Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

चित्रकूटे सैन्यधूलिशब्ददर्शनम्

Alarm at Chitrakūṭa: Lakṣmaṇa sights the approaching army

स तं सैन्यसमुद्धूतं शब्दं शुश्राव राघवः।तां श्च विप्रद्रुतान्सर्वान्यूथपानन्ववैक्षत।।2.96.5।।

sa taṃ sainya-samuddhūtaṃ śabdaṃ śuśrāva rāghavaḥ | tāṃś ca vipradrutān sarvān yūthapān anvavaikṣata || 2.96.5 ||

రాఘవుడు సేన వల్ల లేచిన ఆ మహాశబ్దాన్ని విని, ఆ యూథనాయకులందరినీ వేగంగా పారిపోతూ చూశాడు।

सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा-विभक्ति
तम्that
तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया-विभक्ति; विशेषण (of शब्दम्)
सैन्यसमुद्धूतम्raised by the army
सैन्यसमुद्धूतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसैन्य + समुद्धूत (उद् + धू-धातु, क्त; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया-विभक्ति; तत्पुरुष (सैन्येन समुद्धूतः/raised by the army)
शब्दम्sound
शब्दम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया-विभक्ति
शुश्रावheard
शुश्राव:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
राघवःRaghava (Rama)
राघवः:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा-विभक्ति
तान्those
तान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया-विभक्ति; विशेषण (of यूथपान्)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
विप्रद्रुतान्fleeing
विप्रद्रुतान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + प्र + द्रु (धातु)
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया-विभक्ति; क्त-कृदन्त ‘fled away’
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया-विभक्ति; विशेषण
यूथपान्leaders of herds
यूथपान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयूथप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया-विभक्ति
अन्ववैक्षतlooked after; observed
अन्ववैक्षत:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootअनु + अव + ईक्ष् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Having slain Bharata and his army in this great forest, I shall doubtless discharge my debt to my arrows and bow.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ṣaṇṇavatitamassargaḥ.Thus ends the ninetysixth sarga in Ayodhyakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

R
Rāma (Rāghava)
A
army (sainya)

FAQs

Dharma here aligns with discernment: Rama does not act blindly; he first listens and observes, modeling the righteous habit of gathering facts before deciding.

Rama detects an approaching force by sound and by the behavior of fleeing animals.

Prudence and attentiveness (careful perception before response).