Adhyaya 10

Verse 1

इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे रुद्रप्रसववर्णनं नाम नवमो ऽध्यायः ऋषिरुवाच अस्मिन्कल्पे त्वया नोक्तः प्रादुर्भावो महात्मनः / महादेवस्य रुद्रस्य साधकैरृषिभिः सह

ఇట్లు శ్రీ బ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో వాయుప్రోక్త పూర్వభాగ ద్వితీయ అనుషంగపాదంలో ‘రుద్రప్రసవవర్ణనం’ అనే తొమ్మిదవ అధ్యాయం. ఋషి పలికెను— మహాత్మా! ఈ కల్పంలో సాధక ఋషులతో కూడి మహాదేవ రుద్రుని ప్రాదుర్భావాన్ని మీరు చెప్పలేదు।

Verse 2

सूत उवाच उत्पत्तिरादिसर्गस्य मया प्रोक्ता समासतः / विस्तरेण प्रवक्ष्यामि नामानि तनुभिः सह

సూతుడు పలికెను— ఆదిసర్గ ఉత్పత్తిని నేను సంక్షేపంగా చెప్పాను; ఇప్పుడు తనువులతో కూడిన నామాలను విస్తారంగా వివరిస్తాను।

Verse 3

पत्नीषु जनयामास महादेवः सुतान्बहून / कल्पेष्वन्येष्वतीतेषु ह्यस्मिन्कल्पे तु ताञ्शृणु

మహాదేవుడు తన భార్యలలో అనేక కుమారులను జనింపజేశాడు. గతంలోని ఇతర కల్పాలలో కూడా; అయితే ఈ కల్పంలో ఉన్నవారిని వినుము।

Verse 4

कल्पादावात्मनस्तुल्यं सुतमध्यायत प्रभुः / प्रादुरा सीत्ततोङ्के ऽस्य कुमारो नीललोहितः

కల్పారంభంలో ప్రభువు తనతో సమానమైన ఒక కుమారుని ధ్యానించాడు. అప్పుడు ఆయన ఒడిలో నీలలోహిత అనే కుమారుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు।

Verse 5

रुरोद सुस्वरं घोरं निर्दहन्निव तेजसा / दृष्ट्वा रुदन्तं सहसा कुमारं नीललोहितम्

అతడు మధురమైనా భయంకరమైన స్వరంతో ఏడ్చెను, తేజస్సుతో దహింపజేస్తున్నట్లుగా. నీలలోహిత కుమారుడు అకస్మాత్తుగా ఏడుస్తుండగా చూసి (అందరూ ఆశ్చర్యపడ్డారు)।

Verse 6

किं रोदिषि कुमारेति ब्रह्मा तं प्रत्यभाषत / सो ऽब्रवीद्देहि मे नाम प्रथमं त्वं पितामह

బ్రహ్మ అతనితో పలికెను—“కుమారా, ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?” అతడు అన్నాడు—“పితామహా, ముందుగా నాకు నామం ప్రసాదించండి।”

Verse 7

रुद्रस्त्वं देव नामासि स इत्युक्तो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषि कुमारेति ब्रह्मा तं प्रत्यभाषत

బ్రహ్మ అన్నాడు—“దేవా, నీ నామం రుద్రుడు.” అలా చెప్పగానే అతడు మళ్లీ ఏడ్చెను. బ్రహ్మ మళ్లీ పలికెను—“కుమారా, ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?”

Verse 8

नाम देहि द्वितीयं मे इत्युवाच स्वयंभुवम् / भवस्त्वं देवनाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः

అతడు స్వయంభువైన బ్రహ్మను ఇలా అడిగెను—“నాకు రెండవ నామం ఇవ్వండి.” బ్రహ్మ అన్నాడు—“దేవనామంగా నీవు ‘భవుడు’.” అలా చెప్పగానే అతడు మళ్లీ ఏడ్చెను.

Verse 9

किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं प्रत्युवाच ह / तृतीयं देहि मे नाम इत्युक्तः सो ऽब्रवीत्पुनः

బ్రహ్మ ఏడుస్తున్న అతనితో అన్నాడు—“ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?” అతడు మళ్లీ అన్నాడు—“నాకు మూడవ నామం ఇవ్వండి।”

Verse 10

शर्वस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं प्रत्युवाच ह

బ్రహ్మ అన్నాడు—“దేవా, నీ నామం శర్వుడు.” అలా చెప్పగానే అతడు మళ్లీ ఏడ్చెను. బ్రహ్మ ఏడుస్తున్న అతనితో అన్నాడు—“ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?”

Verse 11

चतुर्थ देहि मे नाम इत्युक्तः सो ऽब्रवीत्पुनः / ईशानो देवनाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः

“నాకు నాలుగవ నామం దయచేయండి” అని చెప్పగా అతడు మళ్లీ పలికెను. బ్రహ్ముడు “నీవు దేవనామంగా ‘ఈశానుడు’” అని చెప్పగా అతడు మరల ఏడ్చెను.

Verse 12

किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत् / पञ्चमं नाम देहीति प्रत्युवाच स्वयंभुवम्

ఏడుస్తున్న అతనితో బ్రహ్ముడు మళ్లీ, “ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?” అని పలికెను. అప్పుడు అతడు స్వయంభువుని, “నాకు ఐదవ నామం దయచేయండి” అని ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను.

Verse 13

पशूनां त्वं पतिर्देव इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत्

“ఓ దేవా, నీవు పశువులకు అధిపతివి” అని చెప్పగా అతడు మరల ఏడ్చెను. ఏడుస్తున్న అతనితో బ్రహ్ముడు మళ్లీ, “ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?” అని పలికెను.

Verse 14

षष्ठं वै देहि मे नाम इत्युक्तः प्रत्युवाच तम् / भीमस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः

“నాకు ఆరవ నామం దయచేయండి” అని చెప్పగా అతడు అతనికి ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను. “నీవు దేవనామంగా ‘భీముడు’” అని చెప్పగా అతడు మరల ఏడ్చెను.

Verse 15

किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत् / सप्तमं देहि मे नाम इत्युक्तः प्रत्युवाच ह

ఏడుస్తున్న అతనితో బ్రహ్ముడు మళ్లీ, “ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?” అని పలికెను. అప్పుడు అతడు, “నాకు ఏడవ నామం దయచేయండి” అని చెప్పి ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను.

Verse 16

उग्रस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / तं रुदन्तं कुमारं तु मारोदीरिति सो ऽब्रवीत्

“నీ పేరు ఉగ్రదేవుడు” అని చెప్పగానే అతడు మళ్లీ ఏడ్చాడు. ఏడుస్తున్న ఆ కుమారునితో అతడు—“మా రోదీః, ఏడవకు” అని అన్నాడు.

Verse 17

सो ऽब्रवीदष्टमं नाम देहि मे त्वं विभो पुनः / त्वं महादेवनामासि इत्युक्तो विरराम ह

అతడు అన్నాడు—“హే విభో, నాకు ఎనిమిదవ నామమును కూడా దయచేయుము.” “నీ నామం మహాదేవుడు” అని చెప్పగానే అతడు శాంతించాడు.

Verse 18

लब्ध्वा नामानि चैतानि ब्रह्माणं नीललोहितः / प्रोवाच नाम्नामेतेषां स्थानानि प्रदिशेति ह

ఈ నామములను పొందిన నీలలోహితుడు బ్రహ్మను ఉద్దేశించి—“ఈ నామముల స్థానములను సూచించుము” అని అన్నాడు.

Verse 19

ततो विसृष्टास्तनव एषां नाम्ना स्वयंभुवा / सूर्यो जलं मही वायुर्व ह्निराकाशमेव च

అప్పుడు స్వయంభూ బ్రహ్మ ఆ నామముల ప్రకారం వారి తను-రూపములను సృష్టించాడు—సూర్యుడు, జలం, భూమి, వాయువు, అగ్ని, ఆకాశము కూడా.

Verse 20

दीक्षिता ब्राह्मणश्चन्द्र इत्येवं ते ऽष्टधा तनुः / तेषु पूज्यश्च वन्द्यश्च नमस्कार्यश्च यत्नतः

దీక్షితుడు, బ్రాహ్మణుడు, చంద్రుడు—ఇలా నీ తను ఎనిమిది విధములు. వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి పూజ్యము, వంద్యము, యత్నపూర్వక నమస్కార్యము.

Verse 21

प्रोवाच तं पुनर्ब्रह्मा कुमारं नीललोहितम् / यदुक्तं ते मया पूर्वं नाम रुद्रेति वै विभो

మళ్లీ బ్రహ్మ నీలలోహిత కుమారునితో పలికెను—హే విభో, నేను ముందుగా చెప్పినట్లే, నీ నామము నిజముగా ‘రుద్ర’ము.

Verse 22

तस्यादित्यतनुर्नाम्नः प्रथमा प्रथमस्य ते / इत्युक्ते तस्य यत्तेजश्चक्षुस्त्वासीत्प्रकाशकम्

నీ మొదటి నామములలో మొదటిది ‘ఆదిత్యతను’; అని చెప్పగానే అతని తేజస్సు ప్రకాశింపజేసే నేత్రమువలె అయెను.

Verse 23

विवेश तत्तदादित्यं तस्माद्रुद्रो ह्यसौ स्मृतः / उद्यतमस्तं यन्तं च वर्जयेद्दर्शनेरविम्

ఆ తేజస్సు ఆ ఆదిత్యునిలో ప్రవేశించెను; అందుచేత అతడు ‘రుద్ర’ అని స్మరింపబడెను. ఉదయించే, అస్తమించే, మధ్యాహ్నంలో ఉన్న రవిని నేరుగా దర్శించుట వర్జ్యము.

