Adhyaya 75

Verse 1

व्यास उवाच । श्रुत्वा महेश्वराद्वाक्यं देवाः शक्रपुरोगमाः । दुद्रुवुर्दैत्यसंघांस्तान्सर्वे सर्वान्समंततः

వ్యాసుడు పలికెను—మహేశ్వరుని వాక్యము విని, శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ముందుండగా సమస్త దేవతలు అన్ని దిక్కుల నుండీ ఆ దైత్యసంఘాలపై దూసుకెళ్లిరి।

Verse 2

आजगाम महाबाहुः कुंभो नाम महासुरः । नैरृतो यक्षराजानं गदया चाहनद्भृशम्

అప్పుడు నైరృతి వంశసంభవుడైన మహాబాహు మహాసురుడు కుంభుడు వచ్చి, గదతో యక్షరాజుని అత్యంత భీకరంగా కొట్టెను।

Verse 3

गुह्यकेशो गदापातैर्जघान भृशमुत्तमम् । ततोन्योन्यं गदायुद्धमभवद्भीषणं तयोः

గుహ్యకేశుడు గదాపాతాలతో పరాక్రమశాలి ఉత్తముని పదేపదే బలంగా కొట్టెను. ఆపై వారిద్దరి మధ్య పరస్పర భయంకరమైన గదాయుద్ధం జరిగింది।

Verse 4

चक्रबंधं महाबंधं पुरोवध्यनिबंधनम् । प्राचुरं भीषणं यानं स्फोटतैलाभिवास्तिकम्

చక్రబంధము, మహాబంధము, ముందే వధకు కట్టివేయు బంధనము—ఇది విస్తారమైన భయంకర యంత్రము; దానిపై పుండ్లు పుట్టించే నూనె పూయబడినది।

Verse 5

तेन कृत्वा महायुद्धमवसाने धनेश्वरः । पातयामास तं स्फोटं तस्य कुंभस्य चोरसि

అతనితో మహాయుద్ధం చేసి చివరికి ధనేశ్వరుడు ఆ కుంభుని వక్షస్థలంపై ఉన్న ఆ వాపును పగలగొట్టి పడవేశెను।

Verse 6

भग्नदंष्ट्रस्ततः कुंभो निपपात महीतले । स्यंदनस्थो महावीर्यो जंभो हरिहयं तदा

అప్పుడు దంతము విరిగిన కుంభుడు నేలపై పడిపోయెను. అదే వేళ రథస్థుడైన మహావీరుడు జంభుడు హరి యొక్క అశ్వాన్ని కొట్టెను।

Verse 7

जघानशरसंघैश्च तथैवैरावणं भृशम् । वासवो भिदुरेणैव संबिभेदासुरोत्तमम्

అతడు బాణవర్షాల సమూహాలతో ఐరావణుని అత్యంత భయంకరంగా సంహరించాడు; వాసవుడు (ఇంద్రుడు) కూడా తన భేదక ఆయుధంతో ఆ శ్రేష్ఠాసురుని చీల్చివేశాడు।

Verse 8

स पपात धरापृष्ठे गतासुर्लोहितोक्षितः । तथारण्यं सुघोरं च अघोरं घोरमेव च

అతడు భూమి మీద కూలిపోయాడు—ప్రాణాలు విడిచి, రక్తంతో తడిసి; ఆ అరణ్యం అత్యంత ఘోరంగా మారింది—‘అఘోరం’ కూడా, ‘ఘోరం’ కూడా అన్నట్లుగా।

Verse 9

चतुरो गणमुख्यांश्च शक्त्या बिभेद संयुगे । सेनान्यश्चैव प्रत्येकं पातयामास लाघवात्

యుద్ధంలో అతడు శక్తి (భాలం)తో గణాల నలుగురు ప్రధానులను చీల్చివేశాడు; అలాగే సేనాధిపతులను కూడా చురుకుగా ఒక్కొక్కరిని కూల్చాడు।

Verse 10

सौरभं शरसंघैश्च जयंतो वशमानयत् । शक्तिहस्तं च संह्रादं यमदंडं नरांतकम्

జయంతుడు బాణవర్షాలతో సౌరభుని వశపరచాడు; అలాగే శక్తిహస్త, సంహ్రాద, యమదండ, నరాంతకులను కూడా అదుపులోకి తెచ్చాడు।

Verse 11

हत्वा च पातयामास स भस्मीकृतविग्रहः । कालश्च खड्गपातेन पातयामास बाभ्रवम्

అతడిని సంహరించి కూల్చివేశాడు—అతని దేహం భస్మమైపోయింది; కాలుడు కూడా ఖడ్గప్రహారంతో బాభ్రవుని పడగొట్టాడు।

Verse 12

शक्त्या मृत्युर्बिभेदाश्वं तथा निर्घृणकं रणे । अग्निना दह्यमानाश्च सप्तैते च महाबलाः

శక్తితో మృత్యువు అశ్వుని, అలాగే యుద్ధంలో నిర్ఘృణకుని ఛేదించాడు. అగ్నిచేత దహింపబడుచున్నా ఈ ఏడుగురు మహాబలవంతులే.

Verse 13

भद्रबाहुर्महाबाहुः सुगंधो गंध एव च । भौरिको वल्लिको भीम एते सेनाग्रगामिनः

భద్రబాహు, మహాబాహు, సుగంధ, గంధ; అలాగే భౌరిక, వల్లిక, భీమ—ఇవే సేన ముందుభాగంలో నడిచే అగ్రగామి నాయకులు.

Verse 14

रणे संदग्धदेहाश्च पेतुरुर्व्यां गतासवः । पाशबद्धा महावीर्या वरुणस्य महात्मनः

యుద్ధంలో వారి దేహాలు కాలిపోయాయి; ప్రాణాలు విడిచి వారు భూమిపై పడిపోయారు—మహాత్ముడు వరుణుని పాశంతో బద్ధులైన ఆ మహావీరులు.

