Shloka 56
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
एवमुक्ते तु यत्तस्य चैतन्यं वै शरीरगम् / विवेश दीक्षितं तद्वै ब्राह्मणं सोमयाजिनम्
Transliteration
evamukte tu yattasya caitanyaṃ vai śarīragam / viveśa dīkṣitaṃ tadvai brāhmaṇaṃ somayājinam
Translation
అలా చెప్పబడినప్పుడు అతని శరీరగత చైతన్యం నిజంగా దీక్షిత సోమయాజీ బ్రాహ్మణునిలో ప్రవేశించింది।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
उक्तेwhen said
उक्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), Locative (7th/सप्तमी), Singular; Neuter/Masculine context; ‘when (it was) said’
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
यत्that which
यत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), Neuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; correlating with ‘तत्’
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), Genitive (6th/षष्ठी), Singular; Masculine/Neuter
चैतन्यम्consciousness
चैतन्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचैतन्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle)
शरीरगम्gone into the body; residing in the body
शरीरगम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशरीर + ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शरीरे गम् = शरीरगम्), Neuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; qualifying ‘चैतन्यम्’
विवेशentered
विवेश:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
दीक्षितम्the initiated
दीक्षितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदीक्षित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; used as adjective to ‘ब्राह्मणम्’
तत्that/then
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), Neuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; here adverbial/anaphoric ‘then/that’
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle)
ब्राह्मणम्brahmin
ब्राह्मणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
सोमयाजिनम्a Soma-sacrificer
सोमयाजिनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसोम + याजिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सोमस्य याजी = सोमयाजी), Masculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; apposition to ‘ब्राह्मणम्’