Verse 24

शश्वच्च जायते यस्माच्छश्वत्संतिष्ठते तु यत् / तस्मात्मूर्यं न वीक्षेत आयुष्कामः शुचिः सदा

యేనివలన నిత్యము జననమూ, యేనిలో నిత్యము స్థితియూ కలుగునో; అందుచేత ఆయుష్కాముడైన శుచివాడు సదా మూర్ధ్నిస్థిత సూర్యుని నేరుగా చూడకూడదు.

Verse 25

अतीतानागतं रुद्रं विप्रा ह्याप्याययन्ति यत् / उभे संध्ये ह्युपासीना गृणन्तः सामऋग्यजुः

విప్రులు ఉభయ సంధ్యలలో ఉపాసనలో కూర్చొని సామ, ఋగ్, యజుః మంత్రాలను గానముచేసి, అతీతానాగత స్వరూపుడైన రుద్రుని తృప్తిపరచుదురు.

Verse 26

उद्यन्स तिष्ठते ऋक्षु मध्याह्ने च यजुःष्वथ / सामस्वथापराह्णे तु रुद्रः संविशति क्रमात्

ఉదయకాలంలో ఆయన ఋగ్వేదంలో నిలుచును, మధ్యాహ్నంలో యజుర్వేదంలో; అపరాహ్నంలో సామవేదంలో రుద్రుడు క్రమంగా ప్రవేశించును.

Verse 27

तस्माद्भवेन्नाभ्युदितो बाह्यस्तमित एव च / न रुद्रम्प्रति मेहेत सर्वावस्थं कथं चन

అందువల్ల ఆయన ఉదయించడు, బయటకు పోడు, అస్తమించడూ కాదు; ఏ స్థితిలోనైనా రుద్రుని పట్ల ఎప్పుడూ అపవిత్రంగా ప్రవర్తించకూడదు.

Verse 28

एवं युक्तान् द्विजान् देवो रुद्रस्तान्न हिनस्ति वै / ततो ऽप्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं नीललोहितम्

ఇలా నియమబద్ధులైన ద్విజులను దేవుడు రుద్రుడు హింసించడు; అప్పుడు బ్రహ్మ మళ్లీ ఆ నీలలోహిత దేవునితో పలికెను.

Verse 29

द्वितीयं नामधेयं ते मया प्रोक्तं भवेति यत् / एतस्यापो द्वितीया ते तनुर्नाम्ना भवत्विति

నేను నీ రెండవ నామాన్ని ‘భవ’ అని ప్రకటించాను; దీనికి నీ రెండవ తనువు ‘ఆపః’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందుగాక.

Verse 30

इत्युक्ते त्वथ तस्यासीच्छरीरस्थं रसात्मकम् / विवेश तत्तदा यस्तु तस्मादापो भवः स्मृतः

ఇలా చెప్పగానే అతని శరీరంలో ఉన్న రసాత్మక తత్త్వం అందులో ప్రవేశించింది; ఆ రసం అప్పుడే ప్రవేశించినందున ‘ఆపః’ను ‘భవ’ అని స్మరిస్తారు.

Verse 31

यस्माद्भवन्ति भूतानि ताभ्यस्ता भावयन्ति च / भवनाद्रावनाच्चैव भूतानामुच्यते भवः

యేనివలన సమస్త భూతాలు పుట్టుతాయో, అదే వాటిని పోషిస్తుంది; సృష్టించడం మరియు ప్రవహింపజేయడం వల్ల ఆయనను ‘భవ’ అని అంటారు.

Verse 32

तस्मान्मूत्रं पुरीषं च नाप्सु कुर्वीत कर्हिचित् / न निष्ठीवेन्नावगाहेन्नैव गच्छेच्च मैथुनम्

కాబట్టి నీటిలో ఎప్పుడూ మూత్రం, మలం విసర్జించకూడదు; నీటిలో ఉమ్మకూడదు, అందులో మునిగి స్నానం చేయకూడదు, నీటి సమీపంలో మైథునం చేయకూడదు.

Verse 33

न चैताः परिचक्षीत वहन्त्यो वा स्थिता अपि / मैध्यामेध्यास्त्वपामेतास्तनवो मुनिभिः स्मृताः

ఈ జలరూపాలను—ప్రవహిస్తున్నా లేదా నిలిచినా—దోషదృష్టితో చూడకూడదు; ఎందుకంటే నీటి ఈ దేహాలు మునులచే శుద్ధమూ అశుద్ధమూ అని స్మరించబడ్డాయి.

Verse 34

विवर्णरसगन्धाश्च वर्ज्या अल्पाश्च सर्वशः / अपां योनिः समुद्रस्तु तस्मात्तं कामयन्ति ताः

వర్ణం, రుచి, వాసన వికృతమైన నీళ్లు మరియు అతి తక్కువ నీరు—ఇవన్నీ పూర్తిగా వర్జ్యము; జలాల యోని సముద్రమే, అందుకే అవి దానినే కోరుతాయి.

Verse 35

मध्याश्चैवामृता ह्यापो भवन्ति प्राप्य सागरम् / तस्मादपो न रुन्धीत समुद्रं कामयन्ति ताः

సముద్రాన్ని చేరినప్పుడు నీరు మధురమై అమృతసమానమవుతుంది; కాబట్టి నీటిని అడ్డుకోకూడదు, ఎందుకంటే అవి సముద్రాన్నే కోరుతాయి.

Verse 36

न हिनस्ति भवो देवो य एवं ह्यप्सु वर्तते / ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा कुमारं नीललोहितम्

జలములలోనే నివసించే భవదేవుడు ఎవరికీ హాని చేయడు. అప్పుడు బ్రహ్మ మళ్లీ నీలలోహిత కుమారునితో పలికెను.

Verse 37

शर्वेति यत्तृतीयं ते नाम प्रोक्तं मया विभो / तस्य भूमिस्तृतीयस्य तनुर्नाम्ना भवत्त्वियम्

హే విభో! నేను నీకు చెప్పిన మూడవ నామము ‘శర్వ’ అని. ఆ మూడవ నామమునకు ఈ భూమియే తనువుగా, నామరూపముగా ఉండుగాక.

Verse 38

इत्युक्ते यत्स्थिरं तस्य शरीरे ह्यस्थिसंज्ञितम् / विवेश तत्तदा भूमिं यस्मात्सा शर्व उच्यते

ఇట్లు చెప్పబడినపుడు అతని శరీరములో స్థిరమైన ‘అస్థి’ అని పిలువబడే భాగము అప్పుడు భూమిలో ప్రవేశించింది; అందువల్ల ఆమె ‘శర్వ’ అని చెప్పబడుతుంది.

Verse 39

तस्मात्कृष्टेन कुर्वीत पुरीषं मूत्रमेव च / न च्छायायां तथा मार्गे स्वच्छायायां न मेहयेत्

కాబట్టి మనిషి తగిన స్థలాన్ని సిద్ధం చేసుకొని మలమూత్రాలు విసర్జించాలి; నీడలో, మార్గములో, అలాగే తన నీడలో కూడా మూత్రవిసర్జన చేయకూడదు.

Verse 40

शिरः प्रावृत्य कुर्वीत अन्तर्धाय तृणैर्महीम् / एवं यो वर्तते भूमौ शर्वस्तं न हिनस्ति वै

శిరస్సును కప్పుకొని, తృణములతో భూమిని కప్పి గోప్యంగా అలా చేయాలి. భూమిపై ఈ విధంగా ప్రవర్తించువానిని శర్వుడు నిశ్చయంగా హానిచేయడు.

Verse 41

ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा कुमारं नीललोहितम् / ईशानेति चतुर्थ ते नाम प्रोक्तं मयेह यत्

అప్పుడు బ్రహ్ముడు నీలలోహిత కుమారునితో మళ్లీ పలికెను— “ఈశాన” అని నీ నాలుగవ నామాన్ని నేను ఇక్కడ ప్రకటించితిని।

Verse 42

चतुर्थस्य चतुर्थी तु वायुर्नाम्ना तनुस्तव / इत्युक्ते यच्छरीरस्थं पञ्चधा प्राणसंज्ञितम्

నాలుగవదాని నాలుగవ తను నీది “వాయు” అనే నామంతో చెప్పబడింది; అలా చెప్పగానే అతని శరీరస్థమైన “ప్రాణ” శక్తి ఐదు విధాలుగా విభజితమైంది।

Verse 43

विवेश तस्य तद्वायुमीशानस्तन मारुतः / तस्मान्नैनं परिवदेत्प्रवान्तं वायुमीश्वरम्

అప్పుడు ఈశాన స్వరూపమైన ఆ మారుతుడు ఆ వాయువులో ప్రవేశించెను; అందుచేత ప్రవహించే వాయు-ఈశ్వరుని ఎవ్వరూ నిందించకూడదు।

Verse 44

यज्ञैर्व्यवहरन्त्येनं ये वै परिचरन्ति च / एवं युक्तं महेशानो नैव देवो हिनस्ति तम्

యజ్ఞముల ద్వారా ఆయనతో వ్యవహరించి సేవించువారు— ఈ విధంగా యుక్తులైన వారిని మహేశానుని అనుగ్రహంతో ఏ దేవుడూ హానిచేయలేడు।

Verse 45

ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं ध५म्लमीश्वरम् / नाम यद्वै पशुपतिरित्युक्तं पञ्चमं मया

అప్పుడు బ్రహ్ముడు ఆ ధూమల ఈశ్వర స్వరూప దేవునితో మళ్లీ పలికెను— “పశుపతి” అనే నామాన్ని నేను నీ ఐదవ నామంగా చెప్పితిని।

Verse 46

पञ्चमी पञ्चम स्यैषा तनुर्नाम्नाग्निरस्तु ते / इत्युक्ते यच्छरीरस्थं तेजस्तस्योष्णसंज्ञितम्

“పంచమీ, ఇది నీ ఐదవ తనువు ‘అగ్ని’ అనే నామంతో ఉండుగాక”—అని పలికిన వెంటనే, అతని శరీరస్థమైన తేజస్సు ‘ఉష్ణ’ అని పిలువబడింది.

Verse 47

विवेश तत्तदा ह्यग्निं तस्मात्पशुपतिस्तु सः / यस्मादग्निः पशुश्चासीद्यस्मात्पाति पशूंश्च सः

అప్పుడు ఆ తేజస్సు అగ్నిలో ప్రవేశించింది; అందువల్ల అతడు ‘పశుపతి’గా ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. ఎందుకంటే అతడు అగ్నియూ అయ్యాడు, పశువూ అయ్యాడు; అలాగే పశువులను కాపాడేవాడూ అతడే.

Verse 48

तस्मात्पशुपतेस्तस्य तनुरग्निर्निरुच्यते / तस्मादमेद्यं न दहेन्न च पादौ प्रतापयेत्

అందువల్ల ఆ పశుపతి యొక్క తనువు ‘అగ్ని’ అని నిర్దేశించబడింది. కాబట్టి అతడు అపవిత్రమైనదాన్ని దహించడు, పాదాలను కూడా కాల్చడు.

Verse 49

अधस्तान्नोपदध्याच्च न चैनमतिलङ्घयेत् / नैनं पशुपतिर्देव एवं युक्तं हिनस्ति वै

దీనికింద ఏదీ ఉంచకూడదు, దీనిని దాటకూడదు కూడా. ఇలా నియమంతో ఉన్నవానిని దేవుడు పశుపతి హింసించడు.

Verse 50

ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं श्वेतपिङ्गलम् / षष्टं नाम मया प्रोक्तं तव भीमेति यत्प्रभो

అప్పుడు బ్రహ్మ ఆ శ్వేత-పింగళ దేవునితో మళ్లీ పలికాడు—“ప్రభూ, నీ ఆరవ నామం ‘భీమ’ అని నేను ప్రకటించాను.”

Verse 51

आकाशं तस्य नाम्नस्तु तनुः षष्ठी भवत्विति / इत्युक्ते सुषिरं तस्य शरीरस्थमभूच्च यत्

అతని నామానికి ఆరవ తను ‘ఆకాశం’ కావుగాక అని చెప్పగానే, అతని శరీరంలో ఉన్న శూన్యస్థానం ఆకాశరూపమై ఏర్పడింది.

Verse 52

विवेश तत्तदाकाशं तस्माद्भीमस्य सा तनुः / यदाकाशे स्मृतो देवस्तस्मान्ना संवृतः क्वचित्

అతడు ఆ ఆకాశంలో ప్రవేశించాడు; అందువల్ల భీముని ఆ తను ఆకాశమయమైంది. ఆకాశంలో దేవుని స్మరించినపుడు, ఆయన ఎక్కడా ఆవరించబడడు.

Verse 53

कुर्यान्मूत्रं पुरीषं वा न भुञ्जीत पिबेन्न वा / मैथुनं वापि न चरेदुच्छिष्टानि च नोत्क्षिपेत्

అతడు మూత్రం గానీ మలమూ గానీ విసర్జించకూడదు; భుజించకూడదు, త్రాగకూడదు; మైథునం చేయకూడదు; ఉచ్ఛిష్టాలను కూడా పారవేయకూడదు.

Verse 54

न हिनस्ति च तं देवो यो भीमे ह्येवमाचरेत् / ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं सबलं प्रभुम्

భీముని విషయంలో ఇలా ఆచరించేవానిని దేవుడు హానిచేయడు. ఆపై బ్రహ్మ మళ్లీ ఆ బలవంతుడైన ప్రభు దేవునితో పలికాడు.

Verse 55

सप्तमं यन्मया प्रोक्तं नामोग्रेति तव प्रभो / तस्य नाम्नस्तनुस्तुभ्यं द्विजो भवति दीक्षितः

ప్రభూ! నేను చెప్పిన ఏడవ నామం ‘ఓగ్ర’ అనే దానివల్ల, ఆ నామతనుతో దీక్ష పొందిన ద్విజుడు నీకు అంకితుడవుతాడు.

