Shloka 21
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
प्रोवाच तं पुनर्ब्रह्मा कुमारं नीललोहितम् / यदुक्तं ते मया पूर्वं नाम रुद्रेति वै विभो
Transliteration
provāca taṃ punarbrahmā kumāraṃ nīlalohitam / yaduktaṃ te mayā pūrvaṃ nāma rudreti vai vibho
Translation
మళ్లీ బ్రహ్మ నీలలోహిత కుమారునితో పలికెను—హే విభో, నేను ముందుగా చెప్పినట్లే, నీ నామము నిజముగా ‘రుద్ర’ము.
Word by Word
pro-vācasaid, spoke
pro-vāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative), एकवचन (singular)
punaragain
punar:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular)
kumāramto the boy/son
kumāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkumāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
nīla-lohitamblue and red (hued)
nīla-lohitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnīla + lohita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (adjective) kumāram प्रति
yatwhat/that which
yat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (nom/acc), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
uktamsaid/spoken
uktam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगभाव (passive sense)
teto you/for you
te:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (genitive/dative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
mayāby me
mayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (instrumental), एकवचन; सर्वनाम
pūrvamformerly/before
pūrvam:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
nāmathe name
nāma:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नामार्थक (as ‘name’)
rudra-iti“Rudra” (thus)
rudra-iti:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक) + iti (अव्यय)
Form‘rudra’ शब्दः पुंलिङ्ग; ‘iti’ इति-प्रत्ययार्थक अव्यय (quotative)
vaiindeed
vai:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक निपात (emphatic particle)
vibhoO mighty one
vibho:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvibhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन