Sarga 96

Verse 1

तां तथा दर्शयित्वा तु मैथिलीं गिरिनिम्नगाम्।निषसाद गिरिप्रस्थे सीतां मांसेन छन्दयन्।।2.96.1।।

ఆ విధంగా గిరినిమ్నగ అయిన ఆ సరితను మైథిలీకి చూపించి రాముడు పర్వత ప్రదేశమున కూర్చుండి, భోజనార్థం మాంసమును సమర్పించి సీతను సంతోషపెట్టెను।

Verse 2

इदं मेध्यमिदं स्वादु निष्टप्तमिदमग्निना।एवमास्ते स धर्मात्मा सीतया सह राघवः।।2.96.2।।

అక్కడ సీతతో కలిసి కూర్చున్న ధర్మాత్మ రాఘవుడు ఆహారం అందిస్తూ ఇలా అన్నాడు—“ఇది మేధ్యం, ఇది రుచికరం, ఇది అగ్నితో కాల్చబడినది.”

Verse 3

तथा तत्राऽसतस्तस्य भरतस्यौपयायिनः।सैन्यरेणुश्च शब्दश्च प्रादुरास्तां नभस्पृशौ।।2.96.3।।

రాముడు అక్కడ ఉపవిష్టుడై ఉండగానే, భరతుని సమీపించుచున్న సేన లేపిన ధూళి మరియు దాని కోలాహలం అకస్మాత్తుగా ఉద్భవించాయి—ఆకాశాన్ని తాకినట్లుగా॥

Verse 4

एतस्मिन्नन्तरे त्रस्ता श्शब्देन महता ततः।अर्दिता यूथपा मत्ता स्सयूथा दुद्रुवुर्दिशः।।2.96.4।।

అంతలో మహా ఘోషకు భయపడి, కలవరపడి మత్తుగా ఉన్న గజయూథనాయకులు తమ యూథాలతో కలిసి అన్ని దిశలకూ పరుగెత్తారు।

Verse 5

स तं सैन्यसमुद्धूतं शब्दं शुश्राव राघवः।तां श्च विप्रद्रुतान्सर्वान्यूथपानन्ववैक्षत।।2.96.5।।

రాఘవుడు సేన వల్ల లేచిన ఆ మహాశబ్దాన్ని విని, ఆ యూథనాయకులందరినీ వేగంగా పారిపోతూ చూశాడు।

Verse 6

तांश्च विद्रुवतो दृष्ट्वा तं च श्रुत्वा च निस्वनम्।उवाच राम स्सौमित्रिं लक्ष्मणं दीप्ततेजसम्।।2.96.6।।

వారు పారిపోతున్నదాన్ని చూసి, ఆ నాదాన్ని విని, రాముడు దీప్తతేజస్సు గల సౌమిత్రి లక్ష్మణునితో పలికాడు।

Verse 7

हन्त लक्ष्मण पश्येह सुमित्रासुप्रजास्त्वया।भीमस्तनितगम्भीरस्तुमुलः श्रूयते स्वनः।।2.96.7।।

రా లక్ష్మణా, ఇక్కడ చూడు—నీవంటి సుపుత్రునితో సుమిత్ర ధన్యురాలు. మేఘగర్జనవలె గంభీరమై భయంకరంగా, మహా కలకలధ్వని వినిపిస్తోంది.

Verse 8

गजयूथानि वाऽरण्ये महिषा वा महावने।वित्रासिता मृगा स्सिंहै स्सहसा प्रद्रुता दिशः।।2.96.8।।

అడవిలో ఏనుగుల గుంపులైనా, ఈ మహావనంలో గేదెలైనా—సింహాల భయంతో జంతువులు ఒక్కసారిగా అన్ని దిక్కులకూ పరుగెత్తుతున్నాయి.

Verse 9

राजा वा राजपुत्रो वा मृगयामटते वने।अन्यद्वा श्वापदं किञ्चित्सौमित्रे ज्ञातुमर्हसि।।2.96.9।।

వనంలో వేటకు రాజో రాజకుమారుడో తిరుగుతూ ఉండవచ్చు; లేక మరేదైనా క్రూరమైన శ్వాపదమై ఉండవచ్చు—సౌమిత్రా, నీవు తెలుసుకోవలసినది.

Verse 10

सुदुश्चरो गिरिश्चायं पक्षिणामपि लक्ष्मण।सर्वमेतद्यथातत्त्वमचिरात् ज्ञातुमर्हसि।।2.96.10।।

లక్ష్మణా, ఈ పర్వతం పక్షులకు కూడా దాటుటకు అత్యంత దుర్గమం. ఇక్కడ జరుగుతున్నదంతా యథాతథ్యంగా నీవు త్వరగా తెలుసుకోవలెను.