Verse 15

पेतुरुर्व्यां महासत्वाः शूराः शूरभयानकाः । शूरस्य रश्मिजालेन निहताः पञ्चदानवाः

ఆ మహాసత్త్వులు, వీరులు—వీరులకే భయంకరులు—భూమిపై పడిపోయారు. శూరుని రశ్మిజాలంతో ఐదు దానవులు హతమయ్యారు.

Verse 16

तुरुतुंबुरुदुर्मेधस्साधका साधकाभिधाः । क्रूर क्रौंच रणेशान मोदसंमोद षण्मुखाः

తురుతుంబురు, దుర్మేధస్, సాధక మరియు ‘సాధక’ అని పిలువబడువారు; క్రూర, క్రౌంచ, రణేశాన, మోదసంమోద, షణ్ముఖ—ఇవే (వీరుల) పేర్లు.

Verse 17

शरैर्निपातिता दैत्याः संयुगे मातरिश्वना । नैरृतो गदया भीमं पातयामास भूतले

యుద్ధంలో మాతరిశ్వుని బాణవర్షంతో దైత్యులు కూలిపోయారు; నైరృతుడు గదాఘాతంతో భీముణ్ని భూమిపై పడగొట్టాడు।

Verse 18

शूलपातैश्च रुद्राणां शतशो दैत्यदानवाः । निपेतुः संयुगे भीताः संमुखा रणपंडिताः

రుద్రుల త్రిశూలవర్షపు దెబ్బలతో వందలాది దైత్యదానవులు యుద్ధంలో కూలిపోయారు; ఎదురెదురుగా పోరాడే రణపండితులైనా భయంతో పడిపోయారు।

Verse 19

वसूनां शरपातैश्च शूराणां रश्मिमालिनाम् । मेघानां करकाभिश्च वज्रपातैस्सुदारुणैः

వసువుల బాణవర్షంతో, కిరణమాలలతో ప్రకాశించే శూరయోధుల తేజస్సుతో, మేఘాల గరళికల (ఓలల) వర్షంతో, అలాగే అత్యంత భయంకరమైన వజ్రాఘాతాలతో కూడి।

Verse 20

निपातिता रणे दैत्याः शतशो बलशालिनः । कुबेरस्य गदापातैर्निपतंति सहस्रशः

యుద్ధంలో బలశాలులైన దైత్యులు వందల సంఖ్యలో కూల్చబడ్డారు; కుబేరుని గదాఘాతాలతో వారు వేల సంఖ్యలో పడిపోతూ ఉన్నారు।

Verse 21

शक्रस्य भिदुरेणैव भेदिता दैत्यपुंगवाः । असंख्याताः पतंत्युर्व्यां स्कंदशक्त्या तथा हताः

శక్రుని ‘భిదుర’ ఆయుధంతో దైత్యపుంగవులు చీల్చబడ్డారు; అలాగే స్కందుని శక్తితో హతులై అసంఖ్యాకులు భూమిపై పడిపోయారు।

Verse 22

गणेशपर्शुपातेन पतंति मुख्यमुख्यकाः । वैकुंठकरमुक्तेन चक्रेण तीव्रकर्मणा

గణేశుని పరశు-ప్రహారంతో ప్రధాన ప్రధాన వీరులు పడిపోయిరి; వైకుంఠుడు (విష్ణువు) చేతి నుండి విడుదలైన తీవ్రకర్మ సుదర్శనచక్రం వారిని చీల్చి పడవేసెను।

Verse 23

दैत्यानां प्रवराणां च शिरांसि निपतंति कौ । शमनो यमदंडेन कोटिकोटिसहस्रशः

అప్పుడు శ్రేష్ఠ దైత్యుల శిరస్సులు పడిపోవసాగెను; శమనుడు (యముడు) యమదండంతో కొట్టి, కోటి కోటి సహస్రాల సంఖ్యలో వారిని నిపాతము చేసెను।

Verse 24

अपातयत्तदा भूम्यां कालः खड्गेन दानवान् । मृत्युश्शक्त्या तथा दैत्यान्पाशी पाशेन चापरान्

అప్పుడు కాలుడు ఖడ్గంతో దానవులను నేలకూల్చెను; మృత్యువు శక్తి (భాలం)తో దైత్యులను పడవేసెను; పాశధారి పాశంతో ఇతర శత్రువులను బంధించెను।

Verse 25

पातेन तक्षकादीनां सुधांशोः शिशिरेण च । अश्वारोही खरोमन्योहनिपाशस्तथा गजान्

అతడు ప్రహారంతో తక్షకాది నాగులను వశపరచెను; చంద్రుని శీతలతచేత కూడా వారిని శమింపజేసెను. అశ్వారోహి, ఖరోమన్య, హనిపాశులు కూడ గజములను పడవేసిరి।

Verse 26

परिघेण गजं कुंभे दैत्यानां नाशयत्ततः । एवमश्वान्गजांश्चैव लाघवात्स न्यपातयत्

తర్వాత అతడు ఇనుప పరీఘంతో గజపు కుంభస్థలమున కొట్టి దానిని నశింపజేసెను. అలాగే తన లాఘవంతో అశ్వములను గజములను కూడ పడవేసెను।

Verse 27

एवं सिद्धैश्च गंधर्वैरप्सरोभिर्महाबलैः । अन्याभिर्देवताभिश्च समातृगणनायकैः

ఈ విధంగా ఆయన సిద్ధులు, గంధర్వులు, మహాబలమైన అప్సరసలు, అలాగే ఇతర దేవతలు మరియు మాతృగణ నాయకులతో కూడి పరివృతుడై ఉన్నాడు।

