Sukta 42
Sukta 1.42
Pūṣan
บทสวดนี้เป็นคำอธิษฐานเพื่อการเดินทางแด่ปูษัน ขอให้พระองค์เสด็จนำหน้าผู้บูชาบนหนทาง ขจัดความทุกข์ยากและอันตราย และทรงชี้นำให้ถึงจุดหมายที่ปรารถนาโดยสวัสดิภาพ อีกทั้งขอความมั่งคั่งที่ได้มาโดยชอบและเสวยโดยชอบภายใต้การคุ้มครองของปูษัน ปิดท้ายด้วยการสรรเสริญอย่างสงบ มิใช่การวิวาท และทูลขอทรัพย์สมบัติอันยั่งยืน
Mantras
Mantra 1
सं पूषन्नध्वनस्तिर व्यंहो विमुचो नपात् । सक्ष्वा देव प्र णस्पुरः ॥
โอ ปูษัน โปรดแผ่ทางให้เราเหนือถนนหนทาง; โอ บุตรแห่งการปลดปล่อย โปรดคลายความคับแค้นอันบีบคั้นนี้ออกไป. โอ เทวะ โปรดก้าวนำหน้าไปกับเรา เป็นสหายและผู้นำทางของเรา.
Mantra 2
यो नः पूषन्नघो वृको दुःशेव आदिदेशति । अप स्म तं पथो जहि ॥
โอ ปูษัน หมาป่าผู้ก่อโทษที่ชี้นำเราไปสู่ทางอัปมงคลนั้น—โปรดตีมันให้พ้นจากหนทางเพื่อเราเถิด.
Mantra 3
अप त्यं परिपन्थिनं मुषीवाणं हुरश्चितम् । दूरमधि स्रुतेरज ॥
จงเหวี่ยงผู้กีดขวางทางรอบด้านนั้น—โจรผู้ลักเอาผลได้ของเรา ผู้ก่อกวนจิตมืดมน—ให้ไกลพ้นรอยทางของเรา. จงขับไล่เขาไปยังแดนอันห่างไกล เหนือกระแสแห่งการก้าวไปโดยชอบธรรม.
Mantra 4
त्वं तस्य द्वयाविनोऽघशंसस्य कस्य चित् । पदाभि तिष्ठ तपुषिम् ॥
ท่าน—ต่อผู้มีเล่ห์สองหน้า ไม่ว่าเขาจะเป็นผู้ใด ต่อผู้กล่าววาจาร้ายเรียกเคราะห์—ขอจงยืนทับเขาด้วยย่างก้าวของท่าน กดพลังอันร้อนแรงของเขาให้ราบคาบจนสิ้นฤทธิ์
Mantra 5
आ तत्ते दस्र मन्तुमः पूषन्नवो वृणीमहे । येन पितॄनचोदयः ॥
เราขอเลือกเพื่อเราเองซึ่งความอุปถัมภ์อันช่วยกู้ของท่าน โอ้ปูษัน (Pūṣan) ผู้มหัศจรรย์—คือแนวทางอันมีญาณนั้น ซึ่งโดยมันท่านได้เร้าให้บรรพชน (Fathers) เคลื่อนไป นำเขาไปตามหนทางอันเที่ยงแท้
Mantra 6
अधा नो विश्वसौभग हिरण्यवाशीमत्तम । धनानि सुषणा कृधि ॥
ดังนั้น ขอจงกระทำเพื่อเราเถิด โอ้ผู้ประทานสิริมงคลทั่วหล้า ผู้มั่งคั่งยิ่งในความอุดมแห่งทองคำ—ขอให้ทรัพย์ของเราได้มาโดยชอบและได้เสวยโดยชอบ และขอจงสถาปนาในเราซึ่งการครอบครองอันเป็นสุข
Mantra 7
अति नः सश्चतो नय सुगा नः सुपथा कृणु । पूषन्निह क्रतुं विदः ॥
ขอทรงนำเราข้ามพ้นเครื่องรัดรึงที่เกาะเกี่ยว; ขอทรงทำให้เรามีทางไปอันราบรื่น และทรงจัดทางอันดีให้แก่เรา. โอ ปูษัน (Pūṣan) ณ ที่นี้ ขอทรงรู้และปลุกเจตจำนงอันชอบธรรม (krátu) ในเรา.
Mantra 8
अभि सूयवसं नय न नवज्वारो अध्वने । पूषन्निह क्रतुं विदः ॥
ขอทรงนำเราไปสู่ทุ่งหญ้าอันดี—ทุ่งแห่งความงอกงามอันสว่างไสว; ขออย่าให้ไข้ใหม่ใด ๆ เข้าครอบงำการเดินทาง. โอ ปูษัน (Pūṣan) ณ ที่นี้ ขอทรงรู้และปรับเจตจำนง (krátu) ของเราให้เที่ยงตรง.