Verse 11

स लक्ष्मण स्सन्त्वरित स्सालमारुह्य पुष्पितम्।प्रेक्षमाणो दिश स्सर्वाः पूर्वां दिशमुदैक्षत।।2.96.11।।

అప్పుడు లక్ష్మణుడు త్వరపడుతూ పుష్పించిన శాలవృక్షాన్ని ఎక్కాడు. అన్ని దిక్కులను పరిశీలిస్తూ తూర్పు దిశవైపు దృష్టిని నిలిపాడు.

Verse 12

उदङ्मुखः प्रेक्षमाणो ददर्श महतीं चमूम्।रथाश्वगजसम्बाधां यत्तैर्युक्तां पदातिभिः।।2.96.12।।

ఉత్తరాభిముఖంగా జాగ్రత్తగా చూస్తూ అతడు ఒక మహాసేనను చూశాడు—రథాలు, అశ్వాలు, గజాలతో కిక్కిరిసినదిగా, సుసన్నద్ధమైన పదాతి యోధులతో కూడినదిగా.

Verse 13

तामश्वगजसम्पूर्णां रथध्वजविभूषिताम्।शशंस सेनां रामाय वचनं चेदमब्रवीत्।।2.96.13।।

అశ్వగజసంపూర్ణమై, రథధ్వజాలతో అలంకృతమైన ఆ సేనను అతడు రామునికి నివేదించి, అనంతరం ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 14

अग्निं संशमयत्वार्य स्सीता च भजतां गुहाम्।सज्यं कुरुष्व चापं च शरांश्च कवचं तथा।।2.96.14।।

హే ఆర్యా! పవిత్ర అగ్నిని శాంతింపజేయి; సీత గుహలో ఆశ్రయం పొందుగాక. ధనుస్సుకు జ్యా ఎక్కించి, బాణాలను సిద్ధంగా ఉంచి, కవచమును కూడా ధరించు॥

Verse 15

तं रामः पुरुषव्याघ्रो लक्ष्मणं प्रत्युवाच ह।अङ्गावेक्षस्व सौमित्रे कस्येमां मन्यसे चमूम्।।2.96.15।।

అప్పుడు పురుషవ్యాఘ్రుడైన రాముడు లక్ష్మణునితో పలికెను—“సౌమిత్రా! జాగ్రత్తగా చూడు; నీకు ఈ సేన ఎవరిదిగా అనిపిస్తోంది?”॥

Verse 16

एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत्।दिधक्षन्निव तां सेनां रुषितः पावको यथा।।2.96.16।।

రాముడు ఇలా పలికినప్పుడు లక్ష్మణుడు సమాధానమిచ్చెను—కోపంతో మండే అగ్నివలె, ఆ సేనను దహించబోయినట్లు॥

Verse 17

सम्पन्नं राज्यमिच्छंस्तु व्यक्तं प्राप्याभिषेचनम्।आवां हन्तुं समभ्येति कैकेय्या भरतस्सुतः।।2.96.17।।

“ఇది స్పష్టం—అభిషేకం పొందిన తరువాత, నిర్బాధమైన సమృద్ధ రాజ్యాన్ని కోరుతూ, కైకేయి కుమారుడు భరతుడు మన ఇద్దరినీ సంహరించుటకు వస్తున్నాడు.”॥

Verse 18

एष वै सुमहाञ्छ्रीमान्विटपी सम्प्रकाशते।विराजत्युद्गतस्कन्धं कोविदारध्वजो रथे।।2.96.18।।

“అక్కడ చూడి—మహత్తరమైన, శ్రీమంతమైన వృక్షసదృశ ధ్వజం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. రథంపై ఎత్తుగా లేచిన కాండంతో కోవిదార వృక్షధ్వజం ప్రకాశిస్తోంది.”॥

Verse 19

असौ हि सुमहास्कन्धो विटपी च महाद्रुमः।विराजते महासैन्ये कोविदारध्वजो रथे।।2.96.19।।

చూడుము, అది మహాకాండముతో విస్తారశాఖలతో కూడిన మహావృక్షము. మహాసేన మధ్యలో రథముపై కోవిదార-ధ్వజము ప్రకాశిస్తూ విరాజిల్లుచున్నది॥

Verse 20

भजन्त्येते यथाकाममश्वानारुह्य शीघ्रगान्।एते भ्राजन्ति संहृष्टा गजानारुह्य सादिनः।।2.96.20।।

ఇవారు శీఘ్రగామి అశ్వములపై ఎక్కి యథేచ్ఛగా సంచరిస్తున్నారు. ఇవి గజములపై ఎక్కిన సాదులు హర్షంతో ప్రకాశిస్తూ కనిపిస్తున్నారు॥

Verse 21

गृहीतधनुषौ चावां गिरिं वीर श्रयावहै।अथवेहैव तिष्ठाव स्सन्नद्धावुद्यतायुधौ।।2.96.21।।

