Rig Veda 8.49.8: Mandala 8, Sukta 49, Mantra 8

Sukta 8.49

Rishi: Kaṇva (Kāṇva family)

Devata: Indra (with his haris/āśus)

Chandas: Jagatī (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अजिरासो हरयो ये त आशवो वाता इव प्रसक्षिणः । येभिरपत्यं मनुषः परीयसे येभिर्विश्वं स्वर्दृशे ॥

Transliteration

ajirā́so hárayo yé ta āśávo vātā́ iva prasákṣiṇaḥ | yébhi r ápatyaṃ mánuṣaḥ parī́yase yébhi r víśvaṃ svàr dṛśé ||

Translation

నీ హరిత (తామ్రవర్ణ) అశ్వాలు అజిర—అక్లాంత—మరియు ఆశు; ఉప్పొంగే వాయువుల వలె వేగంగా దూసుకుపోతాయి. వాటి ద్వారానే నీవు మనుష్యుల సంతానాన్ని చుట్టుముట్టి కాపాడుతావు; వాటి ద్వారానే సమస్త జగత్తుకు స్వర్‌ (ప్రకాశమయ స్వర్గం) దర్శనం కలిగిస్తావు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अजिरासः: swift, quick (ones)
• अजिरासः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अजिर (प्रातिपदिक) < √अज्/अञ्ज् (गत्यर्थ/वेग) (निरुक्त-परम्परा)

• हरयः: the tawny (horses)
• हरयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• ये: who/which
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: to you (for you)
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आशवः: swift
• आशवः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: आशु (प्रातिपदिक)

• वाताः: winds
• वाताः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वात (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• प्रसक्षिणः: powerful/able, prevailing
• प्रसक्षिणः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: प्र-सक्षिन् (प्रातिपदिक) < √सह्/√सक्ष् (समर्थ्य/सहने) (वैदिक विशेषण)

• येभिः: by which/with which
• येभिः: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अपत्यम्: offspring, progeny
• अपत्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अपत्य (प्रातिपदिक)

• मनुषः: of Manu (of man)
• मनुषः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• परीयसे: you go around/you encompass
• परीयसे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: परि-√इ (गत्यर्थ)

• येभिः: by which/with which
• येभिः: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वम्: all, the whole (universe)
• विश्वम्: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• स्वः: heaven, light
• स्वः: Karma
• Type: Noun (indeclinable-like in Vedic usage)
• Root: स्वर्/स्वः (प्रातिपदिक; अव्ययीभाव-प्रयोगः)

• दृशे: to see, for seeing
• दृशे: Prayojana
• Type: Verbal noun (infinitival)
• Root: √दृश् (दर्शन) → दृश् (कृदन्त/इन्फिनिटिव-प्रयोगः)