Rig Veda 2.23.19: Mandala 2, Sukta 23, Mantra 19

Sukta 2.23

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Brahmaṇaspati

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

Transliteration

bráhmaṇaspate tvám asyá yantā́ sū́ktasya bodhi tánayaṃ ca jinva | víśvaṃ tád bhadráṃ yád ávanti devā́ bṛhád vadema vidáthe suvī́rāḥ ||

Translation

హే బ్రహ్మణస్పతే, నీవే ఈ సూక్తస్య యంతా (సారథి) మరియు మార్గదర్శి; దీనిని బోధించి జాగ్రత్తగా ఉండి, మా తనయాన్ని బలపరచు. యద్ భద్రం—ఏది శుభం—దేవులు దానినే రక్షిస్తారు; విదథే (సభలో) మేము బృహద్‌ను పలుకుదాం, సువీరులుగా (అంతర్వీర్యంతో) సమృద్ధులమవుదాం.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ब्रह्मणस्पते: O Lord of prayer (Bṛhaspati)
• ब्रह्मणस्पते: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: ब्रह्मणस्-पति (प्रातिपदिक) < ब्रह्मन् + पति

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यन्ता: controller, guide
• यन्ता: कर्तृ (apposition to त्वम्)
• Type: Noun (agent)
• Root: यन्तृ (प्रातिपदिक) < √यम् (यच्छति/नियच्छति) + तृ

• सूक्तस्य: of the hymn
• सूक्तस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: सूक्त (प्रातिपदिक) < सु + उक्त (PPP of √वच्)

• बोधि: be aware; take heed; awaken
• बोधि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √बुध् (बोधते/बुध्यते)

• तनयम्: offspring, son
• तनयम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• जिन्व: quicken, strengthen, invigorate
• जिन्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जिव्/√जिन्व् (वर्धयति/प्रेरयति; Vedic jinva)

• विश्वम्: all, the whole
• विश्वम्: कर्तृ/विषय (of implied ‘is’)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्तृ/विषय (correlative)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भद्रम्: auspicious, good
• भद्रम्: विशेषण/विधेय
• Type: Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• यत्: which
• यत्: कर्म (of अवन्ति)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अवन्ति: they help, protect
• अवन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अव् (रक्षति/अवति)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ (of अवन्ति)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• बृहद्वदेम: may we speak greatly (loftily)
• बृहद्वदेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वद् (वदति)

• विदथे: in the rite/assembly
• विदथे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक) ‘assembly/ritual session’

• सुवीराः: having good heroes/strong sons; well-manned
• सुवीराः: कर्तृ (predicate to ‘we’ implied)
• Type: Adjective (as noun)
• Root: सुवीर (प्रातिपदिक) < सु + वीर