Verse 28

निपातिता महोघोरा ये ते प्रलयदानवाः । शरैश्च खड्गपातैश्च शूलशक्तिपरश्वधैः

ఆ మహాఘోరమైన ప్రళయ దానవులు బాణాలతో, ఖడ్గప్రహారాలతో, అలాగే శూలం, శక్తి, పరశు దెబ్బలతో నేలకూల్చబడ్డారు।

Verse 29

यष्टिपरिघकुंतैश्च पातयंत्यसुरान्सुराः । एवं संक्षीयमाणेषु दैत्यराट्समपद्यत

యష్టి, పరిఘ, కుంతలతో దేవతలు అసురులను కూల్చారు. ఈ విధంగా వారు క్రమంగా నశించుచుండగా, దైత్యరాజు ఒక నిర్ణాయక మార్గాన్ని ఆశ్రయించాడు।

Verse 30

आदित्यरथसंकाशं रथरत्नविभूषितम् । शातकुंभमयं दिव्यं घंटाचामरभूषितम्

అది ఆదిత్యుని రథంలా ప్రకాశించెను, రథరత్నాలతో అలంకృతమై; శాతకుంభ స్వర్ణమయమైన దివ్య రథం, గంటలు మరియు చామరాలతో శోభించెను।

Verse 31

पताकाध्वजसंपूर्णं रम्यं शक्ररथोपमम् । समारुह्य महावीरो हिरण्याक्षोऽसुराधिपः

పతాకలు, ధ్వజాలతో నిండిన, రమ్యమైన, శక్రుని రథంతో సమానమైన ఆ రథాన్ని అధిరోహించి, మహావీరుడైన అసురాధిపతి హిరణ్యాక్షుడు ముందుకు సాగెను।

Verse 32

जघान शरजालैश्च दुर्निवार्यः सुरासुरैः । ससैन्यानि गजान्वीरो रथांश्च सह सैंधवान्

ఆ పరాక్రమవంతుడు, దేవాసురులకైనా అడ్డుకోలేనివాడు, బాణవర్షాలతో సైన్యంతో కూడిన గజాలను, రథాలను, సైంధవ యోధులను కూడ సంహరించాడు।

Verse 33

पातयामास भूमौ च शतशोथ सहस्रशः । एवं चरन्स वृंदेषु निखिलेषु दिवौकसाम्

అతడు వారిని భూమిపై వందలుగా, తరువాత వేలలుగా కూల్చివేశాడు; ఇలా దేవతల సమస్త సేనావృందాలలో సంచరిస్తూ ఉన్నాడు।

Verse 34

पातयामास दैत्येंद्रः शरौघान्मृत्युसन्निभान् । क्रमेण समरे चाथ देवसैन्यान्यमंथत

అప్పుడు దైత్యేంద్రుడు మృత్యువుతో సమానమైన బాణసమూహాలను వర్షింపజేశాడు; యుద్ధంలో క్రమంగా ముందుకు సాగి దేవసేనలను మథించి నాశనం చేశాడు।

Verse 35

यथा पुष्करिणीवृंदे गजः कंजवनं शितैः । शरपातैरथो वेगात्सिंहनादैः पुनः पुनः

ఎలా పుష్కరిణుల సమూహంలో ఒక గజం, పదునైన బాణవర్షాల వల్లను, మళ్లీ మళ్లీ వినిపించే సింహనాదాల వల్లను ప్రేరితమై వేగంగా కమలవనాన్ని చీల్చుకుంటూ దూసుకుపోతుందో—

Verse 36

धरण्यां पतिता वेगात्तदा दैत्येश्वरस्य च । दशभिश्च सुतीक्ष्णाग्रैर्जयंतं स जघान ह

అప్పుడు ఆ దైత్యేశ్వరుడు వేగంగా భూమిపై పడిపోయి, అత్యంత పదునైన అగ్రాలు గల పది శస్త్రాలతో జయంతుని కొట్టాడు।

Verse 37

रेमंतं पंचभिर्बाणैः शक्रं पंचदशेन तु । चित्ररथं विंशतिभिःपंचविंशतिभिर्गुहम्

అతడు రేమంతుని ఐదు బాణాలతో, శక్రుడు (ఇంద్రుడు)ను పదిహేను బాణాలతో, చిత్రరథుని ఇరవై బాణాలతో, గుహుడు (కార్త్తికేయుడు)ను ఇరవై ఐదు బాణాలతో ఛేదించాడు।

Verse 38

हेरंबं त्रिशरेणैव चत्वारिंशच्छरैर्यमम् । तथैव कालं मृत्युं च पाणिना द्विगुणेन च

అతడు హేరంబుని మూడు బాణాలతో, యముని నలభై బాణాలతో కొట్టాడు. అలాగే కాలుని, మృత్యువుని కూడా—దానికి రెట్టింపు బాణాలతో—ఛేదించాడు।

Verse 39

गुह्यकेशं जगत्प्राणं दशभिर्दशभिः शरैः । षडिभश्च सप्तभिश्चैव रुद्रान्सर्वान्पृथक्पृथक्

అతడు గుహ్యకేశుని, జగత్ప్రాణుని పదిపది బాణాలతో ఛేదించాడు; అలాగే ఆరు, ఏడు బాణాలతో సమస్త రుద్రులను—ప్రతి ఒక్కరిని వేరువేరుగా—విద్దించాడు।

Verse 40

वसून्सर्वांश्च सशरैः सिद्धगंधर्वपन्नगान् । दशाष्टदशभिः षडिभर्युद्धे देवान्भिनत्त्यसौ

అతడు బాణాయుధధారిగా సమస్త వసువులను, అలాగే సిద్ధులు, గంధర్వులు, పన్నగులు (నాగులు)ను కూడా కూలదోస్తాడు; యుద్ధంలో పదహారు, పద్దెనిమిది బాణాలతో దేవతలనూ ఛేదిస్తాడు।