హే వీరా, మనిద్దరం ధనుస్సులు ధరించి ఈ పర్వతాన్ని ఆశ్రయిద్దాం; లేక ఇక్కడే నిలుద్దాం—సన్నద్ధులమై, ఆయుధాలు ఎత్తి, యుద్ధానికి సిద్ధంగా॥

Verse 22

अपि नौ वशमागच्छेत्कोविदारध्वजो रणे।अपि द्रक्ष्यामि भरतं यत्कृते व्यसनं महत्।।2.96.22।।त्वया राघव सम्प्राप्तं सीतया च मया तथा।

యుద్ధంలో కోవిదార-ధ్వజధారి వాడు మన వశమునకు వచ్చునా? హే రాఘవా, నీకును, సీతకును, నాకును కూడ ఈ మహావిపత్తు కలిగిన కారణమైన భరతుని నేను దర్శించగలనా॥

Verse 23

यन्निमित्तं भवान्राज्याच्छ्युतो राघव शाश्वतात्।।2.96.23।।सम्प्राप्तोऽयमरिर्वीर भरतो वध्य एव मे।

హే రాఘవా! ఏ కారణంతో నీవు శాశ్వత రాజ్యమునుండి తొలగింపబడితివో, ఆ భరతుడే ఈ రోజు శత్రువులా ఇక్కడికి వచ్చెను. హే వీరా! నాకు అతడు వధయోగ్యుడే.

Verse 24

भरतस्य वधे दोषं नाहं पश्यामि राघव।पूर्वापकारिणं हत्वा न ह्यधर्मेण युज्यते।।2.96.24।।

హే రాఘవా! భరతుని వధించుటలో నాకు దోషము కనబడదు. ముందుగా అపకారం చేసినవానిని సంహరించుట అధర్మముతో కలయిక కాదే.

Verse 25

पूर्वापकारी भरतस्त्यक्तधर्मश्च राघव।एतस्मिन्निहते कृत्स्नामनुशाधि वसुन्धराम्।।2.96.25।।

హే రాఘవా! భరతుడు పూర్వాపకారి, ధర్మాన్ని విడిచినవాడు. ఇతడు నిహతుడైన తరువాత నీవు సమస్త వసుంధరను పాలించుము.

Verse 26

अद्य पुत्रं हतं संख्ये कैकेयी राज्यकामुका।मया पश्येत्सुदुःखार्ता हस्तिभग्नमिव द्रुमम्।।2.96.26।।

రాజ్యకాముకురాలైన కైకేయి ఈ రోజు యుద్ధంలో నా చేత తన కుమారుడు హతుడైనట్లు చూచి, అతి దుఃఖంతో వ్యాకులపడుగాక—ఏనుగు విరిచిన వృక్షాన్ని చూచినవానిలా.

Verse 27

कैकेयीं च वधिष्यामि सानुबन्धां सबान्धवाम्।कलुषेणाद्य महता मेदिनी परिमुच्यताम्।।2.96.27।।

మరియు కైకేయినీ—ఆమె అనుచరులతోను బంధువులతోను సహా—నేను వధించెదను; అట్లే ఈ రోజు భూమి ఈ మహా కలుషమునుండి విముక్తి పొందుగాక.

Verse 28

अद्येमं संयतं क्रोधमसत्कारं च मानद।मोक्ष्यामि शत्रुसैन्येषु कक्षेष्विव हुताशनम्।।2.96.28।।

హే మానదా! నేడు నేను దీర్ఘకాలంగా నియంత్రించిన కోపమును, సహించిన అవమానమును శత్రుసేనలపై విడిచిపెడతాను—ఎండిన పొదల్లో హుతాశనాన్ని వదిలినట్లుగా।

Verse 29

अद्यैतच्छित्रकूटस्य काननं निशितै श्शरैः।छिन्दञ्चत्रुशरीराणि करिष्ये शोणितोक्षितम्।।2.96.29।।

నేడు నేను పదునైన బాణాలతో శత్రువుల శరీరాలను చీల్చి, ఈ చిత్రకూట వనాన్ని రక్తంతో తడిపి రక్తఛిట్లతో నిండేలా చేస్తాను।

Verse 30

शरैर्निर्भिन्नहृदयान्कुञ्जरांस्तुरगांस्तथा।श्वापदाः परिकर्षन्तु नरांश्च निहतान्मया।।2.96.30।।

నా బాణాలతో హృదయం చీలి హతమైన ఏనుగులు, గుర్రాలు, అలాగే మనుష్యులను శ్వాపదాలు లాక్కెళ్లనివ్వు.

Verse 31

शराणां धनुषश्चाहमनृणोऽस्मिन्महावने।ससैन्यं भरतं हत्वा भविष्यामि न संशयः।।2.96.31।।

ఈ మహావనంలో భరతుని అతని సైన్యంతో సహా సంహరించి, నేను నా ధనుస్సు మరియు బాణాల ఋణాన్ని నిస్సందేహంగా తీర్చుకుంటాను.