HomeRig VedaMandala 8Sukta 49Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 8.49

Rishi: Kaṇva (Kāṇva family)
Devata: Indra (with his haris/āśus)
Chandas: Jagatī (probable; requires verification)

अजिरासो हरयो ये त आशवो वाता इव प्रसक्षिणः । येभिरपत्यं मनुषः परीयसे येभिर्विश्वं स्वर्दृशे ॥

अ॒जि॒रासो॒ हर॑यो॒ ये त॑ आ॒शवो॒ वाता॑ इव प्रस॒क्षिण॑: । येभि॒रप॑त्यं॒ मनु॑षः प॒रीय॑से॒ येभि॒र्विश्वं॒ स्व॑र्दृ॒शे ॥

ajirā́so hárayo yé ta āśávo vātā́ iva prasákṣiṇaḥ | yébhi r ápatyaṃ mánuṣaḥ parī́yase yébhi r víśvaṃ svàr dṛśé ||

Your tawny ones are swift, tireless, like winds in their surging. With them you encompass the human offspring, and with them you make all the world see the luminous heaven.

अ॒जि॒रासः॑ । हर॑यः । ये । ते॒ । आ॒शवः॑ । वाताः॑ऽइव । प्र॒ऽस॒क्षिणः॑ । येभिः॑ । अप॑त्यम् । मनु॑षः । प॒रि॒ऽईय॑से । येभिः॑ । विश्व॑म् । स्वः॑ । दृ॒शे ॥अजिरासः । हरयः । ये । ते । आशवः । वाताःइव । प्रसक्षिणः । येभिः । अपत्यम् । मनुषः । परिईयसे । येभिः । विश्वम् । स्वः । दृशे ॥ajirāsaḥ | harayaḥ | ye | te | āśavaḥ | vātāḥ-iva | pra-sakṣiṇaḥ | yebhiḥ | apatyam | manuṣaḥ | pari-īyase | yebhiḥ | viśvam | svaḥ | dṛśe

अजिरासःswift, quick (ones)
अजिरासः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअजिर (प्रातिपदिक) < √अज्/अञ्ज् (गत्यर्थ/वेग) (निरुक्त-परम्परा)
हरयःthe tawny (horses)
हरयः:
Kartā
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
येwho/which
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto you (for you)
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आशवःswift
आशवः:
Kartā
TypeAdjective
Rootआशु (प्रातिपदिक)
वाताःwinds
वाताः:
Kartā
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
प्रसक्षिणःpowerful/able, prevailing
प्रसक्षिणः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्र-सक्षिन् (प्रातिपदिक) < √सह्/√सक्ष् (समर्थ्य/सहने) (वैदिक विशेषण)
येभिःby which/with which
येभिः:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपत्यम्offspring, progeny
अपत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootअपत्य (प्रातिपदिक)
मनुषःof Manu (of man)
मनुषः:
Sambandha
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
परीयसेyou go around/you encompass
परीयसे:
Kriyā
TypeVerb
Rootपरि-√इ (गत्यर्थ)
येभिःby which/with which
येभिः:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वम्all, the whole (universe)
विश्वम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
स्वःheaven, light
स्वः:
Karma
TypeNoun (indeclinable-like in Vedic usage)
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक; अव्ययीभाव-प्रयोगः)
दृशेto see, for seeing
दृशे:
Prayojana
TypeVerbal noun (infinitival)
Root√दृश् (दर्शन) → दृश् (कृदन्त/इन्फिनिटिव-प्रयोगः)