Verse 41

ओजौघादतिवीर्यात्तु शीघ्रलाघवर्दशनान् । आपत्प्राप्ताः सुरा भीत्या प्रतिकर्तुं न चेश्वराः

వారి ప్రబల ఓజస్సు, అతివీర్యం, అలాగే వారి శీఘ్రతా-లాఘవాన్ని చూచి, ఆపదలో పడిన దేవతలు భయంతో ప్రతిఘటించలేకపోయారు।

Verse 42

महेशशूलसंकाशैः शरैर्मर्मविभेदिभिः । ताडिता निर्जरा युद्धे मूर्च्छिता धरणीं ययुः

మహేశుని త్రిశూలసమానమైన మర్మభేదక బాణాలతో యుద్ధంలో తాకబడిన దేవతలు మూర్ఛించి భూమిపై పడిపోయారు।

Verse 43

तस्यैव संमुखे स्थातुं न शेकुः प्रवरास्सुराः । ततो देवा विनिर्धूतास्त्रिदिवेशेन संयुताः

అతని ఎదుట ముఖాముఖి నిలువడానికి శ్రేష్ఠ దేవతలకూ శక్తి లేకపోయింది. అందుచేత తరిమివేయబడిన దేవులు త్రిదివేశుడైన ఇంద్రునితో కూడి సమకూరారు।

Verse 44

शरण्यं ते हरिं तत्र शरणं ताडिता ययुः । एतस्मिन्नंतरे विष्णुः प्राह जिष्णुं खगेश्वरम्

బాధితులై వారు అక్కడ శరణ్యుడైన హరిని శరణు కోరారు. ఈలోగా విష్ణువు ఖగేశ్వరుడైన జిష్ణు (గరుడుడు)తో పలికెను।

Verse 45

अधुना गच्छ दैत्यस्य संमुखं रणमूर्धनि । नाशाय सततस्तूर्णं गतस्तस्यांतिकं जवात्

ఇప్పుడు యుద్ధరంగ శిరోభాగంలో దైత్యుని ఎదుటికి వెళ్లు. అతని నాశనార్థం వెంటనే వేగంగా అతని సమీపానికి చేరుకో।

Verse 46

सरथं मार्गणैर्भित्वा विष्णुमारोधयज्जवम् । रथस्य संमुखे दैत्य उवाच विष्णुमव्ययम्

బాణాలతో రథాన్ని ఛేదించి ఆ దైత్యుడు విష్ణువు వేగాన్ని అడ్డుకున్నాడు; తరువాత రథం ఎదుట నిలిచి అవ్యయుడైన విష్ణువుతో పలికాడు।

Verse 47

अन्य सृष्टिं करोम्यद्य हत्वा त्वां च सनिर्ज्जरम् । ततो विष्णुरुवाचेदं गर्जंतं दैत्यपुंगवम्

“ఈ రోజు నిన్ను అమరులతో కూడ బంధించి సంహరించి, మరొక సృష్టిని నేను నిర్మిస్తాను.” అని గర్జిస్తున్న దైత్యపుంగవుని ఉద్దేశించి విష్ణువు ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 48

शक्तस्त्वं स्पर्द्धने पाप यदि युद्धे स्थिरो भव । ततः शरशतैरेव जघान विष्णुमव्ययम्

“పాపీ! పోటీలో నీవు సమర్థుడవు; యుద్ధంలో స్థిరంగా ఉంటే దృఢంగా నిలుచు.” అప్పుడు అతడు వందల బాణాలతో అవ్యయుడైన విష్ణువును కొట్టెను।

Verse 49

असंभ्रांतः स चिच्छेद यमदंडनिभान्शरान् । पुनः शरसहस्राणि प्रेरयामास तं रणे

అసంభ్రాంతుడై అతడు యమదండంలాంటి బాణాలను ఛేదించెను; తరువాత మళ్లీ ఆ యుద్ధంలో అతనిపై వేల బాణాలను ప్రయోగించెను।

Verse 50

तांश्च छित्वा शरैः शौरिस्तं च विव्याध मार्गणैः । प्रगौरवादहार्याभैः संस्पर्शाद्बाडवानलैः

ఆ బాణాలను కూడా తన బాణాలతో ఛేదించి, వీరుడైన శౌరి అతనిని ప్రకాశవంతమైన, అప్రతిహతమైన క్షిపణులతో విద్ధం చేసెను; వాటి స్పర్శమే బాడవానలంలా దహించేది।

Verse 51

शरैश्च भेदकैस्तीक्ष्णैः खगमैश्च मनोजवैः । लाघवात्केशवास्त्रस्य तूलशुष्कतृणोपमैः

తీక్ష్ణమైన, ఛేదించే బాణాలతోను, పక్షుల్లా ఎగిరే మనోవేగ క్షిపణులతోను—కేశవాస్త్రాల లాఘవం ఎదుట అవి పత్తి, ఎండిన గడ్డి వలె తేలికగా అయ్యెను।

Verse 52

हैमैः शरसहस्रैस्तु ताडितो दैत्यपुंगवः । बाधयाभ्यर्दितः क्रुद्धो धृत्वा शिखरिणं रणे

వేలాది స్వర్ణబాణాలతో తాడింపబడిన దైత్యపుంగవుడు బాధచేత పీడితుడై క్రోధంతో రణంలో శిఖరమున్న పర్వతఖండాన్ని ఆయుధంగా పట్టుకున్నాడు।

Verse 53

जघान माधवं वेगाद्धिरण्याक्षो महाबलः । तं च संचूर्णयामास गदया लीलया हरिः

మహాబలుడైన హిరణ్యాక్షుడు వేగంగా మాధవుని కొట్టాడు; అయితే హరి తన గదతో లీలగా అతనిని చూర్ణం చేశాడు।