Verse 56

एवमुक्ते तु यत्तस्य चैतन्यं वै शरीरगम् / विवेश दीक्षितं तद्वै ब्राह्मणं सोमयाजिनम्

అలా చెప్పబడినప్పుడు అతని శరీరగత చైతన్యం నిజంగా దీక్షిత సోమయాజీ బ్రాహ్మణునిలో ప్రవేశించింది।

Verse 57

तावत्कालं स्मृतो विप्र उग्रो देवस्तु दीक्षितः / तस्मान्नेमं परिवदेन्नाश्लीलं चास्य कीर्त्तयेत्

ఆ కాలమంతా ఆ విప్రుడు ‘ఉగ్ర దేవుడు’గా దీక్షితుడని భావించాలి; కాబట్టి అతనిని దూషించకూడదు, అతని గురించి అశ్లీలంగా చెప్పకూడదు।

Verse 58

ते हरन्त्यस्य पाप्मानं ये वै परिवदन्ति तम् / एवं युक्तान् द्विजानुग्रो देवस्तान्न हिनस्ति वै

ఎవరు అతనిని దూషిస్తారో వారు అతని పాపాన్ని తొలగిస్తారు; ఇలా నియమబద్ధులైన ద్విజులను ఉగ్ర దేవుడు హానిచేయడు।

Verse 59

ततोब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं भास्करद्युतिम् / अष्टमं नाम यत् प्रोक्तं महादेवेति ते मया

అప్పుడు బ్రహ్మ మళ్లీ సూర్యకాంతితో ప్రకాశించే ఆ దేవునితో ఇలా అన్నాడు— ‘నేను నీకు చెప్పిన ఎనిమిదవ నామం “మహాదేవ”।’

Verse 60

तस्य नाम्नो ऽष्टमस्यास्तु तनुस्तुभ्यं तु चन्द्रमाः / इत्युक्ते यन्मन स्तस्य संकल्पकमभूत्प्रभोः

ఆ ఎనిమిదవ నామానికి సంబంధించిన తనువు నీకు చంద్రుడై ఉండుగాక; అని చెప్పగానే ఆ ప్రభువు మనస్సు సంకల్పమయమైంది।

Verse 61

विवेश तच्चन्द्रमसं महादेवस्ततः शशी / तस्माद्विभाव्यते ह्येष महादेवस्तु चन्द्रमाः

మహాదేవుడు ఆ చంద్రమండలంలో ప్రవేశించాడు; అప్పుడు శశి అయ్యాడు. అందువల్ల ఈ చంద్రుడు మహాదేవుడే అని భావించబడుతుంది.

Verse 62

अमावास्यां न वै छिन्द्याद्वृक्षगुल्मौषधीर्द्विजः / महादेवः स्मृतः सोमस्तस्यात्मा ह्यौषधीगणः

అమావాస్యనాడు ద్విజుడు వృక్షాలు, పొదలు, ఔషధులను కోయకూడదు. సోముడు మహాదేవుడే అని స్మరించబడతాడు; ఔషధగణం ఆయన ఆత్మస్వరూపమే.

Verse 63

एवं यो वर्त्तते चैह सदा पर्वणि पर्वणि / न हन्ति तं महादेवो य एवं वेद तं प्रभुम्

ఇక్కడ ప్రతి పర్వదినంలో ఎల్లప్పుడూ ఇలా ఆచరించి, ప్రభువును ఈ విధంగా తెలిసినవాడిని మహాదేవుడు హతం చేయడు.

Verse 64

गोपायति दिवादित्यः प्रजा नक्तं तु चन्द्रमाः / एकरात्रौ समेयातां सूर्या चन्द्रमसावुभौ

పగలు ఆదిత్యుడు ప్రజలను కాపాడుతాడు; రాత్రి చంద్రుడు. ఒకే రాత్రిలో—అమావాస్యనాడు—సూర్యచంద్రులు ఇద్దరూ కలుసుకుంటారు.

Verse 65

अमावास्यानिशायां तु तस्यां युक्तः सादा भवेत् / रुद्राविष्टं सर्वमिदं तनुभिर्न्नामभिश्च ह

అమావాస్య రాత్రిలో మనిషి ఎల్లప్పుడూ నియమసంయమంతో ఉండాలి. ఈ సమస్తం రుద్రావిష్టమే—ఆయన తనువులూ నామాలూ రూపంగా వ్యాపించింది.

Verse 66

एकाकी चश्चरत्येष सूर्यो ऽसौ रुद्र उच्यते / सूर्यस्य यत्प्रकाशेन वीक्षन्ते चक्षुषा प्रजाः

ఈ సూర్యుడు ఒంటరిగా సంచరిస్తాడు; అతడే రుద్రుడని చెప్పబడును. అతని ప్రకాశంతోనే ప్రజలు కన్నులతో దర్శించగలరు.

Verse 67

मुक्तात्मा संस्थितो रुद्रः पिबत्यंभो गभस्तिभिः / अद्यते पीयते चैव ह्यन्नपानादिकाम्यया

ముక్తాత్ముడైన రుద్రుడు తన కిరణాలతో నీటిని పానము చేస్తాడు. అన్నపానాది కోరికవల్లనే తినుట, త్రాగుట జరుగును.

Verse 68

तनुरंबूद्भवा सा वै देहेष्वेवोपचीयते / यया धत्ते प्रजाः सर्वाः स्थिरीभूतेन तेजसा

జలమునుండి పుట్టిన ఆ తనువు దేహాలలోనే పెరుగుతుంది. స్థిరమైన తేజస్సుతో ఆమె సమస్త ప్రజలను ధరిస్తుంది.

Verse 69

पार्थिवी सा तनुस्तस्य साध्वी धारयते प्रजाः / या च स्थिता शरीरेषु भूतानां प्राणवृत्तिभिः

ఆయన యొక్క పార్థివమైన, సాధ్వీ తనువు ప్రజలను ధరిస్తుంది. అది భూతాల శరీరాలలో ప్రాణవృత్తులతో కలిసి నిలిచి ఉంటుంది.

Verse 70

वातात्मिका तु चैशानी सा प्राणः प्राणिनामिह / पीताशितानि पचति भूतानां जठरेष्विह

ఆ ఈశానీ వాయుస్వరూపిణియే ఇక్కడ ప్రాణుల ప్రాణము. భూతాల జఠరాలలో తాగినదీ తిన్నదీ ఆమెనే జీర్ణింపజేస్తుంది.

Verse 71

तनुः पाशुपती तस्य पाचकः सो ऽग्निरुच्यते / यानीह शुषिराणि स्युर्देहेष्वन्तर्गतानि वै

ఆయన తనువు పాశుపతీ అని చెప్పబడుతుంది; ఆయన పాచకుడు అగ్ని అని ఉచ్యము. ఇక్కడ దేహాలలో అంతర్గతంగా ఉన్న శుషిరాలు (గుహలు/రంధ్రాలు) అన్నీ కూడా సూచించబడుతున్నాయి.

Verse 72

वायोः संचरणार्थानि भीमा सा प्रोच्यते तनुः / वैतान्यादीक्षितानां तु या स्थितिर्ब्रह्मवादिनाम्

వాయువు సంచరించుటకు కారణమైన తనువు ‘భీమా’ అని ప్రోచ్యము. వైతాన్యాది దీక్షలతో దీక్షితులైన బ్రహ్మవాదుల స్థితి కూడా అదే సంబంధమైనది.

Verse 73

तनुरुग्रात्मिका सा तु तेनोग्रो दीक्षितः स्मृतः / यत्तु संकल्पकं तस्य प्रजास्विह समास्थितम्

ఆ తనువు ఉగ్రాత్మకమైనది; అందువల్ల ఆయన ‘ఉగ్ర’ దీక్షితుడు అని స్మృతము. ఆయన సంకల్పశక్తి యేదైతే ఉందో, అది ఇక్కడ ప్రజలలో స్థితమై ఉంది.

Verse 74

सा तनुर्मानसी तस्य चन्द्रमाः प्राणिषु स्थितः / नवोनवो यो भवति जायमानः पुनःपुनः

ఆయన యొక్క మానసీ తనువు అదే; చంద్రుడు ప్రాణులలో స్థితుడై ఉన్నాడు. అతడు పునఃపునః జన్మించుచూ నిత్యం నూతనుడై ఉంటాడు.

Verse 75

पीयते ऽसौ यथाकालं विबुधैः पितृभिः सह / महादेवो ऽमृतात्मा स चन्द्रमा अम्मयः स्मृतः

ఆ చంద్రుడు యథాకాలం దేవతలతోను పితృలతోను కలిసి పానమగుచున్నాడు. అమృతాత్మకుడైన మహాదేవుడే ఆ చంద్రుడు; అతడు అమృతమయుడని స్మృతము.

Verse 76

तस्य या प्रथमा नाम्ना तनू रौद्री प्रकीर्त्तिता / पत्नी सुवर्च्चला तस्याः पुत्रश्चास्य शनैश्चरः

ఆయన తొలి తనువు ‘రౌద్రీ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి. ఆమె భార్య సువర్చ్చలా; ఆయన కుమారుడు శనైశ్చరుడు.

Verse 77

भवस्य या द्वितीया तु आपो नाम्ना तनुः स्मृता / तस्या धात्री स्मृता पत्नी पुत्रश्च उशना स्मृतः

భవుని రెండవ తనువు ‘ఆపః’ అనే నామంతో స్మరించబడింది. ఆమె భార్య ధాత్రీ; కుమారుడు ఉశనా అని చెప్పబడెను.

Verse 78

शर्वस्य या तृतीयस्य नाम्नो भूमिस्तनुः स्मृता / तस्याः पत्नी विकेशी तु पुत्रो ऽस्याङ्गारकः स्मृतः

శర్వుని మూడవ తనువు ‘భూమి’ అనే నామంతో స్మరించబడింది. ఆమె భార్య వికేశీ; కుమారుడు అంగారకుడు అని స్మృతం.