Mantra 9
शग्धि पूर्धि प्र यंसि च शिशीहि प्रास्युदरम् । पूषन्निह क्रतुं विदः ॥
ขอประทานกำลังแก่เราและทรงทำให้เราเต็มเปี่ยม; ขอทรงให้และเพิ่มพูน; ขอทรงลับคมพลังของเรา; และขอทรงทำให้ความหิวโหยภายในอิ่มเอม. โอ ปูษัน (Pūṣan) ณ ที่นี้ ขอทรงรู้และจัดระเบียบเจตจำนง (krátu) ของเรา.
Mantra 10
न पूषणं मेथामसि सूक्तैरभि गृणीमसि । वसूनि दस्ममीमहे ॥
เรามิได้โต้แย้งกับปูษัน (Pūṣan); ด้วยถ้อยคำสรรเสริญอันร้อยเรียงงดงาม เรากล่าวสดุดีท่าน. จากผู้มหัศจรรย์นั้น เราแสวงหาทรัพย์อันแท้จริง—ความมั่งคั่งที่ค้ำจุนความเป็นอยู่.
Inside Sukta 42
How it unfolds
- Where it opens
A direct appeal to Pūṣan to stretch out the road, remove distress, and lead from the front as companion-guide.
- Development
The hymn expands from immediate travel-safety to broader requests: protection from harm and the granting of auspicious, rightly obtained wealth and stable possession.
- Climax
The strongest prosperity petition: Pūṣan as ‘universal giver of good fortune’ is asked to establish well-won treasures and happy possessing (RV 1.42.6).
- Where it settles
It ends in conciliatory devotion—no contention with Pūṣan—only praise through well-made hymns and a final seeking of true riches from the wondrous one (RV 1.42.10).
The deity: Pūṣan
- In the VedaPūṣan is praised as the divine path-finder and protector of travelers, the remover of obstacles, and a bestower of well-being and possessions; he is invoked to go in front (puraḥ) and lead as a companion-guide.
- Cosmic functionGuardian of roads and journeys, overseer of safe passage and rightful acquisition; a sustaining power who helps beings reach their aim and keeps them from straying into harm or loss.
- Inner significanceThe inner guide that aligns intention with right direction—discerning the safe path, loosening anxiety and impediments, and establishing steady, ethical prosperity (susaṇā).
The seer
- Kutsa ĀṅgirasaĀṅgirasa (Angiras lineage) · A prominent early ṛṣi associated with hymns of guidance, protection, and prosperity; frequently linked with Pūṣan as the divine guide of paths and safe passages.
Famous verses
pra naḥ puraḥ
अधा नो विश्वसौभग हिरण्यवाशीमत्तम । धनानि सुषणा कृधि ॥न पूषणं मेथामसि सूक्तैरभि गृणीमसि । वसूनि दस्ममीमहे ॥Attributes of the deity
- Path-finder and leader (goes before)
- Remover of distress/obstacles (aṃhas-vimocana)
- Protector-companion of travelers
- Bestower of good fortune and wealth
- Associated with right enjoyment and secure possession
- Gentle, beneficent, and sustaining
Also by this seer
- Rig Veda Mandala 1: several hymns attributed to Kutsa Āṅgirasa (including hymns to Indra and allied deities)
- Traditionally remembered among the Āṅgirasas as transmitters of powerful praise-poetry (sūkta) used in ritual and travel/protection contexts
The rite, step by step
- Prepare a simple fire (if available) or begin with ācamana and a short sankalpa for safe travel and right outcome.
- Recite RV 1.42.1 to request Pūṣan to go before and loosen distress on the road.
- Continue recitation of the hymn (or selected verses) while facing the direction of travel, visualizing a clear, unobstructed path.
- Offer oblations with key verses (especially those asking for protection and prosperity), concluding with praise and gratitude.
- End with a brief prayer for safe arrival and for wealth to be ‘well-won and well-enjoyed’ (ethical prosperity).
Offerings
- Ghee (ājya) into the fire
- Simple food offering (anna), milk, or barley where customary
- Water libation and respectful salutations if no fire is available
Frequently Asked Questions
Pūṣan is the Vedic deity who guides people on roads and journeys, protects them from harm, and helps them reach their goal safely while granting well-being and prosperity.
Its main purpose is to ask for safe passage—Pūṣan going in front, clearing obstacles and distress—and to request stable, rightly gained wealth and good fortune.
It is traditionally suitable before starting a journey, at dawn, or as part of a simple fire offering or prayer when seeking protection, guidance, and successful outcomes without harm.
Ask anything about Sukta 42 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