Verse 54

एवं पर्वतसाहस्रं पातितं तु क्रमेण हि । तथैव लाघवाच्चूर्णं हरिणा दानवारिणा

ఇలా క్రమంగా వేల పర్వతాలు పడవేయబడ్డాయి; అలాగే తన లాఘవంతో దానవశత్రువైన హరి వాటిని చూర్ణం చేశాడు।

Verse 55

पुनर्बाहुसहस्राणि कृत्वासौ दानवोत्तमः । शरैः शक्तिभिरत्युग्रैः शूलैः परशुकादिभिः

మళ్లీ ఆ దానవోత్తముడు వేల భుజాలను ధరించి, బాణాలు, అత్యుగ్ర శక్తులు, శూలాలు, పరశువులు మొదలైన ఆయుధాలతో సన్నద్ధుడయ్యాడు।

Verse 56

ववर्ष बहुभिर्विष्णुं क्रोधाविष्टेन चेतसा । तांस्तु तेनैव प्रहितांश्चिच्छेद सुरसत्तमः

క్రోధావేశిత మనస్సుతో అతడు విష్ణువుపై అనేక ఆయుధాలను వర్షించాడు; కానీ దేవశ్రేష్ఠుడు అతడే విసిరిన వాటినే ఛేదించి పడగొట్టాడు।

Verse 57

शरैर्दीप्तैर्महाघोरैरसुराणां भयंकरैः । विव्याध सर्वगात्रेषु शंभुशूलोपमैश्शरैः

దీప్తమైన, మహాఘోరమైన, అసురులకు భయంకరమైన—శంభువు త్రిశూలసమాన బాణాలతో అతడు వారి సమస్త అవయవాలను ఛేదించాడు.

Verse 58

दानवाधिपतिः संख्ये ह्यव्ययो हरिरीश्वरः । स च कश्मलतां गत्वा सर्वशक्तिमनुत्तमाम्

యుద్ధంలో అవ్యయుడైన ఈశ్వర హరి దానవాధిపతిగా ప్రబలాడు; తరువాత మోహస్థితికి చేరి, సర్వశక్తిమయమైన అనుత్తమ శక్తిని అవిర్భవింపజేశాడు.

Verse 59

कालजिह्वोपमां घोरामष्टघंटासमन्विताम् । हरेरुरसि पीने च विद्रुत्या पातयद्द्रुतम्

కాలజిహ్వలాగా భయంకరమైన, ఎనిమిది గంటలతో కూడిన ఆమె దూసుకొచ్చి హరి యొక్క విశాల వక్షస్థలంపై దానిని వేగంగా పడగొట్టింది.

Verse 60

शुशुभे स सुरश्रेष्ठस्तडित्त्वत्सान्द्रमेघवत् । ततश्च चुक्रुशुर्दैत्या जयेति साधुवादिनः

ఆ దేవశ్రేష్ఠుడు మెరుపులతో నిండిన ఘన మేఘంలా ప్రకాశించాడు; అప్పుడు దైత్యులు ‘జయము’ అని కేకలేసి సాధువాదం చేశారు.

Verse 61

ततश्चक्रं दैत्यसैन्ये दानवारिर्व्यसर्जयत् । तेषां शिरांसि संच्छिद्य माधवं पुनरागमत्

అనంతరం దానవశత్రువైన హరి దైత్యసైన్యంలో చక్రాన్ని విసిరాడు; అది వారి శిరస్సులను ఛేదించి మళ్లీ మాధవుని వద్దకు తిరిగివచ్చింది.

Verse 62

स दैत्यं शक्तिपातेन पातयामास वै रणे । चिरात्संज्ञां समालंब्य वह्निबाणेन केशवम्

అతడు యుద్ధంలో శక్తిపాతంతో దైత్యుణ్ని నేలకూల్చెను. చాలాసేపటికి చైతన్యం పొందిన తరువాత అగ్నిబాణంతో కేశవునిపై దాడి చేసెను॥

Verse 63

निजघान रणे क्रुद्धो हरिः कौबेरमाक्षिपत् । ततो मुमोच मायास्त्रं चासुरं चातिदारुणम्

యుద్ధంలో క్రోధించిన హరి శత్రువును కొట్టి కౌబేరాస్త్రాన్ని విసిరెను. ఆపై అతిదారుణమైన అసుర మాయాస్త్రాన్ని విడుదల చేసెను॥

Verse 64

सिंहव्याघ्रलुलायांश्च तद्वद्द्विप सरीसृपान् । जघान समरे विष्णुं हिरण्याक्षः प्रतापवान्

సింహాలు, పులులు, నక్కలు అలాగే ఏనుగులు, సర్పాదులను సంహరించి, ప్రతాపవంతుడైన హిరణ్యాక్షుడు సమరంలో విష్ణువును ప్రహరించెను॥

Verse 65

ततो मायास्त्रसंभूतान्शस्त्रास्त्रौघान्रणे हरिः । प्रचिच्छेद शरैरेव शूलेनैवमताडयत्

అప్పుడు యుద్ధంలో హరి మాయాస్త్రసంభూతమైన శస్త్రాస్త్ర ప్రవాహాలను తన బాణాలతో ఛేదించి, త్రిశూలంతో కూడా ప్రహరించెను॥

Verse 66

स विह्वलित सर्वांगस्तत्क्षणं लोहितोक्षितः । विचकर्ष हरन्विष्णुरसृग्विप्लुतविग्रहः

అతని సర్వాంగాలు వ్యాకులమయ్యెను; ఆ క్షణమే రక్తంతో తడిసిపోయెను. అప్పుడు విష్ణువు అతనిని పట్టుకొని లాగి తీసికెళ్లెను—ఆయన దేహం రక్తంతో మసకబారెను॥

Verse 67

तच्छूलं च त्रिभिर्बाणैः प्रविव्याध सुराधिपः । वरूथं सध्वजं केतुं रथं चैवातपत्रकम्

దేవాధిపతి మూడు బాణాలతో ఆ త్రిశూలాన్ని ఛేదించాడు; రథపు వరూథం, ధ్వజం, కేతువు, రథం మరియు ఛత్రాన్ని కూడా కొట్టివేశాడు।

Verse 68

यंतारं च प्रचिच्छेद दशभिश्च हरिः शरैः । पातिते च रथे दैत्यः संप्लुत्याथ रथं परम्

హరి పది బాణాలతో సారథినీ ఛేదించాడు; రథం పడిపోగానే దైత్యుడు దూకి తప్పుకొని మరొక శ్రేష్ఠ రథాన్ని అధిరోహించాడు।

Verse 69

आरुरोह स दैत्येंद्रः संमुखं चाकरोद्बली । ततो युद्धं महाघोरमभवल्लोमहर्षणम्

ఆ బలవంతుడైన దైత్యేంద్రుడు ముందుకు వచ్చి ప్రత్యక్షంగా ఎదురయ్యాడు; అప్పుడు మహాఘోరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం చెలరేగింది।

Verse 70

हिरण्याक्षस्य च हरेर्लोकविस्मापनं महत् । अस्त्रयुद्धं तथान्योन्यं कृतप्रतिकृतं च तत्

హిరణ్యాక్షుడు మరియు హరి మధ్య లోకాన్ని ఆశ్చర్యపరచే మహత్తర అస్త్రయుద్ధం జరిగింది; ఒకరి దెబ్బకు మరొకరి ప్రతిదెబ్బగా, అస్త్రానికి అస్త్రంతో ప్రతిస్పందనగా।

Verse 71

ततो नियुद्धे सततं दिव्यवर्षशतं गतम् । ततो दैत्यो महासत्वो ववृधे वामनो यथा

తర్వాత నిరంతర ద్వంద్వయుద్ధంలో వంద దివ్య సంవత్సరాలు గడిచాయి; అప్పుడు ఆ మహాసత్త్వుడైన దైత్యుడు వామనుని వలె (విరాటంగా) వృద్ధి చెందాడు।

Verse 72

मुखेन जग्राह रुषा त्रैलोक्यं सचराचरम् । भूमंडलं समुद्धृत्य विवेश च रसातलम्

కోపంతో అతడు తన నోటితో చరాచర సమేతమైన సమస్త త్రిలోకాన్ని పట్టుకున్నాడు; భూమండలాన్ని పెకిలించి రసాతలంలో ప్రవేశించాడు।

Verse 73

शेषाश्च विविशुर्दैत्यास्तमनु प्रीतिसंयुताः । ततो विष्णुर्महातेजा ज्ञात्वा दैत्यबलं महत्

మిగిలిన దానవులు ఆనందంతో అతని వెంట ప్రవేశించారు; అప్పుడు మహాతేజస్సు గల విష్ణువు దైత్యబలం మహత్తరమని గ్రహించాడు।

Verse 74

दधार रूपं वाराहं दैत्यराजजिघांसया । धृत्वा क्रोडतनुं विष्णुर्विवेश तमनुद्रुतम्

దైత్యరాజును సంహరించాలనే కోరికతో విష్ణువు వారాహరూపాన్ని ధరించాడు; కృోడతనువును ధరించి పారిపోతున్న అతని వెంట ప్రవేశించాడు।

Verse 75

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे देवासुरसंग्रामसमाप्तौ विजयस्तोत्रंनाम पंचसप्ततितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం ప్రథమ సృష్టిఖండంలో దేవాసుర సంగ్రామ సమాప్తి సందర్భంలో ‘విజయస్తోత్రం’ అనే డెబ్బై ఐదవ అధ్యాయం ముగిసింది।

Verse 76

तां धृत्वा गच्छतस्तस्य विष्णोरमिततेजसः । समाजगाम दैत्येंद्रो धृष्टं वाग्भिस्तुदन्ननु

ఆమెను (దేవి/భూమిని) ధరించి అమితతేజస్సు గల విష్ణువు ముందుకు సాగుతుండగా, దైత్యేంద్రుడు సమీపానికి వచ్చి వెంట వెంటనే అనుసరిస్తూ ధృష్ట వాక్యాలతో కవ్వించాడు।

Verse 77

मायाक्रोडतनुर्विष्णुर्दुर्वचांसि सहन्रुषा । जलोपरि दधारेमां धरां भूधर एव च

మాయాశక్తితో వరాహరూపం ధరించిన విష్ణువు నియంత్రిత కోపంతో కఠిన వచనాలను సహించాడు. తరువాత జలములపై ఈ భూమిని ధరించి, ఆమెకు ఆధారమైన పర్వతమువలె నిలిచాడు।

Verse 78

तस्यां न्यस्य स्वसत्वं च स चकार तदाचलाम् । ततः पश्चात्स संलग्नो दैत्यराट्समुपस्थितः

ఆమెలో తన స్వశక్తి/సత్త్వాన్ని న్యసించి, ఆయన ఆమెను పర్వతంలా అచలంగా చేశాడు. ఆ తరువాత దైత్యరాజు ముందుకు వచ్చి ఎదురుదాడికి సిద్ధమయ్యాడు.

Verse 79

क्रोधेन महताविष्टो जघान गदया हरिम् । मायया सूकरो विष्णुस्तां गदां समवंचयत्

తీవ్ర కోపంతో ఆవిష్టుడై అతడు గదతో హరిపై దాడి చేశాడు. కానీ మాయాశక్తితో వరాహరూప విష్ణువు ఆ గదను తప్పించుకున్నాడు.

Verse 80

योगयुक्तो यथा मृत्युं कौमोदक्याहनच्च तम् । ततः पुना रुषाविष्टो हिरण्याक्षो महाबलः

యోగస్థితిలో ఉన్న ఆయన కౌమోదకీ గదతో, మృత్యువులా అతనిని కొట్టి పడగొట్టాడు. అయినా మహాబలుడు హిరణ్యాక్షుడు మళ్లీ కోపావేశంతో ఉప్పొంగాడు.

Verse 81

मुष्टिना प्राहरद्देवं दक्षिणे तु भुजे प्रभोः । एवं युद्धं महाघोरं सव्यासव्यं गतागतम्

అతడు ముష్టితో ప్రభువు కుడి భుజంపై దేవుని కొట్టాడు. ఇలా యుద్ధం అత్యంత ఘోరమై, ఎడమ-కుడి దెబ్బలు పరస్పరం మారుతూ సాగాయి.

Verse 82

परिभ्रमणविक्षेपं कृतानुकरणं तथा । ततो ब्रह्मादयो देवा युद्धं पश्यंति खे स्थिताः

చక్రాకార తిరుగుడులు, అకస్మాత్తు మోసపు ఎత్తుగడలు, అనుకరణీయ కౌశల్యాలతో; అప్పుడు ఆకాశంలో నిలిచిన బ్రహ్మాది దేవతలు ఆ యుద్ధాన్ని చూశారు.

Verse 83

स्वस्ति प्रजाभ्यो देवेभ्य ऋषिभ्यश्चेति चाब्रुवन् । ऊचुश्च देवदेवेशं विष्णुं वाराहरूपिणम्

వారు—“ప్రజలకు, దేవతలకు, ఋషులకు శుభం కలుగుగాక” అని పలికి, వరాహరూపధారియైన దేవదేవేశుడు విష్ణువును సంబోధించారు.

Verse 84

मा क्रीड बालवद्देव जह्यमुं देवकंटकम् । ततो विष्णुर्महातेजा मायावाराहरूपधृत्

“ఓ దేవా! బాలుడిలా క్రీడించకుము; దేవతలకు కంటకమైన ఇతనిని సంహరించుము.” అప్పుడు మహాతేజస్సుగల విష్ణువు మాయాబలంతో వరాహరూపం ధరించాడు.

Verse 85

ब्रह्माद्यनुमतिं प्राप्य चक्रं प्राक्षिपदुल्बणम् । सहस्रसूर्यसंकाशं सहस्रारं महाप्रभम्

బ్రహ్మాది దేవతల అనుమతి పొందిన తరువాత ఆయన ఒక భయంకర చక్రాన్ని విసిరాడు—అది వెయ్యి సూర్యుల వలె ప్రకాశించి, వెయ్యి అరలతో మహాప్రభగా దగ్ధమై ఉండెను.

Verse 86

दैत्यांतकरणं रौद्रं प्रलयाग्निसमप्रभम् । तच्चक्रं विष्णुना मुक्तं हिरण्याक्षं महाबलम्

దైత్యాంతకరమైన, రౌద్రమైన, ప్రళయాగ్ని సమాన ప్రకాశముగల ఆ చక్రాన్ని విష్ణువు మహాబలశాలి హిరణ్యాక్షునిపై విసిరాడు.

Verse 87

चकार भस्मसात्सद्यो ब्रह्मादीनां च पश्यताम् । दैत्यांतकरणं रौद्रं चक्रं चागमदच्युतम्

బ్రహ్మాది దేవులు చూస్తుండగానే ఆయన క్షణమాత్రంలో శత్రువును భస్మం చేశాడు; ఆపై దైత్యాంతకమైన అచ్యుతుని రౌద్ర సుదర్శనచక్రం ప్రాదుర్భవించింది.

Verse 88

ततो ब्रह्मादयो देवाः शक्रमुख्याश्च लोकपाः । दृष्ट्वा च विजयं विष्णोः स्तुवंति स्म समागताः

అప్పుడు బ్రహ్మాది దేవులు, శక్రముఖ్యులైన లోకపాలకులు విష్ణువు విజయాన్ని చూచి అక్కడ సమవేతులై ఆయనను స్తుతించసాగారు.

Verse 89

देवा ऊचुः । नताः स्म विष्णुं जगदादिभूतं सुरासुरेंद्रं जगतां प्रपालकम् । यन्नाभिपद्मात्किल पद्मयोनिर्बभूव तं वै शरणं गताः स्मः

దేవులు పలికిరి—జగదాదికారణుడైన, దేవాసురాధిపతియైన, లోకపాలకుడైన విష్ణువుకు మేము నమస్కరిస్తున్నాము; ఆయన నాభికమలమునుండి పద్మయోని బ్రహ్మ జన్మించినాడు—ఆయననే శరణు పొందాము.

Verse 90

नमोनमो मत्स्यवपुर्द्धराय नमोस्तु ते कच्छपरूपधारिणे । नमः प्रकुर्मश्च नृसिंहरूपिणे तथा पुनर्वामनरूपिणे नमः

మత్స్యవపును ధరించిన నీకు పునఃపునః నమస్కారం; కచ్ఛపరూపధారిణి నీకు నమస్కారం. నృసింహరూపిణి నీకు ప్రణామం; అలాగే మళ్లీ వామనరూపిణి నీకు నమస్కారం.

Verse 91

नमोस्तु ते क्षत्रविनाशनाय रामाय रामाय दशास्यनाशिने । प्रलंबहंत्रे शितिवाससे नमो नमोस्तु बुद्धाय च दैत्यमोहिने

క్షత్రసమూహవినాశకుడా నీకు నమస్కారం; రామా రామా—దశాస్యుని సంహారకుడా నీకు నమస్కారం. ప్రలంబహంతా, శ్యామవస్త్రధారీ నీకు నమస్కారం; దైత్యమోహకుడైన బుద్ధునికీ పునఃపునః నమస్కారం.

Verse 92

म्लेच्छांतकायापि च कल्किनाम्ने नमः पुनः क्रोडवपुर्धराय । जगद्धितार्थं च युगेयुगे भवान्बिभर्ति रूपं त्वसुराभवाय

మ్లేచ్ఛులను సంహరించే ‘కల్కి’ నామధారి ప్రభువుకు మళ్లీ నమస్కారం; వరాహవపువు ధరించినవాడికీ మళ్లీ నమస్కారం. జగద్ధితార్థం యుగయుగాలలో మీరు రూపం ధరించి, అసురుల వినాశాన్ని కలిగిస్తారు.

Verse 93

निषूदितोऽयं ह्यधुना किल त्वया दैत्यो हिरण्याक्ष इति प्रगल्भः । यश्चेंद्रमुख्यान्किललोकपालान्संहेलया चैव तिरश्चकार

ఇప్పుడే మీరు ఈ ధైర్యశాలి దైత్యుడు ‘హిరణ్యాక్ష’ను సంహరించారు—అతడు అవహేళనతో ఇంద్రుడు మొదలైన లోకపాలకులను కూడా తృణీకరించాడు.

Verse 94

स वै त्वया देवहितार्थमेव निपातितो देववर प्रसीद । त्वमस्य विश्वस्य विसर्गकर्ता ब्राह्मेण रूपेण च देवदेव

దేవహితార్థమే అతడు మీచేత పడగొట్టబడ్డాడు; ఓ దేవవరా, ప్రసన్నుడవు. ఓ దేవదేవా, మీరు ఈ విశ్వానికి విసర్గకర్త; బ్రహ్మరూపంలోనూ సృష్టిని ప్రవహింపజేస్తారు.

Verse 95

पाता त्वमेवास्य युगेयुगे च रूपाणि धत्से सुमनोहराणि । त्वमेव कालाग्निहरश्च भूत्वा विश्वं क्षयं नेष्यसि चांतकाले

మీరు మాత్రమే యుగయుగాలలో ఈ విశ్వానికి పాలకుడు, అత్యంత మనోహరమైన రూపాలను ధరిస్తారు. మీరు మాత్రమే కాలాగ్నిని ధరించి, అంత్యకాలంలో జగత్తును క్షయానికి—ప్రళయానికి నడిపిస్తారు.

Verse 96

अतो भवानेव च विश्वकारणं न ते परं जीवमजीवमीश । यत्किंच भूतं च भविष्यरूपं प्रवर्त्तमानं च तथैव रूपम्

కాబట్టి ఓ ఈశ్వరా, మీరు మాత్రమే విశ్వకారణం; మీకు మించినది జీవమో అజీవమో ఏదీ లేదు. గతంలో ఉన్నది, భవిష్యత్తులో ఉండబోయేది, ప్రస్తుతం ప్రవహించేది—అన్నీ అదే (మీపై ఆధారిత) స్వరూపమే.

Verse 97

सर्वं त्वमेवासि चराचराख्यं न भाति विश्वं त्वदृते च किंचित् । अस्तीति नास्तीति च भेदनिष्ठं त्वय्येव भातं सदसत्स्वरूपम्

హే ప్రభూ, చరమూ అచరమూ అని పిలువబడే సమస్తమూ నీవే. నిన్ను విడిచి జగత్తులో ఏదీ ప్రకాశించదు. ‘ఉంది’ ‘లేదు’ అనే భేదమూ నీలోనే ప్రత్యక్షమై, సత్-అసత్ స్వరూపంగా వెలుగుతుంది.

Verse 98

ततो भवंतं कतमोपि देव न ज्ञातुमर्हत्यविपक्वबुद्धिः । ऋते भवत्पादपरायणं जनं तेनागता स्मश्शरणं शरण्यम्

అందువల్ల, హే దేవా, అపక్వబుద్ధి గలవాడు నిన్ను తెలుసుకొనుటకు అర్హుడు కాదు. నీ పాదాలకు సంపూర్ణంగా శరణాగతుడైన భక్తుని తప్ప; కాబట్టి, హే శరణ్యా, మేము నీ శరణం పొందడానికి వచ్చాము.

Verse 99

व्यास उवाच । ततो विष्णुः प्रसन्नात्मा उवाच त्रिदिवौकसः । तुष्टोस्मि देवा भद्रं वो युष्मत्स्तोत्रेण सांप्रतम्

వ్యాసుడు పలికెను—అప్పుడు ప్రసన్నహృదయుడైన విష్ణువు స్వర్గవాసులతో ఇలా అన్నాడు: “హే దేవతలారా, మీ ఈ స్తోత్రంతో నేను ఇప్పుడే తృప్తుడనయ్యాను; మీకు మంగళం కలుగుగాక।”

Verse 100

य इदं प्रपठेद्भक्त्या विजयस्तोत्रमादरात् । न तस्य दुर्लभं देवास्त्रिषुलोकेषु किंचन

హే దేవతలారా, ఎవడు ఈ విజయస్తోత్రాన్ని భక్తితో, ఆదరంతో పఠిస్తాడో, అతనికి మూడు లోకాలలో ఏదీ దుర్లభం కాదు।

Verse 101

गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति कीर्तनाच्छ्रवणान्नरः

విధివిధానంగా లక్ష గోవులను దానం చేసిన ఫలము ఏదో, అదే ఫలమును మనిషి ఈ (స్తోత్ర/కథ) కీర్తనము మరియు శ్రవణము ద్వారా పొందుతాడు।

Verse 102

सर्वकामप्रदं नित्यं देवदेवस्य कीर्तनम् । अतः परं महाज्ञानं न भूतं न भविष्यति

దేవదేవుని నిత్య కీర్తనం సర్వకామాలను నిత్యంగా ప్రసాదిస్తుంది. దీనికన్నా మించిన మహాజ్ఞానం ఎప్పుడూ లేదు, ఇకముందూ ఉండదు।