
Sukta 10.51
Agni Jātavedas (cosmogonic fire-consciousness)
บทสวดนี้เสนออัคนี ชาตเวทัส ในฐานะไฟจักรวาลผู้ก่อกำเนิด ผู้เสด็จเข้าสู่น้ำดึกดำบรรพ์ แปรรูปได้หลากหลาย และเป็นผู้รู้พร้อมทั้งผู้ทรงไว้ซึ่งการบังเกิดทั้งปวง จากนั้นจึงหันสู่พิธีกรรมในปัจจุบัน: เชิญอัคนีให้ประทับนั่งในเชื้อไฟที่มนุษย์ก่อ เปิด “หนทางที่นำไปสู่เหล่าเทพ” และนำพาเครื่องบูชา เพื่อให้ยัชญะทั้งมวลตั้งมั่นอย่างสมบูรณ์ในพระองค์
Mantra 1
महत्तदुल्बं स्थविरं तदासीद्येनाविष्टितः प्रविवेशिथापः । विश्वा अपश्यद्बहुधा ते अग्ने जातवेदस्तन्वो देव एकः ॥
ยิ่งใหญ่คือเปลือกหุ้มอันมั่นคงนั้น; ด้วยสิ่งนั้นปกคลุม ท่านจึงเข้าไปสู่สายน้ำทั้งหลาย. โอ อัคนิ ชาตเวทัส, ท่านได้เห็นรูปทั้งปวงโดยนานาประการ—เทพองค์เดียวผู้รับกายมากมาย.
Mantra 2
को मा ददर्श कतमः स देवो यो मे तन्वो बहुधा पर्यपश्यत् । क्वाह मित्रावरुणा क्षियन्त्यग्नेर्विश्वाः समिधो देवयानीः ॥
ผู้ใดเล่าได้เห็นข้า? เทพองค์ใดกันที่ได้แลดูรูปอันหลากหลายของข้าโดยรอบ? มิตรากับวรุณะพำนักอยู่ ณ ที่ใดหนอ? และเชื้อไฟทั้งปวงของอัคนี—อันนำไปสู่ทางแห่งทวยเทพ—อยู่ที่ไหน?
Mantra 3
ऐच्छाम त्वा बहुधा जातवेदः प्रविष्टमग्ने अप्स्वोषधीषु । तं त्वा यमो अचिकेच्चित्रभानो दशान्तरुष्यादतिरोचमानम् ॥
ข้าแสวงหาเจ้าด้วยหนทางนานาประการ โอ ชาตเวทัส (ผู้รู้กำเนิดทั้งปวง); อัคนีเอ๋ย เจ้าผู้แทรกซึมเข้าไปในสายน้ำ และในพืชและสมุนไพรทั้งหลาย. เจ้า—ผู้มีเปลวเพลิงมาก ผู้รุ่งเรืองหลากสี—ยมะได้รู้จัก; เจ้าส่องประกายล้ำพ้นเขตแดนทั้งสิบ และเหนือกว่าด้วยรัศมีของตน.
Mantra 4
होत्रादहं वरुण बिभ्यदायं नेदेव मा युनजन्नत्र देवाः । तस्य मे तन्वो बहुधा निविष्टा एतमर्थं न चिकेताहमग्निः ॥
จากหน้าที่แห่งโหตฤ (Hotṛ ผู้ประกอบพิธีบูชา) ข้ามาด้วยความหวาดหวั่น โอ วรุณะ; และเหล่าเทพ ณ ที่นี้มิได้ผูกข้าไว้กับหน้าที่นั้น. เพราะเหตุนั้น รูปของข้าจึงถูกตั้งไว้ในที่ต่าง ๆ มากมาย; ความหมายข้อนี้ ข้า—อัคนี—มิได้หยั่งรู้.
Mantra 5
एहि मनुर्देवयुर्यज्ञकामोऽरंकृत्या तमसि क्षेष्यग्ने । सुगान्पथः कृणुहि देवयानान्वह हव्यानि सुमनस्यमानः ॥
มาเถิด อัคนี! มนุ (Manu) ผู้ปรารถนาพิธีบูชาและใฝ่หาทวยเทพ ได้จัดเตรียมที่ประทับของท่านไว้ในความมืดแล้ว. ขอท่านจงทำหนทางให้ไปได้โดยง่าย—หนทางที่นำไปสู่เทพ—และจงนำพาเครื่องบูชา (havyāni) ไป ด้วยใจยินดีในความคิดที่ถูกต้องของผู้แสวงหา.
Mantra 6
अग्नेः पूर्वे भ्रातरो अर्थमेतं रथीवाध्वानमन्वावरीवुः । तस्माद्भिया वरुण दूरमायं गौरो न क्षेप्नोरविजे ज्यायाः ॥
พี่ผู้มาก่อนของอัคนีได้ติดตามความหมายนี้ ดุจสารถีติดตามหนทาง. เพราะเหตุนั้น โอ วรุณะ (Varuṇa) ด้วยความหวาดกลัวข้าจึงไปไกล—ดุจกระทิงป่าตกใจเมื่อถูกเหวี่ยงสายหนัง แล้วหนีไปสู่พลังที่ยิ่งกว่า.
Mantra 7
कुर्मस्त आयुरजरं यदग्ने यथा युक्तो जातवेदो न रिष्याः । अथा वहासि सुमनस्यमानो भागं देवेभ्यो हविषः सुजात ॥
โอ อัคนี เราตั้งไว้เพื่อท่านซึ่งอายุอันไม่แก่ชรา เพื่อว่าเมื่อถูกเทียมอย่างถูกต้อง โอ ชาตเวทัส (Jātavedas) ท่านจะไม่ประสบอันตราย. แล้วท่านผู้มีใจเมตตา โอผู้เกิดดี จงนำส่วนแบ่งแห่งเครื่องบูชา (havis) ไปสู่ทวยเทพ—ให้การแลกเปลี่ยนอันชอบธรรมระหว่างมนุษย์กับเทพสำเร็จ.
Mantra 8
प्रयाजान्मे अनुयाजाँश्च केवलानूर्जस्वन्तं हविषो दत्त भागम् । घृतं चापां पुरुषं चौषधीनामग्नेश्च दीर्घमायुरस्तु देवाः ॥
ข้าแต่เทพทั้งหลาย โปรดประทานแก่ข้าพเจ้าเครื่องบูชาก่อน (prayāja) และเครื่องบูชาหลัง (anuyāja)—อันบริสุทธิ์และเปี่ยมด้วยพลัง (ūrj)—และโปรดให้ส่วนอันควรแห่งเครื่องบูชา (havis) ด้วยเถิด. ขอให้มีเนยใสศักดิ์สิทธิ์ (ghṛta) แห่งสายน้ำ และมีปุรุษะ (puruṣa) อันเป็นแก่นแท้แห่งพืชโอสถ; และขอให้อัคนี (Agni) มีอายุยืนยาวเถิด, ข้าแต่เทพทั้งหลาย.
Mantra 9
तव प्रयाजा अनुयाजाश्च केवल ऊर्जस्वन्तो हविषः सन्तु भागाः । तवाग्ने यज्ञोऽयमस्तु सर्वस्तुभ्यं नमन्तां प्रदिशश्चतस्रः ॥
ขอให้เครื่องบูชาก่อน (prayāja) และเครื่องบูชาหลัง (anuyāja) เป็นของท่าน—บริสุทธิ์และเปี่ยมด้วยพลัง (ūrj); ขอให้ส่วนทั้งหลายแห่งเครื่องบูชา (havis) เป็นของท่าน. โอ อัคนี (Agni) ขอให้ยัญญะ (yajña) นี้ทั้งสิ้นเป็นเพื่อท่าน; ขอให้ทิศทั้งสี่ (pradiś) น้อมคำนับต่อท่าน.
It portrays Agni Jātavedas as the primordial, many-formed fire that enters the Waters and then, in the ritual present, becomes the priestly power who opens the divine path and carries offerings to the gods.
It is a cosmogonic image: the divine fire is shown as hidden within the undifferentiated primal realm (the Waters) and then revealing and shaping many forms—fire as the principle of manifestation and knowing.
It functions as an Agni-invocation for establishing the fire, requesting safe and clear ‘god-leading’ paths, and dedicating key offering portions (prayāja and anuyāja) and the whole yajña to Agni as the carrier and mediator.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.