Shloka 57
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
तावत्कालं स्मृतो विप्र उग्रो देवस्तु दीक्षितः / तस्मान्नेमं परिवदेन्नाश्लीलं चास्य कीर्त्तयेत्
Transliteration
tāvatkālaṃ smṛto vipra ugro devastu dīkṣitaḥ / tasmānnemaṃ parivadennāślīlaṃ cāsya kīrttayet
Translation
ఆ కాలమంతా ఆ విప్రుడు ‘ఉగ్ర దేవుడు’గా దీక్షితుడని భావించాలి; కాబట్టి అతనిని దూషించకూడదు, అతని గురించి అశ్లీలంగా చెప్పకూడదు।
Word by Word
तावत्कालम्for that duration
तावत्कालम्:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootतावत् + काल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (तावत्-कालम् = for that time), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; adverbial duration
स्मृतःis remembered/considered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ‘remembered/considered’
विप्रःa brahmin
विप्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
उग्रःfierce
उग्रः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; adjective to ‘देवः’
देवःthe deity
देवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
दीक्षितःinitiated
दीक्षितः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootदीक्षित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; predicate adjective
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAblative (5th/पञ्चमी), Singular; ‘therefore/from that’
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
इमम्this (person)
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
परिवदेत्should revile/slander
परिवदेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + वद् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद; injunction
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
अश्लीलम्indecency/obscenity
अश्लीलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअश्लील (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; object of ‘कीर्त्तयेत्’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th/षष्ठी), Singular; Masculine/Neuter
कीर्त्तयेत्should mention/proclaim
कीर्त्तयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद