na Katotohanan) na parang palaso; at saka magiging kaisa ng mismong kalikasang iyon. Sapagkat ang ‘Om’ na iisang pantig na ito ang lihim na kalagayan, nakatago sa yungib (ng puso).

Verse 51

ओमित्येतत्त्रयो लोकास् त्रयो वेदास्त्रयो ऽग्नयः विष्णुक्रमास्त्रयस्त्वेते ऋक्सामानि यजूंषि च

Ang ‘Oṁ’—ang iisang pantig na ito—ay sumasaklaw sa tatlong daigdig, tatlong Veda, at tatlong banal na apoy. Nasa loob din nito ang tatlong hakbang ni Viṣṇu—ang Ṛg, Sāma, at Yajus—na pinagsama sa iisa. Sa pagkaunawang Śaiva, ang Oṁ ang kataas-taasang tanda ng Pati (Śiva) na nagbubuklod sa kaayusang Vediko at sa mga tatluhang kosmiko.

Verse 52

मात्रा चार्धं च तिस्रस्तु विज्ञेयाः परमार्थतः तत्प्रयुक्तस्तु यो योगी तस्य सालोक्यमाप्नुयात्

Sa pinakamataas na diwa, dapat tunay na maunawaan ang tatlong mātrā at ang kalahating mātrā. Ang yogin na nagsasagawa niyon (ang disiplinang may sukat sa banal na pagbigkas) ay makakamit ang sālokya—paninirahan sa kaparehong banal na daigdig ni Śiva, ang Pati na nagpapalaya sa paśu mula sa pāśa.

Verse 53

अकारो ह्यक्षरो ज्ञेय उकारः सहितः स्मृतः मकारसहितौंकारस् त्रिमात्र इति संज्ञितः

Kilalanin ang titik na “A” bilang pangunahing pantig. Kasama nito ang “U” na inaalala; at kapag idinagdag ang “M”, nabubuo ang tunog na “Oṃ”—kaya ito’y tinatawag na trīmātrā, ang tatlong mātrā (tatlong sukat ng tunog).

Verse 54

अकारस् त्वेष भूर्लोक उकारो भुव उच्यते सव्यञ्जनो मकारस्तु स्वर्लोक इति गीयते

Ang “A” ay inaawit bilang Bhūr-loka, ang daigdig na lupa. Ang “U” ay ipinahahayag na Bhuvar-loka, ang gitnang dako ng lakas-buhay. At ang “M”—kasama ang umuugong na pagbigkas nito—ay inaawit bilang Svar-loka, ang maliwanag na langit na dako.

Verse 55

ओङ्कारस्तु त्रयो लोकाः शिरस्तस्य त्रिविष्टपम् भुवनाङ्गं च तत्सर्वं ब्राह्मं तत्पदमुच्यते

Ang Oṅkāra ay tunay na ang tatlong daigdig. Ang ulo nito ay ang Triviṣṭapa, ang kahariang makalangit; at ang lahat ng mga sansinukob ay mga sangkap ng katawan nito. Ito ang tinatawag na kalagayang Brahman—ang pinakamataas na Pada, ang dakilang tahanan ng Panginoon (Pati).

Verse 56

मात्रापादो रुद्रलोको ह्य् अमात्रं तु शिवं पदम् एवं ज्ञानविशेषेण तत्पदं समुपास्यते

Ang Rudra-loka ay ang “bahagi” (pāda) na binubuo ng mātrā—mga yunit ng tunog na nasusukat; ngunit ang kataas-taasang kalagayan ni Śiva ay ang Amātra—lampas sa sukat at lampas sa pagbigkas. Kaya, sa pamamagitan ng natatanging pag-unawang mapaghiwalay (jñāna-viśeṣa), ang dakilang Pada ay dapat pagnilayan at sambahin nang matatag.

Verse 57

तस्माद्ध्यानरतिर्नित्यम् अमात्रं हि तदक्षरम् उपास्यं हि प्रयत्नेन शाश्वतं सुखमिच्छता

Kaya’t dapat laging magalak sa pagninilay; sapagkat ang Di-Nasisirang Katotohanan ay Amātra—lampas sa sukat at lampas sa mga bahagi ng pantig. Dapat itong sambahin nang may patuloy na pagsisikap ng naghahangad ng walang-hanggang ligaya—ang pakikiisa kay Pati (Śiva), tagapagpalaya sa paśu mula sa pāśa.

Verse 58

ह्रस्वा तु प्रथमा मात्रा ततो दीर्घा त्वनन्तरम् ततः प्लुतवती चैव तृतीया चोपदिश्यते

Ang maikling sukat (mātrā) ay itinuturo bilang una; kasunod ang mahabang sukat; at pagkatapos, ang pinalawig (pluta) ay itinuturo bilang ikatlo.

Verse 59

एतास्तु मात्रा विज्ञेया यथावदनुपूर्वशः यावदेव तु शक्यन्ते धार्यन्ते तावदेव हि

Ang mga mātrā na ito ay dapat maunawaan nang wasto, ayon sa tamang pagkakasunod. Tunay nga, panatilihin lamang ang pagsasanay hangga’t tunay na kaya—hanggang doon lamang.

Verse 60

इन्द्रियाणि मनो बुद्धिं ध्यायन्नात्मनि यः सदा अर्धं तन्मात्रम् अपि चेच् छृणु यत् फलमाप्नुयात्

Sinumang laging nagmumuni, na tinipon ang mga pandama, ang isip, at ang talino sa Sarili—pakinggan ang bungang kanyang matatamo, kahit kalahating mātrā lamang ang maisakatuparan. Sa ganitong panloob na pagkalubog, ang pashu (kaluluwang indibidwal) ay lumuluwag sa pasha (pagkagapos) at humaharap kay Pati—kay Śiva, ang Panginoong nananahan sa loob.

Verse 61

मासे मासे ऽश्वमेधेन यो यजेत शतं समाः तेन यत्प्राप्यते पुण्यं मात्रया तदवाप्नुयात्

Anumang kabutihang nakukuha ng nagsasagawa ng handog na Aśvamedha buwan-buwan sa loob ng sandaang taon—yaon ding kabutihan ay nakakamtan kahit sa isang mātrā lamang ng gawaing debosyonal na Śaiva, sapagkat gayon ang bisa nito.

Verse 62

न तथा तपसोग्रेण न यज्ञैर्भूरिदक्षिणैः यत्फलं प्राप्यते सम्यङ् मात्रया तदवाप्नुयात्

Ang bungang wastong nakakamtan sa pamamagitan ng sukat (mātrā) na maayos at may kaayusan—hindi nakakamtan nang gayon kahusay kahit sa mabagsik na pag-aayuno o sa mga handog na may saganang dakṣiṇā. Sa tamang mātrā lamang, natatamo ang gayong bunga.

Verse 63

तत्र चैषा तु या मात्रा प्लुता नामोपदिश्यते एषा एव भवेत्कार्या गृहस्थानां तु योगिनाम्

Sa ganitong diwa, ang sukat (mātrā) na itinuturo bilang ‘pluta’ (pinahahabang bigkas)—ito lamang ang dapat isagawa ng mga yogin na namumuhay bilang maybahay. Sa pamamagitan ng disiplinado at pinahahabang japa, napapatatag ang paśu (indibidwal na kaluluwa) sa gitna ng tungkuling makamundo at naihaharap ang isip sa Pati, ang Panginoong Śiva.

Verse 64

एषां चैव विशेषेण ऐश्वर्ये ह्यष्टलक्षणे अणिमाद्ये तु विज्ञेया तस्माद्युञ्जीत तां द्विजाः

Sa mga ito, lalo na, dapat maunawaan ang walong tanda ng kapangyarihang panginoon (aiśvarya)—mula sa aṇimā at iba pa. Kaya, O mga dvija (dalawang ulit na isinilang), ipailalim ang sarili sa disiplinang iyon, sapagkat ito’y humahantong sa pagkamay-ari sa pamamagitan ng Yoga sa ilalim ni Pati.

Verse 65

एवं हि योगसंयुक्तः शुचिर् दान्तो जितेन्द्रियः आत्मानं विद्यते यस्तु स सर्वं विन्दते द्विजाः

Kaya nga, ang taong kaisa ng Yoga—malinis, may disiplina, at nagtagumpay laban sa mga pandama—na tunay na nakakakilala sa Sarili: siya nga ang nakakamit ang lahat, O mga dvija. Sapagkat sa kaalaman sa Sarili, napapalaya ang paśu mula sa pāśa at lumalapit kay Pati, si Śiva.

Verse 66

तस्मात्पाशुपतैर्योगैर् आत्मानं चिन्तयेद्बुधः आत्मानं जानते ये तु शुचयस्ते न संशयः

Kaya’t ang marunong ay dapat magnilay sa Sarili sa pamamagitan ng mga disiplina ng Pāśupata Yoga. Yaong tunay na nakakakilala sa Sarili ay nagiging dalisay—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 67

ऋचो यजूंषि सामानि वेदोपनिषदस् तथा योगज्ञानादवाप्नोति ब्राह्मणो ऽध्यात्मचिन्तकः

Ang Brahmana na nagmumuni sa panloob na Sarili ay nakakamit ang diwa ng Ṛg, Yajur, at Sāma Veda, gayundin ng mga Upaniṣad—sa pamamagitan ng karunungan ng Yoga. Sa kaalamang yogic na ito, lumalapit siya sa Kataas-taasang Pati, nilalampasan ang mga pāśa na naglilimita sa paśu.

Verse 68

सर्वदेवमयो भूत्वा अभूतः स तु जायते योनिसंक्रमणं त्यक्त्वा याति वै शाश्वतं पदम्

Nang maging puspos ng diwa ng lahat ng mga Deva, ngunit siya mismo’y hindi nadadapuan ng pagiging-nagiging, siya’y tinatawag na “isinilang” sa tunay na pagkamulat. Sa pagtalikod sa paglipat-lipat ng kapanganakan sa sinapupunan, tunay niyang nararating ang walang-hanggang kalagayan—ang di-nasisirang tahanan ni Pati, ang Panginoong Śiva.

Verse 69

यथा वृक्षात् फलं पक्वं पवनेन समीरितम् नमस्कारेण रुद्रस्य तथा पापं प्रणश्यति

Gaya ng hinog na bunga na nayayanig at nalalaglag mula sa puno dahil sa ihip ng hangin, gayon din, sa taimtim na pagyukod at pagpupugay kay Rudra, ang kasalanan ay nalalaglag at napapawi.

Verse 70

यत्र रुद्रनमस्कारः सर्वकर्मफलो ध्रुवः अन्यदेवनमस्कारान् न तत्फलमवाप्नुयात्

Saanman isagawa ang pagyukod kay Rudra, doon natatamo ang tiyak na bunga ng lahat ng ritwal at gawa. Ngunit sa pagyuko lamang sa ibang mga diyos, hindi nakakamit ang gayong bunga.

Verse 71

तस्मात्त्रिःप्रवणं योगी उपासीत महेश्वरम् दशविस्तारकं ब्रह्म तथा च ब्रह्मविस्तरैः

Kaya nga, ang yogin ay dapat sumamba kay Maheśvara sa pamamagitan ng Praṇava (Om) na binibigkas nang tatlong ulit. Dapat niyang pagnilayan ang Brahman bilang sampung ulit na pagpapalawak, at gayundin sa iba’t ibang paglaladlad ng Brahman—kinikilala ang iisang Pati bilang panloob na katotohanan sa likod ng lahat ng pagpapalawak.

Verse 72

एवं ध्यानसमायुक्तः स्वदेहं यः परित्यजेत् स याति शिवसायुज्यं समुद्धृत्य कुलत्रयम्

Sa gayon, ang sinumang nakalubog sa ganitong pagninilay at pagkatapos ay iwan ang sariling katawan, ay makararaos sa sāyujya—pakikiisa sa Panginoong Śiva bilang Pati—at sa gayon ay naiaangat ang tatlong antas ng kanyang angkan.

Verse 73

अथवारिष्टमालोक्य मरणे समुपस्थिते अविमुक्तेश्वरं गत्वा वाराणस्यां तु शोधनम्

Nang makita ang masasamang palatandaan at malaman na malapit na ang kamatayan, dapat pumunta sa Avimukteśvara; sa Vārāṇasī tunay na may paglilinis (ng kaluluwang nakagapos), sa pamamagitan ng Panginoong Pati.

Verse 74

येन केनापि वा देहं संत्यजेन् मुच्यते नरः श्रीपर्वते वा विप्रेन्द्राः संत्यजेत्स्वतनुं नरः

Sa anumang paraan man iwan ng tao ang katawan, siya’y napapalaya sa pagkagapos. O pinakamainam sa mga brahmin, kung isinusuko ng tao ang sariling katawan sa Śrīparvata, nakakamtan niya ang kalayaan—ang kalagayang paśu niya’y napuputol mula sa pāśa sa biyaya ni Pati, si Śiva, sa banal na kṣetra na iyon.

Verse 75

स याति शिवसायुज्यं नात्र कार्या विचारणा अविमुक्तं परं क्षेत्रं जन्तूनां मुक्तिदं सदा

Nakakamtan niya ang sāyujya, ang pakikiisa kay Śiva—hindi na kailangan ang pag-aalinlangan o pag-uusisa pa. Ang Avimukta ang kataas-taasang banal na kṣetra, na laging nagbibigay ng kalayaan sa mga nilalang na may katawan.

Verse 76

सेवेत सततं धीमान् विशेषान्मरणान्तिके

Ang marunong ay dapat magsagawa ng tuloy-tuloy na paglilingkod na may bhakti—lalo na kapag papalapit ang kamatayan—upang ang huling pag-alaala ay tumimo kay Pati, Panginoong Śiva, ang Tagapagpalaya sa nakagapos na paśu.