Verse 79

ईशानस्य चतुर्थस्य नाम्ना वातस्तनुस्तु या / तस्याः पत्नी शिवा नाम पुत्रश्चास्या मनोजवः

ఈశానుని నాలుగవ తనువు ‘వాత’ అనే నామంతో స్మరించబడింది. ఆమె భార్య శివా; కుమారుడు మనోజవుడు.

Verse 80

अविज्ञातगतिश्चैव द्वौ पुत्रौ चानिलस्य तु / नाम्ना पशुपतेर्या तु तनुरग्निर्द्विजैः स्मृता

అనిలునికి గతి తెలియని ఇద్దరు కుమారులు కూడా ఉన్నారు. అలాగే పశుపతికి చెందిన ‘అగ్ని’ అనే తనువును ద్విజులు స్మరించారు.

Verse 81

तस्याः पत्नी स्मृता स्वाहा स्कन्दस्तस्याः सुतः स्मृतः / नाम्ना षष्ठस्य या भीमा तनुराकाशमुच्यते

ఆయన భార్య స్వాహా అని స్మృతము, ఆమె కుమారుడు స్కందుడు అని స్మృతము. షష్ఠనామకమైన భీమా యొక్క తనువు ‘ఆకాశం’ అని చెప్పబడుతుంది.

Verse 82

दिशः पत्न्यः स्मृतास्तस्य स्वर्गश्चापि सुतः स्मृतः / अग्रा तनुः सप्तमी या दीक्षितो ब्राह्मणः स्मृतः

ఆయన భార్యలు దిశలు అని స్మృతము, ఆయన కుమారుడు స్వర్గము అని కూడా స్మృతము. సప్తమీ అయిన ‘అగ్రా’ తనువు దీక్షిత బ్రాహ్మణుడిగా స్మృతము.

Verse 83

दीक्षा पत्नी स्मृता तस्याः संतानः पुत्र उच्यते / नाम्नाष्टमस्य महस्तनुर्या चन्द्रमाः स्मृतः

ఆమె భార్య దীক্ষా అని స్మృతము, ‘సంతాన’ అనే వాడు కుమారుడు అని చెప్పబడుతుంది. అష్టమునామకమైన ‘మహః’ యొక్క తనువు చంద్రుడు అని స్మృతము.

Verse 84

तस्य वै रोहिणी पत्नी पुत्रस्तस्य बुधः स्मृतः / इत्येतास्तनवस्तस्य नामभिः सह कीर्तिताः

ఆయన భార్య రోహిణి, ఆయన కుమారుడు బుధుడు అని స్మృతము. ఈ విధంగా ఆయన తనువులు నామాలతో కూడి కీర్తించబడ్డాయి.

Verse 85

तासु वन्द्यो नमस्यश्च प्रतिनामतनूषु वै / सूर्येप्सूर्व्यां तथा वायावग्नौ व्योम्न्यथ दीक्षिते

ఆ ప్రతినామ-తనువులలో ఆయన వందనీయుడు, నమస్కారార్హుడు—సూర్యునిలో, భూమిలో, వాయువులో, అగ్నిలో, ఆకాశంలో మరియు దీక్షితునిలో కూడా.

Verse 86

भक्तैस्तथा चन्द्रमसि भत्तया वन्द्यस्तु नामभिः / एवं यो वेत्ति तं देवं तनुभिर्नामभिश्च ह

భక్తులు చంద్రమండలంలోనూ భక్తితో ఆయన నామాలతో వందించవలెను. ఈ విధంగా ఆ దేవుని తనువులతోను నామాలతోను తెలిసినవాడు.

Verse 87

प्रजावानेति सायुज्यमीश्वरस्य भवस्य सः / इत्येतद्वो मया प्रोक्तं गुह्यं भीमास्य यद्यशः

‘ప్రజావాన్’ అనే నామంతో అతడు భవ-ఈశ్వరుని సాయుజ్యాన్ని పొందుతాడు. భీమాస్యుని యశస్సంబంధమైన ఈ గుహ్యాన్ని నేను మీకు చెప్పితిని.

Verse 88

शन्नो ऽस्तु द्विपदे विप्राः शन्नो ऽस्तु च चतुष्पदे / एतत्प्रोक्तमिदानीं च तनूनां नामभि सह / महादेवस्य देवस्य भृगोस्तु शृणुत प्रजाः

హే విప్రులారా, ద్విపదులకు శుభం కలుగుగాక; చతుష్పదులకు కూడా శుభం కలుగుగాక. ఇప్పుడు తనువుల నామాలతో కూడి ఇది చెప్పబడింది; హే ప్రజలారా, భృగువు ద్వారా మహాదేవ దేవుని మహిమను వినండి.