Shloka 8
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
नाम देहि द्वितीयं मे इत्युवाच स्वयंभुवम् / भवस्त्वं देवनाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः
Transliteration
nāma dehi dvitīyaṃ me ityuvāca svayaṃbhuvam / bhavastvaṃ devanāmnāsi ityuktaḥ so 'rudatpunaḥ
Translation
అతడు స్వయంభువైన బ్రహ్మను ఇలా అడిగెను—“నాకు రెండవ నామం ఇవ్వండి.” బ్రహ్మ అన్నాడు—“దేవనామంగా నీవు ‘భవుడు’.” అలా చెప్పగానే అతడు మళ్లీ ఏడ్చెను.
Word by Word
नामa name
नाम:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
देहिgive
देहि:
क्रिया (आज्ञार्थ)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
द्वितीयम्second
द्वितीयम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ordinal adjective qualifying ‘नाम’
मेto me / my
मे:
सम्प्रदान-सम्बन्ध/स्वामित्व
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; enclitic
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
स्वयंभुवम्the Self-born (Brahmā)
स्वयंभुवम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; epithet of Brahmā
भवःBhava
भवः:
प्रत्यय-निर्देश (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
नाम्नाby the name
नाम्ना:
करण (Karana/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय
उक्तःhaving been told/called
उक्तः:
कर्मणि-विशेषण
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अरुदत्cried
अरुदत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
क्रिया-विशेषण
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)